Кеңестік дәуірдегі жоспарлы көші-қон


1 Тың және тыңайған жерлерді игерудің демографияға әсері
2 Одақтық өнеркәсіп құрылыстарының демографияға әсері
3 Кеңестік кезеңдегі ұлт мәселесінің «шешілуі»
4 Пайдаланылған әдебиет
Соғыстан кейінгі және 50-жылдардағы азық-түлік мәселесін шешуге бағытталған тың және тыңайған жерлерді игеру қолға алынды. Осыған байланысты республикада аса ірі көші-қон тасқыны қайта басталды. Мұның өзі уақыт жағынан алып өнеркәсіптік құрылыстар жүруімен тұспа-тұс келді. Өнеркәсіп, құрылыс және көлік үшін жұмысшы күшін ұйымдасқан түрде тарту арқылы 1954—1965 жылдары республикаға 0,5 млн адам көшіріліп әкелінді. Сөйтіп, республикаға қажетті жұмысшы күшінің 80%-ы сырттан әкелінді.
Қазақстанға Ресей мен Украина, Беларусь және басқа да одақтас республикалардан тыңды жаппай игерудің бірінші кезеңінде (1954— 1956 жылдары) 640 мың адам келді. Олар, негізінен, Ресей, Украина, Беларусьтан келген қыздар мен жігіттер болатын. Комсомол жастардың интернационалдық екпінді бригадалары құрылды.
Баспасөз беттерінде тың игерушілер қатарына қосылуға шақырған үндеулер жиі басылып тұрды. Тың игеруге қатысқан адамдарды материалдық ынталандыру қолға алынды. Тың игеруге келгендердің жолы тегін болды, әр отбасына 500—1000 сомға дейін, әр мүшесіне 150—200 сомнан бір реттік көмек көрсетілді. Үй салу үшін (оның 35%-ын мемлекет берді), мал сатып алу үшін несие берілді. Тың игерушілер 2 жылдан 5 жылға дейін ауыл шаруашылығы салығынан босатылды. Бұл көтерме көмекті тек славян ұлтының өкілдері ғана пайдалана алды. Отбасыларымен көшіп келушілер көп болды.
Алғашында олар иен далада бой көтерген палаткалы қалашықтарда, шағын вагондарда, жертөлелерде түрды. Алғашқы екі жылда ғана Қазақстанның тың жерлеріне 200 мыңдай отбасы қоныстанды.
Тың аймағындағы МТС, кеңшар директоры сияқты басшылық жұмыстарға сырттан келген мамандар тағайындалды. Орталық комитеттен бастап аудандық партия комитеттерінің бірінші хатшысы қызметіне дейін орталықтан жіберілді.
Қазақстан тыңын игеруге 1954—1955 жылдары орталықтан 26 мыңға жуық коммунист жолдамамен келді. Тың игеру шын мәнінде ұйымдастырылған қоныс аудару болды және ол орталықтың ұйғаруымен әкімшіл-әміршіл басқару әдісімен асығыс жүргізілді. Әрине, тыңды бағындыруға келгендердің қиындықтарға қарамастан қажырлы еңбек еткендігін жоққа шығаруға болмайды. Алғашқы тың игерушілердің ерен еңбегі сөзсіз тарихта қалады.
Тың жерлерге Кеңес әскері қатарынан қайтқан жауынгерлер де көптеп тартылды. Олардың күшімен Көкшетау облысында «Тамановец», Қарағанды облысында «Индустриальный» және басқа кеңшарлар құрылды.
Тың және тыңайған қазақ жерлерін игеру үшін 1954—1959 жылдары 1 млн 500 мың адам келді. Қазақстандағы тың эпопеясын жүзеге асыруға, орталықың ұйғаруымен жоспарлы ұйымдастырған көші-қон ғаламат этнодемографиялық өзгерістерге әкелді. Нәтижесінде Қазақстанның ұлттық құрамы түбірлі өзгеріп, қазақтар өз жерінде азшылыққа айналды. Қазақ ұлтының республика тұрғындары арасындағы үлесі 1959 жылғы санақ бойынша 38%-дан 30%-ға (2 млн 787 мың адам) күрт төмендеді. Жалпы, 1953—1965 жылдары ауыл шаруашылығы түрғындары Қазақстанда 2 млн-ға көбейді, демек, 1,5 есеге артты. Қазақстандағы халық санының көбеюі табиғи өсім есебінен емес, механикалық өсу жолымен жүрді.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Кеңестік дәуірдегі жоспарлы көші-қон
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мында өту: шарлау, іздеу

Мазмұны
 [жасыр] 
1 Тың және тыңайған жерлерді игерудің демографияға
әсері
2 Одақтық өнеркәсіп құрылыстарының демографияға әсері
3 Кеңестік кезеңдегі ұлт мәселесінің шешілуі
4 Пайдаланылған әдебиет

[өңдеу] Тың және тыңайған жерлерді игерудің демографияға әсері

Соғыстан кейінгі және 50-жылдардағы азық-түлік мәселесін шешуге бағытталған
тың және тыңайған жерлерді игеру қолға алынды. Осыған байланысты
республикада аса ірі көші-қон тасқыны қайта басталды. Мұның өзі уақыт
жағынан алып өнеркәсіптік құрылыстар жүруімен тұспа-тұс келді. Өнеркәсіп,
құрылыс және көлік үшін жұмысшы күшін ұйымдасқан түрде тарту арқылы
1954—1965 жылдары республикаға 0,5 млн адам көшіріліп әкелінді. Сөйтіп,
республикаға қажетті жұмысшы күшінің 80%-ы сырттан әкелінді.
Қазақстанға Ресей мен Украина, Беларусь және басқа да одақтас
республикалардан тыңды жаппай игерудің бірінші кезеңінде (1954— 1956
жылдары) 640 мың адам келді. Олар, негізінен, Ресей, Украина, Беларусьтан
келген қыздар мен жігіттер болатын. Комсомол жастардың интернационалдық
екпінді бригадалары құрылды.
Баспасөз беттерінде тың игерушілер қатарына қосылуға шақырған үндеулер жиі
басылып тұрды. Тың игеруге қатысқан адамдарды материалдық ынталандыру қолға
алынды. Тың игеруге келгендердің жолы тегін болды, әр отбасына 500—1000
сомға дейін, әр мүшесіне 150—200 сомнан бір реттік көмек көрсетілді. Үй
салу үшін (оның 35%-ын мемлекет берді), мал сатып алу үшін несие берілді.
Тың игерушілер 2 жылдан 5 жылға дейін ауыл шаруашылығы салығынан босатылды.
Бұл көтерме көмекті тек славян ұлтының өкілдері ғана пайдалана алды.
Отбасыларымен көшіп келушілер көп болды.
Алғашында олар иен далада бой көтерген палаткалы қалашықтарда, шағын
вагондарда, жертөлелерде түрды. Алғашқы екі жылда ғана Қазақстанның тың
жерлеріне 200 мыңдай отбасы қоныстанды.
Тың аймағындағы МТС, кеңшар директоры сияқты басшылық жұмыстарға сырттан
келген мамандар тағайындалды. Орталық комитеттен бастап аудандық партия
комитеттерінің бірінші хатшысы қызметіне дейін орталықтан жіберілді.
Қазақстан тыңын игеруге 1954—1955 жылдары орталықтан 26 мыңға жуық
коммунист жолдамамен келді. Тың игеру шын мәнінде ұйымдастырылған қоныс
аудару болды және ол орталықтың ұйғаруымен әкімшіл-әміршіл басқару әдісімен
асығыс жүргізілді. Әрине, тыңды бағындыруға келгендердің қиындықтарға
қарамастан қажырлы еңбек еткендігін жоққа шығаруға болмайды. Алғашқы тың
игерушілердің ерен еңбегі сөзсіз тарихта қалады.
Тың жерлерге Кеңес әскері қатарынан қайтқан жауынгерлер де көптеп тартылды.
Олардың күшімен Көкшетау облысында Тамановец, Қарағанды облысында
Индустриальный және басқа кеңшарлар құрылды.
Тың және тыңайған қазақ жерлерін игеру үшін 1954—1959 жылдары 1 млн 500 мың
адам келді. Қазақстандағы тың эпопеясын жүзеге асыруға, орталықың
ұйғаруымен жоспарлы ұйымдастырған көші-қон ғаламат этнодемографиялық
өзгерістерге әкелді. Нәтижесінде Қазақстанның ұлттық құрамы түбірлі
өзгеріп, қазақтар өз жерінде азшылыққа айналды. Қазақ ұлтының республика
тұрғындары арасындағы үлесі 1959 жылғы санақ бойынша 38%-дан 30%-ға (2 млн
787 мың адам) күрт төмендеді. Жалпы, 1953—1965 жылдары ауыл шаруашылығы
түрғындары Қазақстанда 2 млн-ға көбейді, демек, 1,5 есеге артты.
Қазақстандағы халық санының көбеюі табиғи өсім есебінен емес, механикалық
өсу жолымен жүрді.

[өңдеу] Одақтық өнеркәсіп құрылыстарының демографияға әсері

Кеңестік дәуірдегі тұрғындар көші-қоны Қазақстанның экономикалық және
мәдени дамуын жеделдетудің құралы ретінде пайдаланылды. Нәтижесінде
Қазақстанға келгендер ағымы жедел түрде қажетті маманданған жұмысшы күшін
толықтыру үшін пайдаланылды. Бұл халық шаруашылығын жылдам дамытуды
көздеген Қазақстан үшін жоспарлы көші-қон еді. Өнеркәсіп құрылысы үшін
соғысқа дейінгі кезеңде, негізінен, елдің еуропалық бөлігінен шығыска 1 млн
200 мың адам көшіріліп әкелінді.
Қазақстан жоспарлы түрде көшірудің одақтың жүйесіне 30-жылдардың ортасынан
бастап тартыла бастады. Қазақстанға ұйымдасқан түрдегі көшірулер халық
шаруашылығының екі саласын, яғни ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпті қамтиды.
Мәселен, Өнеркәсіпке ұйымдық қабылдау деген атпен 1931—1940 жылдары
сырттан әкелінген 509 мың адам өнеркәсіп жұмысшылары қатарын толықтырды.
Жаңа құрылыстарға құрал-жабдықтармен бірге маман-ғалымдар келді. Баку мен
Грозныйдан келген мұнайшылар Орал—Ембі мұнай қорларын игеруге, Донбасс
шахтерлері — Қарағанды, Екібастұз көмір алаптарын игеруге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кеңес дәуіріндегі Қазақстандағы көші-қон үдерістері: тарихи-демографиялық аспект (1917-1991 жж.)
Қазақстандағы демографиялық процестер туралы ақпарат
Кеңестік психологияның дамуы
Қазақстандағы көші-қон процестері және оның зерттелуі (1926-1959 жылдар)
Қазақстан Республикасының көші – қон процестердің ерекшеліктері
Қазіргі кездегі демографиялық проблема
Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы
Қазақстанда қалуына жағдай жасау
Миграциялық процестердің Қазақстан Республикасының демографиялық эволюциялық дамуға әсері
Түркістан қаласы мен агломерациясының әлеуметтік-демографиялық жағдайы (1867-2009 жж.)
Пәндер