Материалдық емес активтер. Материалдық емес активтердің есебін құжаттау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1 . Тарау Материалдық емес активтердің жалпы сипаттамасы
1.1. Материалдық емес активтер туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Материалдық емес активтердің түрлерін жіктеу және бағалау ... ... ..
1.3. Материалдық емес активтерді анықтау және тану критерийлері ... ...
1.4. « Дәрілік заттар, медициналық мақсаттағы бұйымдар және медицина техникасы сараптамасының Ұлттық Орталығы » РМК.ның құрылымы мен бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 .Тарау Материалдық емес активтердің есебін құжаттау
2.1. Материалдық емес активтердің түсуі мен құрылуын есептеу ... ... ...
2.2. Материалдық емес активтердің есептен шығарылуын және амортиза.
циясын есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ...
2.3. МЕА бағалаудың негізгі экономикалық әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

3 . Тарау Материалдық емес активтерді аудиторлық тексеру және материалдық емес активтер есебін ХҚЕС сай ұйымдастыру ерекшеліктері.
3.1. Материалды емес активтерді кіріске алудың толықтығы мен дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2. Материалды емес активтердің қозғалысын тексеру ерекшеліктері ... ... ... ..
3.3. Материалды емес активтерді кіріске алу мен қозғалысын тексерудегі ақпарат көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.4 МЕА есебін ХҚЕС на сай ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қосымшалар
Кіріспе
Біз қазіргі жағдайда жұмыс істеп тұрған нарықтық экономиканы құр- дық. Экономикамыз бен әлеуметтік өміріміз жақсара бастады.Оның ақын көрінісі Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып тұрақты әлеуметтік – экономикалық қамтамасыз етті,ал мұны жетекші халықаралық сарапшылар- дың өзі мойындап отыр.Экономикамыздың тұрақты стратегияны жүргізуінің нәтижесінде бүгінде Қазақстан дамыған елдердің қолданып жүрген халықаралық бухгалтерлік есеп стандартына,заңдарын және икемді салық жүйесін толық пайдалануға талпыныс жолында.Бухгалтерлік есепте материалдық емес активтердің анықтамасы негізгі құралдардың анықтамасына сәйкес келеді,яғни жай қызметтер үрдісінде сатуға арналмаған және ұзақ мерзімге пайдалану мақсатымен сатып алынады. Егер оларды пайдаланудан болашақта табыс алынады деген ықтималдылық болса және егер оларды сенімді бағалауға болатын болса ғана олар танылады.
Қазіргі таңда БЕС №28, ал қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарына сәйкес (№38 ҚЕХС) материалдық емес активтер басқа тараптарға жалға өткізу немесе әкімшілік мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен қызмет көрсетуде физикалық мәні жоқ сәйкестендірілетін ақшалай емес активтер болып табылады.Материалдық емес активтерді есепке алу кезінде өте маңызды сұраққа материалдық емес активтерді пайдалану мерзімін анықтау жатады.Қызмет ету мерзімін анықтағанда келесі факторлар ескерілу қажет:
- қызмет ету мерзімін ең жоғарғы шектейтін заңды , реттеуші және келісілген ереже;
- болжамды қызмет мерзімін өзгертуі мүмкін жаңарту немесе ұзарту үшін шарттар;
- қызмет ету мерзімін азайтатын тозу, сұраныс және басқа да эконо- микалық факторлар;
- жұмыстардың орындалуының күтілген мерзімге сәйкес келетін қыз мет мерзімі;
- материалдық емес активтің бәсекеге бар бәсекеге қабілеттігін шектейтін бәсекелестердің және басқа да субъектілердің күтілген әрекеті;
- материалдық емес активтердің жиынтығына кіретін басқа активтердің қызмет ету мерзімі;
Материалдық емес активтердің құны активтердің қызмет ету мерзімінде
жүйелі түрде жазылу керек.Материалдық емес активтердің амортизациясы оның пайдалы қызмет ету мерзімі жүйелік негізде жүзеге асырылады.Амортизацияны пайдалану әдісі активтердің экономикалық тиімділігін банктерде пайдалану моделін сипаттау керек.Егер мұндай үлгі нақты анықталған болмаса,амортизацияны теңбе тең аудару
әдісін пайдалану керек.Материалдық емес активтердің тиімді қызмет ету мерзімін қарастыру керек.Халықаралық стандартқа сәйкес материалдық емес активті пайдалануда оның ағымдық,баланстық құны кәсіпорын үшін экономикалық тиімділігін жоғарылатуы мүмкін.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Тасмағанбетов .Т «Қаржылық есеп» Алматы 2003ж
2.Тасмағанбетов.Т«Басқарушы есеп,стратегиялық жоспарлау мен тал- дау» Алматы 2002 ж
3. Назарова «Бухгалтерлік есеп» 2006-ж Алматы
4.Жуйриков К «Бухгалтер и налоги» 2004ж №10
5.Николаева Г «Аудит и налогообложение» 2000ж №6
6. Сейтенова А.С. «Бизнес класс» 2003ж №5
7. Мукимбекова Н.Л. «Бухгалтерский учет и аудит» 2003ж №2
8. Родостовец Р.К. « Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы 2003ж
9. Тасмағанбетов.Т«Бизнестегі есеп пен талдау»Алматы 2002
1. «Туризм экономика и учет» 2000 ж № 3
2. «Бюллетень нормативных правовых актов» 2000 ж № 2
3. «Бухгалтер бюллетені» 2004 ж Сәуір №16
4. «Салық кодексі» 2005 ж
5. «Бухгалтер бюллетені» 2004 ж Наурыз №10
6. «Банктегі бухгалтерлік есеп» Міржақыпова 2006ж
7. «Бухгалтер бюллетені» 2005ж Шілде № 31
8. «Бухгалтер бюллетені» 2003ж Тамыз №35(296)
9. «Бухгалтер бюллетені»2004ж Шілде №28
10. «Бухгалтер бюллетені»2003ж Қараша №48(309)
11. «Бухгалтер бюллетені» 2004ж №47 Қараша
12. «Бухгалтер бюллетені» 2004ж №26 Маусым
13. Финансовый учет - Учебное пособие 2006 ж
14. Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 18 Ақпан 2005ж
15. Қазақстан 2030 стратегиясы
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................................
Ι - Тарау Материалдық емес активтердің жалпы сипаттамасы
1.1. Материалдық емес ... ... ... емес ... түрлерін жіктеу және бағалау..........
1.3. Материалдық емес активтерді анықтау және тану критерийлері.......
1.4. « Дәрілік заттар, медициналық мақсаттағы бұйымдар және медицина
техникасы ... ... ... » ... ... ... есепті ұйымдастыру
ережелері.......................................................
ΙΙ -Тарау Материалдық емес активтердің есебін құжаттау
2.1. Материалдық емес активтердің ... мен ... ... ... емес активтердің есептен шығарылуын және амортиза-
циясын ... МЕА ... ... экономикалық
әдістері......................................
ΙΙΙ - ... ... емес ... ... ... және ... ... есебін ХҚЕС сай ұйымдастыру ерекшеліктері.
3.1. Материалды емес активтерді кіріске алудың толықтығы мен ... ... емес ... ... ... ... емес ... кіріске алу мен қозғалысын ... МЕА ... ХҚЕС на ... ... ... ... ... ... ... тұрған нарықтық экономиканы құр-
дық. Экономикамыз бен ... ... ... бастады.Оның ақын
көрінісі Қазақстан ТМД елдерінің ... ... ... тұрақты әлеуметтік –
экономикалық қамтамасыз етті,ал мұны жетекші ... ... ... ... ... ... стратегияны жүргізуінің
нәтижесінде бүгінде ... ... ... ... ... ... есеп ... және икемді салық жүйесін толық
пайдалануға талпыныс жолында.Бухгалтерлік есепте ... ... ... негізгі құралдардың анықтамасына сәйкес келеді,яғни
жай қызметтер үрдісінде сатуға арналмаған және ұзақ мерзімге ... ... ... Егер ... ... ... ... алынады
деген ықтималдылық болса және егер оларды сенімді бағалауға ... ... олар ... ... БЕС №28, ал ... есеп ... халықаралық
стандарттарына сәйкес (№38 ҚЕХС) материалдық емес активтер басқа ... ... ... ... ... үшін өндірісте немесе тауарлар мен
қызмет көрсетуде ... мәні жоқ ... ... ... ... ... емес активтерді есепке алу кезінде өте
маңызды сұраққа материалдық емес активтерді ... ... ... ету ... ... келесі факторлар ескерілу қажет:
- қызмет ету ... ең ... ... ... , реттеуші және
келісілген ереже;
- болжамды қызмет мерзімін өзгертуі мүмкін ... ... ... ... ... ету ... азайтатын тозу, сұраныс және басқа да ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін қыз мет
мерзімі;
- материалдық емес активтің бәсекеге бар бәсекеге ... ... және ... да субъектілердің күтілген әрекеті;
- материалдық емес активтердің жиынтығына ... ... ... ету ... емес ... құны ... ... ету мерзімінде
жүйелі түрде жазылу керек.Материалдық емес активтердің амортизациясы оның
пайдалы қызмет ету мерзімі жүйелік негізде ... ... ... активтердің экономикалық тиімділігін банктерде ... ... ... ... үлгі нақты анықталған
болмаса,амортизацияны теңбе тең аудару
әдісін пайдалану ... емес ... ... қызмет ету
мерзімін қарастыру керек.Халықаралық стандартқа сәйкес материалдық емес
активті пайдалануда оның ... құны ... үшін ... ... ... ... Материалдық емес активтердің жалпы сипаттамасы
1.1 Материалдық емес активтер туралы түсінік
Материалдық емес активтер - бұл ... ұзақ ... ... пайдалану
үшін немесе тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді), сатуға, әкімшілік
мақсатқа және басқа ... ... ... ... ... ... ... акшалай емес активтер. Бұл активтерді анықтауға ... ... ... ... және оларды пайдаланудан субъект болашақта
экономи- калық олжа ... деп ... емес ... анықтауға болады: егер де ... ... ... ... олжаға олар дың
тікелей қатысы болса. Материалдыө емес ... ... ... ... онда оның ... олжа табу ... ... экономикалық, олжа, осы материалдық емес ... пен ... егер олар ... ... ... болашақ экономикалық олжаны
өсіруде материалдық емес активтердің ролі ... ... ... пайдалану қабілеттілігі мен ниеті болса; бүгінгі күнге ... ... және ... да ресурстар бар болып, субъектіге
болашақта күтілетін экономикалық олжаны ... ... ... ... емес ... ... ... активтер – нақты табиғи нысаны
жоқ сезілмейтін құндылыққа ие болғанымен ... ... ... ... емес ... де кұрамында кездесуі мүмкін.
Кейбір материалдық емес активтер физикалық ... ... ... ... ... атап ... ... бағдарламамен қамтамасыз ететін
- дискетте, фильм-лентасында, занды құжаттау (лицензия, патент)- қағазда
болады, бірак дискетте, лента да, ... да өз ... ... ... табылады және олар активтің мәнін анықтау үшін ... бола ... ... ... ... емес активтердіңде есебінде
көптеген ұқсастықтар бар, бірақ соңғының есебінде тенестіру немесе ұқсас-
тыру, ... ... ... ету ... ... ... ... ас-
пектілері өте күрделі болып саналады. Кейбір материалдық емес ... ... да ... жеке теңестірілуі мүмкін, мысалға,патент,
сауда маркісі сияқтылары, ал басқалары болса жеке теңестірілмеуі мүм- кін,
керісінше, осындай материалдык емес активтердің кұны ... ... ... байланыста шығарылуы мүмкін: бұндай материалдық емес
активтің қатарына гудвилл жатады, ол клиенттердің сеніміне немесе
қызметкерлердің ... ... ... кей ... ... ... кұжаттардың құқын рәсімдемей-ақ
осы экономикалық ... ... ... ... тиым ... Егер де шығарылатын өнімнің технологиясы патенттелген болса, онда ол
басқа субъектінің айналысуына тиым салады.
Материалдык, емес ... ... ... компьютер- лік
бағдарламамен қамтамасыз етулер, патенттер, авторлық ... ... ... ету ... ... ... тәжірибелі-конструкторлық
жұмыстар және т.б.
Материалдык емес активтер (МЕА) шартты түрде 4-топқа бөлінеді,
Өндіріспен байланысты материалдық емес активтер. Бұл ... ... ... ... ... бағдарламалық жабдықтау, интегралды микросхемалар
технологиясы, ұйымдастыру шығындары, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалары жатады. "Ноу-хау" - кұжаттама
өндірістік озық тәжірибесін кұжатталған түрінде көрсетіл- ген ... ... ... көрінетін техникалық білімдерін айқындау үшін халықарал
қатынастарда қолданылатын термин.
Кең ... ... ... ... түрінде ресім-
делген,бірақ патенттелмеген, ... бір ... ... ... ... ... ... коммерциялық және басқа да қыр-
сырларын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... лизинтте, "кілті колма-кол"
тапсырылатын құрылыста және т.б. қызмет ... ... ... ... Жаңалықтар патентті, тауар белгілері, авторлық
құқықтар мен патенттік акпараттар субъектінің ... ... ... ... құпиясын сақтап, оны пайда- ланудан түскен
табыстарын бакылай ... ... ғана ... емес ... ... бере ... белгілі бір ақыға сатып алатыи лицензиялар мен патенттерден "ноу-
хаудың " өзгешелігі,ол ... ... ... ... ... ... үлесі ретінде салынуы мүмкін. "Ноу-хаудың"
субъект балансына алынатын құны құрылтайшылар ... ... ... ... ... ... пайдалану құқықтарын есепке алу. Оған мате- риалдық
емес активтер қатарына белгілі бір уакыт кезеңі ішінде ... ... ... ... ... ... немесе субъектінің өнімін болашақ
кезеңдегі тұтынушылары туралы; ... ... және ... ... туралы, бәсекелестері және тағысы тағылар туралы мәліметтер
жатады.
Ұйымдастыру шығындары, бірлескен ... ... ... ... ... ... болған шығындар ұйымдастыру шығындарына жатқызылады.
Бұл шығындар пайда болған кезеңінен бастап, материалдық емес активтер ... ... ... қызметінің бастапқы кезеңіндегі шығындар мен
кәсіпорынның әрбір ... ... ... ... ... шығындарға жарнамаларға кеткен шығын, кенесшілерге теленген акы,
кәсіпорынды тіркеу, ... ... ... ... ашу
т.б.шығындары жатады.
ЭЕМ бағдарламасымен жабдықтау – кәсіпорын иемденген, ұзақ уақыт бойы
пайда әкелуге ... ... ... ... ... ... және бағдарламалық құжаттар жүйесінің жиынтығы.
Коммерциялық қызметпен байланысты материалдық емес активтер.
Бұл топқа Тауар таңбалары меи қызмет корсету таңбалары деп тауарларды
тиесілі ... ... ... ... белгісін айтады. Кәсіпкерлікті жүзеге
асырушы занды немесе жеке тұлға атына ... ... ... ... ... ... танбасының иесі тауар таңбасын қалай
пайдаланамын десе де толық құқығы бар, ... ... ... ... алады. Тауар таңбасын немесе тауарды рұқсатсыз жасау, қолдану,
әкелу,сатуға ұсыныс ... ... ... ... енгізу тағы баска
осы іспеттес әрекет жасалса, онда ол ... ... ... қол ... ... сөз ... көркем сурет түрінде көлемді ... ... ... ... ... олар ... ... немесе түстер
үйлесімінде тіркеледі.
Айыру белгісі жоқ, тек бір ғана белгіден ... ... ... ту, ... ... ресми аттары, халықаралық және
үкіметаралық ұйымдардың эмблемалары, толык немесе қысқартылған ... ... ... кепілдік және сапасын (пробасын) көрсететін
белгілері, ... ... ... және ... да ... ... ... өте ұқсас, аралас денгейіндегі белгілерден тұратын тауар
таңбалары ... ... ... тұтынушыны немесе жасаушыны
жаңылыстыратын элементтері бар, ... ... мен ... ... ... ... таңбалары да тіркел- мейді.
Занды немесе жеке тұлға тіркелген барлык тауарға ... оның бір ... ... ... оның ... келісімі бойынша бере- алады. ... ... ... ... ... ... сай істелінеді.
Тауардың шыққан жерінің атауы — тауарды таңбалау үшін ... ... елді ... ... немесе басқа географиялық объектінің атын қоса
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... объектінің тарихи
атауы болуы мүмкін. Ол белгіленген тәртіп бойынша тіркеледі. Тауырдың
шыққан жерінің атауын пайдалану деп оны ... ... ... ... және ... да тауарды шаруашылык айна- лымына
енгізуге ... ... да ... ... ... экономика жағдайында тауар таңбасы кәсіпорынның өте қымбат тұратын
активі болып табылады, себебі компания оны сата алады ... ... ... ... ... ... ... береді. Бірақ ол үшін
тауар таңбасының құнын білу керек. Есеп ... ... ... ... бірнеше әдісі бар:өзіндік кұн,сатып алу кұны,нарықтық
құны бойынша бағалау. Алайда меншікті ... ... ... құны ... ... ... болса, сатып алынған тауар таңбасын немесе тауар
таңбасын ... ... ... алу ... ал ... капиталға
үлес ретінде салынған тауар таңбасын нарықтық ... ... ... ... таңбасының нарықтық құнын анықтау үшін арнайы есептесулер жүргізу
керек.Тауарлық таңбалар, кызмет көрсету таңбалары,тауардың шығу ... ... және ... ... ... кұқықтық, экономикалық
және ұйымдастыру қарым-қатынастары 1993 жылғы каңтардың 18-і күні Казакстан
Республикасы Жоғарғы Кеңесі ... ... ... ... көрсету
таңбалары және тауарлар шығарылған жерлердің атауы туралы" ... ... ... ... құқықтары мен байланысты материалдық емес активтер.
Бұл топқа жаңалық ашу құқығы, өндірістік ... ... ... ... ... ... және ... жатады.
Патенттер. Патент оны нұстаушысының патент қамтыған нәрсесің, ... ... ... ... және дәл ... әрекетті басқа тұлғаның жүзеге асыруына
тиым салатын, бақылайтын, сататын, өндіретін және пайдаланатын құқық болып
табылады. Патенттің күші оны берген мемлекеттің аумағында ... ... ... (15-20 жыл) ... ... ... қатар, патент деп белгілі кәсіппен, саудамен, тауар сатып алумен
шұғылданатын тұлғаларға берілген құжат саналады. Патент берілгенде
патенттік алым(пошлина) ұсталынады.
Патентті алуға көптеген ірі ... ... ... ... ... ... алуға да, патенттелінген жаңалықтарды өндіріске ... ... ... ... ... ... үлгілерді пайдалануға айрыкша құқық- ты
растайтын патенттер қолданылып жүрген зандарға сәйкес беріледі. Өнер-
кәсіптік үлгілері: модельдерімен, суреттерімен немесе ... ... ... ... Егер үлгінің қоғамдық белгілері Қазакстан Республика-
сында немесе шетелдерде,белгісіз болып келсе, онда ол жаңа өнеркәсіптік
үлгі болып табылады. Егер ... үлгі ... ... ... ... жасалынып, шаруашылық айналымына түсуге дайын болса,онда оның
өнеркәсіпте қолданылуға болатындығы мойындалады өндірістік үлгілер
авторлардың шығармашылық еңбегі ретінде мойындалады. Егер ... ... ... ... ... ... ... болса, онда олар- дың
бәрі өнеркәсіптік үлгілердің авторы болып есептелінеді. Өнеркәсіптік
үлгілерге патент Казакстан Республикасының Мемлекеттік тізіліміне тір-
келген соң ... ... ... ... ... иесі ... өнеркәсіптік үлгіні пайдалану кұкығын басқа тұлғаларға да(лицензиат)
бере алады, ал соңғысы лицензиарға төлемдер беріп тұруы және ... ... да ... ... ... Өнеркәсіптік
үлгілердің құқық- тык, экономикалық және ұйымдастыру қатынастары Қазақстан
Республикасы зандарымен реттеледі. Лицензия (еркіндік, құқық деген латын
сөздерінен алынған) —қандай да бір ... ... ... құзырлы
мемлекеттік органдардың берген рұқсаты.
1.2 Материалдық емес активтердің түрлерін жіктеу және ... ... ... емес ... ... Қазақстан
Республикасы бухгалтерлік есебінің 28-стандартына ... ... ... ... ... ... бас шоттар
жоспарындағы (осыдаи кейін "шоттар жоспары" деп жазылады) ... тыс ... - деп ... бөлімнің 10-бас шотының төмендегі
бөлімше шоттарында жүргізіледі.
101-шот - Лицензиялық келісімдер;
102-шот - ... ... - ... - ... шығындары;
105-шот — Гудвил;
106-шот — Басқадай материалдық емес активтер — деп аталады.
Шаруашылық ... ... ... емес ... ... ... ... - және олардың құрамы белгіленген
заңдарға сәйкес тиісті ... ... ... ... емес ... деп - ... бір нақтылы табиғи пішіні
жоқ, бірақ қандай да бір бағаға, құнға бағаланатын болғандықтан субъектіге
үнемі, яғни ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... активтерді
айтамыз.
Материалдық емес активтердің қатарына шаруашылық субъектісінің сатып
алған патенттері, лицензиялық ... ... мен ... белгісі, жер
қойнауы мен электронды есептеуіш машиналарды және ... ... ... ... гудвилл яғни фирма бағасы, өнеркәсіп үлгілері,
ұйымдастыру шығындары тағы да басқалары жатады.
Материалдық емес активтер шаруашылық ... ... ... ... ... алынады. Бұл материалдық емес актив- тердің
бастапқы құны ... ... ... мен үлес ... ... ... ... қосқан үлесі есебінен келіп кіріске алынған материалдық
емес активтердің бағасы екі ... ... ... ... бағаланады.
• Заңды тұлгалар мен жеке адамдардан тегін ... сый ... ... емес ... сол ... ... баға ... шаруашылық субъектілерінен, заңды тұлгаларға, сондай-ақ
жеке адамдардан сатылып ... ... емес ... ол
объектілерді сатып алуға және оларды пайдалану үшін дайындауға кеткен
шығындар ... ... ... ... ... ... емес активтердің баланстық бағасын анықтаудың жалпы
әдісі болып табылады. Бірақ кейбір материалдық емес ... ... ... ... бар. ... мысал ретінде соңғы уақыттарда
акционерлік қоғамдар мен ... ... ... ... да ... қолданылып жүрген "Ноу-Хау" -деген ұғымды
келтіруге болады.
“Ноу-Хау" - деп шаруашылық ... яғни ... ... табыс (пайда) беретін (әкелетін) жаңа технологиялық шешімдер
мен жаңалықтарды, құпия мәліметтерді, ... ... яғни ... өзі ... ... және ... жаңалығын айтуға болады. "Ноу-
Хау" жалпы "патент" сияқты болып көрінгенмен одан өзгеше ... ... ... ... ... алады, сондықтан да ол үшін сатып
алуға қаржы жұмсалғандықтан оның бастапқы құны ... Көп ... ... ... үлес қосушылары мен құрылтайшылары
өздерінің субъектідегі жарналық қорға қосқан үлесі есебінде береді. “Ноу-
Хау”-дың бағасы, яғни бастапқы құны оны ... ... ... ... балансқа алатын уақыттағы екі жақты нақты келісім бойынша
белгіленеді.
101-шотта материалдық емес ... ... ... - ... түрі ... "Лицензиялык келісімдер" - дегеніміз белгілі бір
субъектінің немесе заңды ... бір ... ... ... сату құқын
екінші бір субъектіге немесе ... ... ... ... ... Ал ... ие болған субъекті оның иесіне яғни лицензиялық келісімдерді
берушіге ол материалдық емес ... үшін ... ... ... ... төлейді немесе келісім бойынша басқа да міндеттерін
орындайды.
Лицензиясыз қызметтен түскен табыстан айыру жөнінде
Қазақстан ... ... ... ... ... салық
комитеттерінің көптеген сұрауларын қарап, сондай-ақ лицензиясыз кәсіпкерлік
қызметтен ... ... алып қою ... ... ... 1995 ... ... ҚР Заңының (бұдан әрі - Заң) нормаларын қолдануға ... сот ... ... отырып, сіздерге мынаны хабарлайды:
Заңның 24-бабында салық органдарына лицензиясыз кәсіпкерлік қызметтен
алынған табысты алып қою ... ... ... бірге Әкімшілік құқық
бұзушылық туралы Қазақстан Республикасы Кодексінің ... әрі - ... ... ... 26.01.2001 ж. бастап тиісті ... сыз ... үшін ... да, ... тұлғалардың да әкімшілік
жауапкершілігі көзделген. "Әкімшілік ... ... ... Кодексті
қолданысқа енгізу туралы" 30.01.2001 ж. ... ... ... ... қатынастар Кодекстің 137-бабымен реттелетінін ескерсек, Заңның 24-
бабының 2-тармағы қолданылмайды.
Барлық ... ... ... ... Респубпикасының Жоғары Соты
жоғарыда көрсетілген негіздер бойынша лицензиясыз ... ... ... қою ... салық комитеттерінің соттық талаптарын тоқтату
практикасын қабылдады.
Бұған қоса, ... ... ... ... ... алынған
табыс салық органдары салық тексеруін жүргізуге құқылы ... ... ... табылмайды. Сонымен лицензиясыз кәсіпкерлік қызметтен алынған
табысты есептеу мәселелері бойынша тексерулерді жургізу ... ... ... ... Бұл ... ... тексерулерін жүргізген
кезде лпцензиясыз кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... қатысты материалдарды Кодекстің 636-бабына
сәйкес уәкілетті ... ... ... ҚР ӘҚБТ ... ... ... ... материалдық емес активтердің "Программамен ... ... түрі ... «бағдарламамен қамтамасыз ету» есептеледі. Шаруашылық
субъектісін "Программамен жабдықтау" - деп субъектінің ... ... ... ... ... ... ақпараттар мен мәліметтерді
айтады.
Бағдарламалық өнімдерді, консультацияларды және ... ... ... ... алу Қазақстан Республикасының кеден шекарасы арқылы
қандай да бір материалдық ... ... ... ... ... етуді кедендік рәсімдеу туралы" ҚР Кедендік
бақылау агенттігінің 1.02.2003 ж. № ... ... ... ... ... бағдарламалық өнім "Тауарларды еркін айналымға шығару"
кеден ... ... ... тиіс. Таңдап алынған кеден режиміне
сәйкес тауар ... ... ... осы ... ... алушының пайдалану
мерзімі ескертілместен, отандық тауарға айналады. ҚР МКМ Кеден комитетінің
11.11.1998 ж. № 15-123-7/4799 ... ... ... ... ... ... ... сауда мәмілесінің заты болып ... ... өзі ... көмекші қызметтерді көрсетуге арналған. Тиісінше
Республиканың аумағына ... ... ... ... ... ... ... қағаз тасығыштар және т.б.) онда
жазылған ақпаратпен осы ... ... өзі ... міндетті түрде
декларациялануға тиіс ақпарат жиынтығы жазылған осы ақпаратты тасығыш тауар
болып табылады.
Телекоммуникацияның ... ... ... ... ... өнім
мен бағдарламалық өнімді сүйемелдеуге келсек, оңда бұл әнім ... ... ... одан әрі ... ... ... тасығышқа көшірілуге тиіс.
Сонымен бірге ҚР ҚМ Салық комитетінің 2003 жылғы 8 мамырдағы № ... ... ... ... ... ... және оған ... көрсетуге салық салу туралы сұраққа мынадай жауап ... ... ... ... ... егер ... ... ҚҚС
төлеуші болып табылмайтын резидент емес ұсынған жұмыстарды, қызмет
көрсетулерді өткізу орны ... ... ... олар ... ... ... ҚР салық телеушісінің айналымы болып ... ... ... ... ... ҚҚС салынуға тиіс.
Бағдарламалық өнімге ақпараттық-техникалық қызмет көрсетуге келсек, онда
аталған ... ... орны ... ... 215-бабы 2-тармағының 4-
тармақшасына сәйкес анықталады, өйткені бұл қызметтер электрондық почта
арқылы консультациялық қызметтерді, ... және факс ... ... ... ... арқылы берілетін пайдаланылатын бағдарламалық
өнімнің тікелей өзіне қосымша икемдеулер жазуды ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасынан тыс жерде орналасқан Ресей
Федерациясының резиденті көрсеткен ... осы ... ... ... ... орны ... Республикасы болып табы-лады.Демек,
аталған қызмет көрсетулер ҚР ... ... ... ... ... ... ... оларға ҚҚС салынуға тиіс.
Қазақстан Республикасы Үкіметі мен ... ... ... ... ... ... салуды болдырмау және табыс пен калиталға салық
төлеуден жалтарудың алдын алу туралы Конвенцияның (бұдан әрі - ... ... ... ... ... пайдаланғаны үшін
немесе пайдалану құқығын бергені үшін ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, егер роялтиді алушы және ... иесі ... ... ... ... ... ... пайда
болған Уағдаласушы Мемлекетте оған салық салынуы мүмкін. Осындай ... бүл ... ... ... сомасының 10%-нен аспауға тиіс.
Хабарламаларды кепілді жеткізу жүйесі
Салық есептілігінің электрондық нысандарын кепілді ... ... ... ... және ... ... үшін жүйелер
модульдары арасындағы ақпарат берудің аясы ретінде ... ... ... ... ... ХКЖЖ салық төлеушінің тарапында жұмыс
істейтін клиенттік қосымшалар мен ҚР ҚМ Салық ко-митетінің тарапында жұмыс
істейтін ... ... ... ... және ... ... етуге арналған. ХКЖЖ мынадай функцияларды атқарады:
- хабарламалардың кепілді жеткізілуін қамтамасыз етеді:
- деректерді байланыс арналары бойынша берген кезде оларға рұқсат ... ... ... ... ... жасайды
- әр түрлі ақпараттық және бағдарламалық платформада жұмыс істейтін
жүйелер арасында деректер ... мен ... ... ... көлік аясы ретінде
пайдаланылатын хабарламаларды кепілді жеткізу жүйесі ақпаратты ... ... ... ... қорғалған режимде беруге мүмкіндік
береді,мұның өзі жүйеге қатысушылардың арасындағы сенімді қарым-қатынасты
қамтамасыз ... ... ... емес ... ... түрі, 103-шотта есептеледі. "Патент" - ... жеке ... ... ... занды тұлғаның ашқан, ойлап тапқан жаңалығын
мемлекеттік тұрғыдан мойындап және ол ... ... ... ... ... ... ... өз пайдасына (жұмысына, қызметіне) қолдануына
рұқсат беру туралы құжат ... ... ... ... ... ... кейбір түрімен (саудамен, сатып алумен тағы да басқа)
айналысу үшін ... ... ... ... ... ... алар ... патенттік баж төлеуі керек.
Патент негізіндегі арнаулы салық режимі
374-бап ... ... ... ... ... ... ... мынадай талаптарға сай
келетін:
1) жалдамалы қызметкерлердің еңбегін пайдаланбайтын;
2) жеке кәсіпкерлік нысанындағы қызметті жүзеге асыратын;
3) жыл ішіндегі табысы 2,0 ... ... ... жеке ... Патент негізінде арнаулы салық режимін қолдануға мүмкіндік
бермейтін жағдайлар туындаған ретте салық төлеуші оңайлатылған декларация
негізінде арнаулы салық режиміне не ... ... мен ... ... ... ... ... негізінде ауысады.
Аталған өтініш патент негізінде арнаулы салық режимін қолдануға
мүмкіндік бермейтін жағдайлар туындаған кезде беріледі.
3.Патент жеке кәсіпкерге бір ... жыл ... ... бір ... ... Жеке ... патент алу үшін кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жері
бойынша сапық органына кызмет түрін ... ... ... ... ... ... өтініш және Жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу
туралы ... ... ... ... алу үшін ... ... өтініш алдыңғы патенттің қол-данылу
мерзімі аяқталғанға дейін ұсынылады.
Жеке кәсіпкер лицензиялауға ... ... ... асырған жағдайда ол
мұндай қызметті жүзеге асыруға құқық ... ... ... Бұл ... ... лицензияның қолданылу мерзімінен аспайтын
мерзімге беріледі.
Жеке кәсіпкер ... және ... ... ... ... жүзеге асырған жағдайда, ол ... ... ... тасымалдау түрін (жүйелі немесе жүйесіз тасымалдаулар) көрсетуге
міндетті. Автомобильмен тасымалдаулар түрінің Қазақстан Республикасының заң
актілерінде ... ... ... ... ... автомобиль
көлігі саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.
5 Салық ... ... ... жүзеге асыратын орны бойынша салық
органына, кәсіпкерлік қызметті уақытша ... тұру ... ... ... ... ... алуға өтінішін бермеуі оның салықты жалпыға
бірдей белгіленген ... ... және ... келісімі деп саналады.
6. Салық органдары өтініш ... және ... ... құны,
жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарналары және
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... көрсетілгеннен кейін бір күн ішінде патент
беруді жургізеді.
7. Жеке ... ... ... ... куәлік керсетілмейінше, патент
жарамсыз болады.
8. Патент негізінде арнайы салық режимін қолданатын салық төлеуші ... ... ... ... ... ... мен ... зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы
жарналары ... ... ... ... ... бюджетпен есеп айырысу тәртібі
1. Патенттің құнын есептеуді жеке ... ... ... ... ... ... ... жолымен жүзеге асырады.
2. Патенттің құны бюджетке мынадай түрде:
1) жеке табыс салығы - патент ... 1/2 ... ... ... - Қазақстан Республикасыиың міндетті сақтанды-
ру туралы заңнамалық актісіне сәйкес Мемлекеттік әлеуметтік сақтанды-
ру қорына есептелген әлеуметтік аударымдар ... апып ... ... ... 1/2 ... ... төленуге тиіс.
Жеке кәсіпкерді іс-әрекетке қабілетсіз деп таныған жағдайды қоспағанда,
патенттің күші жойылған мерзімге дейін кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... қайтарылуға және қайта есептеуге жатпайды.
Нақты табыс патент алған кезде ... ... асып ... ... бес жұмыс күні ішінде асып кеткен соманы мәлімдейді
және осы сомадан салық төлейді. ... ... ... ... ... ... ... оған нақты табысы керсетілген жаңа ... ... ... ... кезде мәлімделген табыстан төмен болған
жағдайда, ... ... ... құны ... ... өтініші бойынша
салық органы жүргізген хронометраждық зерттеуден ... ... ... — деп аталатын материалдық емес активтердің түрі
бас шоттар кестесінің 104-шотында ... ... ... -
шаруашылық субъектісін жаңадан ашу, құру кезінде ... ... ... ... ... жане оны тіркеуден өткізу үшін заң
орындарына төленген төлемдер, ... есеп ... ... ... ... ашу үшін ... шығындар, жарнамалар үшін төленген
төлемдер және басқа да жұмсалған ... ... ... жүргізуші
субъектілердің бухгалтерлік есеп шоттары бас жоспарының 105-шотында
материалдық емес ... ... - деп ... түрі ... емес активтердің бұл түрін кейде "Фирма-бағасы" деп те атайды.
"Гудвилл” ... ... ... ... дық емес ... ... және сонымен қатар ол бір шаруашылық субъектісі екінші бір
шаруашылық субъектісін ... ... ... алған кезде ғана пайда
болады. "Фирма бағасы" — болып сатылып ... ... ... ... ... ... ... оның барлық активтерінің баланстық
құны арасындағы айырмасы есептеледі. Егер де ... ... ... ... ... ... ... кұны олардың баланстық
құнынан артық болса, онда кұндар арасындағы айырмашылық "жағымды гудвилл",
ал кем болған ... ... ... деп ... емес ... ... ... есебі олардың әр
қайсысына жеке ашылған инвентарлық карточкаларда жүргізіледі.
Шаруашылық субъектісінде материалдық емес активтерді кіріске алғанда 10-
"Материалдық емес активтер" - деп ... ... ... бөлімше шоттары
дебеттелініп, төмендегі шоттар кредиттелінеді:
511-шот Үлес ... мен ... ... ... ... келіп кіріске алынған материалдық, емес активтерге.
431, 432, 441, Материалдық емес активтер занды ... мен ... ... ... ... ... шот Материалдық емес активтер субсидия ... ... ... ... ... емес ... ... және
жеке тұлғалардан тегін, қайтарымсыз келіп түскенде.
Материалдық емес активтер ... ... ... ... құнына 841-"Материалдық емес активтерді сату бойынша шығындар" -
шоты дебеттеліп, 10-"Материалдык емес активтер" - деп аталатын бас ... ... ... ... Ал ... ... ... сомасы 11-"Материалдық емес активтердің тозуы" - деп ... ... ... ... ... ... 10- "Материалдық емес активтер"
-деп аталатын бас ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілері өз меншігіндегі, яғни ... емес ... ... жағдайда одан алынатын табыстарын 4-
"Ақша қаражаттары" немесе 3-"Материалдық "Дебиторлық борыштар мен ... ... ... ... ... 721-"Материалдық емес
активтерді сатудан алынатын табыс" шотының кредитіне жазылады.
1.3 Материалдық емес активтерді анықтау және тану критерийлері
38 «Материалдық емес активтер» ҚЕХС ... есеп ... ... және 28 ... емес ... есебі» БЕС (бухгалтерлік
есеп стандарттары) сәйкес материалдық емес активтер әкімшілік мақсатта және
басқа субъектілерге жалға беруде, ... және ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам) қолдануға
арналған, ... ... жоқ, ... ... емес активтер, оларды:
а) анықтауға болады;
ә) субъект бақылайды;
б) қолданудан субъект болашақта экономикалық пайда ... ... емес бап ... емес ... болып саналады, егер:
а) материалдық актив анықтамаларына сәйкес келсе;
ә)белгі-өлшемдерге сай келеді және мынадай жағдайда ... ... осы ... ... ... болашақта күтілетін
экономикалық пайда алу ықтималдығы жоғары ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтерді тану сәтінде олардың бастапқы құны
бойынша бағаланады.
Материалдық емес ... ... құны ... ... алу ... ... бұған оларды алуға кеткен және ... ... ... алу ... орны ... ... салықтар мен алымдар және т.б.
шығьндар) келтіруге жұмсалған ... ... ... ... ... ... - ... құжатпен үшін материалдық емес
актив түрінің толык атауы, оның ұйымға ... ... ... ... ... ... сипаттамасы, оның құны амортизация
нормасы және басқа кажетті ... ... ... емес ... ... қабылдауды рәсімдегенде акт
материалды актив объектісінің ... ... бір ... ... емес ... бірнеше біртектес объектілерін қабылдауды
ресімдейтін жалпы акт жасауға. Акт ресімделгеннен ... ... ... ... ... оны ... баяндайтын құжатгама немесе осы
объектіге ... ... ... және тағы ... мүліктік құқықтарын
растайтын құжаттар тіркеліп, ұйымның бухгалтериясына беріледі, оған бас
бухгалтер қол кояды және ұйым ... ... оған ... ... ... ұйымға материалдық емес активтерді бергенде (сатқанда) акт екі дана
болып жасалады, тапсыратын ұйым және ... емес ... ... ... ... ... ... түскен материалдық емес активтердің барлық түрлерінің
есебі үшін қолданылады. Материалдық емес актив ... ... мен ... ... заңдармен және нормативті актілермен реттеледі.
Бухгалтерияда әрбір объектіге карточка ... ... ... ... ... емес ... ... және
басқа құжаттама негізінде бір дана болып толтырылады. 8 графада бастапқы
құжат пен пайдалы қызмет ету ... ... ... мөлшер (норма)
бойынша ай сайын есептелетін амортизация сомасы көрсетіледі. «Материалдық
емес актив ... ... ... ... тек қана ... ... ... жазылады, ұйымда бар осы ... ... ... мәліметерін көшіруге болмайды. ( Қосымша№1,
№2)
Материалдық емес активтерді мынандай түрлерге бөліп, жіктеуге болады:
... ... - ... ... органдар немесе
муниципалитет беретін және қоғамдық ... ... ... ... үшін қоғамдық жерді пайдалануға және т.б.) беретін
құқықтар;
• бағдарламамен қамтамасыз ету, ол әлде ... ... не ... өзі ... және ... ... ішкі мақсаттарға арналады;
• патенттер - занды түрде танылған және тіркелген ... ... ... бір ... ... не ... арнайы ерекше процесс
пен технологияны пайдалалуға эксклюзивтік құкық береді;
• ұйымдастыру ... ... ... - ... ... олардан тек болашақта ғана нәтиже алынады немесе шығындар
болашақ кезеңдерге ... ... ... байланысты
шығындар, ұзақ мерзімді алдын ала төлеу- бірнеше жыл ... ... ... ... гудвилл - субъектінің жағымды сипаттамасына байланысты сатып алушының
сауда сәтінде пайда болған құндылығы. Ол ... ... ... ... ... ... ... құны) мен таза
активтердің жеке-жеке нарықтық құн сомасы арасындағы айырма ретінде
анықталады. Есеп мақсаттары үшін ... ... ... ... ... таза ... сәйкес теңестірілген әділ нарықтық бағасы
арасындағы айырма ретінде қарастырылады. Таза капитал: ... ... ... ... ... құқықтар - шығарма, әзірлеме жәие т.б. авторларға заңмен
берілетін қорғау формалары, сауда маркалары немесе тауарлық ... лер ... ... ... берілген, атаулар, рәміздер неме- се
сәйкестендіруді ... ... ... меншік- ті
пайдалану құқығына ие болу немесе коммуналдық қызмет көрсету және ... ... ... ... « Дәрілік заттар, медициналық мақсаттағы бұйымдар және медицина
техникасы сараптамасының ... ... » ... құрылымы мен
бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ережелері.
« Дәрілік заттар сараптамасының Ұлттық Орталығы » РМК ... мен ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін,
тиімділігі мен сапасын қамтамасыз ету жөнінде өндірістік
–шаруашылық қызметін ... ... жаңа ... ... ... ... саласындағы
ғылыми зерттеулер.
Кәсіпорын мақсатын жүзеге асыру үшін мынадай функцияларды орындайды:
1. отандық және ... ... ... ... мен ... ... ету жөніндегі шаралардың жүзеге
асырылуына қатысу;
2. жаңа бірегей ... ... ... ... ғылыми зерттеулерді жүзеге асыру;
3. ескірген және ... аз ... ... ... ... және ... ... сондай-ақ айқын
байқалатын жағымсыз әсерлер беретін дәрілік заттарды Мемлекеттік
тізімнен алып тастау ... ... ... ... дәрілік заттар номенклатурасының қайта қаралуына қатысу;
4. ... ... және ... ... құрамдас бөлігі болып
табылатын оларға теңестірілген заттарды,олардың дәрілік түрлерін
адам денесі ... ... ... ... не ұзақ болуға
арналған заттар мен материалдарды, ... ... ... ... үстемелерді, ауруды диагностикалау, алдын
алу, емдеу мақсатында қолданылатын бұйымдарды, ... ... және ... ... үшін ... жүргізу, оларды сертификаттауға,стандарттауға қатысу
болып табылады;
5. дәрілік заттардың , медициналық ... ... ... ... ... беру мақсатында
нормативтік құжаттамаларда, ... ... ... ... сапа ... ... ... қатысу;
6. дәрілік заттардың клиникаға дейінгі және клиникалық сынақтарын
ұйымдастырып, ... және ... ... ... ... ... талаптарына, жарнамалық материалдардың
дәрілік заттарға сәйкестігіне сараптаманы жүзеге асыру, импорт
және ... ... ... ... ... ... және косметикалық заттарды, медициналық мақсаттағы
бұйымдарды, ... ... мен ... ... алу тамақ
өнімдерін сертификаттауды жүзеге асыру;
9. дәрілік заттар өндірісін сертификаттауды ... ... ... ... ... ... ... сертификаттауға жататын
өнім тізбесін дайындауға қатысу;
11. дәрілік заттар қауіпсіздігінің, тиімділігі мен сапасының міндетті
көрсеткіштері тізбесін дайындауға қатысу;
12. дәрілік, емдеу алдын алу, ... және ... ... ... ... ... ... мен емдеу-
алдын алу тамақ өнімдерінің талдамалық сараптамасына және
стандартталуына қатысу;
13. дәрілік заттардың, медициналық мақсатттағы бұйымдар мен медицина
техникасының сынақ тәсілдері, ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік ұсынымдарды әзірлеу мен
жетілдіру;
14. дәрілік заттар айналымы саласында , оның ішінде дәрілік заттарды
экспорттау мен импорттау мониторингіне қатысу;
15. ... ... ... әсері, оның ішінде жағымсыз жанама
әсерлері мониторингіне қатысу;
16. консалтингтік, аудиторлық және консультативтік әдістемелік қызметті
жүзеге асыру;
17. негізгі өмірлік ... ... ... ... ... ... ... бөлшектеп сатуды жүзеге асыратын дәріхана ұйымдарында
міндетті түрде болуы қажет ең аз ... ... ... ... ... айналымы саласында деректердің ақпараттық базаларын
қалыптастыру және талдау үшін компьютерлік бағдарламалар әзірлеу;
19. кәсіпорынның WEB сайтын ... ... ... ... оның ... ... медициналық өнім туралы, тіркелген дәрілік заттар, медициналық
мақсаттағы бұйымдар мен медицина техникасы туралы деректер банктерін
жүргізу.
Кәсіпорынның қаржы қызметі.
Кәсіпорын ... жеке ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңнамасында көрсетілген
тәртіппен ұсынылады.
Кәсіпорын жүргізетін тауарлар (жұмыстар қызмет көрсетулер) құны
кәсіпорынның оны ... ... ... толық қалпына
келтірілуін, зө ... ... оның ... ... ... қамтамасыз етуі қажет.
Есеп және есептілік.
Кәсіпорынның мемлекеттік басқару органымен келісім бойынша ... ... есеп ... орай ҚР ... және ... белгіленген стандарттарына сәйкес өз қызметі нәтижелерінің есебін
жүзеге асырады, ... ... ... басқару органына, қаржы
салық және статистикалық органдарына бухгалтерлік және статистикалық есеп
ұсынады, оның дұрыстығы үшін ... ... ... Материалдық емес активтердің есебін құжаттау
2.1 Материалдық емес активтердің түсуі мен құрылуын есептеу
Материалдық емес ... ... ... ... ... алулар
Мысалы.Бағдарламалық қамтамасыз ету алынды:
а) нақты өзіндік құнға:
102 « Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот дебеті
671 «Төленетін шоттар» шот кредиті
60 000;
ә) ҚҚС сомасына:
331 «Өтелетін ҚҚС» шот ... ... ... шот ... ... ... дайын жағдайға дейін жеткізу бойынша шыққан шығындар
сомасына:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот дебеті;
681 «Қызметкерлердің ... өтеу ... есеп ... ... салық»,687 «Басқада кредиторлық борыш» ... ... ... ...... емес ... тараптардың шартпен
белгіленген бағасы бойынша есепте көрсетіледі:
1.Жарияланған капитал сомасына:
511 «Төленбеген калитал» шот дебеті;
501 «Жай акциялар» шот кредиті, 502 «Артықшылықты ... 503 ... ... мен пайлар» 1 000 ... ... ... ... ... емес ... шарттық құны:
101-103 «Материалдық емес активтер» шот дебеті
511 «Төленбеген капитал» шот кредиті 400 ... ... ... ... ие болу - ... ... бастапқы кұны өткізу құны ... ... егер ... ... ... мүмкін болмаса, онда актив жеке материалдық
емес актив болып танылмайды, алайда гудвиллге (фирманың іскерлік беделінің
бағасы) енеді; өйткені ... ... ... қолайлы мекен-тұрақ бар, тауар
нарықта жақсы белгіленген бағасы бар және т.б.
Мысалы. 8 000 000 ... ұйым ... ... активтің өзіндік кұны
6 000 000 теңге.
1.Активтің нақты құны сомасы;
687 «Басқадай кредиторлқ берешек» шот дебеті
441 «Ағымдағы ... ... шот ... 6 ... ... «Гудвилл»шот дебеті
441 «Ағымдық шоттағы ақша» шот кредиті 2 000 ... ... ... ... «Басқадай кредиторлық берешек» шот кредиті 6 000 ... ... таза ... әділ құны ... ... бағасынан
(сатып алатын субъект үшін бұл - пайдалы мәміле) артса, сатылым бағасы мен
алынған активтердің әділетті кұн арасындағы есептелетіп ... ... ... және ... гудвилл (бэдвил) деп аталады. Кез келген теріс гудвилл
фирма алған активтердің кұндылықтарын азайту үшін ... ... ... жағдайда теріс гудвиллді болдырмау үшін ... ... ... ... ... жәрдем ақша (субсидиялар) есебінен шығьндардың нақты
сомасына ... ... ... ... қамтамасыз ету» шот дебеті
726 «Билікті атқарушы органдарының жәрдем ақшалары ... ... ... жыл ... ... ... ... арттыру үшін есептен
шығарылады:
726 «Билікті атқарушы органдарының жәрдем ақшалары (субсидиялар)» шот
кредиті.
Есепті жыл ... ... ... табысты арттыру үшін есептен
шығарылады:
726 «Билікті атқарушы органдарының жәрдем ақшалары (субсидиялары)» шот
дебеті
571 «Жиынтық табыс» шот кредиті;
. айырбас - ... емес ... ... ... алынған материал-
дық емес активтердің бастапқы құны алынған немесе төленген ... ... ... ... ... ... өткізу құны бойынша
мойындалып, танылады.
Тауарлық белгі алынады:
а)келісімшарттық құнға:
106 « ... ... емес ... шот ... « ... тиіс ... шот ... сомасына:
331 «Өтелетін ҚКС» шот дебеті
671 «Төленуге тиіс шоттар» шот ... 16 ... ... ... ... ... нақты өзіндік құны
есептен шығарылды:
841«Материалдық емес ... ... ... ... ... шот ... «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот кредиті 60 ... ... шот ... ... ... ... етудің келісімшарттық құнына:
301 «Алуға арналған шоттар» шот дебеті
721 «Материалдык емес активтердің істен шығуынан түскен кіріс» ... 80 ... ... ... 15% ҚҚС ... 301 ... арналған шоттар»
шот дебеті
633 «ҚҚС» шот кредиті 12 ... ... ... ... тиіс ... шот дебеті
441 «Ағымдық шоттағы ақша» шот кредиті 24000
Өзара талаптарды қоса есептеу жүргізілді:
671 «Төленуге тиіс шоттар» шот ... ... ... ... шот ... 92 ... ... емес активке айырбастау нәтижесінде ... емес ... ... құн ... ... ... ... танылады және табыс әкелмейтін мәміле болып саналады:
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот дебеті
102 «Бағдарламамен қамтамасыз ету» шот кредиті;
• құру- субъектінің өзі ... ... емес ... ... іс ... ... тікелей және қосымша ... ... ... олар ... емес ... ... өлшемдері (критерийі)
мен анықтамасына материалдык емес ... ... ... ... ... ... бойынша қолдануға арналған активті жасау мен әзірлеу
үшін байыпты, ақылға қонарлық негізде таратылуы мүмкін. Материалдык емес
бапты ... ... ... ... мен ... сәйкес келетін сәтке
дейін активтің бастапқы кұнына кірмейді және ... ... ... ... емес активтерді құрған кезде барлық жұмыстар зеріттеулермен
әзірлемелер сатыларынан құралады.
Зерттеулер ... — жаңа ... ... ... ... үшін
әрекеттенген, талап қуып, алдын-ала қам жасаған, жоспарланған ізденістер,
Бұл сатыға мыналар жатады: жаңа ... ... ... ... жаңа ... олжасын немесе басқа білімді іздеу; болашақ өнім
немесе өндірістік нұсқаларды жасау мен ... ... ... ... ... ... ... әкелетін" материалдық емес активтер
бар екендігін айқара ашық ... ... ... ... ... ... болып таныладын.Зерттеу сатысындағы шығындар қалай
көрсетілетінін қарастырайық: зерттеу ... ... ... ... есептелді еңбекті өтеу қорынан әлеуметтік салық
аударымы және басқа шығындар жасалды):
821 «Жалпы және әкімшілік ... шот ... 811 ... ... ... ... ... шығындар» шоттарының дебеті
681 «Қызметкерлермен еңбекті өтеу бойынша есеп айырысулар», 635
«Әлеуметтік ... 687 ... ... ... ... ... ... сатысы - ғылыми-зерттеу ізденістерінің ... ... ... жаңа ... түпкілікті жетілдірілген процестерді,
материалдарды, өніммдерді, жүйелерлі және ... ... ... ... ауыстырып, көшіру. Бұл сатыға мыналар жатады:
тәжірибелік ... мен ... ... ... ... ... жаңа ... құрал-аспаптарды, калыптарды
(шаблондарды), пішіндер (формалар) мен штамптарды жобалау; ... үшін ... ... ... мен пайдалану; таңдалған
баламалы материалдарды, құрылғыларды, өнімдерді, процестерді, жүйелерді
немесе көрсетілген ... ... ... ... ... ... жағдайларда әзірлеме сатысында материалдық емес
активтерді үйлестіріп, бұл активтің ... ... ... ... ... ... көрсете алады. Мысалы, фирманың экономикалық
пайда алуы мақсатымен қайта жарақтануын көздейтін бизнес-жоспар жасалады.
Әзірлеме ... ... емес ... құрған кезде шығындар
былайша көрсетіледі:
- материалдық емес активті жасауға шығындар болды:
а)өндіріске материалдар ... ... ... ... ... ... ... есептелді
902, 922 «Өндірістік жұмысшышардың еңбегін өтеу» дебеті
681 «Енбекті өтеу бойынша қызметкерлермен есеп айырысулар» кредиті
б) енбекті өтеу жөніндегі аударымдар сомасына
903,923 ... өтеу ... ақша ... дебеті 635 «Әлеуметтік
салық» кредиті
Орындалған жұмыстың өзіндік кұны есептеліп шығарылады:
900 «Негізгі өндіріс», 920 «Қосалқы өндіріс ... ... 902(922) 903(923) ... ... ... емес бапты мойындап, тану сәтіне дейін жасалған шығындар
бітпеген кұрылыс ретінде көрсетіледі:
126 «Бітпеген кұрылыс» шот ... ... ... 920 «Қосалқы өндіріс» шоттарының кредиті 6000,0;
- материалдық емес ... ... ... өлшемдер мен
аныктамаларға сай деп тану сәтіне дейін:
106 «Басқадай материалдық емес активтер» шот ... ... ... емес ... ... шығарылуын және амортизациясын
есептеу
Материалдық емес активтер кұнына сәйкес ... ... ... ... мерзім бойына жүйелі түрде есептен шығарылып отырылуы тиіс.
Біз ... атап ... ... емес ... ... ... ету ... белгілеу жеткілікті түрде күрделі болып
саналады және материалдық емес активтердің амортизациялық ... ... ... ... ... ... жағдайларын ескеріп, олардың максималды қызмет
ету мерзімімен шектелуі мүмкін;
- жаңарту немесе ұзарту жағдайлары ... онда оның ... ... ... ... ... тозу, сұраныс және басқа да экономикалық факторлар оның ... ... ... ... ... және басқада субъетілердің әрекеті(іс-
қимылы) материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... емес ... ... түрлерінің кызмет ету мерзіні сол
активтердің құрамдас бөлшектері болуы мүмкін.
Материалдық емес активтердің пайдалы қызмет ету мерзімін субъектінің өзі
дербес ... ... егер де ... ... ... қарастырылмаса
(патент, авторлық құқық) немесе келісім-шартпен (лицензиондық келісім).
Материалдық емес активтердің ... дәл ... ... ... ... ... пайдалану мерзімін 10 жыл деңгейінде ... ... ... ... ... ... ету ... аспауы керек.
Материалдық емес активтерді есептеу үшін әртүрлі әдістер пайдаланылады:
бірқалыпты (түзу сызықты), қалдық кұнын азайтатын және кумулятивтік. ... ... ... экономикалық олжаның тұтыну моделіне байланысты
болып келеді.Материалдық емес активтердің арналымы бойынша пайдалануға
дайындық ... ... ... есептейді
Шаруашылық субъектілерінде материалдық емес активтер өздерінің
пайдаланылуы барысында біртіндеп ... ... тоза ... ... тозғанға дейін, яғни субъектіде пайдаланылған ... ... ... ... Егер бұл ... емес активтерді пайдалануда
шаруашылық ... ... ... болса, оларды актив қатарында
есептеудің қажеті де болмайды және ... ... ... ... ... ... ... шығындар жиынтыгы субъектінің зияны болып табылады.
Шаруашылық субъектілерінде материалдық емес активтерді ... ... ... бір белгілі ай сайын, яғни оның пайдалану
мерзімінде өндіріс шығындарына ... ... ... ... емес
активтердің құнына амортизациялык аударым есептеліп тұрады. Амортизациялық
аударым (өтелім) мөлшсрі материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... ... ... емес акгивтердің
пайдалану мерзімі субъектінің қызмет атқаратын уақытынан аспауы керек. Егер
материалдық емес активтердің пайдалану ... ... ... болған
жағдайда, амортизациялық аударым (өтелім) он жылға ... ... ... ... ... уақытынан (мерзімінен) аспауы керек. ... емес ... ... ... есеп шоттар жоспарының:
111-"Материалдык емес активтердің амортизациясы-лицензиялық келісімдер",
112-"Материалдық емес активтердің амортизациясы-программамен жабдықтау",
113-"Материалдық емес активтердің амортизациясы - патенттер",
114 "Материалдық емес ... ... - ... емес ... ... ... ... емес активтер амортизациясы - басқалары" - ... ... ... оларға ай сайын есептелініп отыратын амортизациялық аударым сомасы:
811- "Тауарларды сату жөніндегі шығындар",
821- "Жалпы және әкімшілік шығындар",
935 немесе 946-"Негізгі ... ... және ... ... ... - деп ... шоттардың дебетіне 11
-"Материалдық емес активтердің тозуы" - деп аталатын шоттың тиісті бөлімше
шоттарының ... ... МЕА ... негізгі экономикалық әдістері.
Маңызды шарттың бірі МЕА есебін дұрыс ... және ... ақша ... ... бағалау,көлемін анықтау, құрылымы және
амортизациясын анықтау МЕА ... ... ... ... ,заңның 6 бабына ... «ҚР ... ... туралы заңы
қабылданған.Мұндай бағалау салық салу үшін ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру бойынша сатып алу.
МЕА бағалау бух есеп теориясына күрделі жағдайларды туғызады.Бұны мынамен
түсіндіруге болады,яғни сол ... ... ... ... есеп ... әдісінің болмауымен, және ол ешқашан бағаланбаған
және сату сатып алу объектісі болмаған , нақты бағалау тікелей ... ... ... объектінің қаржы-экономикалық шартында
функцияланады.
Қаз-ң БЕС сай 28 «МЕА ... ... және ... ... ... бар: ... баланстық, есептен шығару құны, сатылу құны .Әрбір
бұл әдіс экономикалық ... ие және ... ... ... ... құнды толық анықтау қаржының ... ... ... және МЕА ... ... ... қоса ... қызмет ету
мерзіміне байланысты.Бастапқы құн бойынша амортизациялық ... және ... ... ... ... динамиканы үйренуге қажет емес,сол баяғы объектілер болғандықтан,
әр түрлі ... ... әр ... ... ... ... ... нақты
экономикалық жағдаймен көрсетіледі,ғылыми тапсырмалар және экономикалық
ақпараттар жатады.МЕА тану ... ... ... құн бұл
төленген сома немесе ағымдағы құн бойынша жасалынып шығарылған МЕА ... ... ... ... ... ... МЕА бойынша сатып алу нәтижесінде ... ... ... бөлек ,салықтар мен алымды қосқанда және басқада шығындар
,МЕА дайындалу мақсатымен байланысты.
- МЕА бойынша субъектінің өзінің құрастыруы бойынша ... ... ... шығындардың құралуы және олардың мақсаты бойынша құрастырылуы;
- МЕА бойынша яғни ұйымның бір бөлігі ретінде және сатылу құны бойынша
мойындау;
- МЕА ... ... ... ... ең төменгі құны бойынша
немесе мемлекеттік субсидия ретінде сатылу құнынан бөлек
Егер ол активті шоттың ... ... ... яғни МЕА ... ... ... МЕА ... құны нөлдік немесе номиналды құнда
немесе нақты шығындарда көрсетіледі.
Қазіргі уақытта МЕА бастапқы құнын анықтау ... ... ... ... ... ... ... бағалаудың бірнеше әдісі бар.
Батыстық аналитикалық есептік тәжірибеде оның ... ... ... ... тәжірибе батыстық мамандармен ( Б.Нидлз, Х.Андерсон, Д.Колдуэлл)
жинақтаған.
Гудвиллді бағалаудың үш әдісі бөлінген:
1) Жалпы бағалау ( master valuation approach)
2) Қосымша ... ... (excess earning ... ... ... ... таза табыс орташа табыстың нормасы.
Жалпы бағалау әдісі субъектілердің міндеті және активтердің нарықтық ... ... ... ... ... ... жүргізу кезінде
алынуы мүмкін.Бұл тікелей гудвиллді ... ... ... ... мен жеке ... таза нарықтық құны бойынша алынуы мүмкін.
Гбаст = СБ- ... ... (1) ... ... – таза ... = СБ-(Анарық-Онарық) (2)
Бірақта, жеке ... ... ... ... өте ... сондықтанды
қосымша табыс әдісін қолдануға болады,яғни базалықты ағымдағы норма ... сала ... ... нормасы = (3)
Гбаст=(ТТ-ОСТ)X n (4) ТТ- таза ... Орта сала ... ... саны,ағымдағы табыстың орта саладан өсуі.Осы сан сатушы мен сатып
алушының айырмашылығын көрсетеді.Ол 2 жылдан 4 ... ... ... жеке ... жылдар әдісі деп те атайды.Теориялық тұрғыдан гудвиллді
дұрыс ... жолы ... ... таза ... ... орта саладан артуы
(ОСА) орта сала норма ... ... ... әдіс көбірек пайда табу үшін ... ... ... ... салса, соғұрлым орташа сала табысынан артығырақ алтынын
көрсетеді.И.А.Бланканың ойы бойынша гудвиллді ... ... ... екі ... ... ... дейді:
1) гудвиллді бағалау орта сала табысының негізінде
2) гудвиллді бағалау тауардың көлемі негізінде
И.А.Бланка әдістерге сәйкес, ... есеп ... ... ... –(А х ТНс) (6) ТТ- таза ... Табыс нормасы
Г- гудвилл сомасын бағалау негізінде кәсіпорынның нақты табыс сомасы.
ТТф – Орта жылдық сома кәсіпорынның таза табысы(салық ... ...... орта ... ... ... – орта ... норма активінің рентабельділігі
Бұл жағдайда гудвилл кәсіпорынның қосымша табысы ретінде қарастырылады,
бөлінген синергетикалық ... ... орта ... ... ... ... факторлар әсері қарастырылады және соңғы үш ... ... ... ... ... ... тауарды бағалау
негізін И.А.Бланка мына формуламен көрсетеді:
Г=ТТ-(РК х Мn/n) (7)
Г-тауар көлемін бағалау ... ... ... орта ... сома және ... таза табысы (салық салынғаннан
кейінгі табыс)
РК-кәсіпорын орта жылдық тауарының реакция көлемі
Мn/n – табыс мультипликаторы (сатылу ... ... орта сала ... тауарды сатудағы тиімділігі) бөлінген он мыңдаған (дробью.)
Гудвиллді бағалау ... ... ... « ... мультипликаторы» атқара
ды(сатылу көлемі),таза табысты тауардың реакция көлемінен бөлінген ақша
сомасы.Бұл мультипликаторды ... ... ... ... бағалау сомасын салалар бойынша рентабельділік деңгейі тауардың
тұрақты динамикасына әсер етеді.Гудвиллді бағалауда ... ... ... ... емес.
Сондықтан біздің көзқарасымыз бойынша , тәжірибеде бух есепте МЕА бағалау
да бір әдісті емес ... ... ... ... ... ... ... қоса қолданылған әдістер минималды және максималды
құнды қамтамасыз етіп ... оның ... ... ... үшін ... ... жеке ... бағалау кәсіпорынның бух
есебінен бөлінеді және жеке ... ... ... ... ... екеуі бөлінуі мүмкін, бірінші жағдайдағыдай тек қана
нақты өндірістік шығындар ескеріледі,ал екіншісінде басқада ... ... ... күтілетін табыста. Қазіргі таңда бух есепте және
талдауда МЕА стандарттау жоқ,жекеменшікті регламенттік ... және ... есеп ... және ... ... көрсеткіштер.Жеке менншіктің
құнды есептеудің әр түрлі әдістері ... ... ... ... және ... ... жарғылық капиталға салынған ақшаны бағалауды
есептеу ... ... ... әр ... ... ... ... есептеудің үш әдісі бар:шығынды,
салыстырмалы және пайдалы.Оның әр қайсысы ... ... әр ... құндық
мінездемені көрсетеді.Салыстырмалы талдау әдістері көрсеткендей оның
лайықтылығы мен кемшілігін және жеке ... ... ... ... арқылы алынған және бағалауға сәйкес таңдалған.Шығындарды бағалау
әдістері әдетте объектінің құнын ... ... және ... ... ... жеке ... ... бағалау немесе альтернативті
тұтыну.Негізгі және ... ... ... ... ... ... нақты сомаланған шығындар әдісі, толық қалпына келтіру
құнын есептеу әдісі,келтірілген шығындар ... ... ... ... ... ... ... әдісі.Ол көбінесе жеке меншік объектісінің
баланстық құнын анықтауда бух есепте кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... әдісі.Ол барлық шығындарды бағалау
күнін ... ... және ... ... ... ... Келтірілген шығындар әдісі.оның мақсаты - өткен шығынды қолданғанда- ғы
объектіні бағалайды және нарықтық құнмен қайта есептеу , не ... ... ... ... құнын есептеу әдісі. Ол инвесторлар мен ... ... ... ... ... ... ... оған
көп сома төлемейді.Бұл әдіс бағалаудың объективті нәтижесіне ... ... ... ... болса объектінің құрылуы және оған тозу
есептеліп, нарықтағы ұсынысқа қатысты сұраныста міндетті ... ... ... ... сату – ... алу ... айналысады.Осы
әдіс (замещение) принципімен байланысты.Басқаша сөзбен айтқанда өзінің
астарында мынандай жобаны келтіруге болады. ... ... ... ... ... үлкен емес сома төлейді,бірақта соған сапасы жағынан мықты
объект алуы ... әдіс ... ... сату мен ... жинағын
қосады.Аналог объектінің бағасы есеп параметрінде коррректеледі және олар
осы арқылы бір ... ... ... ... ... ... ... анықтауға қолдануға болады.
Бағалаудағы негізгі әдістер этапының негізгілерін атап көрсетейік.
1)Объектілерді сату мақсатында ... ... ... ... ... , нақты келісімді ұсыныстарды қарастыру.
2) Оның сенімділігін жоғарылату мақсатында ақпаратты іріктеу және нәтижеге
жету, нақты ... ... ... ... ... ... іріктеу және салыстырмалы талдау жасау үшін әрбір бірліктің
бөлінуі.
4)Бағаланып отырған объектіні салыстыру және анологты салыстыруға ... ... ... немесе сатылайын деп жатқан жеке элементтер бойынша
объектілердің бағалану коррекциясы.
5)Талдау жолымен ... ... ... ... ... ... құнын көрсету.
Нарық жайлы ақпараттың жетіспеушілігі немесе төмен көрсеткіш болса ... ... ... ... көрсетуі мүмкін.Табысты күту принципі
әдісіне негізделген.Бұл принцип көрсеткендей типтік инвестор немесе сатып
алушы объектіні алады және күту ... ... ... немесе пайдасын
көбейтеді.Басқаша айтқанда , объектінің құны ... ... яғни ... ... ... ... әдіс ... мыналар:
-талдау негізінде күтілетін болашақ табыс нарықтың шартымен ... ... ... ... объектілердің ағымдағы құны табысты есептеуді көрсетеді.Қайта ... ... ... және ... жайлы ақпаратпен байланысты
болады.Бастапқы бағаны ... үшін ... ... әдістері
қолданылады,яғни инфляциялық процеспен қажеттілік байланысты анықтау.
Басқа әдістердің қолданылуы бастапқы құнды нақтылауға бағытталған, нарықтық
тауарға, қызметке,жұмысқа сәйкестеледі.Нақты жеке ... ... ... ... ... ... дұрыс емес ... әкеп ... ... ... ... ... ХҚЕС басты
проблемаларының бірі б.т. Экономикалық феноменнің жалпылама ... ... ... ... ... бұны кәсіпорындағы бух есепте
МЕА проблемаларының байланысын қарастырамыз.ХҚЕС 38 «МЕА» қарастырады, оны
қайта бағалау «толық жүргізілуі ... ... сома ... ... ... ... растауы тиіс».Мұндай қайта бағалау нарықтағы құндылықтарды
қолма-қол бағалауда қолданады.Бұл жағдайда,МЕА қайта ... ... ... ... ... ... өтуі ... мұндай нарықтың
болмауынан МЕА бір түріне бұл активті есептеу керек.ХҚЕС сәйкес 38 ... құны ... ... ... ... және зиян ... МЕА қайта бағалау құнның төмендеуінен жоғалтылған сома
болады,егер МЕА тірі нарығы болмаса .Егерде МЕА алдын бағаланған болса және
ол ... ... ... осы МЕА бағалануы сол бағаланудың көлемінде
бөлімінде және соңғы өсу ... ... ... ... тағы бір
факт , егер МЕА шығарылатын болса ХҚЕС ке ... 38 ... ... сома ... ... тиуі ... бух есептің тәжірибесінде
МЕА бұндай түрі қарастырылмаған.МЕА қайта бағалау ... ... да ... қарастырылмған. Мемлекеттте соңғы уақытта,ХҚЕС жоба жасап
есептейді. ХҚЕС 38 «МЕА ... таза ... ... ... ... емес ... ... тараптарға жалға өткізу немесе әкімшілік
мақсаттар үшін ... ... ... мен ... көрсетуде физикалық
мәні жоқ сәйкестендірілетін ақшалай емес активтер болып табылады.Бірақта
қазіргі кезде интерпретацияға нақты анықтама ... ... ... ... ... қ. ... 1999ж мамыр) меңгеруші
теоритиктер де және мамандар экономикалық жүйедегі есепте МЕА бағалау ... ... және ... ... ... жаңа ... осы
деп көрсетті.Жалпы отандық БЕС 28 «МЕА есебі» көрсеткендей реализация құнын
трактаттауға болады,яғни «таза құн»сияқты.
Әділетті құн- бұл ... ... ... ... басқа(возмещениенің)
құны.МЕА тұтынуға сатып алу мен айырбас уақытында ... ... құны ... ... ... ... ретінде МЕА
нарықтық шартта қарастырылады.
ΙΙΙ - Тарау. Материалдық емес активтерді ... ... ... емес ... ... ХҚЕС сай ұйымдастыру ерекшеліктері.
1. Материалды емес активтерді кіріске алудың толықтығы мен дұрыстығын
тексеру және түгелдеу
Материалдық емес активтер танылған кезінен ... ... құны ... ... емес ... құны олардың алынған тәсіліне
байланысты болып келеді: сырттан түссе ... ... ... ... ... ... арқылы немесе мемлекеттік субсидиялардың
көмегімен) немесе шаруашылық жүргізуші субъектінің өзі күшімен жасаса. ... ... ... емес ... ... ... ... сол құны
бойынша көрініс табуы тиіс. Сатып алу ... ... ... ... ... ... соның ішінде сатып алынған бағасы, ... ... т.б. Егер де ... емес ... бартерлік негізінде алынса,
онда олардың ... ... құн ... осы ... ... ... құны бойынша анықталады. Егер материалдық емес ... құны ... ... ... онда ол ... үшін төленетін пайыз
бастапқы құнына қосылмайды, ал ол ... ... ... ... емес ... ... құны мемлекеттің есебінен тегін
алынса, онда ол сату немесе белсенді нарықтағы материалдық емес активтердің
тап осы ... құны ... ... емес ... ... ... мен ... "Материалдық
емес активтерді қабылдау-беру" актісімен ... ... ... активтердің түрі дәл аталады және ол ... ... ... ... оның ... ... амортизация нормасы және басқа
да қажетті мәліметтері көрсетіледі.
Материалдық емес активтерді қабылдап алу жөнідегі акті ... ... ... ... Бірнеше тектес материалдық емес активтерді
қабылдау жөніндегі ... акт ... ... Акт ... емес
активтердің объектісі, олардың пайдалану тәртібі ... ... ... ... ... қоса ... ... оған
бас бухгалтер қол қояды және ... ... ... емес ... басқа кәсіпорынға бергенде акт екі дана етіп
жасалынады: беруші және ... ... ... ... емес ... бөлімшесінің шоттарын талдамалық есепке
алу «Материалдық емес активтердің мүліктік ... ... ... түскен материалдық емес активтердің барлық түрлерін
есепке алу үшін ... ... емес ... ... ... бухгалтерияда мүліктік карточка ашылады. Карточка "Материалдық
емес активтерді қабылдау-беру актісінің", техникалық және ... ... ... емес ... ... ... ... негізінде толтырылады. Материалдық емес активтерді
басқа ... ... ... оның ... ... ... ... соғу үшін
негізгі "Материалдық емес активтерді қабылдау-беру" актісі болып ... емес ... ... ... мүліктік карточкасы "Материалдық
емес активтерді есепке алу ... ... ... емес ... ... басы мен аяғындағы қалдықтары, бір
айдағы қозғалысы көрсетіледі.
Материалдық емес ... ... құны ... өз күшімен де
жасалуы мүмкін, ол ... оның құны ... ... ... де және үстеме
шығысымен де ... Бұл ... ... алу үшін 10 ... ... шоттарының бөлімшесіне, жеке "Материалдық емес активтерді жасау
шығындары" деп аталатын субшоты ашылуы мүмкін. Бұл шотқа келесідей ... ... емес ... жасауға қатысқан еңбеккерлердің
еңбекақысы
2) Заң ... ... ... ... ... ... үшін ... төлемдер
4) Басқа да шығындар
5) Үстеме шығындар.
Салық кезеңі ішінде салықтар ... ... ... ... ... ... төлеу мәселесі шаруашылық ... ... ... ... байланысты көкейкесті мәселелерінің бірі болып
табылады. Ағымдағы ... ... ... ... ... төлеу жүйесін
білдіреді, ол бір жағынан салық төлеушілердің салықтық жүктемесін біркелкі
етед, ал екінші жағынан – бүкіл ... ... ... ... ... келіп түсуінің кепілі болып табылады.
Материалдық емес активтерді түгелдеу және есеп беруде олардың мәнін ашу
Материалдық емес активтерді ... ... ... ... ... ... кезінде кәсіпорынның меншік құқығы бар
материалдық емес активтердің накты бары мен жоғын; олардың ... ... ... ... ... емес ... тозуын есептеудің
дұрыстығын, моральдық тозуға ұшыраған ... ... ... материалдық емес активтер объектілерінің егжей-тегжейлі
сипаттамасы болуы ... ... ... ... пайдалану мерзімі,
амортизациялау нормасы, пайдаланылатын ... ... және ... ... ... емес ... мүліктік түгендеу
барысында объектінің накты барын және ... оны ... ... қүжаттары да тексеріледі. Бүл қүжаттарға материалдық емес
активтердің объектісі ... оны ... ... ... ... ... қүқықтарын растайтын құжаттары жатады. Материалдық
активтерді сипаттайтын немесе ... ... ... ... ... ... ... қуаттайтын құжаттар жатады.
Есеп беруде материалдық емес активтердің мәнін ашу. Шаруашылық жүргізуші
субъектінің қаржылық есеп ... ... емес ... ... ... есеп ... ашылуы ксрек, атап айтқанда: амортизацияны есептеу
үшін пайдаланатын тәсілі; ... ... ету ... ... ... нормасы; жалпы баланстық құн және есептік кезеңнің басы мен
аяғына жинақталған амортизацияның сомасы; ... өзі ... емес ... ... қүны және т.б. ... ... есеп беруде: материалдық емес ... ... ... ... емес активтердің амортизацияланбай қалған
кезеңі; иелік ету қүқығы ... ... емес ... ... ... ... ... ретінде берілген активтердің жалпы
баланстық кұны; материалдық емес активтер бойынша алынған міндеттемелердің
сомасы да ашып көрсетіледі.
Қаржылық есеп ... ... ... шығыс деп танылған шығындар сомасы
да ашылуы тиіс: бағдарламалық жабдықтау ... ету) ... ... шығындары; субъектіні қүру кезіндегі ... ... емес ... ... ... ... және баска да шығындар ... ... ... ... одан басқа да материалдық емес активтерді есептік бағалау
өзгерістерінің нәтижесі және ... ... ... салдарын ашу
керек.
2. Материалды емес активтердің қозғалысын тексеру ерекшеліктері
Субъектінің өзі ... ... ... ... емес ... ... ... олардың нақты құнын анықтау мүмкін бола
бермейді. ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкін емес, бірақ ол ... ... ... ... туғызады және нарық жағдайында тауарлардың ... емес ... ... ... қағида бойынша активтердің
әрекет ететін мерзім бойына жүйелі түрде есептен ... ... ... емес ... ... ... ... ету мерзімінде
жеткілікті түрде күрделі болып саналады және материалдық емес активтердің
есебінде экономикалық қызмет ету ... ... ... ... ... ... және материалдық емес активтердің амортизациялық кезеңін
анықтау барысында келесі факторларды ... ... емес ... ... кезде олардың қозғалысы бойынша
әрбір операцияға толтырылатын құжаттар ... ... ... ... алынды – қабылдап алу-тапсыру актісі толтырылады. Сатып
алу құны бойынша (ҚҚС ... ... емес ... ...
негізгі құжат материалдық емес актив екенін дәлелдейтін құжаттар. Ал, егер
шот-фактураға сәйкес ҚҚС ... ... ... ... жоғарыда
айтылған құжаттардың екі түрі бойынша рәсімделеді. Есеп ... ... ... емес активтер қабылданды – аванстық отчеттар ... ... ... ... ... ... емес
активтер субсидия түрінде алынды - әр ... ... ... болады.
Материалдық емес активтер субъектінің өзімен жасалса – наклоднойлар, шот-
фактуралар, келісім-шарттар, ... ... ... ... ... емес ... ... капиталға салым
ретінде қабылданса, онда неше келісімдері, жиналыс хаттамалары, аудиторлық,
эксперттік қорытындылар негіз болады.
3.3. ... емес ... ... алу мен ... ... ... ... процедурасын материалдық емес активтердің баланста
дұрыс көрсетілуі мен синтетикалық және аналитикалық есептерінің сәйкестігін
тексеруден бастау ... Ол үшін ... емес ... ... ... және Бас ... салыстыру керек. Тексерудің
келесі кезеңі бастапқы құжаттарды тексеру болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... керек.
Материалдық емес активтерді кіріске алу мен ... ... ... ... сол ... рәсімделетін құжаттар қызмет атқарады.
Синтетикалық және аналитикалық ... ... ... ... ... ... Бас кітап, есеп регистрлары, ... ... ... емес ... ... бары мен субъектінің
меншігі екенін дәлелдейтін бастапқы ... ... ... ... ... лицензия, авторлық куәлік, схема, проект, үлгі, лицензиялық
келісім құжаттары атқарады. Келіп түскен материалдық емес активтердің дұрыс
бағаланғанын ... үшін – ... ... ... ... алу-
сату келісімдеріне, аудиторлық қорытындыларға, ... ... ... ... емес ... ... есепте дұрыс көрсетілуін тексеру үшін – қабылдап ... ... №1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ... және Бас ... ... ... ... емес активтердің амортизациясының
дұрыс есептелуін тексеру үшін « Материалдық емес активтердің ... ... №10 ... қолданылады. Есептен шығарылуының
дұрыстығын тексеру үшін қадылдап алу-тапсыру актісі , №12 журнал-ордер, Бас
кітапқа ... ... емес ... ... есеп ... ... ... тексеру үшін –
инвентаризациялық опись, салыстыру ... ... ... №12
журнал-ордер мәліметтері зерттеледі. Материалдық емес активтерге қатысты
салықтардың есептелуі мен есепке алынуын ... үішн ... ... ... ... және №5, 8 ... ... болады.
Салық есебінде амортизациялық аударымдарды есептеген кезде «тіркелген
активтер» деген ұғым қолданылады. Бұларға салық ... ... ... және ... жиынтық табыс алу үшін пайдаланылатын
негізгі ... мен ... емес ... ... ... құны ... белгіленген тәртіппен және шарт ... ... ... ... ... ... «2004 жылға арналған
Қазақстан Республикасының Бюджет туралы» ... ... ... 2004 ... ... ... ... көрсеткіштің мөлшері 919 теңгені
көрсетеді. Демек, мерзімі бір жылдан артық сатып алынған кездегі құны ... ... ... ... материалдық емес активтерді сатып алған
кезде бұл активтер корпарациялық табыс салығын есептеу мақсатында негізгі
құралдар деп танылмайды.
Аталып ... ... ... ... үш ... ... ... орнату, мәліметтерді жинау және алынған ақпаратты бағалау.
Бұл кезде, сонмен қатар, ... ... есеп ... ... есеп берудің ақпаратына әсер ете алатын, мүмкін болатын қателерді
және бұрмалаушылықтарды (неточности - анықсыздықтарды) ... ала ... ... ... | ... | ... ... ... ... | ... | ... ведомосі (шығыс) |
|қосылған негңзгң | |наклодной, чек, | | ... жою ... | ... есеп | | |
| | ... | | |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... құралдардың |
| | | | ... ... ... ... сай | ... ... ... | | ... ... ... ... ... және| |Негізгі құралдардың бар |
|шығысы бойынша анықтама | ... ... ... ... ордерге бухгалтерлік анықтама |
|№12 журнал- ордер ... ... | ... |
1- ... ... құралдарды есепке алу бойынша құжат айналымын тексеру.
МЕА ішкі бақылауының тиімділігін туралы көрініс алу үшін ... ... ... ала отырып аудитормен сұрақтама жасалынады. (1
кесте).
Тесттілеудің процесінде анықталған бақылаудың әлсіз жақтары
аудитормен ... ... ... ... ... ... Процедуралар негізгі құралдардың негізгі принциптерін дәлелдеуі
керек ... оны керу ... ... ... ... тексеру
процедуралары аудитормен мүмкін болатын бұзушылықтардың белгілерін есепке
алуына байланысты тереңдетіледі және ... ... – МЕА ішкі ... ... ... ... |
|1 |2 |
| ... | ... ... ... ... |Жоқ ... ... ... ... ме? | ... ... ... бойынша негізгі |Ия ... ... ... ме және ... | ... ... туралы келісім-шарттар | ... ма? | ... ... ... ... ... |Ия, бірақ жеткілікті |
|әрекеттегі құжаттармен бухгалтерия қамтамасыз ... ... бе? | ... ... ... ... |Ия ... есеп саясаты бойынша бұйрық бар ма? | ... | ... ... ... және ... |Ия, ... бір рет ... түрде жүргізіледі ме? | ... ... ... ... ... |Ия, ... ... |
|бейнеленеді ме? (қоймада, пайдалануда, жөндеуде, | ... және т.б.) | ... | ... ... бастапқы құны дұрыс |Ия, ... ... ... ма және ... бағаланады ма? | ... ... ... ... ... |Ия ... ма? | ... ... ... ... құны ... |Жоқ ... ма? | ... құралдардың құнын бағалау хаттамалары, |Ия, бірақ барлық |
|қабылдау тапсыру актілері, сату-сатып алу ... емес ... бар ма? | ... | ... ... тұлғалармен негізгі құралдарды жалға |Жоқ ... ... және ... ... ме? | ... Негізгі құралдарды сатып алу және жөндеу |Ия ...... ... ме? | ... ... ... ... құралдарды |Ия, бірақ әрқашан ... ... жою ... | ... ... ... қолтаңбасын | ... ма? | ... |Ия, ... ... емес|
|14. Орнатылған нормаға және қызмет ету мерзіміне | ... ... ... ... ... |Жоқ ... ме? | ... ... қоры ... ... ... ма? | ... ... ... резерві) |Жоқ ... | ... ... ... ... операциялардың | ... ... ... ... жоспары бар ма? |Ия ... есеп | ... ... есептің мәліметтері | ... және Бас ... ... | ... ма және олар ... бе? |Ия, ... ... ... | ... ... ... ... ... ... |Ия ... ма және ... ме? | ... ... мерзімде негізгі құралдардың тозуы | ... ... ... және ... ме? | |
А ... ... ... шаруашылық операцияларды
тексеру әдісетемесі олардың жүзеге асырылу циклы бойынша жүргізіледі, ... ... ... және басқа да активтерді сатып алу циклы бойынша
операцияларды нақты бөлу қиын. Бұл ... ... ... ... бір құжатта біріктірілген кезде кешенді тексеруді жүзеге асырудың
мақсаттылы ... ... ... ... ... Бұны ... көруге болады, бұл жерде аудит циклдарын негізгі ... ... ... ... ... ал №12 журнал-ордердің
мәліметтері сатып алу, өндіріс және ... ... ... ... ... табылады. Басқа мысал, активтерді қайта бағалау материалдары
біртұтас құжатты көрсеткен кезде, ол барлық ... жаңа ... ... болып қызмет етеді. Бұндай олперациялар ... ... ... ... ... ... ішкі ... тексерудің кешенді әдістемесі деп бір ... ... ... ... ... бойынша шаруашылық операциялардың
бірнеше циклдарында паралельді тексерулерді бір уақытта жүзеге асыруды
айтады» .
Кешенді ... ... ... ... ... ішкі ... ... олардың жүзеге асырылуының нақты
циклдары бойынша ... ... ... ... нақты
орналастыруды қиындатады.
2.2. Материалдық емес активтердің аудиті
Материалдық емес активтердің аудиті ретінде қалыптасуды, ... ... бар, ... ... анық ... ... ... құны мен мерзімін бағалаудың шынайылығын, ... ... ... шыға-рудың негізділігін, есепті ұйымдастыруды, оларды
кәсіпорында қолданудың тиімділігін ішкі бақылауды тексеру түсіндіріледі.
Аудитор бұл ... ... 38 ҚЕХС ... есеп ... ... 28 БЕС (Бухгалтерлік есеп стандарттары), ҚР-ның
«Меншік туралы», «Тауарлық белгілер туралы», «Авторлық құқық туралы» ... ... ... ... алады (7-20).
Ең алдымен, аудит бағдарламасына сай Бас кітаптың ... ... ... ... ... объектілерінің бар екендігі
және оның жағдайы, алу фактісін растайтын материалдық емес активтердің
қабылдау-тапсыру ... бұл ... ... ... ... жердегі ақпарат көздері мен өзге құжаттар тексеріледі.
Объектілерді кәсіпорынның пайдалануына жарамды жағдайға келтіруге
қажетті ... ... ... ... мен материалдық емес
активтердің (МЕА) құнын бағалаудың дұрыстығын ... ... ... емес ... алғашқы бағалаудың әр түрлі тәсілдермен
анықталатындығын ескергені жөн:
а) ... ... ... ... ... ... тараптардың (құрылтайшы) келісімдері
бойынша;
э) бүл объектілерді иелікке алу мен дайын жағдайға ... ... ... ... ... ... ... және тұлғалардан өтеусіз алу
күйінде сараптама жолымен.
Белгіленуі мен атқарылатын функцияларына байланысты материалдық емес
активтер үш ... ... ... ... ... ... ... Кейінге қалдырылған шығындар.
Санаткерлік (интеллектуалдық) меншіктің объектілері мыналар: патенттер,
лицензиялар, пайдалы үлгілер ... ... өнер ... ... ЭЕМ ... есептегіш машиналар) ... ... ... ... ... ... ... атаулар, қызмет ету белгілері, авторлық және басқа ... ... ... мына ... ... ... ... (жер
қойнауын, минералды қазбалармен т.б.) жер телімдерін (учаскелерін),
мүліктің әрқилы ... және ... ... ... ... жатады:
а) ұйымдастыру шығыстары;
э) ғылыми-зерттеу жұмыстары;
б) тәжірибелік-конструкторлық әзірлеме.
Алайда 38 ҚЕХС пен 28 БЕС-қа сэйкес ақшалай емес материалдық емес ... ... сол ... ... кезең шығысы ретінде осындайда танылады:
1) бухгалтерлік есептің басқа стандарттарына сәйкес атқарылатын материалдық
емес баптарға жатпаса;
2) оны тану белгілері (критерийлері) мен анықтамасына ... ... емес ... ... ... ... емес ... тексергенде мынадай жағдайларға назар аударған
жөн:
1. «Гудвилл» (Гфб) - фирма ... ... ... - ... ... ... ... кешен (МҚК)
ретіндегі фирманың құны мен ... ... құны ... ... ... ... категория:
Гфб=МҚК-АҚ.
2. ҚР бухгалтерлік есеп жүйесінде «Гудвилл» (Гоф) занды
түрде эзірге аукционнан және ... ... ... үшін ... Осыған байланысты отандық фирма (ОФ) иелікке
алатын баланстық құны (БҚ) мен сатылымдық бағасы (СБ) арасындагы айырма
ретінде белгіленді:
Гоф=СБ-БҚ.
Азаматтың санаткерлік ... және ... оның ... ... мен ... ... ... одан
алынып, басқа адамға берілуі ... емес ... емес ... болып танылмайды.
Материалдық емес активтер объектісінің бар екендігі
құжат түрінде рәсімделді ме? Есепке алынатын материалдық емес
активтің кез келген объектісі оны ... ... ... ... ... ... егер ... пайдалану құкығы енгізілсе, онда бүл
құқықты есепке алу үшін ... ... ... ... ... ... акт») сәйкес ресімделуге тиісті,
кәсіпорынның пайдалануына берілу фактісі мен жер учаскесіне құрылтайшылық
құқықты растайтын тиісті құжаттама ... ... ие ... ... ... өндірістік
үлгілерге құқықтарды алу Патенттік ведомоствада ... ... ... ... ... «ноу-хауды» иелікке алуды көрсету үшін кәсіпорын оны бейнелеу мен
сипаттауға билігі болуы керек;
э) ... ... ... қызмет көрсету белгісін сатып алу Патенттік
ведомоствада тіркелген кеңшілік ... ... ... ... ... ... тамақтандыру кәсіпорындарында, әсіресе, ұлттық тағам
мейрамханаларында тағам мәзірі, ал ... ... ... ... ... және ... түрінде ұсынылған жер қойнауы
туралы геологиялық немесе басқа ... ... ... ... ... ... емес активтер құнының бастапқы бағасы
дұрыс көрсетілді ме? Ол мынадай түрде айқындалады:
а) жарғы капиталына салымдар жағдайында - тараптардың келісімі ... ... ... және жеке тұлғалардан ақы ... ... алу ... ... құру ... - іс ... нақты жасалған
иелікке алу (құру) және бұл объектілерді әзірлік деңгейі жағдайына келтіру
(ҚҚС-сыз және арнайы салықтар) бойынша шығындарға ... ... ... және ... ... ... ... Пайдаланушыларда аталмыш объектінің патентін алу
фактісін растайтын құжаттамасы бар ма? Кәсіпорынға МЕА ... ... ... ... ОС-1 негізгі құралдарды
қабылдау-тапсыру актісіне ұқсас пішінде (формада) рәсімделеді.
8. Материалдық емес активтердің объектілері кәсіпорынның
баланс есебінен дұрыс шығарылды ма?
9. Материалдық емес ... ... тозу ... ме? ... ... ... ... сәйкес бастапқы құн мен пайдалы қызмет мерзіміне
(бірақ кәсіпорынның іс-эрекеті мерзімінен аспауы тиіс) негізделіп
есептелген нормалар бойынша ай ... ... ... ... ету ... болып қолданылатын объектілердің
пайда немесе кәсіпорынға басқадай тиімділік әкелетін уақыты
саналады. Пайдалы қызмет ету ... ... ... емес
жағдайда немесе қиынға түскенде материалдық емес активтер
бойынша амортизациялық ... ... 10 ... ... ... ... емес активтердің кейбір
түрлері бойынша амортизация мүлдем есептелмейді. ... ... өте келе ... не ... ... қарай
пайдасы азаймайды деген сенімділігі бар активтер. ... ... ... ... құқығы, тауарлық
белгілер және т.б. жатады.
10. Материалдық емес ... ... ... есебі дұрыс жүргізіле ме:
а) 10 бөлімшеде 101 ... ... 102 ... ету», 103 «Патенттер», 104 «Ұйымдастыру шығындары», 105
«Гудвилл», 106 «Басқадай МЕА» шоттары бойынша;
э) материалдық емес активтерді салым шоттарына Д-т 101-103, ... және К-т 511 ... (51 ... капитал» бөлімшесіне)
жарғы капиталына енгізгенде;
б) занды және жеке түлғалардан материалдық емес ... ... ... ... ... дейін Д-т 101-103, 106 ... және ... ... ... ... ... К-т 641-643 ... К-т 671, 451 жэне 441 шоттары бойынша көрсетіледі.
П.Есептің журнал-ордерлік түрінде материалдық емес ... ... 111 ... емес активтердің амортизациясы -
лицензиялық келісімдер», 112 «Материалдық емес активтердің амортизациясы -
бағдарламамен қамтамасыз ... 113 ... емес ... - ... 114 ... емес активтердің амортизациясы
-ұйымдастыру шығындары» шоттары кіреді.
12.115 «Материалдық емес активтердің амортизациясы ... ... емес ... амортизациясы - басқа да МЕА» материалдық
емес активтер шоттары бойынша бухгалтерлік корреспонденциялар дұрыс жасалды
ма?
13. Материалдық емес ... ... ... ... мен ... тозу мәліметтері Бас кітаптағы
және басқа бухгалтерлік регисторларға жазбалармен ... ... ... емес ... ... ... барлық
шығыстар 126 «Аяқталмаған құрылыс» шотында «Материалдық
емес активтерді жасау бойынша шығыстар» аралық шотында
шоғырланады.
15.Субъектінің ұйымдастырушылық шығыстары ... ... ... Д-т 104 ... ... шотында К-т 441,451, 671 шоттарында
көрсетіледі.
16. Пайдалану барысында материалдық емес активтер бойынша амортизацияны
есептеу үшін келесі негізгі корреспонденциялар қолданылады:
а) Д-т 126 ... К-т 111-116 ... Д-т ... К-т 633 ... ҚҚС ... ... қайта
құруда және басқадай күрделі қаржыда;
э) Д-т 935 шотына К-т 111-116 шоттарындағы өнім ... ... пен ... ... ... ... және көрсетілетін қызметгі өткізу
процесінде Д-т 811 шотында К-т 111-116 ... ... және ... ... - Д-т 821 ... К-т ... ... көрсетілгендердің нәтижесінде материалдық емес активтердің
істен (есептен) шығуы:
а) өткізуге байланысты есептен шығару:
- қалдық құны ... - Д-т 841 шоты К-т ... ... ... ... - Д-т 111-113, ... К-т 101-103, 106 шоттарына;
- келісім-шарттық қүнға (ҚҚС-сыз) - Д-т 301 шотына К-т
721 шотына, Д-т 301 ... К-т 633 ... ... ... өтеусіз берілсе:
- баланстық құнға - Д-т 841 шотына К-т 101-103, 106
шоттарына;
- ҚҚС сомасына - Д-т 821 шотына К-т 633 ... ... ... ... ретінде мыналарға беру:
- баланстық құнға - Д-т 841 ... К-т 101-103, ... ... ... ... - Д-т 111-113, ... К-т 101-103, 106 шоттарына;
- МЕА келісілген құнына (егер ол баланстан асатын ... Д-т 141-144 ... К-т 721 ... ... МЕА ... құнына, егер ол баланстыққа
сэйкес болса, онда баланстық қулға - Д-т ... ... ... ... ... тозу сомасына - Д-т 111-116 шоттары-
на К-т 101-103, 106 шоттарына.
18.Материалдық емес ... ... ... ... К-т ... емес активтердің шығарылуынан түсетін табыс» шоты бойынша Д-т
42 «Банктердегі аккредитивтердегі, чектердегі, карт-шоттардағы және ... ... ... ... ... 44 «Ұлттық валютада ағымдағы, кор-
респонденттік шоттардағы ақша», 45 «Кассадағы қолда бар ақшалар», 30 ... мен ... ... ... ... 334 «Басқа ... ... ... Жыл ... ... шығыстар жиынтық табысқа есептен шығарылады: Д-т
571 шотынан К-т 841 шотынан, Д-т 721 шотынан К-т 571 ... ... емес ... есебін ХҚЕС на сай ұйымдастыру.
38 ХҚЕС-да материалдық емес активтердің есебін жүргізу ... ... емес ... есебін жүргізуерекшеліктері
мен тәртібі қарастырылған.
1, М Е А анықтамасы,
Бух ... М Е А ге де НҚ ға ... ... ... ұзақ ... ... ... сапалы алыныды, күнделікті
қызмет процессінде ... ... МЕА ң ... ... физикалық қасиетінің жоқтығында
2, МЕА классифкациясы.
Кеңінен таралған МЕА – р ... ... ... ... ... ... ... маркалары, ұйымдастыру шығындары мен
гудвил.
Патент бұл заңды танылған және тіркелген ерекше құқық. Патенттік ... ... ... ... ,сату және бақылауды процессін немесе
қызметін мүмкін етіп патент, қамтитын ... пен ... ... ... ... қатыспауы кезінде.
Өндірістік дизаенды ... ... ... формаға, үлгіге
немесе өндірілетін бұйымның ... ... ... ... ... өндірістік дизайнды тіркеу сыртқы түрін қорғайды.
Авторлық құқық . - ... ... , ... көркем сурет
шығармаларын туындыларын заңмен берілген қорғау формасы.
Сауда ... мен ... ... – бұл ... компанияның өнімдер
мен қызметтер бойынша ерекшклігін анықтайтын атаулар мен символдар. ... ... ... үшін ... мүмкін.
Франшиздер – белгілі мақсаттағы және ... ... ... иелік ету үшін шаруашылық субьектілер мен коммуналдық қызметтер
немесе мемлекеттік ... ... ... ... ету үшін ... ... ... жақсарту. Жақсартылған арендалық меншіктің құны (
арендалық шаруашылық келісім шарт ... ) ... жал ... арендаға алынған мүлік шотына дебеттеледі. Арендалық
меншікті жақсарту арендаға алынған ... ... ... болмасада
әдетте материалдық емес активтер ... ... ... ... ... қалған кезеңіне немесе жақсартудың қызмет ету
мерзіміне қай кезеңнің ең қысқа болуына қарап, ... ... ... ... ... емес ... емес ... кейбірі екі арнайы сипаттамаға ие: олар ұзақ
мерзімді аванстық төлемдер болып ... олар өз ... ... қамтамасыз етпейді, олардың кейбіреуі басқа жаққа сатылуы ... емес ... ... ... ... ... айырбасқа
жатпайды.
Ұйымдастыру шығындары – бұл қызметті ұйымдастыру барысында орын ... ... емес ... есепке алу принциптері.
Материалдық емес активтерді бағалау.
Сатып алу кезінде материалдық емес активтер сатып алу құны ... ... алу құны ... сатып алумен байланысты барлық
шығындарды қамтиды. Сатып алу құны- бұл сенімді анықталмағанына ... ... мен ... ... ... ... ... емес активтердің қызмет ету мерзімін анықтау.
Қызмет ету мерзімін анықтау кезінде келесі факторлар ескерілуі ... ... ... ... ... шектейтін заңдық, реттеуші және
келісім ... ... ... ету ... ... ... мен ... қызмет ету мерзімін қысқартатын тозу, сұраныс және тағы басқа
факторлар;
- ... ... ... ... ... ... сай ... қызмет ету
мерзімі;
- материалдық емес активтердің бәсекеге ... ... ... мен өзге ... әрекеттері;
- материалдық емес активтер мен бір кешенге кіретін өзге активтердің
қызмет ету мерзімі.
Материалдық емес активтерді есептен ... ... емес ... құны ... ... ету мерзімі барысында
жүйелі түрде есептеп шығарылады.
1
2
3 ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе мен бұл өз ... ... емес ... және ... ... ... үшін ... нормативтік құқықтық актілерінің барлық ... ... ... есептілігінің көрсеткіштері болып табылады және тіркелген
активтерге жататынына көз ... ... ... барысында материалдық
емес активтерге келесідей анықтама ... ... ... ... сәйкес болып танылады,егерде ол ... ие ... емес ... ...... қасиеті жоқ, оларды әкімшілік
мақсаттарда және басқа ... ... беру үшін ... ұзақ ... ... ... ақшалай емес активтер,оларды:
1) анықтауға болады,
2) ұйым бақылайды,және
3) пайдаланудан ұйым болашақта экономикалық пайдалар алуды күтеді,
4) ... емес ... деп тану ... ... ... емес ... ... жағдайларда актив ретінде танылады не-
месе ( есепте реттелінеді)
-ұйымның ... осы ... ... ... ... ... ... жоғары болса; және
- актив құнын сенімді айқындау мүмкін болса.
Сонымен қатар қазіргі таңда елімізде қызмет ... ... ... ... емес ... ... бағалай алмай отыр. Соның
нәтижесінде олар өздерінің экономикалық ... ... ... осы ... ескере отырып кәсіпорындарға ... ... ... ... ... «патент»,және
«лицензияларды» алуды практикалық жағынан ғана емес,оны ғылыми жұмыстарда
аталып өтілген мәселелерді ... іс ... ... ... болса,
онда алдына қойған экономикалық мақсаттарға жетуге болатындығына көз
жеткізуге болады.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ...... ... ... 2003ж
2.Тасмағанбетов.Т«Басқарушы есеп,стратегиялық жоспарлау мен тал- дау»
Алматы 2002 ... ... ... есеп» 2006-ж Алматы
4.Жуйриков К «Бухгалтер и налоги» 2004ж ... Г ... и ... 2000ж ... ... А.С. ... класс» 2003ж №5
7. Мукимбекова Н.Л. «Бухгалтерский учет и ... 2003ж ... ... Р.К. « ... бухгалтерлік есеп» Алматы 2003ж
9. Тасмағанбетов.Т«Бизнестегі есеп пен талдау»Алматы 2002
1. «Туризм экономика и учет» 2000 ж № 3
2. ... ... ... ... 2000 ж № 2
3. ... ... 2004 ж ... №16
4. «Салық кодексі» 2005 ж
5. «Бухгалтер бюллетені» 2004 ж Наурыз №10
6. «Банктегі ... ... ... ... «Бухгалтер бюллетені» 2005ж Шілде № 31
8. «Бухгалтер бюллетені» 2003ж Тамыз №35(296)
9. «Бухгалтер ... ... ... ... ... ... №48(309)
11. «Бухгалтер бюллетені» 2004ж №47 Қараша
12. «Бухгалтер бюллетені» 2004ж №26 Маусым
13. Финансовый учет -Ι ... ... 2006 ... Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 18 Ақпан 2005ж
15. Қазақстан 2030 ... емес ... ... емес ... | |Мүліктік | ... ... ... | ... | ... |
| | | | ... |
| | | | | ... | ... | ... ... ғылыми-зерттеу | | | |
|лицензиялар, | |ресурстарын | ... ... | | | ... | |(жер қойнауын,| | | | | ... | ... | | | | | ... | ... | | | | | ... | |т.б.) жер | | | | | ... | |телімдерін | | | | | ... | ... | | | | ... | ... | | | | | |
| | ... | | | | | |
| | ... және | | | | | |
| | ... | | | | | ... ... ... ... ... шығындар.
Санаткерлік (интеллектуалдық) меншіктің объектілері мыналар: патенттер,
лицензиялар, пайдалы үлгілер (модельдер), жаңалықтар, өнер тапқыштар,
өндірістік ... ЭЕМ ... ... ... ... сараптау жүйелері, «ноу-хау», «гудвилл», сауда белгілері,
фирмалық атаулар, ... ету ... ... және ... ... ... жөнінде мына құқықтар жатады: табиғат ресурстарын (жер
қойнауын, минералды ... т.б.) жер ... ... әрқилы түрлерін және т.с.с.
Кейінге қалдырылған шығындарға мыналар жатады:
ұйымдастыру шығыстары, ғылыми-зерттеу жұмыстары,тәжірибелік-
конструкторлық әзірлеме.
-----------------------
Қазіргі кезде ақпараттық жүйелердің ... ... ... кез ... ... ... ақпаратты ешбір қиындықсыз алуәа болады. Ол үшін
Интернет желісіне ... ... ... ... ... ... өнімдерді электрондық жолмен ... Егер ... ... ... ... ... ету өнімдерін есепке алу
мәселелері түсінікті болса, ал ... ... ... ... ... ... ... қажет? Бұл жағдайда не ... ... ма әлде ... ... ме, ... ... ... салынады,
олар кедендік рәсімделуге жата ма?
Ноу-хау,
Бағдарламалық қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... қызметпен байланысты МЕА
Патенттер
Өнеркәсіптік үлгілер
|Аудит (процедурасы) ... шығу ... ... ... Бас ... |Баланс. 101-106, 111-116 шоттар |
|мәліметтеріне МЕА ... ... Бас ... ... | ... ... Бас ... кітап, есеп регистрлері, 12,10 |
|мәліметтеріне МЕА бойынша сәйкестігін|журнал-ордерлер, «МЕА амортиза-циясы |
|тексеру ... ... ... ... |
| ... бастапқы кұжаттар |
|Кәсіпорынның бұл ... ... ... авторлык куәлік, |
|мен-шіктілік құқығын растайтын МЕА |сызба ... ... ... ... екендігі туралы алғашкы ... ... мен ... тексеру ... ... ... ас |
| ... ... карталар |
| ... т.б. ... МЕА ... дұрыстығын |Келісім-шарттық бағалардың ... ... ... алу ... ... ... сарапшылардың |
| ... және т.б. ... ... алу есебіндегі көрсетудің|Қабылдау-тапсыру актісі, 1, 2, 3, 4, |
|дұрыстығын тексеру |6, 7, 8 ... Бас ... ... ... ... ... емес ... |
|дұрыстығын тексеру ... ... ... |
| ... ... 10 ... ... істен шығару есебіндегі ... ... 10 ... ... ... |журнал-ордер ... ... ... ... (инвентарлык) тізімдемесі |
|шоттарда көрсетудің дұрыстығын ... ... ... ... ... 12 ... ... катысты салыктарды есептеу мен |Салыктар ... есеп ... ... ... ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Материалдық емес активтердің есебін құжаттау32 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ерекшеліктері18 бет
Кәсіпорынның материалдық емес активтер есебін және аудитін ұйымдастыру теориясын және тәжірибесін зерттеу және осының негізінде оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау32 бет
Материалдық емес активтер26 бет
Материалдық емес активтер аудиті туралы29 бет
Материалдық емес активтер жайлы83 бет
Материалдық емес активтер туралы32 бет
Материалдық емес активтер туралы ақпарат18 бет
Материалдық емес активтердің есебі44 бет
Материалдық емес активтердің есебі туралы41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь