Патриоттық тәрбие берудің педагогикалық негіздері

Мазмұны

Кіріспе

І Тарау. Патриоттық тәрбие берудің педагогикалық негіздері
1.1 Патриоттық тәрбиенің негізгі ұғымдары
1.2 Қазақстан Республикасының даму тарихы туралы бастауыш сынып оқушыларының білімін дағдыларын қалыптастыру

ІІ Тарау. Бастауыш сынып оқушыларын қоғам жаңалықтарының отансүйгіштік сезімін оятудағы маңызы.
2.1 Ұлықтау рәсімінің бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие берудегі маңызы.
2.2 Бастауыш сынып оқушыларына оқу тәрбие процесінде патриоттық тәрбие беру бағытында жүргізілген іс шаралар.
2.3 Оқушыларға патриоттық тәрбие беру бағытында жүргізілген эксперимент жұмысы

Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
Кіріспе.

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бері балалардың, жасөспірімдердің оқу-тәрбие ісіне ұдайы көңіл бөлініп келеді. Оқу – тәрбие ісінде назар аударып отырған, тәрбие салаларының бірі – отансүйгіштік тәрбие. Қазақстан Республикасы – көп ұлтты іргелі ел.
Жаңа қоғамның дамуындағы ең маңызды нәтиже – оның барысында қалыптасқан жаңа адам бостандықты жеңіп алып, оны ауыр күрестерде қорғай білген, барлық сын – сынақтардан өтіп, өзі адам танымастай болып өзгерген. Өзінің бұрынғы қасиеттеріне саяси мұраттылықты қосып, өмір сүрудің тәжірибелерінен қуат алып, өзінің жеке басының мәдениетің білімін кәдеге жаратып, мәреден көріне білетін адам.
Ұлттық дәстүрге берік, елің жерін сүйетін азамат тәрбиелеу, оқушылардың бойына қазақстандық отансүйгіштік қасиетті қалыптастыру өскелең өмір талабынан туындап отыр.
Қазіргі кезеңде “қазақстандық отансүйгіштік” ұғымына зор мән берілуде. Көп ұлтты Қазақстан халықының отансүгіштік сезімін қалыпастыратын – азаматтық келісім, ұлттық бірлік. Егемен еліміздің тәуелсіздігін сақтау ұлттық келісім, ішкі үндесім барша халқымыздың ынтымағы мен өзара жарасымдылығында.
Туған жер, табиғат, оның байлықтары, тіл, дәстүр, тарихи ескерткіштер, туған өлкедегі тамаша киелі орындар – жалпы ұлттық құндылықтар ешкімді де бейтарап қалдыра алмайды. Олар сөзсіз адам көкірегінде жылылық, жақындық, гуыстық сезімдерді ұялатын жатады. Бір сөзбен айтқанда, отансүйгіштік қасиетті ұғым.
Қазақыстандық отансүйгіштікке келсек, ол тек қазақтардың ғана өз отанына сүйіспеншілігі емес, онда мекендейтін бүкіл ұлт пен ұлыс өкілдерінің бәріне қатысты дүние. Бұл сезімнің мағынасы терең, аумағы кең, құдіреті күшті. Ол өз мазмұны, өз аясы бар, құдіретті күшке кездейсоқтықтан айналмайды, бұл сезімнің оянып, бірте-бірте күш алып, саналы өзіндік мәні, өлшемі, мағынасы бар біртұтас сезімге ұласуы обьективтік шарттылықтарды қажет етеді.
Отанын адамның өзі тануы тиіс. Оны жете біліп, қадір – қасиетін ұққанда, тарихын, өткен жолын, қиындық мехнаттарын, рухын, тар жол, тайғақ кешулерін көз алдынан өткізіп, жанымен сезе білгенде, елдің басын біріктірген жат жұрттықтардан жерін, суын, даласын, тауын қанын төгіп қайсарлықпен қорғап алған ерліктерін сезіп білгенде ғана, соған деген мақтаныш сезімі оянады.
Отаншылдық сезім – ұлт рухының деңгейінің айнасы, өлшемі. Елбасы өзінің халыққа Жолдауында азаматтардың отаншылдық сезімі мен өз еліне деген сүйіспеншілігін дамытуды ұлттық қауіпсіздікті сақтаудың негізгі элементтерінің бірі ретінде таниды.
Халықтың отаншылдық сезімін қалыптастыру үшін алғышарттар пісіп жетілуі керек. Сол алғы шарттардың пісіп жетілуімен сабақтаса адамдардың сана-сезімі артыпғ жаңа құндылықтарды, оның ішінде отаншылдық сезімді бойына молырақ сезінетін болады.
Отансүйгіштік сана-сезімі болса, ол – отан құндылығы көрінісінің нәтижесі, өткендегі өмір сүрген ата-баба санасының қажеттілігі мен ұмтылысына, құлшынысынан туған елдік салт-дәстүрлерді адамдардың санасындағы қажеттілігі мен қызығушылығы арқылы қабылдау.
Адам қауымдасып өмір сүргеннен кейін бастап, қандай ғылым болмасын адамзаттың ақыл-ойынан, өмірден, іс-тәжірибеден туындайтыны аян. Адам өмірімен тікелей байланысты тәлім – тәрбиелік тұжырымдамалар халық тәрбиесі мен ғылыми ойдың ажырамас туындысы. Ал халықтық тәлім – тәрбие әр ұлттың ғасырдан-ғасырға жалғасқан мұрасы. Сондықтан да этнопедагогика педагогиканың негізі, нәр беретін тамыры болмақ.

Әр заманның өзіне тән экономикалық, саяси-әлеуметтік және идеологиялық ерекшелігі болатыны айқын. Сол сияқты бүгінгі күннің азаматтарының да өз талабы, өз ерекшелігі бар. Халқымыз терең мағыналы дана сөзін «Тауына қарай ақы, заманына қарай заңы» деп тауып айтқан. Жаңарған ел, жаңа тіл заңы, тұжырымдамалар мен бағдарламалар тәрбие жүйесіне жаңа көзқарастағы азаматтар тәрбиелеуді талап етуде.
Елбасы Н.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі арналған стратегиясында Қазақстан азаматтарының денсаулығына, білімі мен әл-ауқатын арттыруға аса көп мән беру керектігі айтылған.
Әрбір азамат өзін әлем бүкіл планетаның бір бөлігі ретінде түсіне отырып өз орнын таба білуге ұмтылуы ең маңызды мәселе болып табылады. Әлемде өз орнын табу, яғни өз бойындағы мүмкіндіктерді тани білу және оның осал тұстарын дамыту ерекше мәнге ие.
Ел Президентінің Жолдауында «Егер біз ниетімізді байсалды ұстасақ, пайымды да парасатты болсақ, өз дамуымыздың ішкі және сыртқы факторларын талдап таразылай білсек, онда біздің дұрыс жолды таңдап алу мүмкіндігіміз бар» делінген.
Ел қорғайтын ерлеріміздің қызмет барысында кездесетін кедергілерді саналы түрде жеңе білуі жеке адамның, яғни, саналы да салауатты азаматтың қолында екендігі айқын көрсетіп отыр. Осы біз қозғап отырған ел қорғайтын саналы да салауатты азамат тәрбиелеу – тек бүгінгі күннің тәрбие мақсаты емес. Қазақ елі ұлт болып қалыптасқалы «Сегіз қырлы – бір сырлы» немесе «Күшіне ақылы, ақылына күші» сай ер азаматтар тәрбиелеп келеді және өзіндік тәрбие жүйесі де қалыптасқан.
Жалпы кез келген адам іс-әрекеттерінде немесе басқа жағдайда ерлік істерге бару үшін алдымен рухани жағынан дайын болуы керек. Патриотизмге тәрбиелеудің бағыттары мынадай басты мәселелерді көздейді: педагогикалық тәжірибедегі мүмкіндіктерді барынша толық қамтып, біртұтас түрде оқушының жеке тұлғасына ықпал етудің жүйесін жасау; әр түрлі пәндерді оқытуда және
тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастыруда тірек болатындай сипатқа ие болу; бұл бағытта жас буынды патриотизмге тәрбиелеудің теориясы мен тәжірибесіне қатысты жаңа идеяларды үнемі ашып іс жүзінде қолдану т.б.
Патриотизмге тәрбиелеу үрдісінің танымдық мәнін естен шығаруға болмайды, бірақ ол әрбір оқушыда патриоттық сана, патриоттық сезім қалыптастырудан бастау алғанда ғана тиімді болмақ.
Сана мен сезім бөліп қарауға болмайтын біртұтас дүниелер болғанымен, олардың психологиясында тегі әр түрлі. Сана - өмір шындығының адам психологиясындағы бейнесі.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. С. Мұса. Жеті жылдық жолдың басы /Егемен Қазақстан, № 11 12-қаңтар, 2006
2. Д. Исабеков. Сенім салтанаты /Егемен Қазақстан №10 11қаңтар,2006
3. Ақжол ақпарат. Әлемназары Астанаға ауған күн /Ақ жол №4 12 қаңтар 2006
4. Қазақстан Республикасының президенті Н.Назарбаев. Қ.Р Конституциалық заңы / ЕҚ №8-9 10-қаңтарү, 2006
5. А. Мәметек. Еліме, халқыма, қазақтарға шапағатыңды аяма деп тіледім Алладан / Нұр-Дала №10 2006
6. Н.Ә.Назарбаев. Ғасырлар тоғысында. Алматы,1996
7. Н.Ә.Назарбаев. Еуразия жүрегінде. Астана, 2005
8. Е. Шаймерденұлы. Ел тану әліппесі. Алматы,1998
9. А.Бейсенбаева,Л.Аукаримова. Отансүйгіштікке тәрбиелеу //Бастсуыш мектеп №9 2005
10. Т. Бекайдар. Елін сүйген ұрпақ- ұлт мақтанышы //Қазақстан мектебі №9 2003
11. Г. Махатова. Мақсат- Отаншылдыққа тәрбиелеу // Қазақстан мектебі // №12 2006
12. С.Светлана. Тәуелсіздік тірегің //Қазақстан мектебі №9 2002
13. Н.Ыбыраймова. Менің Қазақстаным!// Қазақстан мектебі №2 2002
14. П.Жаманқұл. Қазақстандық патриотизмге тәрбиелеуде көркем шығармалрды пайдалану //Бастауыш мектеп №2 2002
15. М.Аңсабаева. Сөнбес жұлдыздар// Қазақстан мектебі №12 2003
16. Ж.Қалиев.Халық педагогикасы құндылықтары негізінде оқушыларға патриоттық тәрбие беру. Астана,2005
17. Ғ.Абшанкова.Отанын сүюге тәрбиелеу // Бастауыш мектеп №1 2005
18. Н.Найзабекова. Патриоттық тәрбие- педагогиқалық проблема// Бастауыш мектеп №6 2005
19. Н.Ә.Назарбаев.Бейбітшілік кіндігі.Алматы, 2001
20. М.Құрманбаева. М.Ғабдулин мұрасындағы этнопедагогикалық құндылықтар арқылы оқушыларды отансүйгіштікке тәрбиелеу. Алматы, 2003
21. Т.Бегалиев. Педагогика қысқаша лециялар курсы.Тараз,2002
22. Л.Сайдахметова. Қазақстан мектептерінде оқушыларды патриотизмге тәрбиелеу.Алматы, 2002
23. Қазақ педагогикалық энциклопедия сөздігі.Алматы, 1995
24. Р. халық Кенжебаева.Оқыту үрдісінде педагогикасы арқылы оқушылардың атамекенге сүйіспеншілігін қалыптастыру.Шымкент, 2005
25. Н.Ә.Назарбаев. Тарих толқынында.Алматы, 1999
26. Ж.Қ.Қоянбаев. Педагогика. Алматы, 2000
27. Н.Ә.Назарбаев. Сындарлы он жыл. Алматы,2003
28. Қ.Тасболатов. Қазақстандық патриотизмнің ұлттық және ұлтаралық үйлесімі // Отан тарихы.№3 2001
29. А.Ахметова. Патриотизм өміршеңдік өлшемі // Арай №2 1997
30. В.М.Массов.Номады и древние цивилизаций: динамика и типология взаимодействий // Взаимодействие кочевых культур и древних цивилизаций. Алматы,1989
        
        Мазмұны
Кіріспе
І Тарау. Патриоттық тәрбие берудің педагогикалық негіздері
1.1 Патриоттық тәрбиенің негізгі ... ... ... даму ... ... ... сынып
оқушыларының білімін дағдыларын қалыптастыру
ІІ Тарау. Бастауыш сынып оқушыларын қоғам жаңалықтарының отансүйгіштік
сезімін оятудағы маңызы.
2.1 Ұлықтау рәсімінің ... ... ... ... тәрбие
берудегі маңызы.
2.2 Бастауыш сынып оқушыларына оқу тәрбие процесінде патриоттық тәрбие
беру ... ... іс ... ... ... ... беру ... жүргізілген эксперимент
жұмысы
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бері балалардың,
жасөспірімдердің ... ... ... көңіл бөлініп келеді. Оқу – тәрбие
ісінде ... ... ... ... ... бірі – отансүйгіштік
тәрбие. Қазақстан Республикасы – көп ұлтты іргелі ел.
Жаңа қоғамның дамуындағы ең ... ... – оның ... ... адам ... ... алып, оны ауыр күрестерде қорғай білген, барлық
сын – сынақтардан өтіп, өзі адам танымастай болып өзгерген. ... ... ... ... ... өмір сүрудің тәжірибелерінен ... ... жеке ... ... ... ... ... мәреден көріне
білетін адам.
Ұлттық дәстүрге берік, елің жерін сүйетін азамат тәрбиелеу, оқушылардың
бойына қазақстандық отансүйгіштік қасиетті ... ... ... ... отыр.
Қазіргі кезеңде “қазақстандық отансүйгіштік” ұғымына зор мән ... ... ... ... ... ... ...
азаматтық келісім, ұлттық бірлік. Егемен еліміздің ... ... ... ішкі ... ... ... ... мен өзара
жарасымдылығында.
Туған жер, табиғат, оның байлықтары, тіл, ... ... ... өлкедегі тамаша киелі орындар – жалпы ұлттық құндылықтар ешкімді де
бейтарап қалдыра алмайды. Олар ... адам ... ... ... ... ... ... Бір сөзбен айтқанда, отансүйгіштік
қасиетті ұғым.
Қазақыстандық отансүйгіштікке келсек, ол тек ... ғана ... ... ... онда ... бүкіл ұлт пен ұлыс
өкілдерінің бәріне қатысты дүние. Бұл сезімнің мағынасы терең, ... ... ... Ол өз ... өз аясы бар, ... күшке кездейсоқтықтан
айналмайды, бұл сезімнің оянып, бірте-бірте күш алып, саналы ... ... ... бар біртұтас сезімге ұласуы ... ... ... ... өзі ... ... Оны жете ... қадір – қасиетін
ұққанда, тарихын, өткен жолын, қиындық мехнаттарын, рухын, тар жол, ... көз ... ... ... сезе ... ... ... жат жұрттықтардан жерін, суын, даласын, тауын ... ... ... ... ... ... білгенде ғана, соған деген
мақтаныш сезімі оянады.
Отаншылдық сезім – ұлт рухының деңгейінің ... ... ... ... ... ... отаншылдық сезімі мен өз ... ... ... ... ... ... негізгі
элементтерінің бірі ретінде таниды.
Халықтың отаншылдық сезімін қалыптастыру үшін алғышарттар пісіп жетілуі
керек. Сол алғы ... ... ... ... адамдардың сана-
сезімі артыпғ жаңа құндылықтарды, оның ішінде отаншылдық ... ... ... ... ... болса, ол – отан ... ... ... өмір ... ... ... ... мен
ұмтылысына, құлшынысынан туған ... ... ... ... мен ... ... қабылдау.
Адам қауымдасып өмір сүргеннен кейін бастап, қандай ғылым болмасын
адамзаттың ақыл-ойынан, ... ... ... аян. ... ... байланысты тәлім – тәрбиелік тұжырымдамалар халық тәрбиесі
мен ... ... ... ... Ал ... тәлім – тәрбие әр ұлттың
ғасырдан-ғасырға жалғасқан мұрасы. ... да ... ... нәр ... ... ... ... өзіне тән экономикалық, саяси-әлеуметтік және идеологиялық
ерекшелігі болатыны айқын. Сол сияқты бүгінгі күннің азаматтарының да ... өз ... бар. ... ... мағыналы дана сөзін «Тауына қарай
ақы, заманына қарай заңы» деп тауып айтқан. Жаңарған ел, жаңа тіл ... мен ... ... ... жаңа ... ... талап етуде.
Елбасы Н.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі ... ... ... ... ... мен ... ... аса
көп мән беру керектігі айтылған.
Әрбір азамат өзін әлем бүкіл планетаның бір бөлігі ... ... өз ... таба білуге ұмтылуы ең маңызды мәселе болып ... өз ... ... яғни өз бойындағы мүмкіндіктерді тани білу және оның
осал тұстарын дамыту ... ... ... ... ... ... біз ниетімізді байсалды ұстасақ,
пайымды да парасатты болсақ, өз дамуымыздың ішкі және ... ... ... ... онда ... ... жолды таңдап алу мүмкіндігіміз
бар» делінген.
Ел қорғайтын ерлеріміздің ... ... ... ... ... жеңе ... жеке адамның, яғни, саналы да салауатты азаматтың
қолында ... ... ... ... Осы біз ... ... ел қорғайтын
саналы да салауатты азамат тәрбиелеу – тек бүгінгі ... ... ... ... елі ұлт болып қалыптасқалы «Сегіз қырлы – бір ... ... ... ... күші» сай ер азаматтар тәрбиелеп келеді және өзіндік
тәрбие жүйесі де қалыптасқан.
Жалпы кез келген адам іс-әрекеттерінде немесе ... ... ... бару үшін алдымен рухани жағынан дайын болуы ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық
тәжірибедегі мүмкіндіктерді барынша толық қамтып, біртұтас түрде оқушының
жеке тұлғасына ықпал етудің ... ... әр ... пәндерді оқытуда және
тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастыруда тірек болатындай сипатқа ие ... ... жас ... ... ... ... мен тәжірибесіне
қатысты жаңа идеяларды үнемі ашып іс жүзінде қолдану т.б.
Патриотизмге тәрбиелеу үрдісінің ... ... ... шығаруға
болмайды, бірақ ол әрбір оқушыда ... ... ... ... ... ... ғана тиімді болмақ.
Сана мен сезім бөліп қарауға болмайтын біртұтас дүниелер болғанымен,
олардың психологиясында тегі әр ... Сана - өмір ... ... ... Патриоттық тәрбие берудің педагогикалық негіздері
1. Патриоттық ... ... ... тәрбие сана-сезімді, дүниетанымды қалыптастырудан басталып
саяси ... ... ... ... ұлтжандылыққа әкеледі.
Отансүйгіштік, ұлтжандылық екеуі егіз ұғым. Патриотизм- отанға ... ... ... білімін Отан игілігі мен мүддесіне
жұмсау, туған ... ана ... ... ... мен ... ... тұту.
Патриоизм грекше patriotes- отандас, patris-отан, туған жер ... ... ... - ... ... ... ... сол сезімін ояту, өзін өз елінің азаматымын деп сезіне білу,
өзінің бүкіл елімен және ... ... ... ... ... өзінің күші мен мүмкіндіктерін, сенімін нығайтатын ең ... ... ... Отансүйгіштік ұғымы елдің саяси құрылысына, оның саяси
мекемелеріне сүйіспеншілік пен халықтың құрамын, өзі өмір ... ... ... ... ... елдің әдет-ғұрпына) халықтың
сүйіспеншілігін, өзі өмір сүріп ... ... ... ... қатынастарға, оның еңбек жағдайларына) халықтың
сүйіспеншілігі мен құрметін ... ... ... ... ... өмір сүріп жатқан әрбір ұлт өкілдеріне ұлтжандылық,
отансүйгіштік сезімді ... ... ... етуді моойындату;
- Қазақстанды ішкі немесе сыртқы жаудан қорғауға дайындау.
Қазір буржуазиялық, пролетариаттық патриотизм жоқ. Әр ... өз ... ... ... отандық патриотизм немесе отансүйгіштік тәрбие
бар [21; 109-111].
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан ... ... ... ... жаңа идеология қалыптастыру ... ... ... ... ... «қазақстандық патриотизм» және
«ұлтжандылық» ұғымдары құралады
Ежелгі грек жерінде пайда ... ... ... даму ... және ... саяси жағдайға байланысты
сан алуан сипат пен мағынаға иеболып отырған. Ежелгі грек ... ... ... ... француз матералистері, неміс
философтары, орыс ... ... ... ... ... т.б. ... мен шығармаларын
еліне, жеріне деген ұлтжандылық және патриоттық ... ... ... ... ... ... тұлғаның, әлеуметтік
топтың патриоттық іс-әрекеттерін саналы түрде меңгеріп ... ... ... ... кәсіптік шынықтыру салаларымен қалыетастыру.
Қазақ халқының батыры, халық қаһарманы Бауыржан ... ... ... ... ... аман-саулығы қоғамдық-мемлекеттік
қауіпсіздікке тікелей байланыстылығын сезіну, ... ... ... ... ... ... ... мемлекет деген
ұғымды, оны жеке адам мен ... ... ... мен ... күнімен және
болашағы мен қарым-қатынасын ... деп атап ... ... соңғы жылдардағы педагогикалық зерттеулерде жастарды патриоттыққа
тәрбиелеудің теориялық тұстарының ескерілмей ... де ... ... ... бәрі ... ... мәселесінің белсенділігін
көрсетсе керек.Қазіргі егменді ел ... ... ... ... елін, жерін сүйетін, ана тілін ардақтайтын, ұлтын пір
тұтатын азамат болып өсуін ... ... ... ... ... болады.
Жоғарыда патриотизм ұғымына берілген сипаттамалар мен зерттеушілер,
ұлы ойшылдардың, қазақ зиялыларының пікірлеріне сүйене ... біз ... ... ... ... ... тіліне, еліне,
мемлекетке деген сүйіспеншілік сезімі, сол мемлекеттің, Отанның гүлденуіне,
өсіп-өркендеуіне өз үлесін қосу,қызмет ету.
Ел ... ... ... жолдауында:-Біз Қазақстанның барлық
азаматтарының отаншылдық сезімі мен өз еліне деген ... ... ... ... ... тарихи аласапрандарды басынан
өткізіп ... ... ... ... ... ... берік болуы патриоттық тәрбині дұрыс жолға қоя білуге байланысты
болмақ. Тәуелсіз ... жаңа ... да ... ... ... ... ... патриотизм деп атап
көрсетілген.
Қазақстандық патриотизм ұғымы біздің ... қоса ... ... ... ... ... ... ерекшелігін көрсетеді.
Елімізде жүзден аса ұлттар мен ұлыстардың өкілі өмір ... ... ... Отаны және бұдан былай да ... ... ... мекені болмақ.
Сондықтан олардың әрқайсысы ... ата ... деп ... ... қорғауға және материалдық байлығын арттыруға еңбек етуі тиіс.
Сол себепті қазақстандық патриотизм ұғымы күнделікті өмірде жиі қолданылып,
кеңінен қалыптасып келеді.
Бұл ... ... ... ... ... ол ... азаматтарын тәрбиелеумен ... ... ... ... пен ... ... ... мен білікті,ақыл-парасатты ел ... ... ... ... Өз елінің өткенін құрметтей білу де
осы қазақстандық патриотизм құрамына кірсе керек.
А.Абижанов- ... мәні өте ... Бір ... ... ... жеке ... хәм ... сана элементтерінен
тұрса,екінші жағынан,Отанды қорғауға,нығайтуға бағытталған сезім болып
табылады»-деген.Мұнда автор патриотизм деген ... ... ... ... ... отыр,демек, болашақ азаматтардың бойына патриоттық
сана-сезім орнықтыру қажет.Қазақстандағы ... ... ... ... ... бері зерттеліп келеді. Сондай еңбектердің бірі
ретінде С.Қ.Нұрмұқашеваның ... ... ... тәрбиелеудің дамуы» еңбегін атауға тұрарлық. Онда,білімнің
мазмұнын жаңғырту, оқулықтарға ... ... ... оқытудың
әдіс-тәсілдерін жаңғырту; оқушыларға ... ... ... ... оқу-тәрбие ісіне пайдалану ... ... ... ... ... ... ... танымдық мәнін естен шығаруға
болмайды, ... ол ... ... ... сана, патриоттық сезім
қалыптастырудан бастау алғанда ғана тиімді болмақ. Психологияда адамның жан-
дүниесі, сезім әрекеттеріне екінші сигналдық ... ... мол ... Бұл ... ... патриотизмге тәрбиелеу жолдарын қарастыра
келіп, олардың, жалпы оқушылардың сана - сезіміне ... ету, ... ... ... ... ... жұмыстарын
осы бағыттар бойынша топтастырсақ, олар былайша бейнеленеді: ... және ... ... ... ... кітаптар бойынша оқырман
конференцияларын ұйымдастыру, ойын-сауық кештері, мұражайларға материалдар
жинау фото қалқаншалар, ... ... тағы ... ... ... Тәрбиелік іс-шараның ... ... ... ... ... секілді тағы басқа ұғымдар мен ... ... ... білімдерін жетілдіруді және олардың ауқымын
кеңейтіп,тереңдетуді; сөйтіп Отан, мемлекет, ел, ... ... ... ... ашып ... талап етеді. Өсіп келе
жатқан жас буындардың бойында ұлттық патриотизмді қалыптастыруда, олардың
әрқайсыларының «өзін ұлтының ... деп ... ... ала ... дәл ... ... «ұлтты сақтап, одан әрі ... ... ... жөн. ... өзі «ұлт ... - ... өзін-
өзі билеу идеясы басын құраған адамдардың шынайы жүрек жарды бірлестігі»
деген идеядан өрбиді.
Патриоттық сезім- келтірілген ... ... ... ... күйіну, сүйсіну секілді т.б. эмоция спектілеріне қозғау ... ... ... ... шешуді де көздейді. Патриоттық сезім-
жоғары сезімдер тобына кіреді деген пікірдеміз. Өйткені ол ... ... ... ... ... моральдық сезімдерге» қатысты болып келеді,
ол сананың жетілуімен тығыз ... ... ... ... ... сезімдер тұрақтанып, оқушының іс-әрекеті, мінез-
құлқынан, сөзі мен ісінен көрініс ... ... ... ... үшін ... дайын тұрады.
Философиялық еңбектерді талдау барысында біз «Отан» және «Атамекен»
ұғымдарының іс-жүзінде мағыналас екеніне, бірақ ... ... ... ... ... ... жатқан барлық ұлт өкілдеріне
Отан болғанымен тек тұрғылықты ... ... ғана Отан және ... ... ұғымының құрылымын айқындау кезінде біз ... ... ... ... ... ұғым жақын ... ... ... ... ... ... нормалары мен
принциптерінде, нысаналы қондырғыларда, сенімдерінде ... ... ... ... ... екі ... ... олар эмоционалды-сезімдік және рационалды- теориялық. ... ... ... ... бірі ретінде эмоционалдық
және ... ... ... ... өз ... ... ... дәстүрлері және т.б. туралы
білімдерді игеруді көздейді.Оқушы патриотизмнің қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... өз ... этномәдени білім берудің мемлекеттік тұжырымдамасында көрсетілген ... ... ... арқа ... ... ... ... колледж, ЖОО-лар және т.б ); институционалдық емес
(курстар, ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар, діни ұйымдар), ресми емес( отбасында оқыту
мен тәрбиелеу, достармен, ... ... ... және т.б.)
Қазақстан мемлекетінің егемен ел болып қалыптасып өркендеп гүлденуі ұлттық
біртектілікті сақтаудан басталады. Оның ... ... ... ... діни ... ... ... байланысты. Бүгінгі күнге дейін сақталып,
тәулелсіз мемлекетке ие болу ... ... ... отырған қазақ
халкының тарихына көз жіберсек,сонау Күлтөгін,Білкеқаған,Тоныкөктен бастап
ерін,елін,жерін,тілін,ділін, қорғаудағы өшпес ... ... ... ... бай ... ... көп қылдым…
Түркі иелігінен айырылған халықты
Ата-баба мекеніне орнаттым…- дейді.
Жоңғар сисқты алып империамен алысуға, Ресей патшалығының ... ... ... ... де осы ... қуатты күші.Ежелгі ата-
бабаларымыздың күмбірлеген күміс күйі, сыбызғы-сырнайының үні, асқақтата
салған әсем әні, ... ... ... ... ... ... мен ... үшін жері мен елін қорғаған батыр бабаарымыз туралы
тарихи ... ... бойы өз ... ... де ... ... ожданы жоғары намысқой азамат етіп тәрбиелеп келгені тарихи шындық.Олай
болса тәуелсіздік туы желбіреген ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылық, кішіпейілділік,
әдептілік, елін, жерін, Отанын сүйушілік секілді ең асыл қасиеттерді ... ... ... осы ... ... ... ... өте ұтымды
болар еді.
Туға жерге деген ыстық сезім, атамекенге деген ... пен ... ... тұтуды ұлы дала ойшылдары Қорқыт ата, әл-Фараби, Жүсіп баласағұни,
Махмұд Қашқари т.б. ... ... ... ... ... ... Ш. Уалиханов өзінің патриотық
сезімін білдіре келіп,Менің патриоттық ... ... ... ... бір сандықтың ішінде бір сандық, оның ішінде бір сандық ), мен ең
алдымен өз отбасымды, туған-туыстарымды ... одан соң ... ... одан соң халхымды, одан соң ... ... ... қадірлеймін,- деген екен.
Қазақта ең алғаш қазақ балалары үшін халық мұрасына, салт-дәстүріне,
ерлік, адамгершілік тәрбиесіне негіздей отырып, оқулық ... ... Ол ... ... ... дүнияуи ғылым-білім, өнер үйретуді
армандады.
Абай Құнанбаевтың еңбектерін зерделеп қарйтын болсақ ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін
оятуды үнемі мақсат етті.Оның Азаматтың бәрін сүй бауырым-деп ... ... ... идеианың айқын көрінісі еді.(16;10-15)
Қазіргі қоғам адам тағдырына жаңа көзқараспен қарап, соған сәйкес
оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерін ... ... ... ... негізінде ұлттық сана-сезімді қалыптастыруды, оқушыларың
білім сапасын жетілдіруді талап етуде.
Орта мектепте оқытылатын жаратылыстану курстарының мазмұндарын ... ... ... мол. Осы мүмеідіктердің бірі-
жаратылыстану пәндерінің сабақтары ме н ... тыс ... ... арқылы оқушыардың атамекенге сүйіспеншілігін қалыптастыру.
Педагогикалық зерттеулерде оқушылардың тамекеге сүйіспеншілігін
қалыптастыру мәселесі жеке дара ... ... ... ... ... Р.Елубаев, А.Қисымова,
Ж.Сәдірмекова, А.Аманжолова, ... ), ... ... ... ... жүріп жатыр.Біздің
ойымызша, атамекенге сүйіспеншілікті қалыптастыратын тәрбиемен білім беру
мәселесін арнайы зерттеулерде жеке бағыт ретінде бөліп қарастыруға ... оның ... ... мен ... тән ... бар. ... ... ұғымына әр ғылым саласындағы ғалымдар ... ... ... ... сөзі араб ... ... – жай орын денген сөзден
туындап, кір жуып, кіндік кескен ... өңір ... ... ... ... қауымына ортақ ата сөзімен қосылып, әуелде ата қоныс ұғымында
қолданған.
Атамекенге деген сүйіспеншілік Асан Қайғы бастаған 15-18 ғғ. ... ... ... ... ... ... ... және жауынгерлік
дәстүрлерінде, қазақ демократ-ағартушыларының ... ... ... ... ... зиялыларының қазақ қоғамын, оқу-
ағрту және мәдениет салаларының дамуына қосқан ... Ұлы ... ... жауынгерлерінің Кеңестік Отанды қорғаудағы көзсіз ерліктері
мен кешегі Желтоқсан оқиғасында өрімдей қыздарымыз бен ... ... ... ... алу жолындағы күрестерінде көрініс
тапты.Атамекенге сүйіспеншілікті қалыптастырушы тәрбие ... ... ... ... адам бойындағы асыл қасиеттер
атамекенге деген сүйіспеншіліктен де ... ... ... ... ... жеке ... әлуметтік жағынан құнды,
жағымды қасиеттерін дамыту ғана емес, сонымен халық педагогикасы ... ... ... ... ... мен ... ... да
назар аударылған.Атамекенге сүйіспеншілікті қалыптастыру кең ... ... ... ол ... ... ... сапалы білім беру, оларда ікерлік пен дағдыны ... ... жеке ... ... ... сүю, ... атамекенге деген сүйіспеншіліктің белгілерін, қалыптастыруға,
саяси сана мен ... ... ... ... ... пәнінде оқушылардың атамекенге сүйіспеншілігін
қалыптастыратын ... ... ... ... ... ... өлке ... тақырыбынөткенде
өткенде ауылдың, яғни атамекеннің өсімдігі мен жануарларын ... ... ... ... пәнімен, атамекен жырларын
келтіргенде әдебиетпен, тіпті атамекеннің ... ... ... ... ... ... байланыстырамыз.Мысалы, Туған өлке
географиясы тақырыптарын өткенде поэзия жанры мен туған өлке материалдары
арқылы оқушыларды атмекенді сүю ... ... және ... ... дамыту көзделді. Оқушылар өздері тұратын жерлердің өсімдік,
жануар ... ... су, ауа мен ... ... жұмыстарын
жүргізеді. Теориалық тұрғыда өз жерлерінің тарихи шежіресіне шолу ... мен ... ... ... ... ... қабілеттері дамиды. Осы тақырыпты орта мектепте
өткенде оқушыларға ... ... ... ... ... білу үшін ... ... мен
топсеруендерге шықты. Бұл ауыл жайында өлең-жырлар жинақталған. ... келе ... ... ... тәрбиелеу қшанда толастамаған.
Сонау төңкеріс жылдарынан бастау алатын «советтік патриотизм» Ұлы Отан
соғысында жеңіске жеткізді. Одан ... ... ... баулу жан-
жақты, үйлесімді дамыған тұлға тәрбиелеу, коммунистік мораль қалыптастыру
аясында жүргізілді. Отаншылдыққа, туған ... ... ... ... жұмыстарының аса маңызды бөлігін құрады. Патриотизмнің ... ... ... анна ... ... ... сүйіспеншілік
түрінде, ықылым заманнан қалыптаса ... ... ... ... да таптық тұрғыда көрініс табады, өйткені әрбір тап ... ... ... өз ... тұрғысынан білдіреді. Патриотизм қазақ халқымен
бірге жасасып келе жатқан рухани сезім болып, ауыз ... кең ... ... ... ... патриотизмнің қайнар көзі «Мемлекет,
Отан, Атамекен, ел-жұрт» -деген сияқты ұғымдар ... ... ... ... мінез- құлқына сипаттама беріледі. Отанға, елге
деген сүйіспеншілік батырлықтың келіп шығу тегі, батырлардың ... ... ... ... ер азаматтардың міндеті жайлы
Жүсіп Баласағұни, Қожа Ахмет ... ... ... ... Қашқари т.б. еңбектерінде келелі пікір айтылған. Мектептегі тәрбие
жұмысын халықтың педагогика негізінде ұйымдастыру туралы көп ... ... ... Егер осы идея толығымен жүзеге асатын болса, ... ... ... ... ... ... қажеті бола қоймас
еді. Өкінішке орай ... тыс ... ... бір ... түсе ... ... де ... стихиялы сипатқа ие. Өсіп келе жатқан жас буындарға патриоттық
тәрбие берудің психологиялық тетіктерін ... ... ... ел ... ... атты ... ... Сонымен бірге
Қ.Б.Жарықбаев халықтық педагогика, ұлттық психологияға қатысты ... ... мән ... . Жастардың бойында ұлттық патриоттық
сана-сезім қалыптастыруға ... ... ... аппарат құралдарын сынай
келе «Рухани жұтаңдық қайдан ... атты ... ... ... ... әуес болып, жеңіл -желпі ән-күйлерге
еліктеуінің рухани жұтаңдыққа апаратынын баяндайды.[22;10-15 ]
1.2. Қазақстан Республикасының даму тарихы туралы ... ... ... дағдыларын қалыптастыру.
Қазақ даласын мекендеген тұрғындар арасында сақ дәуірінен бастап бет-
бейне жағынан Орталық Азиядан шыққанын көрсететін моңғол ... ... ... ... ... ... сол ... жағдайында
неғұрлым прогресшіл тәсілі болып табылған көшпелі мал ... ... да тап сақ ... сай ... Иран басқыншыларының, ұлы Ескендір Зұлқарнайын армиясының
шабуылдарын тойтарыс беріп ... ... ... болды. Мұндай адам
мен ат одағы құрылып, соның ... ... мен ... да ... сол ... өздеріне белгілі болған әлемнің тең ... ... ... ... және оның ... ...... Европа мен
Қытайды үрейлі қорқыныштан көз ... ... ... ... ... және ... ... орасан зор империялардың
– ғұндардың, түркі қағанаттарының, қарлұқ мемлекеттерінің, ... ... ... ... ...... астаналары пайда болды.
Орасан зор Евразия құрлығындағы орталық кең-байтақ алқапты дала мен
құмды шөлдер белдеуі алып жатты. ... тап сол ... ... ұлы
мемлекеттер пайда болды. Қазіргі Қазақстанның және оған шектес ... ... ... ... ... ... мәдениеттер әлемнің
көптеген халықтарының дамуына айқындаушы ықпалын тигізді.
Орталық Азиядағы алғашқы ірі көшпелі империя біздің дәуірімізге дейінгі
ІІІ ... ... ... Ол ... ... ғұндар) империясы еді. Ол
көп ұзамай – ақ ... ... ... ... Орта ... ... аймақты басып алып, өзінің дүркін – дүркін баса-көктеп кіріп
баратын ... ... ... ... ... мың жыл бойы ... ... ұстады. Біздің дәуіріміздің IV – V ғасырларында ғұндардың
Европа мен Батыс Азиядағы жасаған шабуылдары туралы жылнамалар ... ... ... Евразиядағы тарих сахнасына жаңа тарихи тұлға – Түркі қағанаты
– Түркілердің далалық империясы шықты. Ол өзінің ... ... ... ... ... Қиыр ... Кореядан Қара теңіздегі Қырымға
дейінгі орасан зор шетсіз – шексіз кең байтақ аумақты алып жатты. IV – ... ... ... ... алғашқы легі аварлардың,
бұлғарлардың, суарлардың, хазарлардың пайда бола ... ... ... ... ... қарай оғыз – печенегтер, түркілер, салжұқтар, ... ақ ... ... (половцылар, құмандар), қырғыздар ағылды. Түркі
тайпалары Қазақстан мен Орта Азияның мол ... ... ... да, ... ... басып кіре бастады. Ал, ХІ ғасырда олардың бір бөлігі
(оғыздар мен ... Кіші ... ... ... Қысқасы, түркі
тайпалары осылай тарала келіп, бірте-бірте отырықшылыққа көшкеннен және
жергілікті ... ... ... ... ал ... ... ... сақтап қала отырып, ... ... ... ... ... ұйғырлардан бастап батыстағы
шуваштарға, газауздарға, Еділ мен Қырым ... ... ... және ... дейінгі халықтардың орасан зор
тобы құрылды.
Біздің арғы ата – бабаларымыз Қиыр Шығыстағы Батыс Европаға ... ... ... аумақты алып жатқан мемлекеттердің дамуында екі
мың жыл бойы ... рөл ... ... ... зор кең – байтақ аумақта қоныс ... ... ... ... және ... бет-бейнесін бір емес, бірнеше ... ... ... аса ... ... топ – ... тілдік тобының
(негізінен оның түркі және моңғол тілді ... оған ... тілі ... ... және ... ... ... таралуы ортазиялық
көшпелілердің ұдайы қоныс аударып отыруына ... ... ... ... тілдік топтардың бірі – түркі тілдік тобының Евразияға ... ... ... – сол ... ... болған құбылыс.
“Алғашқы кезде көшпелі өмір салты көшпелілердің (командардың)
табиғи дене ... ... және ... ... ... серпінді қарқынмен жедел дамудың маңызды факторына
айналды. Сол заманның бізге дейін ... ... ... ... бейнелері, шайқас пен текетірес көріністері ілгері
дамудың ... ... ... де ... ... Техникалық тұрғыдан жетілудің
жаңа деңгейі байланыс жасау саласында шын мәнінде соны серпіліс ... ... ... ... ... ... ... орасан зор
аумақтарда жаңа үлгілер мен ... ... ... ... тез
таралатын болды” [30;87-88]
Бәрі де бұдан бірнеше ғасыр бұрын басталған болатын. Аңыздың айтуы
бойынша, жау ... ... ... ... ... шыққан жұртында
тірі қалған нәрестені бір қаншық қасқыр Шығыс ... ... ... алып ... аман ... ... кейіннен одан тапқан он ... ... ... ... ... жар тауып, үйлі-баранды болады.
Қаншық қасқырдың немерелерінің бірі Ашина деген атқа ие болады. ... ... ... бұл есім көк ... реңк дегенді білдіреді. Егер қаншық
қасқыр асырап өсірген ағайынды Ромул мен Рем ... ... өз ... ... Ромул Римнің негізін қалаушыға айналса, Тянь-Шань қасқырының
балалары Евразияның көптеген ... арғы ... ... ... ... ... туыс ... күні бүгінге дейін айқын
сезінеді. Көк бөрінің жалпы түркі ... ... ... ... қасиетті
тотенге айналуы, ал біздің Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туынның
негізінен көгілдір аспан түстес болуы тіпті де ... ... ... ... ... терминдік атауы VI ғасырдың екінші жартысында
кездеседі және содан бастап кеңінен таралғаны көрінеді. Түркі қағанаты
құрылғанға ... ... сөзі он ... он екі) ... 460-жыл
шамасында Алтайда пайда болған одағы ... ... ... ... ... елі ... міне осылай келген еді [30;84]
Түркілердің ұлы жабғысы Бумынь 552 жылы ақ ... ... ... алып империяның алғашқы қағаны болады. Оның ұрпақтары ... Азия ... ... ... ... берік орнатты, ал ... ... ... ... ... ... тайпаларының иелігіндегі
аумақтың бұдан кейінгі ғасырлардағы кеңейе түсуі, географиялық факторларға
байланысты болса керек. Орталықтағы Евразия кеңістігінің әртүрлі аймақтарға
бөлінетін ... ... жоқ. ... ... жатқан Ұлы дала
Карпат таулары мен Қара ... ... ... ... ... сонау Тынық мұхиттың батыс жағалауларына дейін созылды. ... ... аман қалу ... өмірлік маңызы бар кеңістікті кеңейте
түсуге тікелей байланысты болды. ... кең ... ... халықтарды,
Европадағы мемлекеттер сияқты, жолы қиын географиялық ... ... жоқ еді. Кең – ... ... өмір сүру ... қамтамасыз ету
үшін тез көшіп-қонатын мүмкіндіктер тудыру қажеттігі империя аумағы ... ... ... ... ... ... кең-байтақ даласы құрайтын Евразияның
Хуанхэ өзенінен Карпат ... Орта Азия мен ... ... шөлейт
аймақтарына және Евразия тундрасына дейінгі ... зор ... ... алып ... ... тек ... малшылардың ғана қолынан
келетін еді. Түйе, жылқы, қой-олардың әрі көшіп-қонып жүретін күш ... ет, сүт, ... жүн ... яғни ... азық-түлігін де, киім-
кешегін де, баспанасын да қамтамассыз ететін материалдық ресурс көздері
қызметі түгел ... мал ... ... өзі, сыртқы жаулардың шабуылынан
ұдайы қорғану қажеттігі әрбір ер азаматтың, қажет болған жағдайда тіпті
әйелдердің де ... ... ... ... әзір ... талап етті.
Олардың бәрі де ат құлағында ойнайтын шабандоз, алыс сапарларға салт атпен
жүруге төзімді, ер ... – бес ... ... ... ат ... ... ... жетік тамаша жауынгерлер бола біледі.
Егіншілікпен айналысатын отырықшы халықтармен ... ... ... ... материалдық қажеттерін өтеуді
қамтамасыз етуге керекті уақытты әлдеқайда аз ... ... ... әскери іске машықтануға келетін. Бұрыңғы көшпелі өмір салтына сай
тіршілік етіп келген түркі халықтарында ат спорты ...... ... ... ... тағы сол сияқты ежелгі әскери
машық ойындарының көбірек сақталып қалуының сыры да, міне, ... ... ... ... баса – ... кірген көшпелілер тұтас
мемлекеттерді өз көсемдерінің – шаньюлердің, ... ... ... билігіне бағындырды. Көшпелілердің – сюннулердің
немесе ғұндардың, түркілердің, моңғолдардың ірі – ірі ұлы ... ... ... ... ... ... және орта ғасырлардағы талай
мемлекетті салыстырмалы түрде алғанда оп-оңай жеңіп, басып ... ... ... ... ... ... ... өзі көшпелілердің отырықшы
халықтар жеріне кеңінен таралуына себепші болды. ... ... ... ... ... зор ... ие ... жағдайлар дағдарысқа ұшырап, жойылып бара жатқан өркениеттер немесе
бастары бірікпей, ыдырап, өздерімен-өздері өз ... ... ... ... ұшырасатын. Басқыншы көшпелілердің, соның ішінде
Орталық Азиядан шыққан ... мен ... да ... – жеңіске
жетіп отыруының бір себебі ... ... пен ... ... ... көшпелілердің империялары қару –
жарақ пен әскери техниканың жаңа ... тез ... ... ... ... армиясы Европа қалаларының қорғаныс қамалдарын дуал бұзатын
қытай ... ... ... ... ... ... алып отырды.
Ол кездегі уақыт талабы осылай болды. Әркімнің аман қалып, тіршілік
етуі үшін қару – жарақты ... ... кез ... ... ... ... әзір тұруы керек еді. ... ... ... ... ... әрі осы ... ... еске түсірелік.
Мысалы, еврейлер мен армяндар ұлттық ... ... ... ... ... ... жылдық ұзына бойында қуғын мен сүргінге, қырғын мен
концлагерлерге қарамастан Кишиневтен шыққан жеткіншек пен Нью – ... ... өз ... ... ... ... көз ... емес, қайда
жүрсе де олар ұлы еврей перзенті екенін түсіндіріп отырды. Бүкіл дүниеге
шашырап ... ... ... мен ... Ресей мен Ливанда тағдырдың сан
қилы тәлкегіне қарамастан, ұлттық біртектілігінің қуатты тетігін сақтаған.
Қиян қиырларға шашырап кеткен татар халқының ең бір қиын ... ... ... ... қасиетін сақтап қалған қабілеті мен ұдайы
қайран ... ... мен ... ... ... тұратын елді
мекендердің өзі айрықша неміс рухымен дараланып тұрады. Еділ ... қиын ... ... ... мен ... сақталып
қалғанын тіпті сөз етпей – ақ қояйық. Ресейдің, мұндайда ұлтшылдық жөнінде
айтуға ауыз да ... ұлт ... ... ... ... ... сүйіспеншілікпен түсініп, оны шындап, ұштап отырған жоқ па.
Ал, осы өзінің ұлттық біртектілігін сезінуі олардың ... ... ... сана – сезімдерді құрмет тұтуына титтей де кедергі келтірген жоқ.
Бүгінгі орыс мәдениетін ... ... орыс рухы ... ашық әрі
мақтанышпен үн қатуға болады. Жасыратын несі бар. әрбір халық өзі “рухының
жерұйығын” жасап, соны ... ... ... ұлттық сана-сезімін дамыту, “қазақ” деп аталатын
таңғажайып әрі бай тарихи және ... ... өз ... ... ... ... бұл этникалық ең басты артықшылық. Бұл арада дипломатикалық
түсініктемелерді ... да, ... ... да ... жоқ. Бұның өзі
барынша қалыпты құбылыс.
Қысқа қайырып қорыта келгенде, бірегейлендірудің бірінші деңгейі-
біздің азаматтық әрі саяси ... деп ... ... ... ... саяси құндылықтар бар. Міндет, осы құндылықтарды
Қазақстан халқының азаматтық санасындағы басты да ... ... ... ... ... қазақтардың өздерінің ұлттық
бірегейлігіне де байланысты. Бұл еңбектің идеясы да қазақтың ұлт ... ... мен ... өрістерін өзінің анықтау проблемасына орай
туындаған ... ... бұл ... ... ... ... ... де
ашық әңгіменің арқауы.
Еркін әрі бөгетсіз даму жағдайында ұлттық сана-сезім, ұлттық бірлікке деген
сезім мен қуаттың ... ... ... ... Ал ... ... деген жансыз бірдеңе ғана болып қалады. Қазақ халқы
тек тәуелсіздікке қолы ... ... ғана ... ... ... толық
күйінде сезінуге мүмкіндік алды.
Ұлттық сана-сезімнің ... ... ... ... ... ... ондаған жылдар бойы “тоқтап” та қалды. Оның ... ... желі ... ... ... Іс ... ... мен тілін институттық жолмен қорғау ең ... ... де ... жоқ. ... өзі ... ... толық өсіп жетілуіне
қажет өмірлік тетіктердің, былайша ... ... әкеп ... ... ... ... шындық тарихымыз. Бұл жағдайларды
сындарлы түсіну қазақ сана-сезімінің қазіргі жай-күйін ... білу ... ... ... ұлттық сана-сезімнің қалыптасуындағы үздік – создықтық
туралы айтқанда біз нені меңзеп отырмыз? Иә, олар ... аян ... ... ... ... ... ... болған
ұлт, сыртқы әсер-ықпалдардың қысымымен өзінің төл мемлекеттік ... ... бойы көз ... ... ... түбегейлі қандай өзгерістер болды және ұлттың
бірегейлікті дамыту үшін есеп ... ... ... ... ... ғасырдың аяғында өзінің туған жерінде ... ... ... ... ... ... сан көп ... Бүгінде қазақтар елдегі халықтың жартысынан көбін құрап отыр.
Оның үстіне ұлттың орташа жасының 25 жас ... ... ... ... Францияда – француздардың, ......... басым болуы әбден табиғи жағдай деп қабылданса,
қазақтардың туған жерінде демографиялық ... ... не үшін ... ... Иә, бұл оң да ірі ... оны қазақ халқы заңды мақтаныш
тұта алады.
Екіншіден, ... ... ... ... құрылымның барлық сатысынан»
көрініп отыр. Біз осы заманғы нарықтық қоғамның әлеуметтік құрылымына ... ... ... ұлты ... ... іске ... ... жаңа сөрелерді: менеджерлік страт пен жаңа ... ... ... сала ... дипломаттарды т.б.
даярлап жатыр. Бұдан жеті жыл бұрынның өзінде біз мыңдаған қазақ ... ... ... мен ... ... тамаша білім
алатынын тіпті армандаған да жоқ едік. Мемлекет білім алудың бұл бағытын
одан әрі ... ... ... ... мен ... санасы күрт ұлғайып, жаңа технология,
ақпарат, таным түсінік ... ... ... ... ... қоғамын ілгері тартар жетекші тың топтар ... ... ... ... әрине, қынжылуға да болады. Кемшіліктер шынында да
бар. Алайда, қазақ халқы әлеуметтік жаңа ... ... бір ... қарқынмен меңгеріп жатқаны даусыз. Ал ол рөлдерсіз қазіргі ... ... бір ұлт аман сау өмір ... кете ... ... ... халқы ұлтының тарихи – генетикалық мекені екені
құқықтық тұрғыдан ... және ... ... ... Қазақтардың ұлттық сана сезімінің өсуіне байланысты мәселелер
ешқашанда бос сөз болмаған. Ол бір ... ғана ... ... ықтимал.
Нақтылы ереже мынау: ұлт дегеніміз ұлттың өзін өзі билеу ... ... ... ... ... ... аяғын тік басып, басын көтерген, тарихы
бай Қазақстан тәуелсіздік алып, түбегейлі өзгерді. ... күні жас ... жай ғана ... ... ... ... орталық органдары
орналасқан, ел үшін тағдырлық мәні бар шешімдер қабылданатын жер ... ... бары жеті жыл ... бұл қала ... ... ... ... нағыз жүрегіне айналды.
Кез келген жүрек сияқты жаңа астана да Қазақстанның барлық өңіріне нәр
берумен қатар, ... рух пен ... ... ... жаңа ... ажарын ашып, көркейте түскен зәулім де сәулетті
жаңа құрылыстары, абаттандырылып жатқан ... мен ... ... ... қайран қалдыруда. Мейлі, ол баяғы Целиноградпен және
Ақмоламен бұрыннан таныс жан ... ... ... ... ... болсын, шын
ризашылықтарын айтуда.
Астана – Қазақстанның жаңаруының нышаны, оның көп ұлтты халқының ...... ... Бұл – ... жеңіл тимеген заманның өзінде жаңа
астанасын тұрғызуға бел ... ... ... ... күш – жігеріне деген
сенімнің белгісі. Бұл – азаттық алған ұлттың ... ... ... ... зор үмітінің көрінісі.
Қазақстанның жаңа астаналы – болуы ... әрі ... азық ... өзінше бір айрықша көп астарлы ұзақ тарих.
Мұны тек ... ғана айту ... ... ... ... ... сезімге де бой
алдырмай тұра алмасаң сөзсіз...
Күн артынан күн өткен сайын астана өмірінің һәм қалыптасуының ... ... сыры ... алып ... ... мен деректер тізбелігі байып, жаңа
егжей – тегжейлермен, өзгерістермен, толықтырулармен молайып келеді.
Толық тарихты жазып шығу ... емес және оның өзі ... ... Енді ... ... ... оның өзі ескіріп қала береді. Иә, Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... суық жел үзген жалпырақ су бетіне құлап түсті” деп ... ... ... қиын.
Бірақ қашанда уақытқа, түсіндірулерге және ... ... ... ... ең ... жайттарды бөліп алуға
болады.
Алдымен ... ... ... ... ... бір ... ... қойылды. Ал Астананың нақ ақмолаға ауыстырылғаны оны ... ... еді ... ... мейлінше жақын жауап болды.
Расында да, ақбас шыңды Алатаудың бауырын бойлай ондаған шақырымға созылған
Алматы қаласы табиғаттың өзі астана етуге ... емес пе ... ... ... ... ... өзендерде, баяғыдан қалыптасқан
қосалқы құрылымдар, қызмет көрсетудің дамыған ... ... ... өзі бос ... ... өркендеген жоқ және оңтүстік
астананың “орталық” шығу тегі ... ... әрі ... сіңген
көзқарастармен көп ретте сәйкеспейтін өзіндік ескі ... ... ... ... ХІХ ... ортасында майор Перемышльскийдің
отряды келгенге дейін де емін-еркін қазақтар жайлаған Жетіссудың шұрайлы да
шырайлы пұшпағы болатын.
Орынбор мен ... ... 1929 жылы ... ... ... ... қауырт өркендеді. Алматылықтардың талай ұрпағы өз
қалаларын ең бір әсем де ... ... бірі ету ... ... ... жұмсасты.
Оның келісті бақтары мен гүлзарлары, көшелері мен алаңдары ақындар мен
жазушыларға, сәулетшілер мен ... ... мен ... ... ең ... шығармаларын өмірге әкелуде әрдайым
шабыт беріп отырды, әлі де солай. Бұл қалада ... рет қана ... ... ... ... шуақты әсерлер мен тамаша естеліктер қалары сөзсіз.
Қазақстанның ... мен ... ... ... ... ... шығармашылық пен еркін ой ахуалы тән болатын.
Тоталитаризмге ... ашық ... ... – 1986 ... желтоқсан
оқиғасының нақ осы қалада болуы кездейсоқтық емес.
Алматы тек біздің республиканың демократиялық жұртышылығына ғана емес,
бұрынғы одан ...... ... озбырлықтың бұғауына қарсы
тұруының символына, қазақ халқының намысына, қайта ... ... сана ... ... ... қалада Қазақстанның егемендігі мен тәуелсіздігі жарияланды. Осы
оқиғаның ... ... ... ... алып Тәуелсіздік монументі
айбындана көкке шаншылып ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз Қазақстанның әкімшілік және саяси
орталығын Ақмола қаласына орналастыру нұсқасы мейлінше ұтымды шықты.
Сөйтіп 1994 ... ... ... ... 1000 ... ... жатқан далалық Ақмолаға көшіруге шешім қабылданды...
1992 жылдың 4 маусымы ел ... ... ... күн болып,
тарихта қалары – ақиқат. Тәуелсіздік жолындағы күрес жайын жылнамалаған жас
ғалым бұл ... ... ... ... ... Бұл жолы да ... сынға
түсіп, ертеңіміз үшін жан беріп, жан алысқан парламенттегі қызу шайқасқа
куә ... Түп ... ... ... ой ... ... ... жайып сала
бермейтін амал – айла бәсекесі ұзаққа ... Сан қилы ... сан ... сарасынан таймай, көкейдегіні көпшілік қолдайтын сәтке жеткізу үшін,
нағыз азаматтық белсенділік, терең білімділік пен тайсалмайтын ... ...... жол ... ... керек еді. Тәуба, соның бәрі
табылды. Жаңа елдік нышандарымыз екі ... соң Абай ... ... ... ... ... ғимаратында салтанатты түрде жер – жаһанға жария
етілді. Тұңғыш Президентіміз Н. Ә. ... ту ... ... ... өрнегі жарасқан тәуелсіздіктің қасиетті туы мәңгі желбіресін,
күніміз мәңгі ... ... ... Туым ... жалғап алды ғұмырды.
Босағада қалып келген Елтаңбам,
Баяғыша төріме кеп ілінді, -
деп, ұлы қуанышқа өлеңнен шашу шашты.
Ел – жұрт, ең ... жаңа ... ... төл ... ... төл ... рухының тынысын сезініп, шаттықта бөлінді.
Оның үстіне оларда көркемөнер тілімен ел ... ... ... ... ... ... пен бітімділікке деген
ұмтылыс ниеті ұтымды өрнектелген. Бүкіл болмыс – бітімдерінен ақ пейіліміз
де айқын ... бір сәт ... ... ... ... ... Тудан бастайық.
Қасиетті көк байрақ!.. Алаштың алғы тарихынан аз – кем ... ... қай – ... ... де ... жылы ... ... Сонымен
бірге ол жалпыадамзаттық мәдениет қайнарынан сусындаған, тек қана ізгілік
идеясына негізделген өнер ... ... ... де ... қарап
тұрған жоқ.
Олай болса, Мемлекеттік тудың негізгі элементі оның түсі екендігіне
дау тумаса керек. Бұл ... ... ... ... ... белгілі
тұтанушылардың еңбектерінен өте көп деректер табуға болады. Олар әр бояуға
өзінше мағына берген. ... ... орта ... ... Кнаконус,
Зибмахер, Спильман секілді ғалымдардың материалдары негізінде жасалған. ... ... ... ... ... қызыл ту ерлік таныту, күрес қаупі
төндіру, бас ... және шу ... ... ... береді. Ал ақ ту –
бейбіт ниет, жауға қарсыласпай берілу, қара ту – ... ... ... ... ... деп ... ... діни мағыналары да бар.
Ақты – христиандар, жасылды – мұсылмандар, ... ... ... ... ... ... ... болсақ, мемлекеттік тәуелсіздігіміздің қасиетті
белгісі ретінде көтерген қыран қанатты ... ... ... түсін
таңдау қаншалықты күрделі болғандығын аңғару қиын ... ... ... ашық ... ... зеңгір көк (көгілдір) бояуға түсті. Оның
болмыс – бітімі, реңк-зері, нышандық мән – ... ... ... ... және жалпы адамзаттық ізгілік ниетіне үндестігімен
дараланып тұрғанына назар аудару керек.[6;64-71]
Зеңгір көк түс адам ... ... ... ... ... ең бір ... ... жатады. Бұл кездейсоқ емес. Өйткені
өнер біткен адамзаттың өзін қоршаған ортаға, табиғатқа ... ... ... ғой. Ендеше аспан түстес бояудың айрықша ықыласқа ... ... ... Ол – ... өзі ... ғаламат гүл шоғы – ... ... жеті ... бірі.
Бұл бояуға өте ертеден – ақ терең мағына берілген. Танымдық ... ...... жылу мен қанның, жасыл – шөптің, өсімдіктің, қара –
жердің, суықтың, қараңғылықтың, ақ – судың ... ... ... ...... ауа мен ... ... баланады. Алғашқы
геральдистердің бірі ... ... ... ... ол – ... ... пен бейкүнә пәктіктің нышаны, әрі осы реңдес ту көтерген
елдің саясатына ерекше сенім көрсетуге болады деген ойға ... ...... ... ... көк түс – ... түс. Ерте
замандарда төтемдік мәні болған. Тәңірілер мекені деп есептелген аспан
аясын беретін ұғым ... ... ... сөз болуы кездейсоқ емес. Сол
сияқты, әйгілі «Оғыз – наме» жырындағы Ай – ... атты ... ... ... ... ... келбеті:
Сол баланың жүзі көгілдір,
Аузы оттай қызыл еді,
Көзі – ат қызыл, шашы, ... – қара ... ... ... мән ... Мұндағы «көгілдір» жай ғана бояу түсін
бермейді. Айрықша мағынаға ие ... тұр. Сол ... қыз ... да былай
жырланады:
Көзі оның аспаннан да мөлдір көк,
Шашы оның толқынындай өзеннің.
Тістері оның бейне ... ... бір көк нұр ... «Көк жалды арлан қасқыр», «Көк ... ... ... сөзінің төтемдік мәніне терең үңілген жөн.
Кейін ұрпақтар тәжірибесімен толысып, байи түскен халықтық ... ... ... ... ... көк түс ұғымы да мағыналық ... ... айта ... жөн. ... ... «көк шықты», «көкке аузы ілікті», «көсегесі
көгергір» деген тәріздес көп ұялас сөздер мен сөз ... бар. ... ... ... өмір ... жаңарып – жасару, мұратқа жету деген
ұғыммен төркіндес. ... ... ... ... тіл беретін жыл
мезгілін де «көктем» деп атаймыз. Тіпті қарғыс біткеннің ... ... ... ... ... VI ... «Чу шу» атты ... жазбаларының
бірінде түрік халқы туралы: «олар жыл ... жыл ... ... ... ... ... қарап бағдарлайды» деген жолдар бар.
Енді бір көңіл аударар ... ... келе ... ... ... төрт ... төрт ... бояу арқылы беру дәстүрі бар.
Солтүстіктіі – қара, оңтүстікті – ақ, ...... көк, ... – сары
немесе қызыл бояу арқылы өрнектеу бүкіл түркі халықтарына тән.
Қай ... ... да, ... бояу реңі ... ... ... ... көк
түс ата – бабаларымыз көтерген байрақ, тулардың ... ... ... ... өзі куә.
Бұл жерде басқа халықтар тәрізді, біздің ата – ... да өте ... ... ... ту ... тағы бір ... ... артық
болмас. Оған куәлік етер көп дерек көне ... ... ... ... бен ... ... әр ... елдердің
тарихнамаларында баршылық. Оларды қарап отырып, ту көтеру халқымыздың бүкіл
тұрмыс – ... ... ... ... ... бір ... аңғарамыз. «Қамбар батыр» жырында:
Қараман шықты қаладан,
Кернейлері балпылдап,
Байрақты тулар ... ... ... ... ... дәу бедеу
Келеді бектер лапылдап, -
деген жолдар бар. Жауға аттаныс сәтін білдіретін бұл көріністегі ту көтеру
рәсімінің ... ... ... да ... ... ... Махамбет те:
«Желп-желп еткен ала ту, жиырып алар күн ... ... ... ... алып,
жау тоқтатар күн қайда?» - деп толғайды.Оның үстіне ...... өте көне ... бірі, оған әйгілі Махмұд Қашқари
сөздігінде: «Ұшына жібек шүберек байланған найза» ... ... ... сөз жоқ, қазақ халқында да ең алдымен, елдік, ел тағдыры сынға түскенде
рух ... қан ... жан ... жан ... ... бір – бірінен
айырым белгісі болып есептелген.
Сонымен бірге ол қуанышта да ... ... ... ғана ... басқа
қызықтарда да көтеріледі. Мысалы, «Қобыланды батыр» ... ... ... ... тарс ... маңдайы күнге жарқ еткен» ұл туған кездегі көрініс
былай беріледі:
Арыстан туған екен деп,
Асыра жұрты ... ... жан – ... ту ... сәттерде де елдің көңіл күйі тудың түсірілуімен, азалы қара
түсті ту көтерілуімен ... ... ... ... ... қолына
қара ту ұстап келу дәстүрі бар. Ешқандай түсіндіріп жатуды ... ... ... ... ұғымды береді.
Егемендігімізді еңсеңдетер рәміздеріміздің бірі- елтаңба
Бұл киелі ұғым халқымыздың ең бір ізгі тілегін білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... қияға көтерген қазақтың
қара шаңырағының бейнесіне қарап тұрғанда, бірден еске ... ой да ... ... ... ұлы идея – ... ... жұрт – ... болсын деген тағы бір ұлы идея - өміршеңдік идеясы туғызған қасиетті
белгі бұдан былай барша ... ... ... ... ... ... ғана емес, желеп – жебеушіміз де...
«Найзасыз ер болмайды, таңбасыз ел болмайды» деген ... сөз ... ... Фан ... ... ... тарихы» атты еңбегінде
үйсін тайпасынан шыққан ер жүрек қолбасшы Шы ... ІІІ ... ... ... ... ... кездегі императорлық мөрі туралы ... ... Ол ... асыл тас – қара ... ... бір түрі)
жасалған. Көлемі – төртбұрышты (4 цунь мен 7 ... ... ... ... ... Аса ... асыл тас – оның қолындағы биліктің ерекше
қасиетті, маңыздылығын ... оның түсі – ... ... ... бес ... бірі ... белгісі, ал тасбақа – сол киелі күштің
иесі болып ... ... ... ... де ... алынбаған.
Жеті саны – жеті аспан шырағын (Күн, Ай, Шолпан, Меркурий, ... ... ... төрт саны ... төрт ... деген ұғымдарды береді. Яғни,
аспан денелерінің (құдайларының) мейірімі түскен ... төл ... алып ... сәтте, шартарапқа бірдей сөзін өткізіп, билігін жүргізе
бередіге саятын емеурін жатыр.
Халқымыздың ... ... ... ... ... ... еңбектерінде де бар. Мысалы, әйгілі алтын шежіреде Шыңғыс
хан, ... ... ... ... Таян ханның мөр сақтаушысы –
Татагунаны сарай маңында ... ... ... жазылған. Найман
ханының жеке билік ... ... ... ... бара жатқан
Тататунгадан сарай әкімі Бати:
- Басқаның бәрі бізге қарап жатса, сен қайда қашып барасың? Мынаны
қайда ... – деп ... Мен өз ... ... адал ... деп ... Бұл ... иесіне табыс етуді ойлағанмын. Үлгермедім.
- Ол неге ... Ием осы ... ... көздің қарашығындай сақтатып, келген-кеткен
қағазға бастырушы еді. Жақсы адамды жат ... ... ... ... ... ... ... таңба дегенді моңғолдар да өз тілдерінің ыңғайына қарай сәл
ғана өзгертіп, «тамға» деп атап кетсе ... ... мөрі яшма асыл ... жасалған ал қызыл түсті «тамға»
болған. Оған «Құдайтағала – аспанда. ... ... ... ... ... ... ... ойып жазылған. Аңыз бойынша, Шыңғыс хан
дүниеге келгенде, «оң қолына айдаһарлар ... яшма асыл ... мөр ... жатқан екен» деген сөз бар.[8;64-65]
Белгілі түріктанушы ғалым В.В.Радлов бұл ұғымның мағынасын «белгі», «ру
таңбасы», «мөр» деген сөздермен ... Өте ... ... ... ... ... мәні де осы пікірдің дұрыстығын дәлелдейді.
А.Дж.Эмре мен А.Н.Кононов сияқты ғалымдар «таңба» сөзінің түбірі «там»
- күйдіру, өртеу, жағу деген ... деп ... Бұл ... ... ... ... ... тұтану, от алу деген ойларды береді. Ол қазақ
тілінде де ... ... ... сөздердің синонимі. Ел арасында: «Сексеуіл
оты тамғанша», сексендегі шал өлер. Тамуына таз ... ... қыз ... ... сөз бар. Отты тұтату, жағуға қатысты пайдаланылатын тамызу, тамызық
сияқты сөздердің де түбірі ... ... ... қару әдісімен, күйдіріп
басылады. ... ... ... ... төркіні «там» болғанын, -ға
етістікке жалғанғанда есім тудыратын –қа (салыстыр: тұт-қа, жаң-қа) ... ... ... екенін байқаймыз. Ал тамғаның таңбаға айналуы тіл
ғылымында кең ... ... ... ... әдетте, тайпаның, рудың, ... ел ... ... ... ...... арман – аңсарларымен
астасып жатқан киелі белгілерден тұрады. ... ... өнер ... ортақ композициясы үлкен бір әсерлі, көкейкесті идеяға құрылса,
оны ашатын жеке детальдар төр рухани болмысқа тән тарихи, ... ... ... ... Осыған орай, өз халқына ерекше етене, сонымен қатар
басқалар үшін де елдігіңді жеріне ... ... ...... ... үшін,
ең алдымен өз табиғатыңды жақсы сезіп – ... ... ... ... ... ... пен ... ой қиялы, маңдай терімен дүниеге келген мемлекеттік Елтаңбамызға
осындай талаптар тұрғысынан бір қарап көрелікші. Қалай екен? Көңілден шығар
ма ... ... ... ... ... Ол ... ... сыйып
тұр. Геральдикада көп тараған кескін болғанымен, шығыстағы көшпелілер
өркениетінің өнер туындысы ретінде әлемге ... ... тағы бір ... ... ... ... Әрі мән – ... да тереңде жатыр:
тіршілік, шексіз өмір нышаны. Әдетте жас ... ... ... шақыру
қағаздарының сыртында өзара айқасқан қос шеңбердің суреті салынуының, тіпті
бір – бірімен ... ... ... ... да осындай танымдық
ұғымдардан іздеген жөн. Белгілі ... ... да ... ... ... ... екенін тап басып таныған.[8;69-70]
Шеңбер ішіндегі негізгі нышан-белгі – Елтаңба идеясының ең басты жүгін
арқалап тұрған, әрине, шаңырақ. Бірақ тура ... ... ... ... ауқым – аясы сезіліп тұрғанымен, керек материалдан қаз тұрғызыла
қойған киіз үй деуге де болмайды. Шынайы ... ... ... ... ... асыл шырақ – Күн бейнесін елестете, уықтары – одан
тарап ... ... ... әсем әсер ... ... ... ... де бере алған. Әр бөлшегі әсем айшықталған ... де бере ... Әр ... әсем ... шаңырақ алдымен өз
халқымыз, одан ... ... ... ... басқа ұлт өкілдері бар,
бірлесіп, кереге – уықтай кірігіп, күш – ... ... ... тік ... ... ...... мемлекетімізді мегзегендей болады да
тұрады.
Айта кеткен артық болмас, киіз үй де көшпелілер мәдениетінің сыйы ... әлем оны ... ... ... жоқ ... үлгісі деп мойындағалы
қашан. Ол ... ... ... ... ... көне ... ... әйгілі Геродот, медицинаның атасы Гиппократ, Сыма Цян мен Страбон,
В.Рубрук және Ибн Баттута, ибн ... мен ... ... ... киіз үйдің қолайлылығы мен жайлылығы, далалықтардың ... ... өте – мөте ... жасалуы мен құрылуының жеңілдігі
қызықтырады. Сонымен бірге олардың бәрі бір ауыздан аса ... ... ... ... дәл ... өнер ... ... білдіреді.
Бо Цзюй-идің кезінде Н.Гумилев аударған «Көгілдір киіз үй» атты бұл
өлеңі қазақ ақыны ... ... ... ... он екі ... былайша төгіледі:
Жүнін қырқып мың – мың қойдың маңғырған,
Арқан есті аумайтұғын шынжырдан.
Мәжнүн талдан иген берік шаңырақ
Көзді арбайды күн сәулесі жамырап.
Киіз үйді ... ... ... ... ... ... жауынға.
Бұрышы жоқ, қалтарыс жоқ, ыңғайлы,
Жып жылы ұя, берекелі, тым жайлы.[8;64-67]
1-тарауға қысқаша қорытынды.
Дипломдық жұмысымның ... ... келе ... ... келдім.
1-тараудың 1-бөлімі бойынша патриоттық тәрбиенің негізгі ұғымдарына ... ... ... ... мән мағынасын аша отырып, ... ... ... ... қарастырдым. Мұнда патриотизм
ұғымының құрылымын айқындау негізінде ... ... ... Бұл ... ... оқушыларының Отанға,елге,жерге деген
сүйіспеншілігін арттырудағы менің алғашқы қадамым.
1-тараудың ... ... ... даму ... ... сынып оқушыларының білім дағдыларын қалыптастыру жайында
мәлімдедім. Қазақ елінің сонау ерте ... ... ... ... ... ... ... осы бір дамушы Республикаға айналғанына көз
жеткізуге болады.
Еліміздің әрбір азаматы ұлты мен ... ... ... ... деген адалдық ... ояту ... ... ... ... мемлекеттік тілге, рәміздеріне құрметпен
қарау әрбір азаматтың борышы.
2-тарау. Бастауыш сынып оқушыларына қоғам ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларына патриоттық тәрбие
берудегі маңызы.
Адамзат тарихының көне қайнарларынан бастау алып, бүгінге жеткен ... ел ... ... ... ... ... ант беру рәсімі.Бұл
рәсім - ел мен ... ... ... ... ... орай әдетте салтанатты жағдайда өтіп, тарихи оқиғалар
қатарына қосылады. Ұзақ тарих ... ... даму ... ... ... ... ... тән ерекшеліктермен әдіптелген саяси салт
жораларға айналған. Сайланған хан халқына ант ... ... ... ... мен ... ... ... елшілердің ресми
ілтипат сөздерін, ақындардың мадақ жырларын тыңдайды. ... бар ... ... арғымаққа отырғызып, құрметтеуші нөкерлерінің ортасында
қалың көпшілік алдына шығарудан ... ... ... ... ... ұлы мейрамы- хан тойы қызып береді. Қазір Нұрсылтан Әбішұлы
Назарбаев ел ... ... ... оы ... ... жаңа ... жасап, орнықтырудың айрықша маңыздылығы да ... Әлем ... ... қаратқан осы жылдың 11-қаңтарында өткен
инаугурация осының куәсі болмақ.
Астана қаласында ... ... ... ... Нұрсұлтан
Назарбаевты4 ұлықтау рәсімі болып өтті. ... 70 – тен ... ... ... Арасында 8 елдің Президенті, атап ... ... ... ... Президенті С.Месич, Өзбекстан Президенті
И.Каримов, Украина Президенті В.Ющенко, Ауғанстан Президенті ... ... ... Грузия През иденті ... ... ... бар.
Салтанатты рәсімге, сондай-ақ беделді халықаралық ұйымдар – БҰҰ, ЕҚЫҰ,
Еуроодақ, ШЫҰ-дан жоғары лауазым иелері келіп ... ... ... мен ... республикаларының президенттері ... ... ... арнайы атбасын тіреуі де заңды көрінді. Ресей
Федерация тұңғыш ... ... ... ... ... орын алды.
Нұрсұлтан Әбішұлы мен ... ... ... ... ... ... ... Президентін құттықтауға сонымен қатар, шетел үкіметтерінің
басшылары мен ... ... ... ... ... ... ... Еліміздегі жоғары лауазым иелері мен зиялы
қауым өкілдерінің, соғыс және ... ... ... ... ... ... төрінен табылды. Қазақстан тарихында осындай
салтанатқа алыс-жақын шетелдерден бір мезгілде дәл осыншалықты ... ... ... бас ... ... Бірінші кезекте, Қазақ
елінің халықаралық қоғамдастық алдында беделінің өскендігін көрсетті,
екншіден, жеті ... ... ... ... ... қайтадан кіріскен
Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбегінің көрсеткіші екенін ... ... ... жиналған жұртшылық өз орындарында жайғасып болды-ау деген
сәтте Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың кортежі Ақорданы ... ... ... ... ... Елбасы көлігі
мотоциклшілердің ... Есіл ... сол ... ... ... ... кезде күннің біршама суықтығына қарамастан, жол
жиегіне жиналған халық ... ... ... ... ... ... жатты.[1;1-2]
«Күннің біршама суықтығы» деп отырғанымыздың да сыры бар. Синоптиктер
қаңтардың 11-і күні қатты, яғни 43 ... ... аяз ... ... болжам
жасады. Олардың бұл жорамалы расталды. Өйткені, ... ... Арқа қысы ... ... ... ... қаңтардың 11-і күні
таңертең аяздың айтарлықтай сынғаны анық аңғарылды. Ескі алаңға ... ... 9-дар ... 25 градус суықтықты көрсетіп тұрды.
Диктор Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... хабарлады. Ақорда
дәлізіне төселген қырмызы кілем жолды қапталдай тұрған және кіреберіс есік
күзетіндегі Республикалық Ұлан ... ... ... салтанатты
рәсімнің ажарын аша түсті. Диктордың дауысы тағы да саңқ ... Бұл ... ... ... ... ... Туы мен ... әскери сап түзеп жүру тәртібімен инаугурация ... ... ... ... ... соң дәл алдыңғы тәртіппен ... ... ... ... осындай рәсімдер үшін жасалған
Конституцияның эталон ... ... ... дайындалған Ата Заңды
Қазақстан Конституциялық Кеңесінің төрағасы Игорь Рогов ұландық ... ... ... ... ... тұғырға қойды.
Осы кезде қысты күнгі кейпін ... ... ... ... де сәні мен ... осы ... ... жарасым тауып
тұрғандай еді. Президент кортежін тұмандатқан сондай негізгі ... ... да ... ... ... ... ... орналастырылған
зеңбіректер Елбасының құрметіне жеті дүркін залп берді. Бұл арада ... ... ... жеті ... тектен-текке таңдалмағаны, оның
халқымыз үшін нышандық мән-мағынасы бар екені айтпаса да ... ... ... бақ жағына келіп тоқтаған көлігінен түскен ...... ... ... ... Бас ... қызметін
қоса атқаратын Президентті Республикалық Ұланның қолбасшысы генерал – майор
Болат Ысқақов қарсы ... ... ... «Жоғары мәртебелі Президент мырза,
- деді ол, - ... ... ... ... ... ... салтанатты сапқа тұрды. Республикалық Ұланның қолбасшысы генерал-
майор Ысқақов». Содан кейін Мемлекет басшысы Қысқы бақ ... ... ... ... ... ... қарай қадам басты. Диктордың
«Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев» деген дауысы естілді. Іле-шала салтанатты ... оның ... ... өзі ... ... ... қуатқа ие «Елім менің» әніне ұласты. Осы арқылы әннің
жетегінде Елбасы инаугурация залына өтіп, іштегі ду қол ... ... ... ... ортасымен нық басып, ... ... қол ... ... жалғасқан тұста Игорь Рогов хабарлама
жасады. Конституциялық ... ... ... ... 102 ... ... ... Республикасының Президенті
қызметіне Қазақстан халқына ант берген сәттен бастап кірісетінін жеткізді.
Елбасы оң қолының ... Ата ... ... қойып тұрып Қазақстан халқына
ант берді: «Қазақстан халқына адал ... ... ... ... мен ... сақтауға, азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарына кепілдік беруге, Қазақстан Республикасы ... ... ... міндетін адам атқаруға салтанатты түрде ант етемін», -
деді Президент Нұрсұлтан ... ... ... ... ... асып, мысы басқан талай –
талай марқасқа саясаткерлерімен кездесіп, ... ... ... мен ... ... ... ... салиқалы сөз саптауға дайын
тұратын Нұрсұлтан Әбішұлының нақ осы ант ... ... ... ... аса қиын емес еді. ... ... Отан мен ... жауапкершілік қашанда оңайға түспейтін сездірген де осы сәт болды
десек қателеспейміз.
Елбасының ант беруін жиналған қауым ду қол шапалақтап, ... ... ... ... ... бас иіп, ... көз ... уысына алып, тәу етті. Бұл да аса бір жүрек ... ... ... ... күні кеше ғана ... ... ... қолдауымен Парламент қабылдаған Қазақ елінің жаңа Әнұраны
ұлықтау күні алғаш рет ... ... ... жанитын құдіретті
Гимннің телеавторы Нұрсұлтан Назарбаев екенін осы ... тағы бір ... ... еш ... жоқ ... деп білеміз. Президент Жарлығына
сәйкес Әнұран шырқалған кезде залдағы Қазақстан ... оң ... жақ ... ... ... тұрғандарының өзі көпшілікті үлкен әсерге
бөлеп, көзге жас ... де айта ... ... ... Төрағасы Оңалсын Жұмабеков Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес қайтадан ... ... ... ... ... ... куәлігін тапсырғаннан
кейін диктор ... ... ... ... ... деп жар ... хабарлама да жиналғандар тарапынан ду қол шапалақтау арқылы ... ... ... ... ... ... қатысушылар алдында сөз
сөйледі.
Сөз сөйлеп болған соң Президент Ақорда алдында са түзеп тұрған әскери
бөлімдердің ... ... ... ... Мұхтар Алтынбаев Мемлекет
басшысына баяндап берді: «Мәртебелі Жоғарғы Бас ... ... - ... генералы. – Қазақстан Республикасы Президентін ұлықтау рәсіміне орай
Қазақстан ... ... ... ... ... ... Президент жауынгерлермен амандасып, жауап сәлем алғаннан ... шеу ... ... ... ... айт ... ... сәрсенбінің сәтінде
қайтадан сайланған Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ... ... ... ... ... ... ... Республикасының
мемлекттік нышандары туралы» конституциялық заң күші бар ... мен ... ... ... ... ... Президентінің «Қазақстан Республикасының
мемлекттік нышандары туралы» 1996 жылғы 24 қаңтардағы №2797 конституциялық
заң күші бар Жарлығына (Қазақстан Республикасы ... ... ... №1, ... 1997 ж, №12, ... ... өзгерістер мен толықтыру
енгізілсін:
1/ актінің нысаны мен тақырыбы мынадай ... ... ... Президентінің «Қазақстан Республикасының мемлекттік нышандары
туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы.
2/ кіріспе алып тасталсын;
3/ 11-баптың бірінші бөлігіндегі «Гимнді ... ... ... ... ... тұрып, оң қолының алақанын омырауының сол жағына ... ... ... ауыстырылсын;
4/ 12,14 және 16-баптың «Жарлықпен», «Жарлыққа», «Жарлықтан», «Жарлық»
деген сөздер ... ... ... ... ... заңнан», «Конституциялық заң» деген сөздермен ауыстырылсын;
5/ ... ... ... ... Республикасы
Мемлекеттік гимнінің музыкалық редакциясы мен ... осы ... ... ... жаңа ... ... Осы Конституциялық заң ресми жарияланған күнінен бастап
қолданысқа енгізіледі.[4;1-2]
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... күн аспаны,
Алтын дән даласы,
Ерліктің дастаны,
Еліме қарашы!
Ежелден ер деген,
Даңқымыз шықты ғой.
Намысын бермеген,
Қазағым ... ... ... менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің – Қазақстаным!
Ұрпаққа жол ашқан,
Кең байтақ жерім бар.
Бірлігі жарасқан,
Тәуелсіз елім бар.
Қарсы алған ... ... ел ... ел ... деп, бісмілләдан айтармыз, қазақ халқы барда өлмейтін әндеріміздің
бірі-сөз жоқ, музыка әлеміеде қайталанбас құбылыс болған ... ... ... ... ... ... ... қазақ әдебиетіне жаңа өріс,
жаңа бояу әкелген ... ... ... дүниеге келтірген “Менің
Қазақстаным” әні. Бұл ән, жұрттың бәрі бүгінде жабыла ... ... де, кіші де, жас та, ... та ... ... ... көпшіліктің
жанын да, жүрегін де жаулап алған ән. “Менің Қазақстанымды ” айтқан кезде
жатқан жалың ... ... ... тасып, бойыңа ерен қуат пен қайрап
еніп, әрі-беріден кейін әруақтанып, арқаланып кететінің сөзсіз. ... ... ән ... ... ... ... нәр ... нұрлы сәулесін бойына
сіңіріп, саф ауасымен демалып тұрған ән. Ол ән шырқалған кезде тегеурініңе
тегеурін, ... ... ... бара ... Оның үстіне бұл әндегі туған
ел мен туған жерге деген аса ұлы ... пен аса ірі ... ... Ол әнді айта ... – ақ ... ... алабұртқан өр рух
лақ етіп төгіліп, өрттей ыстық сезім лап етіп тұтанып шыға келеді.
Міне, сондықтан да ... ... ... аса ... Мемлекеттік
рәміздеріміздің бірінің көңілінен шығатын, жұрттың бәрі қол шапалақтап
қарсы алатын ... ... ... дей ... ... де көзі ... ... оқу, сөз қадірін
білетін қалың оқырман жақсы біледі. Солай бола тұра Жұмекен ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы бірге жүрген жан ретінде
ол туралы бірер сөз айта кеткенді жөн ... ... ... ... ... жаңа леп, жаңа дем ғана ... жаңа өріс ... ... Ол ... өлендерімен-ақ бүкіл әдеби қауымды
өзіне жалт ... ... ... шығармашылығы туралы қазақ поэзиясының
қадау-қадау ірі тұлғалары Әбділда Тәжібаев, Әбу ... ... Әбіш ... және ... ... оның ... ... мол қазыналы тылсым терендігі мен ну ормандай қалын көркемдік әлемін
ашып көрсететін дуалы сөздер айтқан-ды. Бұл ... ... ... ...... ... мақтанышымыз, біздің енді ашылар алтын
сандығымыздың бірі. Ешкімге ұқсамайтын ... ... ... тың ... ... жақсы түсінетін талантты жас сыншыларды осы алтын сандықтағы
асыл байлықтарды ашуға шақырамын” деген сөзін еске алмау мүмкін ... ... ... ... ... ... поэзиясына көрсетілген аса үлкен
баға деп білем. Ал желдей есіп, селдей тасып өткен ақын Ғафу ... ... ... ... «Ұлы ақын еді ... деп ... Бұл
жерде тағы айта кетер нәрсе Ғафекең Жұмекен інісін өле-өлгенше аузынан
тастамай өтті. Әрине, поэзиясына ... ... да, ... ұлы ақын еді. Ал ... ұлттың ұлы ақыны деңгейіне
көтерілуі үшін, ол сол ұлттың қайғы – қасіретінің қанды ... ... ... азабын жан – жүрегімен көтере білуі керек. Қанша ол тынысты, қанша ол
қуатты ... ... ол ... теңеу, метафораларыңызды иіріп алып кеп
өлеңге қызмет еткізіп қойғанмен, ол өлеңдердің ... ... рух ... ... ... онда ол ұлы ақын бола ... Ірі ақын болуы мүмкін.
Мықты ақын болуы мүмкін. ... ол ... ұлы ... емес. Ал Жұмекен
Нәжімеденов поэзиясынан соққан ұлттың қасіретті күрсінісі ... ... ... бара ... ... ірі ... сүйсінісі де ірі болмақ!
«Менің Қазақстаным» сондай ірі ... ... ... жыл бойы ... ел ... ... ... қанатты ән бүгін өзінің
мәртебелі алтын ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларына оқу-тәрбие процесінде патриоттық тәбие
беру бағытында ... ... тік ... ... ... 1. ... ... тарихымен танысу. Рәміздерді
қастерлеп, құрметтеуге тәрбиелеу.
2. Отанын сүюге тәрбиелеу, туған елге ... ... ...... әңгімелеу, баяндау
Көрнекілігі: рәміздер, буклеттер, Отан және жер туралы қанатты сөздер
плакаттар
Сабақтың барысы
а) Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... қымбатты оқушылар!
1. Бастаушы
Жанболат: Бүгінгі «Әнұраным, тік көтер ұлттың рухын!» атты ашық ... ... ... күн, ... ... кең дала,
Көлдері көкке, күмістер шашқан
Қазақстан – Республикам менің.
Назира: ... ... ... ... ... намысты елін.
Төлеген, Мәншүк батырлар шыққан.
Мақсат: Абай ... ... ... ... ... ... ... мол астық құйған,
Қазақстан – Республикам менің.
Айгерім: ... ... көк ... ... ... ... самғаған Әнұраны,
Қазақстан – Республикам менің.
Гимн «Менің Қазақстаным»
Бастаушы:
Жанболат: Отаным, Гимн, Туы, Елтаңбасымен айбынды. Еліміздің ... ж. 4 ... ... ... ... ... ... әрбір адамзаттың конституциялық
міндеті.
Ортаға: Назерке, Мұрат, Гүлнәз шығып, Ту туралы ... ... ... ... ... ... ... төгіп тұр,
Күн жаяды шапағын.
Қыран құстың бейнесі,
Азат елдің шалқыған
Көңілі деп білерсің.
Самат: Көк байрақтың бетінде,
Қыран ... ... ... ... өсер ... ... тұр жазулы сенде Байрақ!
Дәл қазір желбіреген желіменен ойнап.
Үстінде Ақ Орданың жалғыз жайлау,
Аспанның елшісінде келген жайнап.
Жанболат: ... ... ... көк ... ... ... ... сенің салтанатты сағағыңа,
Өлеңнің алтын шашақ шоқ байладым.
Дана: Енді бүгін өлген Туым ... ... алды ... ... келген Елтаңбам,
Баяғыша төреме кеп ілінді.
Күй Назерке «Кең жайлау».
Бастауыш:
Жанболат: Рахмет! Еліміздің өнерлі азаматы бол!
Бастауыш:
Дана: Ал балалар, Елтаңбамыз туралы ойыңызды ортаға салыңыз.
Ортаға: ... ... ... ... шығады.
Азат: Қара шаңырақ – ел ... тұр ... ... ... тірлігін.
Гүлнұр: ... ... қос ... ... қазақы үй.
Қалықтаған жас сұңқар,
Шарықтаған таза күй.
Азамат: Алтын қанат көмкерген,
Шаңырақ бар, уық бар.
Әсем ... сен ... ... емес ұғып ... түс аясы.
Бейбіт дала елесі,
Шаңырақ жұрт панасы.
Уықтар күн сәулесі!
Мадияр: ... ... біл ... ... ...... ... түсер көз,
Бес тармақты жұлдызға.
Бастаушы:
Жанболат: Биыл 2006 жылы 11 қаңтар күні Елбасымыз Н. Ә. ... ... ... үшінші рет Қазақстан Республикасының Президенті
болып сайланды.
Бастаушы:
Дана: Осы ұлықтау рәсімінде тұңғыш рет ... ... ... әні ... ... ... ... болып
орындалды.
Ортаға: Мақсат, Гүлнұр, Сарыбай шығады.
Назерке: ... ... ... ... ... ... тең ... қатарымнан.
Озатын – Бостандыққа жететін, бодан болып,
Жүріп – ақ, сезген екен Шәмші мен Жұмекені қазақтың.
Азамат: Бұл енді ... ... ... ... Нұрғисадай нұрлы адам.
«Менің елім» - деген Елбасымыз Нұрсұлтан,
Әрбір сөзін жүрегінің үніменен шыңдаған.
Мұрат: ... әлем ... ... айтпайды осал деп бізді,
Ынтымақ пен жақсылыққа жаңартайық ескімізді.
Шаттан халқым, құтты болсын ел қалған жері,
Шебер Алла адал елді ... ... ... ... Шәмші Қалдаяқов атамыз туралы көрініске берейік.
Ән: «Ана туралы жыр».
Дана мен Жанболат Шәмші туралы айтады. Ш. Қалдаяқов туралы оқушылар өз
ойын ... ... ... ... ... Динара шығады.
Қорытынды: «Әнұраным, тік көтер ұлттың рухын!» атты ашық тәрбие сағатын
қорытындылайық. Қазақстан ... ... ... ... ... жас ... сіздердің қолдарыңызда! Біздің Қазақстан
Республикамыз ...... ...... ... ... Біздің Мемлекетіміз әрқашанда биіктерден көріне берсін.
Бастаушы:
Дана: дей отырып, бүгінгі ... тік ... ... ... атты ... ... ... – тірегің
«... Қазақстан үшін мемлекеттік орнықтылық, тәуелсіздік ... ... ... ие мәселе. Тәуелсіздігімізді жариялаған күннен бері өткен
уақыт ... үшін ... ... ... ... әлемдегі өз орнымызды
иелену, бүкіл халықаралық қоғамдастық таныған ел болу мақсатын ... ... - ... еді ... Н. Ә. Назарбаев. Осыған орай, кішкене
кіріспе жасаған соң сөз ... ... ... ...... Қасиетті де қастерлі ... сан ... ... ... өтті. Ендеше қолымыз жеткен сол ... ... ... ... ... ... ... тиіспіз.
2 – оқушы. 1991 жылы 16 – желтоқсанда Қазақстан Республикасы Жоғарғы
Кеңесі Қазақстан Республикасын тәуелсіз, ... және ... деп ... Міне, содан бері егемен ... ... ...... Ел ... ... кейін көп өтпей – ақ дүние
жүзіндегі Түркия, Америка, Германия, Қытай, ... ... ... ... ... тең ... жеке – дара ... деп танып,
Алматыда өз елшіліктерін ашты.
4 – оқушы. Тәуелсіз еліміздің рәміздері – мемлекеттік Жалау, Елтаңба
және ... ... ... ... ... ақшасы – Теңге
айналымға түсті. (Бөлініп берілген өлең шумақтары оқылады).
5 – ... ... күні ... ... ... ... – ақ ... жүзіндегі әр түрлі халықаралық қоғамдастықтарға, Біріккен
Ұлттар Ұйымына мүшелікке қабылданып, экономика, саясат, спорт, мәдени қарым
– қатынастарда ... өз ... ... бар екенін байқатып келеміз.
6 – оқушы. Қазақстанның мұнайы мен газына ... мен ... ... мен
Ресей қызыға көз тігіп, құбыр – желілерді өз еліне ... бұру ... ... ... ... келеді.
7 – оқушы. Қожа Ахмет Иассауи мен Абай Құнанбаев, Жамбыл Жабаев ... ... ... ұлы ... әлемдік дәрежеде ... ... – ның ... халықаралық деңгейде аталып өтілді.
8 – оқушы. Спортшыларымыз халықаралық әлем ... ... ... ... сан ... ... азуы алты ... артқа тастап, еліміз спортының шоқтығы биік екенін дәлелдеп ... ... ... ... Ыбырайымов, Бекзат Саттарханов т.б.
9 – оқушы. Тәуелсіз елдің өз ... ... ... Ата заңымызды қабылдап, қазақ тілі – мемлекеттік тіл дәрежесін
алды. (Ана тілі туралы өлең оқылады).
10 – оқушы. «Азаматтық туралы», ... – қон ... және тағы ... жаңа ... заңдар мемлекетіміздің беріктігі мен
мызғымастығы үшін қызмет ете бастады. Елімізден ... ... ... ... ... ... – күнге өркендеп, дәуірлеп,
халықаралық беделі артып келе ... ... ... ... ... – легімен көшіп келіп, қатарымызды толықтыра түсуде.
Дүние жүзі қазақтарының ... ... 1992 жылы ... ... Әлем ... ... құрылды.
11 – оқушы. Бірлік, татулық, ынтымақ! Халық осынау қасиетті үш ұғымның
қадірін жақсы біледі. Олардың ... ... да, ... ...... ... тілегі де ең бірінші осылар. Біздің Отанымыз Қазақстан
Республикасы – ... ұлт пен ... ... ... ... ... ... егеменді ел болып, еңсесін енді – енді тіктеп
келе жатқан жас мемлекет үшін халықтың бірлігі ауадай қажет.
12 – ... ... ... үлес ... ... бар жерде – береке,
татулық бар жерде – ... ... бар ... – ырыс бар екенін әсте
ұмытпауымыз керек.
13 – ... ... Н. ... ...... бағдарламасы Қазақстанның Тәуелсіздігін нығайтып, өсіп -
өркендеуімізге бағытталған. Осыған ... ... ... бағдарламасы да Отанымыздың келешек азаматтарының білімді де
сергек болуына негізделіп отыр. (Отан – Ана ... ... ... ... ... ... ... хорымен аяқталды.
Менің Қазақстаным
І жүргізуші. Тыңда, жолдас, ... ... ... ел! ... ... жомарт өңір Қазақстан! Жұмыр жердің оңтүстік шығысында өркін
көсілген байтақ өлке – ... елім – күн ... нұр ... ... ... Жасыл шүйгін, кең жайлау, асау өзен, асқар тау, ... ... бел, лебі ... ерке жел. ... сая ...... жер!
І жүргізуші. Бүгіннің биігінен көз салып көр еліме, бақыты мен ... ... ... ...... ... жеке отау ... жарасқан!
Бір отбасы, бір туысқан бір – біріне қарасқан! Тәуелсіздік ... бір ... ... күн ... таласқан.
ІІ жүргізуші. Қазақстан – бүгін міне, достықтың туын тіккен жер! Мәуелі
бақтай ... ... көп ... бір кісідей маңдай терін төккен жер!
І жүргізуші. Бүгін міне, еңбек пенен ерлікке, байлық пен ырысқа, ... мен ... ... ... ... ... толы менің байтақ мекенім! Бірлекке
білек қосылып, жүрекке ... тіл ... ... ... ... көңіл тым
тәтті!
ІІ жүргізуші. Бүгін міне, өркендеуде өнеркәсіп, шалқып өсер ... ... ... ... ... ... Отан қол соғады дәл осындай
қарқынға. Самға, ... өс, ... ... елім, аршында!
І жүргізуші. Бүгін міне, қазақ халқы азат ... орын алды ... ... ... ... ... қош айтысты, сан ғасырлық шерімен!
ІІ жүргізуші. Бүгін міне, азаттықтың арайлы таңы шұғыла шашты, ... ... ... ел ... ... ... («Менің елім»
Сөзі: Н.Назарбаевтікі, әні: Б. Тілеухановтікі).
І ... 1990 ... 15 ... КСРО ... ... ... тыс ІІІ ... алғашқы Президенті М. С. Горбачевты сайлау одақтас республикаларда
президент сайлауын ... ... ... 24 сәуірде Қазақ КСР ХІІ шақырылған Жоғарғы Кеңесінің І сессиясында
Н.Ә.Назарбаев Республиканың алғашқы Президенті болып сайланды.
- 25 қазан. ... КСР ... ... ... ... ... ... Декларация республиканың тең құқылы шарт негізінде,
егемен республикалар ... кіру ... ... ... рет ... үшін ... – құқықтық нормаларын бекітті.
(«Менің Қазақстаным» Әні: Ш. Қалдаяқовтікі, Сөзі: Ж.Нәжімеденовтікі).
ІІ жүргізуші. 1991 ... 1 ... ... ... Президент сайлауы болып
өтті. Қазақ КСР-інің алғашқы Президенті ... ... ... Республика тарихында халық алғашқы рет ... ... ... ... ... өз басшысын сайлады.
І жүргізуші. – 10 желтоқсанда Қазақ КСР Президенті Н. ... ... ... ... ... беру ... ... қол қойды.
Ел атауын өзгерту – жаңа тарихи кезеңде ... ... ... ... ... ... («Қазақстан – қасиетті Отаным»
әні).
ІІ жүргізуші. – 16 желтоқсан. Қазақстан ... ... ... ... ... ... туралы» конституциялық
заңды қабылдады. Бұл заңды көп ұлтты Қазақстанның ... ... көп ... Енді ... өз ... ... билікті, ішкі және сыртқы саясатын
өзі жүргізетін тәуелсіз, демократиялық және ... ... ... ... ... ... 2 ... Бас Ассамблеяның 46-сессиясының пленарлық
мәжілісінде Қазақстан Республикасы ... ... ... мүшелікке
қабылданды. Қазақстанмен бірге БҰҰ-ға ... ... ... ... Түркменстан және Өзбекстан мүше мәдениет жетістіктерін
алмасуда кең мүмкіндіктер берді.
І жүргізуші. 1992 жылдың 8 мамыры. ... Н. ... ... ... ... құру ... ... қол қойды. Бұл
Жарлықтың Қазақстан үшін мәні зор еді. ... ... ... қорғаныс қабілетін нығайтудағы және халықаралық беделін
көтерудегі таңы бір жаңа ... ... ... Әні: К. ... ... Б. ... ... 1992 жылдың 4 маусымы. Қазақстан ... ... күн. Бұл күні ... ... ... өз ... талқылаудан
бастады. Ежелден бейбітшілік, біртұтастық, ... және ...... үшін ... түс, ... үшін – ... ізгілік
белгісі – алтын түс таңдап алынды. 11 ... ... ... қолдауымен авторлары: Әлімбаев Мұзафар, Мырзалиев
Қадыр, Модағалиев Тұманбай және Дәрібаева ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасының Әнұраны орындалды. Сахнаға
Елтаңба мен туды көтеріп екі оқушы ... ... 1992 ... 29 ... мен 3 ... ... ... қазақтардың бірінші дүниежүзілік құрылтайы болып өтті.
Оған Министрлер Кабинетінің «Қазақтардың бүкілдүниежүзілік конгресін
дайындау және өткізу ... ... ... ... ... Түркия, Иран,
Моңғолия, АҚШ, Қытай, Австралия, Германия, Англия сияқты 30-дан астам елден
барлығы 700-ден аса делегаттар келді. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... және көтеруге ықпал етті.
ІІ жүргізуші. 1993 жыл. 28 қаңтарда ... ... ... ... ... туралы» Заң қабылдады. Алғашқы
демократиялық ... ...... ... ... Ол біздің республикада жаңа үлгідегі қоғам орнатуға шынайы
мүмкіндіктер ... ... ... ... жатқан өзгерістерге және
егемен Қазақстанда жаңаша өмір сүру ... ... ... ықпал
етті.
І жүргізуші. 15 қарашада Қазақстан Республикасының халықаралық ұлттық
валютасы – теңге айналымға ... ... 1994 жыл. 7 ... ... рет кәсіптік Парламент және
жергілікті өкілетті органдар – ... ... ... ... Жоғары
Кеңеске 176 депутат сайланды. 19 сәуірде Жоғары Кеңестің бірінші сессиясы
өз жұмысын бастады. («Өз ... Әні: Н. ... ... ... ... 1995 жылдың 30 тамызы. Қазақстан Республикасының жаңа
Конституциясын қабылдаған бүкілхалықтық референдум ... ... ... ... елімізде жоғарғы палатасы – Сенат, төменгі палатасы ... ... ... қос ... заң ... ...... пайда
болды.
ІІ жүргізуші. 1996 жылы 12 қаңтарда Қазақстан әуе жолының қырандары Т.
Әубәкіров, Т. Мұсабаев, Ю. Маленченкоға «Халық ... ... ... ... ... ... Лондонда Абай үйі ашылды.
1997 жыл. Жаппай қуғын – ... ... еске алу ... ... ... шипа болып, әділетке сенімді күшейтті.
Озбыр ... пен ... ... ... ... ... танытып,
демократиялық құндылықтардың маңызын жете түсінуге және қастерлей білуге
көмектесті.
(Құрманғазының «Сарыарқа» күйі)
І жүргізуші. 1998 жыл. Халық бірлігі мен ... ... ... Өткенді
еске түсіру көп уақыт көмескіленіп келген ұлттық тарихымыздың жай ... ... көз ... Сол ... ... дамуының бағыт –
бағдарын терең пайымдап, бүгінгі күрделі дүниедегі өз орнымызды дөп басып,
өз аты – ... ... ... ... ... болды. Дәл осы жылы
Қазақстанның астанасы Алматыдан Астанаға көшірілді.
ІІ жүргізуші. Таңғажайып дархан да алып ... ақ ...... ... ... Төңірден тыныштық сұраған, өмірден ырыс – құт сұраған
еліміздің баспанасы – түндігі сенсің, ... ... ... ... ... шын жыры ... ... Биші қимылының ырғағы да, ... да ... ... жүргізуші. 1999 жыл. Ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы жылы! Өз
кезегінде уақытша құбылыстардың ... ... ... ... ... ... табандылықпен жалғастырудың бірден – бір кепілі
– ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы екендігіне көзімізді анық ... ... ... ... ... ... үміт ... Елдің болашағы
– тәуелсіздік тұғырының беріктігіне, өміріміздің көріктілігіне ... Жаңа жарқ ... ... ... де еркін дәурен сүру сәті туды.
ІІ жүргізуші. Ғасыр мен ғасыр, мыңжылдық пен ... ......... ... жылы!
Біз ұрпақ екінші ұрпаққа өмір сүре білудің тәсілі мен тәжірибесін
мұраға қалдырады ... Оны ... ... ... ... деп ... ... озбырлықтан түпкілікті опат болып кетпеудің де ... ... ... екен.
Сондықтан да қандай да қоғам болсын, өз ... ең ... ... ... ... бөліпті. Мемлекетті өркендетіп,
зорлықты тыйып, мәмілеге жол ашып, еліміздің бүгінгі ... ... ... қамтамасыз ететін, сол арқылы бостандықты, әділетті,
демократияны ... ... мен ... ... мен ... мен мемлекеттер арасындағы ықыластыққа жағдай туғызатын,
ынтымақ пе төзімділікті өрістететін – тек қана ... ... ... мен ... тоғысында біз артта қалған
ғасырларға көз ... ... зор ... қоя ... оны іске ... танытқан, сол жолда тар жол ... ... ... ата ... іс – ... баға беру ... ие болдық.
Тарихи жадымызды қалпына келтіріп, отандық және азаматтық ... ... ... сана – ... ... және әрі ... Халықаралық Абылай хан қоры, Қазақстан ... ... ... ... һәм «Алтын адам» қоры, Қазақстан ... ... ... «Мыңжылдық саңлағы» деген акция өткізді.
ІІ жүргізуші. ... ... І ... «ХХ ғасыр
саңлағы»
1. Ахмет Иассауи 1. ... ... Әз ... хан 2. ... ... ... Хайдар Дулати 3. Дина ... Төле би 4. ... ... ... би 5. ... Сәтбаев
6. Әйтеке би 6. ... ... ... хан 7. ... ... Құрманғазы 8. ... ... ... 9. ... Сүлейменов
10. Абай 10. ... ... ... әні ... жүргізуші. Даңғыл. Алыс пен жақынды қосатын, бүгінгі мен болашақты
жалғайтын ұлы ... ... ... ... тәуелсіздік даңғылына
түскенімізге – 10 жыл толды. Басқа халықтар ғасырлар бойы ... ... біз он ... ... ... бойы ... қан да, тер де төгілген тәуелсіздік – біздің
халқымыз үшін аса қымбат. Себебі тәуелсіздік – ата баба ... ... ... отын ... ... ... қосып, әлемдік
қауымға ендірді.
ІІ жүргізуші. Тәуелсіздік – ата тарихымызды, ана тілімізді, дінімізді,
ділімізді қаз-қаз тұрғызып, «қазақ» ... ... қан мен жан ... деп ... ... ... деп елеңдетіп, «Жерім» деп
желпінтіп, барша 62 тамырымызды игізіп ата – жұртты ... ғана ... ... ... ... шартарап танып үлгерді.
Бірде жүгіріп, бірде сүрініп, ... ... ... елі енді ... ... ... қадамы мығым, «Менің тірегім байтақ Қазақстан» деп маң –
маң басатын болды.
Өркениеттің ... ... ... ... замана ағысына қосылды.
Қазақстандық патриотизмге тәрбиелеуде
көркем шығармаларды пайдалану
Ғасырлар бойы ... ... ... өз елін сүюге баулып
келеді. Бұл ... ... ... ұлттық тәрбиенің өзегі, діңгегі десе
де болады. «Атаның ұлы болма, адамның ұлы бол» дей келіп, адамның ұлы ... ... ... ... ... қайрат, жылы жүрек» керектігін ұлы Абай да
жеріне ... ... етіп ... Бұл ... ... мектебімізде жеке
тұлғаны қазақстандық патриотизм рухында ... ... және ... ІІ ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев:
«Қазақстанның отаншылдық сезімін тәрбиелеу білім берудің мектепке дейінгі
жүйесінен жоғары оқу ... ... ... ... ұйымдарда
көкейкесті болып табылады. Балаларды Отанды, туған жерді, ... ... ...... аса ... аса жауапты да қадірменді парызы»
- деген еді.
Әр дәуірдің тарихи кезеңдерінде Отансүйгіштікке тәрбиелеудің ... ... Ол ең ... ... ... ... сол заманның ақиқаты – наным – сенімінен туындайды.
Еліміз егемендік алған 10 жыл ішінде жас ұрпақ ... ... ... патриотизм болды.
Жалпы «патриотизм» ұғымына тоқталар болсақ, ҚСЭ-ның 9 – томында (1976),
«Патриотизм» (грек. Patriotes – ... patris – ... ... жер) – ... ... бойындағы күш – қуаты мен білімін Отан игілігі ... ... ... ... ана тілін, елдің әдет – ғұрпы мен салт –
дәстүрін ... тұту ... ... ... ерте ... ... ... қалыптаса бастайды» деп көрсетілген өзінің ізгілікті мәнін сақтайды.
«Қазақстандық патриотизм» ұғымы осы ... ... ... Ол ... сақтап келген жерін қорғау, елінің салт – дәстүрі мен әдет ... ... ана ... ... сый – ... елі мен жерінің өркендеуіне
үлес қосу, Қазақстанды мекендейтін өзге ұлт өкілдерінің мүддесімен санасу
сияқты ... ... ... ... ... ... оқу – ... үрдісінде жас
ұрпақтың бойында патриоттық мезім қалыптастырудың жүйесін жасау мәселесі
қарастырылуда. ... ... жаңа оқу ... мен ... оқу - әдістемелік кешендерінде қазақстандық патриотизмнің негізгі
мұраттарына мән берілді.
Солардың ішінде ... оқу пәні – ... сөз ... ... ... ... тәрбиелеуді басты мақсат етті.
Пән мазмұнында оқушы бойында қалыптасуға тиісті мына ... ... ана ... ... – туған тілін білу, өз ана тілінде оқу
мен сөйлеу және жаза білу, ана ... ... ... оқи білу – ... ... ... ... туған жерге сүйіспеншілік – туған өлке табиғатын сүю, туған
жердің орман – көлі, тау – ... аң – ... ... ... ... мен ... ... – баптау – экологтік ая;
- туған елге сүйіспеншілік - өз ұлтын сүю, ... сүю, ... ... ғұрпын, салт – дәстүрін қастерлеу, ұлт ... ел ... ... үлес қосу – ... ... өз ... ... – ата-анасын, туыс – ... ... ... ... ... ... орната білу –
кісілік қасиет қалыптастыру аясы;
- Қазақстанды мекен ... ... ... құрмет сезімін
қалыптастыру – ұлт өкілдеріне түсіністікпен ... ... ... ... өзге ұлттардың салт – дәстүрін сыйлау,
халықтар мәдениетінен, әлемдік мәдениеттен үлгі алу – ... ... ... ... бойында осы тектес құндылықтар қалыптастыру
барысында олардың тұлғалы қалыптасу қуаты арта түседі. Ізгілікті, елсүйгіш
тұлға ғана жалпыадамзаттық құндылықтарды меңгереді және сол ... ... ... ... азамат болып тәрбиеленеді. Бұл сияқты арман –
мұраттардың ... ... ... «Ана тілі» оқулығы мазмұнына
алынған балалар әдебиетінің озық үлгідегі шығармалары қызмет етеді. ... ... «Сөз ... өлеңінде:
Бал қаймақтай тәтті сөз,
Қара тастай қатты сөз – деп сөздің кісіге қалай әсер ететінін жеткізсе,
әрі қарай:
Сөз – ... ... де ... ... - ... ... ана тілінің мәні, сөздің кісіге
қалай әсер ететіні, сөзі арқылы кісіне тануға болатыны түсіндірілді. ... үшін ... қай ... де ... ... ... мән беріледі.
Ақын Ә. Тәжібаевтың «Тіл туралы» өлеңіндегі:
Туған тілім тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылар сыр ... ... ... ... ... тілім, мен де бірге өшемін, -
деген шумағында тілдің ұлттық, елдік мән – ... ... ... ... жер, ... ел ... қозғаған Абай, Ыбырай, Жамбыл өлең –
жырларынан басқа Ахмет Байтұрсынов, Міржақып ... ... ... ... ... ... ... Мүсірепов сияқты ақын – жазушылардың
елжандылық шығармаларын атауға болады. Мысалы, Жүсіпбек Аймауытовтың ... ... ... ... атты үзіндісінде: «...Қартқожа үйге сүйеніп,
ашамайды шынтақтап, ауылға қарап отыр. Оған ауыл бір ... ... бір ... ет ... ... ... көрінді, қоңырсыған сүт, қайнатқан қаймақ
иісі де тәтті...» деп келетін жолдар арқылы жазушы ауылдың ... ... қана ... ... жан – ... баурап алып, оны тебіренте
түседі. Онан әрі ... қой, ... ... жер! Кім ... өз ... ... зердесіз, шерсіз жүрек, тілеуі бөлек ... ... ... ... ... ойын ... санасын сергек етуге
жәрдемдеседі. Осылайша оқушының ... ... ... жерге деген
сүйіспеншілік сезімін қалыптастыруға ықпал етеді.
Оқушылардың жас ерекшелігіне сай, түсінігіне жеңіл шығарманың бірі ... ... ... мекені жақсы» әңгімесі. Шығарманың негізгі ойы –
«дүниедегі ең бір жақсы мекен, жайлы ... - ... өз ... өз жері
екен» деп тұжырымдалған соңғы сөйлемде берілген. Алайда оқушыны шығарманың
өн бойында әңгімеленген жәндіктер ... – ақ ойға ... ... иісі бар ... ... ... қаздиып тұрған көкқұтанның –
«Иісі қандай жақсы – көкірегіңді ашады. Суы ... ... – жер ... ... жұмсақ – нағыз май батпақ» - деген жауабы тандандырады.
Бұдан шығатын қорытынды біреу-ақ , ол ... өз үйі - өлең ... ... жер – алтын бесік».
Бастауыш сынып оқушыларының сана – сезімін оятып, зердесін ... ... ... ... шығармалар баланың мінез – ... ... ... ... пен ... ... ... табандылық пен қайраттылық намысшылдық пен ержүректілік
сияқты асы қасиеттерді сіңіруге көмектеседі. Осы ... ізгі ... ... ... қана өз ... ... үлес ... қазақстанның
патриоты болып тәрбиеленеді.
Қорыта айтқанда көркем шығармалар негізінде жеке ... ... ... ... ... рухы ... ... асыру - өзекті де,
күрделі мәселе ... ... тілі ... патриоттық тәрбие беру
Қазақ тілі сабағында оқушыларға зат есімнің қызметін, жасау жолдарын,
мағыналық ... және ... ... ... ... ... зат
есімдерге жалғанатын жұрнақ, жалғаулары меңгерту; арнайы таңдап алынған
мәтіндегі зат есімдерге талдау жасату, түсінігін ... яғни ... ... дағдыландыру; мамандыққа сәйкес терминдерді жинақтап,
оларды баламаларымен қоса ... ... ... ... ету; ... қатар оқушылардың танымдық шеберліктерін арттыру, екінші
дүниежүзілік соғысы ... ... ... ... ... ... сүюге баулу, Отаншылдыққа тәрбиелеу мақсатында аралас сабақ
түрінде дәріс өткізіп, оның ... ... ... ... ... ...... әңгімелесу, индукция – дедукция әдісімен
жүргіздім.
Сонымен жаңа сабақты былай өрбіттем.
Заттың атын білдіретін сөзді зат есім ... Кім? Не? ... ... ... ... ... ... адамға ғана қойылады).
Ұлы іс Отанға деген сүйіспеншіліктен туады. (Мұнда қарамен жазылған зат
есімдерге сұрақ қоямыз).
Зат есім 1. ... есім ... ... ... ... есім ... ... Ақтау).
(Кісі, жер – су, хайуанат, мемлекет, республика, ұйым аттары ... ... ... ... ... ... зат ... дерексіз деп аталады.
Мысалы: бақыт, қуаныш, сезім, реніш т.б.
Көзбен көріп, ... ... ... зат ... ... деп ... су, нан, ... көйлек.
1 – тапсырма. Берілген жалқы және жалпы есімдерді ажыратып жазыңдар.
Теңіз, кеніш, бұрғышы, Алик Айдарбеков, Құмкөл, ... ... ... Маңғыстау, мұнайшы, кәсіпкер, ғылым кандидаты.
2 – тапсырма. Берілген зат есімдерді қазақ ... ...... ...... ... – бұрғылау.
Вахта – вахта (кезекшілік, ауысым).
Нивелер – кен орындарының биіктігін өлшейтін құрал.
Скромность – қарапайымдылық.
Терпеливость – шыдамдылық.
Ум – ақыл.
Зат есімнің жасалу ... ... ... тілінде жұрнақтар қосылу арқылы ... ... ... –шы, -ші ... ... мұнай+шы).
2) –лық, -лік, -дық, -дік (жылдам+дық, дос+тық).
3) –хана (ауру+хана, шай+хана, мейман+хана).
4) –ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе ... ... ... –ым, -ім, -м ... тоқта+м, түс+ім).
6) –қы, -кі, -ғы, -гі (бұр+ғы, шал+ғы, қондыр+ғы).
7) –стан (Қазақ+стан, Өзбек+стан, Тәжік+стан).
Қазақ тілінде зат ... ... ... ... ... арқылы
да жасалады.
1) Бірігу жолымен: таңертең, айбалта, ақсақал.
2) Қосарлану жолымен: ата-баба, ой-пікір, ел-жұрт.
3) Қысқарту жолымен: ҚазМУ, АҚ, фотосурет, агроколледж.
3 – ... ... ... ... жалғау арқылы туынды зат есім
жасаңдар.
Бала..., оқыту..., ақын..., бас..., басқар..., еріншек..., жақсы.
Зат есімнің жалғаулар.
Зат есімдерге жалғаудан ... ... ... Зат ... ... ... жіктік жалғаулары үндестік заңына бағына отырып
жалғанады және оларға жаңа тұлғалық рең ... ... ... зат есімге жалғанатын жалғаулар
табиғатын меңгерту үшін бірнеше ... ... көп ... ... ... ... ... қойыңыздар.
Бұрғышы..., кездесу..., маман..., талап..., заңдылық..., сұхбат...,
мекеме....
ә) көп ... ... ... ілік ... ... ... ... жері, біз... мақсатымыз, бұғы... терісі,
скважина... жаны.
б) ... ... ... ... ... септіктеріндегі сөздерге сұрақ
қойыңыздар.
1. Байлық – еңбек + те, жер + де (Ы. ... ... ... ... мол алудың жаңа әдістерін жүзеге асыруға
ерекше көңіл бөлінді.
3. Отаншылдық әр адамға керекті ең ұлы қасиет.
в) ... ... ... және ... – мәтелдерден барыс септік
жалғауларын табыңыздар.
Ажалға дауа жоқ. ... ... ... ... ... ... ... Малды тапқанға бақтыр, отынды шапқанға жақтыр.
2. Істегенің еліңе жақсы, үйренгенің ... ... ... ... ... өнер де ... Саудаға достық жүрмейді.
4 – тапсырма. Қосарлы зат есімдердің екінші сыңарын тауып ... аға – іні ... ... ата-...,
Қысы-..., ... ... ... ... ... ... 1. Отан – Қазақстан, туған елі туралы түсініктерін
кеңейту. Отан - ... ... өмір ... жері ... ... ... Тәуелсіздік күні туралы түсінік беру.
2. Туған елі, Отаны туралы оқушылардың сойлеу дағдыларын қалыптастыру,
сөздік қорын молайту, есте ... ... ... ... ... сүйіспеншілік, мақтаныш сезімін тәрбиелеу.
Сабақтың әдісі: сұрақ – жауап, ой түйіндеу, сипаттау, ой – ... ... ... ... ... ... түрлі түсті суреттер, Қазақстан
Республикасының рәміздері, мақал – мәтелдер, ... ... жаңа ... беру ... ... ... кезеңі.
ІІ Үй тапсырмасы.
- Алфавитті жатқа айту.
- Балалар, мына алфавиттің жоғарғы ... ... ... ... ... кім ... Осы ... басталатын
сөздерді кім айтады? Үшінші қатардағы дыбыстарды атандар. Осы
қатарда неше дауысты дыбыс бар?
- О, Ө - екі ... ... ... Енді осы екі ... ... ... сөздер табайық.
- Отан.
- Үлкен Отан ішінде әр адамның өзі ... ... өте ... ... Бұл оның ... ... ... кішкене Отандардан үлкен,
кең Отан шығады. Біздің Отанымыз, менің, сенің ... ... Отан адам үшін ... ғана.
Сергіту сәті. “Менің елім” музыкасына қимыл – қозғалыс жасау.
Отан туралы білетіндерін ортаға ... Жаңа ... ... ... ... ... жұмыс.
1. М. Хакімжанова “Отан” өлеңін оқу.
2. Тіл дамыту жұмысы:
Отан қуат, нәр береді.
Отан мәңгі гүлденеді.
3. ... ... оқу ... ... ... ... Топпен жұмыс. Қазақстан Республикасының рәміздері.
І топ. Қазақстан Республикасының Әнұраны.
ІІ топ. Қазақстан Республикасының мемлекеттік туын сипаттау.
ІІІ топ. Қазақстан Республикасының Елтаңбасын ... ... ... тәуелсіздігіне қалай ие болады?
- 1986 жылы желтоқсан айының 17-сі күні болған бейбіт шеруі жайлы
әңгімелеу. Тәуелсіздік жолында Қ. ... Е. ... ... сияқты қазақ жастары қайсарлықпен ерлік көрсетіп,
құрбан болды. (суреттерін көрсету)
V Дәптермен жұмыс.
1. Сөздік диктант: Отан, ту, жер; ана, ... Отан ... ... ... ... Отан ... қатыстырып сөйлем құрастыру, жазу, сызбасын көрсету.
4. Мақал – мәтелдер ... ... адам – ... ... Отан оттан да ыстық.
3. Отан үшін отқа түс, күймейсің.
Сергіту ... ... ... ... бар, ... ... бар, бақта жоқ. (О)
2. Мемлекеттік рәміздің бірі. (ту)
3. Ең жақын адам. (ана)
4. Қасиетті тағам. ... ... ... Бес ... өлең ... Не? – ... ... – ыстық, үлкен, кең
3. Не үшін? – Отан үшін отқа түсеміз, күймейміз
4. Қайда? – барлық жақсылық ... үшін ... ... Не ... – Отанымызды сүйеміз, мақтаныш етеміз.
2.3 Оқушыларға патриоттық тәрбие беру ... ... ... ... Республикасының Мемлекеттік туы туралы
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі қаулы етеді:
1 – бап. Қазақстан ... ... ... ... ... және түрлі түсті бейнесі қоса тіркеліп отыр).
2 – бап. ... ... ... туы ... ... егемендігінің нышаны болып табылады.
3 – бап. Қазақстан ... ... ...... күн, оның ... қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тік бұрышты
көгілдір мата. Тудың сап жағында ұлттық ... бар тік ... ... ... ... бейнесі және өрнек – алтын түсті. ... ені ... ... – 1:2.
4 – бап. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы мынадай жерлерде
көтеріледі немесе тігулі ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Кеңесінің, ... ... ... ... ... министрліктері мен ... ... ... ... ... халық
депутаттары жергілікті Кеңестері мен жергілікті әкімшіліктерінің, Қазақстан
сотының және басқа да соттарының, ... ... ... ... – ақ Қазақстан Республикасының дипломатиялық және ... ... ... үйлерінде – үнемі;
ә) Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... сессиялары, Қазақстан Республикасы
Министрлер Кабинетінің ... ... ... ... ... ... сессиялары өткізілетін ... ... ... ... ... ... Жоғарғы
Төрелік сотының және басқа ... сот ... ... ... ... некелерді салтанатты түрде тіркейтін, Қазақстан
Республикасының ... және ... ... ... ... – ақ Қазақстан Республикасының шетелдердегі дипломатиялық
өкілдіктері мен консулдық мекемелерінің қабылдау залдарында;
б) егер ... ... ... мен ... ... болса, Қазақстан Республикасы Президентінің, ... ... ... Төрағасының, Қазақстан Республикасы Премьер-
Министрінің және олардың ... ... ... ... ... ... ... мәжілістерде;
в) ресми адамдар ретінде Қазақстан Республикасының Президенті,
Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Премьер – Министрі менген теңіз кемелерінде, ішкі жүзу
кемелерінде және ... ... ... ... тәртіппен тіркелген кемелердің бұлқынындағы ... ... ... Мемлекеттік туының бейнесі Қазақстан
Республикасының әуе кемелерінде орнатылды;
д) Қазақстан Республикасының әскери ... мен ... ... ... ... ... ... Қарулы Күштері мен ұлттық ұланының ... мен ... – ант ... ... ... ... мен ұйымдардың үйлерінде, сондай-ақ
тұрғын үйлерде – мереке күндері;
з) Қазақстан Республикасы Президентінің өкімі бойынша;
5 – бап. Қазақстан ... ... туы және оның ... ... ... Қазақстан Республикасы Мемлекеттік туы үлгі
нұсқасының түрлі түсті және пішіндік бейнелеріне әрдайым дәлме – дәл ... ... – бап. ... ... ... ... – ақ ... аумағында тұратын адамдар Қазақстан Республикасының
Мемлекеттік туын қастерлеуге міндетті. ... ... ... қорлауға кінәлі адамдар Қазақстан Республикасы заңдарына сәйкес
жауапты ... ... Н. ... ... ... ... ... елтаңбасы туралы
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі қаулы етеді:
1 – бап. ... ... ... елтаңбасының бейнесі
бекітілсін (ақ – қара және түрлі түсті бейнесі қоса тіркеліп отыр).
2 – бап. ... ... ... ... ... ... ... нышаны болып табылады.
3 – бап. Қазақстан Республикасының ... ... ... аясында шаңырақ бейнеленген, шаңырақты айнала, күн сәулесіндей тарап
Ақмола қаласын Қазақстан Республикасының астанасы деп жариялау
туралы
Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 ... 15 ... ... астанасы туралы» Заң күші бар ... ... ... ... 1994 ... 6 ... «Қазақстан
Республикасының астанасын көшіру туралы» N106 Қаулысына сәйкес ... ... ... 1997 ... 10 ... ... Қазақстан
Республикасының астанасы болып жариялансын.
2. Ақмола қаласының Қазақстан Республикасының астанасы ... ... 1998 ... 10 ... ... ... Республикасының Үкіметі ... ... Іс ... ... және ... органдарды
Ақмола қаласына орналастыру жөніндегі мемлекеттік комиссия осы
Жарлықтың орындалуын қамтамасыз ететін болсын.
4. Осы Жарлық ... ... ... ... ... Республикасының астанасы – Ақмола ... ... ...... ... деп ... атау туралы.
Жергілікті атқарушы және өкілетті органдардың өтініштерін, Ақмола
қаласы жұртшылығының талап тілектерін ... ... және ... ... ... Мемлекеттік ономастика комиссиясы
шешімінің негізінде қаулы етемін:
1. Қазақстан Республикасының ...... ... ... астанасы – Астана қаласы деп қайта аталсын.
2. Осы Жарлық жарияланған күнінен бастап күшіне енеді.
Қазақстан Республикасының
Президенті Н. Назарбаев
Қазақстан валютасы – теңге
1993 ... 16 ... ... ... ... ... – ұлттық валютамыз теңгені жасауға қатысушылар – Қазақстан Ұлттық
банкінің жоғары сапалы қағаздар – банкноттар дизайны ... ... ... және дизайншы, Прага сәулет институтының түлегі Хайролла
Ғабжалиловпен өткізілген ... ... ... ... банкноттарда әл-Фарабидің портреттерінің
қайталануы, ал 500 теңгелікте орысша жазылуы неліктен?
- Бұл жерде теңгеге түскен портреттің қымбаттығын айрықша айту ... ... тиек етіп ... 200, 500 ... ... ... біз ... Әуелде келесі банкноттарға Б.Момышұлы, Ә.Бөкейханов,
Т.Рысқұлов, А.Байтұрсынұлы, М.Дулатов портреттерін салу ... ... ... ... ... ... ақылдаса келе, қазіргі экономикалық
өтпелі кезеңде ... ... ... ... ... бос даурығу
туғызуы мүмкіндігін, ал болашақта бұл идея іске ... ... алға ... ... ... ... қағаз ақшасында тек Ататүрктің портреті салынған ғой.
Сондықтан әл-Фараби бабамыздың ... ... ... емес деп
есептеймін.
2-тарауға қысқыша қорытынды
2-тарауды қысқаша түйіндегенде бастауыш ... ... ... ... ... ... маңызы қарастырылды. Әлем
назарын өзіне қаратқан 2006-жыдың 11-қаңтарында ... ... ... ... ... ... халқының өте ертеден келе жатқан бұл салтанатты рәсімнің тарихын
түсіндіре отырып, бастауыш сынып оқушыларының патриоттық ... ... ... ... ... патриоттық тәрбие беру бағытында
жүргізілген ... ... ... Әнұраным, тік көтер ұлттың
рухын ! , Тәуелсіздік –тірегің, Менің Қазақстаным, тіл пәндері бойынша және
бастауыш сынып ... ... ... ... ... сияқты ашық сағаттарының үлгі жоспарлары берілді. 2-тараудың 3-
бөлімінде оқушыларға ... ... беру ... ... ... ... берілді.
Қорытынды
Бүгінде Қазақстан Республикасындағы әрбір ұлт, әрбір халық санына
қарамастан ... ... ... ... ... Қазақстан сияқты
көпұлтты мемлекетте жекелеген этностар өкілдерінің ұлттық патриотизмі елде
тұратын барлық халықтың ортақ ... ... ... Ал көпұлтты
мемлекеттегі адамдардың патриотизмі олардың ұлтаралық ...... ... ... ... атап ... 90 пайыз қазақстандық ұлтына
қарамастан, өздерінің Отаны Қазақстан деп есептейді.
Бұл ... жай, ... ... ... ... мемлекеттің ортақ күш жігеріне келіп саяды. Қазақстан - өз
Әнұраны, ... туы, жері бар ... ... ұғым ... ... және оны сүю, ... осы ... өмір сүріп жатқан барша
адамның міндеті болмақ.
Негізінен патриотизм көпұлттылық және ұлттық бөліктерден тұрады. Ұлттық
патротизм ... ... ... бір ... тән ... өз тілімен,
мәдениетімен, сол аймаққа тән дәстүрлерімен тығыз байланысты.
Ал интернационализм ді әрбір адамның өзін сол мемлекет ... ... ... ... ... ұлттық қауымдастық өкілдерінің ортақ Отанына
деген сүйіспеншілігі мен шын берілгендігін ... ... ... ... ... ... ұлттардың
ортақ сана – сезімін қамтитын интернационализм идеясымен ұлттық патриотизм
идеясының біртұтастығы қажет. Оның ...... ... ... өз ... деп сезінуі болмақ.
Жалпы қазақстандық патриотизм дегеніміз - өзінді республика халқының
ажырамас ... ... Отан ... ... ... ... мен берілгендік, азамат ретінде халық пен елдің мүддесін қорғайтын
борышты сезіну болып табылады.
Қазақстандық патриотизмге ... ... ... сыйластық, бүкіл
адамзатты құрметтеу тұрғысынан қарау керек.
Міне, осы ... оқу – ... ... студент жастар бойына
сіңіру бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі болып отыр. Ол ... ... ... ісін ... тұрғыда қолға алу керек.
Патриоттық тәрбие жалпы тәрбиенің ... ... және ... ... ... ... ... бағытталған мақсатты
ұйымдастырылған және басқарылатын психологиялық – педагогикалық үрдіс болып
табылады.
Патриоттық тәрбие негізін ... мәні жеке ... ... ... көрсететін және қалыптастыратын идеялық ... ... ... ... пен дене ... ... байланыстарды анықтау және саралау болып табылады.
Патриоттық тәрбиеде қолданылатын іс - әрекет түрлері тәрбие процесінің
нақты мазмұнын ... ... іс - ... оқу – ... ... ойын, еңбек, қоғамдық – саяси, ...... іс ... жатқызуға болады.
Қосымшалар
Тест
1.Қазақстан Республикасының президенті кім?
А) Н.Ә.Назарбаев
Б) Әбіш Кекілбаев
В) Жармақан Тұяқбай
2. Қазақстан Республикасының туы ... «Көк ... ... ... болған соң
Б) күннің суреті белгіленген
В) қыран бүркіттің қанат жаюы
3. Қазақстан Республикасының елордасы Астана қаласы қай ... ... ... ... Қазақстан
В) Батыс Қазақстан
4. Қазақстан Республикасының әнұранының өзгертілген түрі қандай?
А) Жаралған намыстан қаһарман халықпыз
Азаттық жолында жалындап жаныппыз
Тағдырдың тезінен, тозақтың өзінен
Амансау қалыппыз, ... ... ... таңым, асқақтап тауым
Ән ойнар көгім, күй тартып көлім
Қол жетті міне аңсаған күнге
Жасай бер жаса, қазағым менің
В) Менің елім, ... ... ... ... болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің, Қазақстаным!
5. Қазақстан Республикасының Елтаңбасында не ... ... уық, ... ... ... аспан, күн
В) әскер, кітап, гүл.
6. 11 қантарда Астанада Ақордада қандай шара ... ҚР ... ... ҚР Президентінің ұлықтау рәсімі
В) ҚР Ата заңын қабылдау.
Пайдаланған әдебиеттер ... С. ... Жеті ... ... басы ... ... № 11 12-қаңтар, 2006
2. Д. Исабеков. Сенім салтанаты /Егемен Қазақстан №10 11қаңтар,2006
3. Ақжол ақпарат. Әлемназары ... ... күн /Ақ жол №4 ... ... Қазақстан Республикасының президенті Н.Назарбаев. Қ.Р ... / ЕҚ №8-9 ... ... А. ... ... халқыма, қазақтарға шапағатыңды аяма деп тіледім
Алладан / Нұр-Дала №10 2006
6. ... ... ... ... ... ... жүрегінде. Астана, 2005
8. Е. Шаймерденұлы. Ел тану әліппесі. Алматы,1998
9. А.Бейсенбаева,Л.Аукаримова. Отансүйгіштікке ... ... ... ... Т. ... Елін ... ұрпақ- ұлт мақтанышы //Қазақстан мектебі ... Г. ... ... ... ... // ... ... //
№12 2006
12. С.Светлана. Тәуелсіздік тірегің //Қазақстан мектебі №9 2002
13. Н.Ыбыраймова. Менің Қазақстаным!// Қазақстан мектебі №2 2002
14. ... ... ... ... ... ... //Бастауыш мектеп №2 2002
15. М.Аңсабаева. Сөнбес ... ... ... №12 2003
16. Ж.Қалиев.Халық педагогикасы құндылықтары негізінде оқушыларға
патриоттық тәрбие беру. ... ... ... ... // ... ... №1 2005
18. Н.Найзабекова. Патриоттық тәрбие- педагогиқалық проблема// Бастауыш
мектеп №6 2005
19. Н.Ә.Назарбаев.Бейбітшілік кіндігі.Алматы, 2001
20. ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу. Алматы, 2003
21. Т.Бегалиев. Педагогика қысқаша ... ... ... Қазақстан мектептерінде ... ... ... ... ... ... сөздігі.Алматы, 1995
24. Р. халық Кенжебаева.Оқыту үрдісінде педагогикасы арқылы оқушылардың
атамекенге сүйіспеншілігін қалыптастыру.Шымкент, 2005
25. Н.Ә.Назарбаев. Тарих ... ... ... ... Алматы, 2000
27. Н.Ә.Назарбаев. Сындарлы он жыл. Алматы,2003
28. Қ.Тасболатов. Қазақстандық патриотизмнің ұлттық және ... ... Отан ... ... ... ... өміршеңдік өлшемі // Арай №2 1997
30. В.М.Массов.Номады и древние цивилизаций: ... и ... // ... кочевых культур и древних цивилизаций.
Алматы,1989
№5 Жамбыл атындағы ... ... 4«д» ... тәжірибелік
жұмысының мәліметі
|№ |Оқушының аты- жөні |бағасы |Қызығушылығы |
|1 ... С |4 ... ... ... |
|2 ... Ә |5 ... ... бойынша |
|3 ... А |3 ... пәні ... |
|4 ... Б |5 ... пәні ... |
|5 ... Н |4 ... ... ... қызығады |
|6 ... А |5 ... ... ... |
|7 ... А |4 |Тіл ... көп мән ... |
|8 ... С |5 ... ... бойынша |
|9 ... М |5 ... ... ... ... |Есенбаев Н |4 |Домбыра ... ... ... ... Ә |5 |Ән, би ... қатысады |
|12 |Жарқынбекова Ә |4 ... пәні ... ... ... Н |4 |Ана ... ... ... ... ... |Заманбекова Д |4 ... ... мол ... ... А |5 ... ... ... ... ... С |5 ... ... ... | | ... ... Ә |4 ... ... ... | | ... ... Ж |5 ... қызығушылығы мол | | ... ... Ә |4 ... өнері үйірмесіне қатысады | | ... ... К |5 ... пәндер бойынша | | ... ... |3 ... баулу пәні бойынша | | ... ... Н |3 |Ән ,би ... ... | | ... ... М |5 ... пәні бойынша | | ... ... А |5 ... ... ... | | ... ... Л |5 |Ана ... ... ... ... | | ... ... Б |4 ... пәні бойынша | | ... ... С |5 ... ... | | ... |ШимбаеваЖ |5 ... ... ... | | ... ... М |4 ... пәні бойынша | | ... ... С |3 |Тіл ... ... | | ... ... Е |3 ... пәні бойынша ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көркем шығарма арқылы оқушыларға патриоттық тәрбие берудің педагогикалық мүмкіндіктері56 бет
Мектепте оқушы мінезінің қалыптасу ерекшеліктері28 бет
Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық құбылыс ретінде6 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Жоғары сынып оқушыларына медиа-білім берудің педагогикалық шарттары79 бет
Қазақстан Республикасының заңы94 бет
Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері27 бет
Атақұлдық ой-пікірлерінің патриоттық тәрбиеге ықпалы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь