Оян, қазақ


1 ДУЛАТОВ Міржақып
2 "Оян, қазақ!" кітабы
Алаш козғалысының кайраткері, көрнекті казак акыны, жазушы, педагог, коғам кайраткері. Педагогикалық курстарды бітірген соң ауыл мектебінде мұғалім болып істеді, орыс және батыс жазушыларының шығармашылығын өздігінше оқып үйренді. М. Дулатовтың өмірі мен шығармашылығы «Алаш» партиясы мен «Алашорда» үкіметімен тығыз байланысты. Ол «Алаш» партиясы мен «Алашорда» үкіметінің бағдарламалық. құжаттарын дайындауға қатысты, А. Байтұрсыновпен бірге құқықтық мемлекет қағидаларын жасады. Ол халық тарихында бірінші рет ашықкандарға көмек беру корын ұйымдастырды.
Eлді бүрынғы мешеуліктен арылып, өнер мен білімге ұмтылуға шақыру идеясы Абайдан, Абай заманынан басталды. Алайда, осы идеяның жаңа қоғамдық жағдайда кеңірек, жаңа мағынаға ие болып «Оян қазақ!» деген сөздің ұлттық ұранға айналуы осы кез XX ғасырдың басы болатын.
Міржақып әдебиет, мәдениет ісіне қазақ даласында жаңа демократиялық, ағартушылық козғалыс бел алып, кең өріске шыға бастаған түста араласа бастады. 1905 жылдың өзінде-ақ қазақтың ұлттық интеллигенция-сының өкілдері ұйымдасқан саяси-әлеуметтік күшке айналып, халық мүддесіне бірден-бір сәйкес деп саналған тілек-талаптарды патша үкіметінің алдына ашық қоюға шейін барған.
"1905 жылдан бері біздің қазақ жұрты да басқалардың дүбіріне елеңдеп, олардың ісіне еліктеп, ұлт пайдасын қолға ала бастады. Сол бостандық жылдарында Семей облысының оқыған басшылары көзге көрікті іс қылып, жұртқа көсемдікпен жол-жоба көрсеткені үшін алды абақтыға жабылып, арты айдалып, қалғандары сенімсіз болып қалды",— деп жазды Міржақып Дулатов кейінірек "Қазақ" газетінде (1913, № 28).

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Алаштың ардақты тұлғасы.
ДУЛАТОВ Міржақып (1885-1935) - Алаш козғалысының кайраткері, көрнекті
казак акыны, жазушы, педагог, коғам кайраткері. Педагогикалық курстарды
бітірген соң ауыл мектебінде мұғалім болып істеді, орыс және батыс
жазушыларының шығармашылығын өздігінше оқып үйренді. М. Дулатовтың өмірі
мен шығармашылығы Алаш партиясы мен Алашорда үкіметімен тығыз
байланысты. Ол Алаш партиясы мен Алашорда үкіметінің бағдарламалық.
құжаттарын дайындауға қатысты, А. Байтұрсыновпен бірге құқықтық мемлекет
қағидаларын жасады. Ол халық тарихында бірінші рет ашықкандарға көмек беру
корын ұйымдастырды.
Eлді бүрынғы мешеуліктен арылып, өнер мен білімге ұмтылуға шақыру
идеясы Абайдан, Абай заманынан басталды. Алайда, осы идеяның жаңа қоғамдық
жағдайда кеңірек, жаңа мағынаға ие болып Оян қазақ! деген сөздің ұлттық
ұранға айналуы осы кез XX ғасырдың басы болатын.
Міржақып әдебиет, мәдениет ісіне қазақ даласында жаңа демократиялық,
ағартушылық козғалыс бел алып, кең өріске шыға бастаған түста араласа
бастады. 1905 жылдың өзінде-ақ қазақтың ұлттық интеллигенция-сының өкілдері
ұйымдасқан саяси-әлеуметтік күшке айналып, халық мүддесіне бірден-бір
сәйкес деп саналған тілек-талаптарды патша үкіметінің алдына ашық қоюға
шейін барған.
"1905 жылдан бері біздің қазақ жұрты да басқалардың дүбіріне елеңдеп,
олардың ісіне еліктеп, ұлт пайдасын қолға ала бастады. Сол бостандық
жылдарында Семей облысының оқыған басшылары көзге көрікті іс қылып, жұртқа
көсемдікпен жол-жоба көрсеткені үшін алды абақтыға жабылып, арты айдалып,
қалғандары сенімсіз болып қалды",— деп жазды Міржақып Дулатов кейінірек
"Қазақ" газетінде (1913, № 28).
Міржақып Дулатов бірден-ақ қазақ халқының арман-мүддесін терең түсіне
білетін, қазақ қоғамында жаңадан өріс алып келе жатқан демократияшыл
идеялардың жаршысы екенін айқын танытты.
1907 жылдан бастап оның бірлі-жарым өлең, мақаласы да жариялана
бастайды.
Міржақыптың "Серке" газетінің ("Ульфат" газетіне қосымша) 1907 жылғы 2-
нөмірінде басылған "Біздің мақсатымыз" атты мақаласы кешірім жасауға
болмайтын саяси үгіт деп саналып, бүл газет конфискеленсін деген шешім
қабылданады. Оның осы мақаладағы пікірлері "Оян, қазақ!" кітабында өсіресе
айқын, әсерлі айтылады.
"Оян, қазақ!" 1909 жылы түңғыш рет жарық көріп кітап 1911 жылы екінші
рет жарияланады. Осы жылы патша үкіметінің бақылау орны "Оян, қазақ!" елді
бұзатын, дүрліктіретін, революцияға үндейтін кітап деп тауып, М. Дулатовты
қамауға алады, кітапты таратуға оқуға үзілді-кесілді тыйым салынсын деген
сот шешімін шығартады. Кітаптың қолдан-қолға тарап жүрген қаншама данасын
таптырып, жиғызып, жойып жіберуді қатты кадағалайды.
"Оян, қазақ!" кітабын оқығанда Міржақыптың халықтың мүң-мұқтажын
өз мүңындай көретіні әр сөзі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Міржақып Дулатовтың публицистикалық - лирикалық жинағы
Міржақып Дулатұлының педагогикалық негіздері
Міржақыптың балалық шағы
М. Дулатов шығармашылығындағы азаттық рухы
Міржақып Дулатұлының әдеби публицистикалық мұрасы
М.Дулатұлының алаш партиясы мен кеңес өкіметі кезеңдеріндегі көзқарастары
Міржақып Дулатов. ( 1885-1935) Өмірі мен қоғамдық қызметі
Міржақыптың Қазақ Алашбайұғлы бүркеншік есімі
Зерттеудің жетекші идеясы
Міржақып Дулатұлы
Пәндер