Қазақстан Республикасының пайдалы қазбалары


Кіріспе
1.Қазақстан пайдалы қазбалары.
1.1 Жанатын пайдалы қазбалар.
1.2 Рудалы пайдалы қазбалар.
1.3 Рудасыз пайдалы қазбалар.
3. Қорытынды.
4. Пайдаланған әдебиеттер.
Қазақстан өзінің жер қайнауының байлығымен әйгілі. Оның байлығы территориясының геологиялық құрылысы мен даму ерекшеліктеріне байланысты. Тау түзілу кезінде магмалық жыныстар енгенде және шөгінді жыныстар метаморфтанғанда, рудалар және түрлі минералдар пайда болады. Қатпарлы жақпарлы таулар (Алтай, Жоңғар Алатауы, Тянь-Шань) қатты бұзылып күшті кемірілген сайын рудаға бай теңдігі жатқан тау жыныстары жер бетіне жақындап кейде тіпті жер бетіне шығып қалған. Көбіне бұзылған ескі таулардан рудалы қазбалар табылады.
Платформалар облыстарда пайдалы қазбалар беткі шөгінділерде де қатпарлы негізінің метаморфталған жыныстарында да кездеседі. Шөгінді жыныстарда көбнесе рудасыз қазбалар қалыптасады.
1919-1923 жылдардың өзінде Қарағанды тас көмір бассенінің өнеркәсіптік мүмкіндігі анықталады. Содан бері Қазақстанның геологтары пайдалы кендерді ашып жоспарлы зерттеу жөнінде зор жұмыстар жүргізді.
Қазақстарн қазір хром, ванадий, рений, висмут, фтор қоры жағынан дүние жүзінде бірінші орын алады. Ал темір, хромит, қорғасын, мырыш, вольфрам, молибден, фосфорит, мыс, калий және кадмий қорынан елімізде алдыңғы орындардың бірінде. Пайдалы қазбалар кен орындары үш топқа
бөлінеді: жанатын, рудалы және рудасыз.
Мұнай мен газдың қоры Атырау, Ақтөбе және Орал облыстарында шоғызланған. Мұнай фантаны бірінші рет 1911 жылы Жайық-Жем бассенніндегі Доссор жерінде атқылады. Бұл кен орындарына алпысыншы жылдары Маңғыстау түбегінде Өзен және Жетібай қосылады. Кейін олардан аса зор Қаражамбас пен Қаламқас, Теңіз (Атырау облысы), Кеңқияқ пен Жаңа жол (Ақтөбе облысы), және Қарашығанақ (Батыс Қазақстан облысы) кен орындары ашылды. Оқыту іс әрекеттері мен әдістері. Тектоникалық және физикалық карталарды беттестіре отырып пайдалы қазбалардың пайда болуы заңдылықтарын түсіндіру. Қазақстанның дүние жүзінде пайдалы қазбалар жөнінен алатын орнын баяндау. Қазба байлықтары кен орындары мен олардың ерекшеліктерін анықтауда «Қазақстанның пайдалы қазбалары» картасымен жұмыс істеу.
Қазақстан жер қыртысында тоқсаннан астам пайдалы қазбалар кездеседі. Республика аумағында пайдалы қазбаларды іздестіру жиырмасыншы ғасырдан бастау алған.
Кен орны пайдалы қазбаларды іздестіру өндіруге жарарлықтай жер қыртысында табиғи шоғырлануы. Біздің елімізде 6мыңға жуық пайдалы қазбалар кен орындары ашылған. Пайдалы қазбалардың таралу ерекшеліктері: Архей протерозой, полезой, эраларының қалың шөгінді жыныстарының да мыс, мырыш, никель, темір, алтын, фосфор рудалары кездеседі. Қазақстанның минералды шикізат базасы дүние жүзінде уранның 25%-ын құрайды. Экзогендік кен орындары басым таралған. Елімізде уранның 100-ге жуык кен орындары барланған. Оның тең жартысы Солтүстік Қазақстанда орын алады. Ірі органогендік кен орындары Маңқыстау түбегінде кездеседі. Барланған қоры (470 мың тонна) жағынан Қазақстан дүние жүзінде екінші орында.Қазақстанда бүкіл ТМД жерінде өте қуатты уран минералдық базасы бар.
Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атам.ра, 2008.

Пән: География
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қ. А. Ясауи атындағы халықаралық қазақ – түрік университеті

Факультеті: Тарих - педагогика

Кафедрасы: Бастауыш оқыту теориясы мен әдістемесі

Сөж

Тақырыбы: Қазақстан Республикасының пайдалы қазбалары.

Қабылдаған: Абдукаюмов С.

Орындаған: Азат Ә.

Тобы: ППМ - 311

Түркістан – 2013ж
Жоспар:

Кіріспе

1.Қазақстан пайдалы қазбалары.

1.1 Жанатын пайдалы қазбалар.

1.2 Рудалы пайдалы қазбалар.

1.3 Рудасыз пайдалы қазбалар.

3. Қорытынды.

4. Пайдаланған әдебиеттер.
Кіріспе

Қазақстан өзінің жер қайнауының байлығымен әйгілі. Оның байлығы
территориясының геологиялық құрылысы мен даму ерекшеліктеріне байланысты.
Тау түзілу кезінде магмалық жыныстар енгенде және шөгінді жыныстар
метаморфтанғанда, рудалар және түрлі минералдар пайда болады. Қатпарлы
жақпарлы таулар (Алтай, Жоңғар Алатауы, Тянь-Шань) қатты бұзылып күшті
кемірілген сайын рудаға бай теңдігі жатқан тау жыныстары жер бетіне
жақындап кейде тіпті жер бетіне шығып қалған. Көбіне бұзылған ескі
таулардан рудалы қазбалар табылады. 
Платформалар облыстарда пайдалы қазбалар беткі шөгінділерде де қатпарлы
негізінің метаморфталған жыныстарында да кездеседі. Шөгінді жыныстарда
көбнесе рудасыз қазбалар қалыптасады.
1919-1923 жылдардың өзінде Қарағанды тас көмір бассенінің өнеркәсіптік
мүмкіндігі анықталады. Содан бері Қазақстанның геологтары пайдалы кендерді
ашып жоспарлы зерттеу жөнінде зор жұмыстар жүргізді.
Қазақстарн қазір хром, ванадий, рений, висмут, фтор қоры жағынан дүние
жүзінде бірінші орын алады. Ал темір, хромит, қорғасын, мырыш, вольфрам,
молибден, фосфорит, мыс, калий және кадмий қорынан елімізде алдыңғы
орындардың бірінде. Пайдалы қазбалар кен орындары үш топқа 
бөлінеді: жанатын, рудалы және рудасыз. 
Мұнай мен газдың қоры Атырау, Ақтөбе және Орал облыстарында шоғызланған.
Мұнай фантаны бірінші рет 1911 жылы Жайық-Жем бассенніндегі Доссор жерінде
атқылады. Бұл кен орындарына алпысыншы жылдары Маңғыстау түбегінде Өзен
және Жетібай қосылады. Кейін олардан аса зор Қаражамбас пен Қаламқас, Теңіз
(Атырау облысы), Кеңқияқ пен Жаңа жол (Ақтөбе облысы), және Қарашығанақ
(Батыс Қазақстан облысы) кен орындары ашылды. Оқыту іс әрекеттері мен
әдістері. Тектоникалық және физикалық карталарды беттестіре отырып пайдалы
қазбалардың пайда болуы заңдылықтарын түсіндіру. Қазақстанның дүние жүзінде
пайдалы қазбалар жөнінен алатын орнын баяндау. Қазба байлықтары кен
орындары мен олардың ерекшеліктерін анықтауда Қазақстанның пайдалы
қазбалары картасымен жұмыс істеу.
Қазақстан жер қыртысында тоқсаннан астам пайдалы қазбалар кездеседі.
Республика аумағында пайдалы қазбаларды іздестіру жиырмасыншы ғасырдан
бастау алған. 
Кен орны пайдалы қазбаларды іздестіру өндіруге жарарлықтай жер қыртысында
табиғи шоғырлануы. Біздің елімізде 6мыңға жуық пайдалы қазбалар кен
орындары ашылған. Пайдалы қазбалардың таралу ерекшеліктері: Архей
протерозой, полезой, эраларының қалың шөгінді жыныстарының да мыс, мырыш,
никель, темір, алтын, фосфор рудалары кездеседі. Қазақстанның минералды
шикізат базасы дүние жүзінде уранның 25%-ын құрайды. Экзогендік кен
орындары басым таралған. Елімізде уранның 100-ге жуык кен орындары
барланған. Оның тең жартысы Солтүстік Қазақстанда орын алады.
Ірі органогендік кен орындары Маңқыстау түбегінде кездеседі. Барланған қоры
(470 мың тонна) жағынан Қазақстан дүние жүзінде екінші орында.Қазақстанда
бүкіл ТМД жерінде өте қуатты уран  минералдық базасы бар.

1.1 Жанатын пайдалы қазбалар.

Мұнай мен газ-Атырау, Маңғыстау, Қызылорда, Ақтөбе және батыс қазақстан
облыстарында шоғырланған. 1899 ж. Қарашүңгілде Әмбі кен орнында бірінші рет
мұнай атқылады. 1911 ж. Доссор, 1915 ж. Мақат кен орны пайдалануға берілді.
1960 ж. Өзен мен Жетібай қосылды. Кейіннен Қаражамбас пен қаламқас, Теңіз (
Атырау облысы), Кеңқияқ және жаңажол ( Ақтөбе облысы) , Қарашығанақ ( Батыс
Қазақстан облысы) пен Құмкөл( Қызылорда облысы) кен орындары ашылды.
Қазақстанда мұнай мен газ шоғырланған 14 алап және 207 кен орны бар.
Бүгінде республикада жылына шамамен 55 млн. т. мұнай , 7,5 млрд. м3 газ
өндіреді. Шетелге 17 млн. тоннадай өңделмеген мұнай шығарылады. 10 көмір
алабы, 300 кен орны бар, жалпы 162 млрд. т. қоры бар. Қарағанды алабы-3600
шқ 2 жерді алып жатыр. Ол- негізгі көмір базасы.

1.2 Рудалы пайдалы қазбалар.

Темір. Қазақстан темір кені қоры
жөнінен ТМД бойынша Ресей мен Украи надан кейін үшінші орын алады (17 млрд
т). Оның 93%-ы Қашар, Сарыбай, Соколов, Әйет, Лисаков кен
орындарында,Солтүстік Қазақстанда шоғырланған. Сарыбай темір кен орнын 1948
жылы ұшқыш М.Сургутанов ашты. Ұшақ кен үстінен ұшқанда, темір аномалиясының
әсерінен түсбағар тілінің кенет ауытқығаны ұшқыштың көңілін аударды. Көп
ұзамай, өте сирек кездесетін темір кені ашылды. Мұндағы кен жоғарғы сапалы
және оның құрамындағы темірдің мөлшері 50-60%-ды құрайды. Шөгінді
жыныстардан пайда болған рудалар Қостанай облысындағы Әйет және Лисаков кен
орындарында кездеседі. Руда 30 м тереңдіктен ашық әдіспен өндіріледі.
Кеннің құрамында таза темір 37-52%. Темір кенінің шағын кен орны Қарағанды
(Кентөбе, Қаратас), Солтүстік Қазақстан (Атансор) аймақтарында бар.

Марганец. Қазақстанда 11 марганец кен орны бар, ең ірі кен
орындарына Орталық Қазақстандағы Атасу және Жезді жатады. Мұндағы
рудалардың 27%-ына жуығы марганец. Марганец кендері Ұлытау, Сарыарқа,
Қаратау, Маңқыстау өңірлерінен де табылды.

Республикадағы марганец рудасының қоры 408 млн тоннаны құрайды. Дүние жүзі
бойынша 2-ші орында.

Хром. Хромит кен орындарының 99%-ы Мұғалжар тауларында кездеседі. Кемпірсай
және Дөң тобына жататын кен орындары жоғары сапалы рудалармен әйгілі.
Қазақстан хромит кенінің барланған қоры мен жылдық өндірілетін мөлшері
жөнінен дүние жүзінде екінші орынға шықты. Олар тоттанбайтын болат қорытуға
қажет. Хром әлемнің 40 еліне шығарылады. Хромит кендері Қостанай, Шығыс
Қазақстан облыстарында да ашылды. ТМД елдеріндегі хромиттің 97 %-ы
Қазақстанда өндіріледі. Оның 21 кен орны есепке алынған. Жалпы қоры 430 млн
т. Никель. Никельдің едәуір коры Мұғалжар таулы ауданында үгілген тау
жыныстары құрамында шоғырланған. Никельдің 40-тан аса ірі кені Ақтөбе
облысындағы Кемпірсай кен орнының үгілу қыртысындағы Бұрақтал кеніштеріне
де шоғырланған. Қостанай облысындағы Аққара, Ақтау кендерінің коры мол,
сапасы жоғары. Никель кен орындары Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарында
да бар.

Алюминий. Қазақстанда алюминийдің негізгі шикізаты боксит. Ашылған 200 кен
орнының 50-ден астамы платформалық типке жатады. Негізгі кен
орындары Сарыарқаның солтүстік-шығы сында Акмола және Торғай
ойысында (Арқалық торабы). Бұлардағы боксит коры онша көп емес. Сондықтан
құрамында глиноземы бар басқа шикізат көздерін (нефелин
рудасы, Екібастұз көмірінің қалдығы) пайдалану жолдары іздестірілуде.
Қазақстан алюминий өндіру жөнінен ТМД елдері арасында алдыңғы орындардың
бірін алады.

Мыс. Қазақстанда мыс рудасының аса бай қорлары бар. Мысты құмтастардың ең
ірі кен орны Жезқазған. Жезқазған кен орны ТМД бойынша бірінші, дүние
жүзінде екінші орында. Қазақстан мыс өндіру жағынан дүние жүзінде жетінші
орын алады. Өнімнің 92%-ы шет елге шығарылады.

Мысты кен орындарының ірілері Қоңырат, Бозшакөл. Бұлардағы мыс ашық әдіспен
қазылып алынады, бірақ рудада металл мөлшері аз. Полиметалдар. Полиметалл
кеніне қорғасын, мырыш, мыс қоспалары, алтын, күміс, тағы басқа металдар
жатады. Қорғасын мен мырыштың ең бай кен орындары Кенді
Алтайдағы Риддер, Зырян, т.б. жерлер. Мұндағы кендерде металл көп.
Полиметалл ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан пайдалы қазбалары
Европаның жер бедері мен пайдалы қазбалары
Тік кен қазбалары туралы
Жазық кен қазбалары туралы
Жазық кен қазбалары
Қазақстан жеріндегі пайдалы қазбаларына жалпы шолу
Тік кен қазбалары
Тік кен қазбалары жайлы
Жазық кен қазбалары жайлы
Tiк кен қазбалары жайлы мәлімет
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь