Ақша - несие саясатыі

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І.Ақша нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1Ақша туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Қ.Р. ақшаға сұраныс және ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

ІІ.Ақша.несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.1Ақша . несие саясатының түрлері, құралы, мақсаты ... ... ... ... ... ... .13
2.2Несие операциялары. Ақша нарығының операциялары ... ... ... ... ...15
2.3Ақша . несие саясатының механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

ІІІ.Қ.Р.ғы ақша.несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.1ҚҰБ ақша.несия саясатының басты мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Кіріспе
Ақша дегеніміз — тауардың жалпы эквивалентінің тиянақталған түрі, құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны біте қайнасқан ерекше тауар. Яғни ақша — тауар өндіру мен оны айырбастау үрдісінде басқа тауарлардан бөлініп шыққан ерекше тауар, оның айрықша қызметі - барлық тауарларға ортақ балама (эквивалент) рөлін атқару. Осыдан келіп ақшаның жаппай күші болады. Ақшаның қоғамдағы мәнін К. Маркс "жеке адам өзінің қоғамдық билігін де, қоғаммен байланысын да өзінің қалтасына салып жүреді" деген афоризммен сипаттады. Ол мынадан айқын көрінеді:
Біріншіден, тек ақшаға айырбастау арқылы ғана тауарлар қоғамдық еңбектің нәтижесі екенін анықтауға болады. Мысалы, ақшаның тауар айырбасында делдалдық етуі арқылы қоғамдық еңбектің сапалық деңгейі айқындалып, сандық есебі жүргізіледі.
Екіншіден, әр адамның еңбектегі, яғни қоғамдық өндірістегі үлесін де ақша арқылы анықтауға болады. Себебі адам қоғамдық еңбектегі үлесін жалақы ретінде алғанда, ақша төлем құралы қызметін атқарғаны.
Үшіншіден, айырбас үрдісінде ақшаның делдалдық етуімен тауардың ішкі қайшылықтары да шешіледі. Тек ақшаның пайда болуына байланысты бүкіл тауарлар тұтыну құны түрінде айырбас қатынасының бір жағында тұрады да, ал екінші жағында бүкіл тауарларға қарама-қарсы ақша тұрады.
Тауарлар дүниесінің тауар және ақша болып екіге бөлінуі оның тұтыну құны мен құнының, яғни тауардың ішкі қарама-қарсы жақтарының қайшылығын шешуге жол салады. Өйткені, егерде тауар сатылса, оның тұтыну құнының біреудің қажетін өтеуге керек болғандығы. Бұл бір жағынан, ал екінші жағынан оның құнының бар екендігі дәлелденгені. Сатылған құн енді ақша түрінде тауар өндірушінің қолына түседі. Сөйтіп, тауар өндіруідіге түскен ақшаның мөлшеріне қарай өз өндірісіне басқа кез келген қажетті тұтыну құнын алуға мүмкіндік туады. Қазақстанның Ұлттық Банкі ақша-кредит саясатының жанама құралдарын пайдалана отырып, ақша базасының деңгейін реттеу жолымен инфляцияның төмен қарқынын ұстауға бағытталған тәуелсіз ақша-кредит саясатын жүргізеді.
1998 жылдан бастап Ұлттық Банк бюджет тапшылығын тікелей кредиттеу практикасын доғарды.
Соңғы 5 жылдың (1996-2000 жж.) қорытындысы бойынша девальвация мен инфляция сияқты көрсеткіштер бойынша Қазақстан Шығыс Еуропаның Польша және Венгрия тәрізді елдерімен бір қатарда тұр. Инфляцияның төмен қарқыны және ұлттық валютаның нақты қайта бағалануының болмауы өндірістің және экспорттың өсуіне оң ықпал етеді.
Бай табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану теңге бағамын нығайтуға және төлем балансының ағымдағы шотының оң сальдосын қолдауға ықпал ететін шетел валютасының елге жеткілікті келуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда екі деңгейлі банк жүйесі тұрақты қалыптасты, ол таяу шетелдердегі банк жүйесімен салыстырғанда неғұрлым дамыған болып табылады. Екінші деңгейдегі банктердің қызметтің және есептіліктің ха-лықаралық стандарттарына көшуі, шетел банктерін ішкі нарыққа жіберу, банк капиталын шоғырландыру және банк секторын капиталдандыруды одан әрі арттыру банктеріміздің бәсекеге қабілеттілігін арттырады, Қазақстанның банк капиталының әлемдік қаржы ағынына интеграциялануын ынталандырады. Халықаралық рейтингілік агенттіктердің кредиттік рейтингіне ие отандық банктердің саны 8-ге дейін өсті.
Банктік сектордың тұрақтылығы, жеке тұлғалардың депозиттерін міндетті ұжымдық сақтандыру жүйесінің жүмыс істеуі коммерциялық банктердің жүмысына халықтың сенімін біртіндеп нығайтады, мұның өзі банктердің ресурстық базасының ұлғаюына ықпал етеді.Өз кезегінде олардың ресурстық базасының өсуі, банктер арасындағы бәсекенің күшеюі және қайта қаржыландыру ставкаларының бірнеше мәрте төмендеуі экономиканы кредиттеуді кеңейту үшін қолайлы жағдайлар жасайды.
Қазіргі кезде таза халықаралық резервтер ақша базасынан 2,3 есе асып түседі, мұның өзі ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Оның үстіне Қазақстан алтын өндіретін ел болып табылады және алтын-валюта резервтерін ішкі тауар өндірушілерінен алтын сатып алу есебінен толықтыру мүмкіндігіне ие.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер туралы» ереже-Актілер жинағы,2002,18құжат.
2.«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
3."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
4.Ақша,несие,банктер.-Алматы,2001.
5.Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. — М., 1992.
6.Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. — М., 1995.
7.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ред
8.Валюта түсінігі.-"Банки Казахстана", 2005-ж., N6.
9.Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
10.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
11."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., Алматы-2004ж.
12.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001,N
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
І.Ақша
нарығы......................................................................
...............................5
1.1Ақша туралы түсінік
............................................................................
........5
1.2 Қ.Р. ақшаға сұраныс және ерекшеліктері
..................................................7
ІІ.Ақша-несие
саясаты.....................................................................
................13
2.1Ақша – несие саясатының түрлері, құралы,
мақсаты.........................13
2.2Несие операциялары. Ақша нарығының операциялары ...................15
2.3Ақша – несие саясатының
механизмі.................................................18
ІІІ.Қ.Р-ғы ... ... ... саясатының басты
мақсаты....................................23
Қорытынды...................................................................
...........................29 Әдебиеттер
тізімі......................................................................
...............31
Кіріспе
Ақша дегеніміз — тауардың жалпы эквивалентінің ... ... ... ... мен ... құны біте ... ... тауар. Яғни
ақша — тауар өндіру мен оны ... ... ... ... ... ерекше тауар, оның айрықша қызметі - барлық тауарларға ортақ балама
(эквивалент) рөлін атқару. Осыдан ... ... ... күші ... Ақшаның
қоғамдағы мәнін К. Маркс "жеке адам өзінің қоғамдық ... де, ... да ... ... салып жүреді" деген афоризммен сипаттады. Ол
мынадан айқын көрінеді:
Біріншіден, тек ... ... ... ғана ... ... ... екенін анықтауға болады. Мысалы, ақшаның ... ... етуі ... ... ... ... деңгейі айқындалып, сандық
есебі жүргізіледі.
Екіншіден, әр адамның еңбектегі, яғни ... ... ... де
ақша арқылы анықтауға болады. Себебі адам қоғамдық еңбектегі үлесін жалақы
ретінде ... ақша ... ... ... ... айырбас үрдісінде ақшаның делдалдық ... ... ... да шешіледі. Тек ақшаның пайда болуына ... ... ... құны ... ... ... бір жағында тұрады да, ал
екінші жағында бүкіл тауарларға қарама-қарсы ақша ... ... ... және ақша ... ... ... оның ... құны
мен құнының, яғни тауардың ішкі қарама-қарсы жақтарының қайшылығын шешуге
жол салады. Өйткені, егерде тауар ... оның ... ... біреудің
қажетін өтеуге керек болғандығы. Бұл бір жағынан, ал ... ... ... бар ... ... ... құн енді ақша түрінде тауар
өндірушінің ... ... ... ... ... ... ... қарай өз өндірісіне басқа кез келген қажетті тұтыну құнын алуға
мүмкіндік туады. Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ... ... отырып, ақша базасының деңгейін реттеу ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
1998 жылдан бастап Ұлттық Банк бюджет тапшылығын тікелей кредиттеу
практикасын доғарды.
Соңғы 5 жылдың ... жж.) ... ... девальвация мен
инфляция сияқты көрсеткіштер бойынша Қазақстан Шығыс Еуропаның Польша және
Венгрия тәрізді елдерімен бір қатарда тұр. ... ... ... және
ұлттық валютаның нақты қайта бағалануының болмауы өндірістің және
экспорттың өсуіне оң ... ... ... ... ұтымды пайдалану теңге бағамын нығайтуға және
төлем балансының ағымдағы шотының оң ... ... ... ететін шетел
валютасының елге жеткілікті келуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда екі ... банк ... ... ... ол ... банк ... ... неғұрлым дамыған болып табылады.
Екінші деңгейдегі банктердің ... және ... ... ... ... ... ішкі ... жіберу, банк капиталын
шоғырландыру және банк секторын капиталдандыруды одан әрі ... ... ... арттырады, Қазақстанның банк
капиталының әлемдік қаржы ағынына ... ... ... ... ... ... ие отандық
банктердің саны 8-ге дейін ... ... ... жеке тұлғалардың депозиттерін міндетті
ұжымдық сақтандыру жүйесінің жүмыс істеуі коммерциялық ... ... ... ... ... мұның өзі банктердің ресурстық
базасының ұлғаюына ықпал етеді.Өз кезегінде олардың ... ... ... арасындағы бәсекенің күшеюі және ... ... ... ... төмендеуі экономиканы кредиттеуді кеңейту үшін
қолайлы жағдайлар жасайды.
Қазіргі ... таза ... ... ақша ... 2,3 есе ... ... өзі ұлттық валютаның тұрақтылығын ... ... ... ... алтын өндіретін ел болып ... және ... ішкі ... ... ... ... алу ... толықтыру
мүмкіндігіне ие.
I.Ақша нарығы
1.1 Ақша турулы түсінік
Акша өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді: ... ... ... ... ... ... кұнды ақшалар — номиналдық құны оны дайындауга
кеткен нақты құнымен сәйкес келетін ақшалар.
Мұндай ақшаларға ... ... ... ... мыстан, күмістен және
алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр ... ... ... ... формасы — бұл олардың соңғы формасы. Монетаның бет жағы ... ... жағы — ... және жаны гурт деп ... ... шығуын римдіктердің жүрегі саналатын шіркеу құдайы
Юнона-Монета есімімен байланыстырады, яғни сол шіркеуден ... ... ... ... эпир ханы ... соғыста (б.э.д. 275 ж.)
жеңіске жеткендігі туралы аңыз бар. «Монета» сөзі латынша «mоnео» — ... ... ... ... ... ... VII ғ. б.э.б Ертедегі Қытайда және Ертедегі Лидия
мемлекетінде пайда ... Киев ... ... ... ... болуы IX
— Хғғ. жатады. Бастапқы кездері айналыста алтын монеталармен қатар, ... да қоса ... ... бірқатар елдер де XIX ғ. екінші жартысында өтті. Бұл
елдердің ішінде алтын ... ... ... ... ... отарларымен
бірге ағылшын елі алған. Алтын айналысы ... ... ... ... ... мынадай объективті қажеттіліктері болған:
* алтын өндірісі тауар өндірісінің артынан ілесе алмай,нәтижесінде
айналыстағы ақшаға деген қажеттілікті толық өтей алмады;
* жоғары қүнды ... ... ұсаң ... ... ... ... ... алтын стандарты, жалпы ... ... және ... ... не бары бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін болды және
соғысушы елдер ... ... жабу ... ... қағаздай
белгілерін шығаруды ұлғайтты. Соның нәтижесінде, біртіндеп алтын айналыстан
шыға бастайды.
Толық құнсыз ... ... ...... құны ... ... ... өндірісіне кеткен қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін
ақшалар.Оларға мыналар жатады:
құнның ... ...... ... ... ... ұсақ
монеталар, мысалға жез, алюминий т.б. монеталар;
құнның қағаздан жасалган белгілері.
Құнның қағаздай белгілері екіге бөлінді: қағаз ақшалар және ... ... — бұл ... ... өкілдері.Қағаз ақшалар (қазыналық
билеттер) — бюджет тапшылығын жабу ... ... және ... сондай-ақ мемлекет белгілеген өзіндік номиналыбар ... ... тек қана ... ... және ... күрс ... ... — тауар өндірісінін дамуын яғни тауарларды сатып алу
және сатудын уақытын кешіктіріп ... ... ... ... болған ақшалар.Несиелік ақшалардың мынадай түрлері бар: ... және ...... бір ... ... ала келісілген мерзімде ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған заң ңабылданға дейін және онан ... ... ... ... ... (ағыл. сөзінде «Ваnk-nоtе» аударғанда «банк билеті») — ... ... ... әр түрлі номиналдағы ақша бірліктері.
Чек — ағымдағы шот ... ... ... ... бір ақшалай соманы
төлеу туралы немесе басқа ағымдық шотқа аудару ... ... ... ... ... ...... торабының ақпараттарды автоматты түрде
өндеу құралдарын қолданатын байланыс ... ... ... ... және ... ... сатушылар мен сатып алушылар арасындағы
төлемдер жынтығы.Электронды ақшалар пластикалық карточка формасында болады.
Олар екі ... ... ... ... ... ... — банкте арнайы
карточкалық қаражаты бар, клиент арасындағы келісімшартқа сәйкес шоттағы
қаражатты пайдалануға, ... ... ... ақша ... сондай-ақ
тауарлар мен қызметтер үшін төлеуге арналған төлем құралы.Кредиттік
карточка — онын ... мен ... иесі ... ... ... ... ... мен қызметтер үшін төлемді жасауға, не қолма-
қол ақша алуға арналған карточка.
1.2. ... ... ... және ... ... ... Ақша - ... немесе халықаралық айырбас құралы.
Ақша сұранысы жеке адамдардың иемденетін ақшаларының сатып алу ... ... ... ақша ... баға ... ... ... өзгеріссіз болады.
2. Атаулы ақша сұранысы баға деңгейімен ... ... ... ... ... ... ... төмендегіше айтамыз. Егер баға
деңгейіндегі өзгерістер жалпы басқа өзгерістерді тұрақтандырса, жеке ... ... ие ... ... ... жеке адам баға ... орай ... еткенімен, барлық нақты өзгерістер сол күйінде қалады
да, ол ... ақша ... зиян ... ... сүйене отырып, ақша сұранысының нақты баланс
сұранысымен бірдей екенін, ондағы өзгерістер баға деңгейіне пропорционалды
болатынын көреміз.
Теориялық ... ... ақша ... ... ... ... бірі
болып келеді. Ол нақты табыс ... ... ... ал ... пайыз
мөлшерлемесі өскенде ол қысқаруы тиіс.
Ақша сұранысын айқындайтын негізгі үш себеп бар. ... ... ... ... ... ақша ... ... көруге
болады.
Сөйтіп, төмендегі үш теория ... ақша ... үш ... келеді:
* Келісімдер мотиві, мұнда ақша сұранысы әрдайым ... ... ... аргументі: ақша сұранысы күтпеген кездейсоқтыққа тап болады;
* Жалдаптық дәлел: жеке ... ... ... мен ақша құнына
сенімсіздік білдіреді.
Келісімдер мен сақтық дәлел ... сөз ... біз ... ... ... себебі М2 мен М3 жалдаптық дәлелге жатады.
Ақша сұранысын талқылағанда 2 тұжырымға сүйенеді:
* монетарлық;
* кейнстік.
Классиктер ақша сұранысын мына тендеу ... ... ... — айналымдағы ақша көлемі;
V - ақша айналымының жылдамдығы;
Р — баға ... - өнім ... ... теория тұрғысынан ақшаға сұраныс екі мотивке негізделеді. 1-мотив
бойынша адамдар мен фирмалар ақшаны ... ... ... ... ... жасау үшін керекті ақша көлемі:
* тауар жиынының кәлемі;
* баға;
* жиынтық табыс;
* ақша ... ... ... ... басты фактор табыс болып саналады, сондықтан
M d/t =(f*Y/+)
Бұл жерде M d/t — ақшаға трансакциялық сұраныс;
Ү — ... ... ... ... мотиві бойынша сұраныс деген атқа ие болды.
Ол адамдарда көзделмеген төлемдерге кез болғанда пайда ... Бұл ... ... бір ақша қоры болуы керек. Оның көлемі көзделмеген шығындар
көлеміне байланысты болып, ал оның өзі ... ... тура ... ... d/i ... d/i — ... ... бойынша ақша сұранысы. Бұл 2 ... ... ... ... ... ол тік сызық ретінде
көрсетіледі.
Сурет 1. Ақша сұранысы. а-трансакциялық, ә- жалдаптық, б- жалпы.
Дж. Кейнс ақша сақтаудағы ... ... - ... ... ... Бұл ... ақша ... дивиденд әкелмеген кезі қарастырылады.
Жалдаптық сұраныс кезінде ақша қаржы активтерін сату және ... ... ... әкеледі.
Классикалық және кейнстік тұжырым ақша сұранысында келесі факторларды
бөліп шығарады:
* табыс көлемі Ү
* пайыз мөлшерлемесі і
Md=f(Y/+,i)
Классикалық ... ақша ... ... ал ... керісінше
пайыз мөлшерлемесімен байланыстырады.
Инфляция факторын жою үшін ақшаға нақты сұраныс көрсеткішін пайдаланады
(М/Р)d=f(Yi)
1(б)-суретінде жалпы ақшаға сұраныс қисығы трансакциондық және ... ... қосу ... алынған. Ақшаға сұраныс Мd і осін
қиып өтпейді, өйткені трансакциялық сұраныс және ... ... ... ... ... ... ол ... деңгейімен анықталады.
Мұқтаждықты қанағаттандыратын ақша басқаға да ... ... ... жасауы үшін бірқатар қаражаты болғанымен, олар
кездейсоқ мұқтаждықтарға, яғни сақтауға ... ... ... ... ... ... егер ... активтерге пайыз мөлшерлемесі артса, онда
ақша сұранысы төмендейді.
Ақша басқа активтерге қарағанда аз пайыз ... ... ... көп ... ... жеке адам аз ақша ... ... пайыз
мөлшерлемесі артқан сайын ақша сұранысы да артады, ал балама активтерге
пайыз жоғары болған ... ол ... Іс ... біз ақша құнын ақшаға
аламыз және де басқа активтерге, мысалы, ... ... ... ... ... куәлігі немесе коммерциялық іс ... ... ... да ... ... ... пайыз мөлшерлемесі — дербес
пайыз мөлшерлемесіне жатады.
Бұл тұстағы ақша құны басқа активтерден түскен табыс пен дербес ... ... ... тең ... ... ... сұраныс. Келісімдер жөніндегі сұраныс қашанда
ақшаның тауар және қызметке төленуі барысында пайда болады.
Келісімдер ... ... ... отырып, біз пайыз
мөлшерлемесінің сомасы мен ... аз ... ... ... ... Бұл түсінікті болу үшін мынадай мысал келтірейік.
Әлдекім ай сайын, салық төлегеннен кейін, 1800 долл. ... ... Ал ... ол ай ... ... 1800 ... 60 долларды жұмсайды немесе бір
күнде 60 долл. ... ... 1,740 ... ... ... ... ... сайын банктен 60 долл. алып тұруына тура ... ... ай ... ... ... ... ақшасына пайыз алады.
Мұны ақшадан түскен табыс дейміз. Келісім арқылы қанша ақша ұстауды білу
үшін жеке адам қолдағы ақшасының ... ... ... Жеке ... ай сайынғы
атаулы табысы Үn делік. Сол Үn кассадағы есепке ай ... ... ... үшін ол ... ... ... чек ... қаражат алады. Кассада
қалған депозиттен әр ай сайын і пайыз мөлшерлемесі пайда ретінде түседі. ... ... ... ... ... Жеке ... ... және сақтық
кассасындағы есебі арасындағы басқа келісім құны (іс). Ол қүн жеке ... ... ... адам ... қүны ... мүмкін.
Ай сайынғы қолда бар ақша сомасының ... ... ... ... жеке адам бір айда бір ... сақтық кассасынан қолма-қол
ақша алғаны көрсетіледі. Айдың ... жеке адам бар ... Үn-ді ... ... да, оны сол бір ай бойы ... 2(ә) ... ақшаны екі
келісім жа-сағаны үшін ұстайды, біріншісі айдың басында, ал екіншісі айдың
орта шенінде жүзеге асады. ... бір ... ... ақша — Үn /2; (ә)-де
— Үn /4).
Кассаны үлесімді реттеу – орынды шығын санын анықтайды. Басқа келісім
құны –tc- ... ... ол МС ... ... ... ... — МВ — аз
мөлшердегі ақша балансының пайыздық сомасы. Шекті табыс шығын саны көбейген
сайын азая береді. Е нүктесінде ақша құны ... Е ... ... ... ... үнемдеу есебінен ақшаға айналады.
3-суреттен екі маңызды мәселе туындап отыр. Біріншіден, ... ... ... Ол МС ... ... ... қозғалтып, шығындар санын азайтады,
Сурет 3.
сондықтан n ақшаны арттырады. Екіншіден, ... ... өсуі ... ... қозғалтады. Сондықтан артқан n ақшаны азайтады: пайыз
мөлшерлемесі жоғары болған кезде жеке адам жоғары ... ... ... ... жиі баратын болады. Сол себепті 3-сурет ақша сұранысы ... ... ... ... ... ... 3-суреттен көрініп тұрғандай пайдасы ... өсуі МВ ... ... жылжытып, келісімдер санын арттырады.
Ақша сұранысының икемділігі. ... ... ... ... ... пропорционалды артатыны көрсетілген. Басқаша айтқанда, табыстың
ақшаға ... - Үn/М ... ... ... ... Табысы жоғары адам
шамамен ақшаны аз мөлшерде ұстайды. Бұл ... ... ... ... орын ... Яғни ақша ... икемділігі 1-ден аз [ол тендеуде
1/2-ге тең].
Табыс ... ақша ... ... ... ... ... ... бір пайыздық өзгерісте болуы тиіс. Сонымен, тендеу ақша
аударымының икемділігі делдалдыққа 1/2 ... және ... ... ... екенін көрсетеді.
Табыс артқан кезде адам қолдағы бір ... ... ... ... ... Табыс жоғарылағанда кассаны басқару нәтижелі болады.
Өйткені келісімнің әрбір ... қүны ... ... ... ... сұранысқа икемділігі:
Δ(М / Р) / ΔҮ ... ... Δ (М / Р) . ... Ү ... М /Р ... ез ... ... төменгі құны - делдалдық келісімінің
нәтижесі болып отыр. 10 долл. аударымның құны 10 млн. ... ... яғни бұл ... әр доллардың құны көп мөлшердегі ... ... ... ... (tс - кассадан алу құны) уақытқа байланысты. ...... ... ... Ол кезде табыстың өсуі акдіа сұранысының
артуын көрсетеді де, ол 1/2-ден көп болады. Өйткені tс Ү^ -пен ... Ақша – ... ... Ақша – ... ... ... ... мақсаты
Нарық жағдайында банк жүйесі екі деңгейде болады: ... ... және ... (депозиттік) банк. Коммерциялық банктердің
негізгі функциясы несие беру және салымдарды ... ... ... ... ... ақша ... кеңейтеді. Банк жүйесі құнды
қағаздарды алып-сатумен де айналысады.
Орталық банк ұлттық ... ... ... ... ... сақтайды, коммерциялық банктердің міндетті резервтері банктер
арасындағы шот айыру ретінде пайдаланылады. Орталық банк халықаралық ... ... және ... ... ... орындайды және шет
мемлекеттердің және банктерінің ... ... ... ... банк ... саясатын қалыптастырады және жүзеге асырады,
коммерциялық банктердің іс-әрекетін қадағалайды және ... ... пен ... банк ... және банктен тыс секторлардың
шешімдері нәтижесінде экономикадағы ақша ұсынысының өзгеруіне ... банк ақша ... ақша ... және ... әсер ... ... Ақша ... нақты көлемі коммерциялық банк опера-
цияларының нәтижесінде несиені қабылдау және беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... анықтайтын және
жүзеге асыратын орган болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем
қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына ... ... ... ... ... ... ... банкі мемлекеттік ақша-несие
саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан
Ұлттық банкі ақша-несие саясатының ... ... ... валютаның тұрақ-
тылығын, яғни оның төлемқабілеттілігі мен ... ... ... ... қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие — бұл айналыстағы ақша жиынын, ... ... ... ... ... банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған
шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық ...... банк ... табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық
банк тарапынан реттеу объектілеріне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол
ақшасыз жиынының жиынтығы ... ... ... ... ... ... ақша-
несие саясатының екі типі болады:
1) рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие ...... ... банктердің несиелік
операциялар көлемін шектеуге және қатаң шарт ... ... ... деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты — несие беру ... ... ақша ... ... ... ... және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты сипатталады. Соңғы жылдардағы ... ... ... ... ... ... төмендету және теңгенің
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Ақша-несие саясатының мақсаты және құралдары. Ақша ... ... ... ... ... ... өсуі;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) ... ... ... ... ақша ... пайыз мөлшерлемесі;
б) айырбас курсы.
Құралдары:
а) несие берудің лимиті, ... ... ... реттеу;
ә) міндетті резервтер нормасының өзгеруі;
б) есептеу мөлшерлемесінің өзгерісі;
в) ашық нарықтағы операциялар.
Тікелей (а) және ... ... ... ... ... ... құралдарды тиімді пайдалану ақша ... ... ... ... экономикада әсіресе алғашқы өзгерістер кезеңінде,
тікелей және жанама ... ... ... ... ... ... ... саясаттың, сонымен қатар қазыналық,
валюталық, сыртқы ... ... және ... да ... ... ... саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бір бағыты ретінде
қарастырылады.
Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тікелей ... ... ... ... ... ... ... жетуде Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргізуде.
Нысанаға алатын ақша базасы ... ... ... ... ... реттеледі:
* қайта қаржыландыру мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін белгілеу;
* ҚҰБ-те (Қазақстан Ұлттық банкі) ... ең ... ... ... ... оның ... сырттан тартылған
қаражаттарды мерзіміне, көлеміне және ... ... ... ... ... ... сатып алу жәнесату бойынша ақша
нарығындағы операцияларды жүргізу;
* банктерге және үкіметке несие ... ... ... басқыншылық;
* кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен көлеміне тікелей сандық шектеулер ... ... ... алу ... ... ... ... Ақша нырығындағы операциялар
Міндетті резервтер. Коммерциялық банктер Орталық ... ... ... ... ... ... ... Бұл депозиттегі
ақшаларының белгілі бір бөлігі, мұны міндетті резервтер деп атайды.
Әр мемлекетте ақшаны сақтау формалары әр түрлі болады.
Міндетті резервтердің ... ... ... ... бір ... ... тағайындалады. Олар салымның түрлеріне байланысты
бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... болады.
Банктер артық резервтерді сақтайды — бұл ... ... ... ... ... ... есетін төтенше жағдайларда пайдаланылады.
Резервтік талаптар. Ақша нарығындағы тепе-теңдікті қамтамасыз ... ... ... ... реттеуде және олардың міндеттемелері
бойынша төлемсіздікті төмендетуде, сол сияқты ... ... ... ... мүдделерін қорғау мақсатында Ұлттық банк ең ... ... ... ... ... ашық ... операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялық банктерді жанама ақшалай-несиелік реттеудің ... ... ... ... банк ... бүгінгі даму
жағдайында резервтік коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... мультипликатор үрдісін
реттеу қызметтерін атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл құралы 1993 жылы 1 қаңтарда еңгізілген «ҚР
коммерциялық, ... және жеке ... ... ... ... сәйкес, міңдетгі резерв нормативі 18—20% мөлшерінде бекітілген
болатын. Қазіргі ... ол ... ... ... ... ... ... яғни Ұлттық банктегі корреспонденттік шоттардағы
қаражаттардың өсуіне байланысты резервтік талаптар шамасын төмендетіп қана
қоймай, сол сияқты ... ... ... ... яғни ... ... ... барысында корреспонденттік шоттағы
қаражаттар сомасын ең төменгі резервтер мөлшерінен төмен ... ... ... ... ... ... резервтердің өте жоғары деңгейде болуы,
банк жүйесінің қаржы ... ... ... нашарлатып, ал ең
төменгі резервтер нормасының артуы несиелік ресурстардың экономикаға
құйылуына ... ... ... пен ... ... ... нормалар біршама жоғары деңгейде
бекітілген. АҚШ-та міндетті резервтер банктер ... ... мен ... ... ... келеді. Міндетті резервтер федералдық
резервтік банктердің пайызсыз ... ... ... ... ... мөлшері федералды резервтік банктердің АҚШ ... ... ... ... операциялардың басты бір көзін
құрайды. ... ... ... ... ... ... әсер ететін федералды резервтік банктік жүйенің ... ... ... ... ... басты мақсаты банк несиесінің
артықшылығынан немесе жеткіліксіздігінен тұрады. Дәл осылай, ... ... ... ... ... ... ... және экономиканы
түрақтандыру барысында бұл резервтер салым иелерінің мүдделерін қорғау
құралы ... ... ... жүйе экономикалық құлдырау кезеңінде міндетті
резервтердің іскерлік белсенділігін арттыру және ынталандыру үшін ... ... жиі ... отырған. Ұлттық банк екінші ... ... ... ... ... байланысты ең төменгі
резервтік талаптарды ... ... ... ... екі тәсілді
қолданады:
1) міндетті резервтер;
2) резервтеудің баламалы тәртібі.
Орталық банк неғұрлым ... ... ... ... ... ... банктердің операцияларды жүзеге асыруға
пайдаланатын қаражаты аз болады. Резерв нормасының өсуі (rr) ... ... ақша ... ... алып ... ... банк ... резерв нормасын өзгерте отырып, ақша ұсынысының
динамикасына әсер ... ... ... ... ... ... сирек түседі,
өйткені ондай жұмыстар өте күрделі, ал бұл құралдың күші ... ... ... ... ... ... реттеудің бірі есеп мөлшерлемесін өзгерту.
Мұндай тіркеу ... ... ... банк ... ... береді. Егерде есеп мөлшерлемесі өсетін болса, онда Орталық
банктен қарыз алу азаяды, ... ... ... ... ... ... және коммерциялық банктер қымбат несие алғаннан соң,
қарыз пайыз мөлшерлемесін өсіреді.
Несиенің ... және ... ... барлық жүйеге таралады.
Экономикада ақша ұсынысы төмендейді.
Есеп мөлшерлемесінің кемуі керісінше әсер етеді.
Әдетте тіркелген мөлшерлеме нарықтағы ... ... ... бірақ Орталық банктен несие алу белгілі әкімшілік қиындықтарға
тіреледі.
Қысқа ... ... ... ... ... толтыру үшін
беріледі. Орта және ұзақ мерзімдік несиелерді Орталық банк ... ... ... ... және ... операцияларына соңғы
жылдары Ұлттық банк қызметінің алдағы уақыттарда классикалық қызметіне
жақындауына байланысты ... ... ... ... ... екінші
деңгейдегі банктерді несиелеу тек қана ... ... ... ... ... ... ... жабу үшін Үкіметке несие
беру бюджет саясаты аумағында, яғни Ұлттық банктің республикалық бюджетгі
несиелеуден бас ... ... ... ... ... беру ... несие үшін тікелей өтініш жасауы қарастырылған жоқ. Ұлттық
банк несиелерін ... ... ... ... ... ... ... ломбардтық несиелеу негізінде жүзеге асырылады.
Ақша нарығындағы операциялар. Ақша ... ... - ... ... ақша жиынының көлемін реттеу мақсатында екінші реттегі
нарықта мемлекеттің бағалы қағаздарын сату және ... ... ... білдіреді.
Бұл біршама ақша жиынын, коммерциялық банктердің ... ... ... ... ыңғайлы әдістерінің бірі болып табылады. Оның
негізгі мәні ақша эмиссиясын ... ... ... ... ... ... банк нарықта бағалы қағаздарды сату арқылы оны ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп,
керісінше, банктерге несие беруді және ақша ... ... ... банк ... ... ... алады да, тиісті соманы банктердің
резервтік шотына қайта аударады.
Осы айтылғанның барлығын Орталық банк коммерциялық банктердің ... ... ... ... Егер ... банк ... сатып
алған бағалы қағаздарын қайта сату көлемі жаңа партия көлемінен көп болса,
банктердің ... ... ... ... не керісінше.
Орталық банк ақша нарығы операцияларын мұқтаждық пайда болуына немесе
ақша-несие эмиссия көлемінің кеңеюіне байланысты жүйесіз ... ... ... ... ... банк жоғарыда аталған құралдары арқылы ақша-несие саясатының
мақсаттарын жүзеге ... 1) ақша ... ... бір ... ... ... ... саясат); 2) немесе пайыз мөлшерлемесін ұстап тұру (икемді
монетарлық саясат).
Ақша саясатының варианттары ақша ... ... әр ... ... ... ақша жиынын ақшаның ұсыныс қисығының вертикалды
жағдайына сәйкес келетін деңгейінде ... Ал ... ... ... ... ... горизонталды түрде болады.
Ақша-несие саясатының вариантын тандау көп жағдайда ақшаға сұраныспен
байланыста болады. Мысалы, ... ... ... өсуі ... ... ... онда ақша ... қалыпты ұстау үшін қатаң
саясатты ... жөн, бұл ... ақша ... вертикалды түрде
бейнелейді.
Егерде ақша айналымының күтпеген, ... ... ... динамикасын сақтап қалса, онда пайыз мөлшерлемесін ... ... ... саясат пайдаланылады. Бұл жағдайда ақша ұсынысы
горизонталды ... Ls ... ... ... ... ... өзгерісі немесе ақша жиынына (5-сурет), пайыз мөлшерлемесіне ... әсер ... ... банк бір ... ақша ... мен ... ... алмайды. Мысалы, ақшаға сұраныс өскен кезде ... ... ... тұру ... банк ақша ... ... оны
сұраныстың өсуіне байланысты пайыз ... өте тез ... ... (Бұл ... Lr ... оңға ... тепе-теңдік нүктеде
өзгереді).
Мұндағы R — пайыз мөлшерлемесі М — ақша ... 4. ... ... ... ... қатаң ақша саясаты. ... ... ... ... ... механизмі және оның салық-бюджет,
валюта саясаттарымен ... ... ... өте күрделі табыстау
механизмінен тұрады. Жалпы саясаттың тиімділігі әр бөліктің сапалы жұмысына
тәуелді. Ақша-несие ... төрт ... ... ... ... Орталық банк саясатының салдарынан нақты ақша ұсынысының M s
мәнінің өзгеруі;
P
Ақша нарығындағы пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі;
2) Пайыз ... ... ... ... ... ... ... Жиынтық сұраныстың өзгеруіне байланыстыөнім келемінің өзгерісі.
Ақша ұсынысының ... мен ... ... реакциясының арасында тағы
екі аралық баспалдақ жатыр, осы жағдайлар соңғы нәтижеге көп ықпал етеді.
Нарықтық пайыз мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық агенттердің ... ... ның ... ... ... ал бұл ... ... ақша саясатын кеңейтуінің салдары. Мұндай саясаттың салдары
Сурет 6.
ретінде ... ... ... ... алу, несиесінің ... ... ... ... ... ... ... L° қисығының тікшелеу болуынан ақшаға
сұраныстың сипатына, түріне тәуелді болады.
Ақшаға сұраныс пайыз ... ... ... ... онда ақша жиынының өсуіне, пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... Және ... ... ... пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне
әлсіз әсер етсе, онда ақша ұсынысының өсуі ... ... ... алып ... (7-8-суреттер).
Сурет 7.
Сурет 8.
Келесі қадам, пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне бай-ланысты жиынтық
сұранысты түзету ... ... ... ... динамикасына
инвестициялық шығындар әсер етеді деп есептеледі. Егерде ақша нарығында
пайыз мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі ... деп ... онда ... ... ... сұраныстың сезімталдығы
байқалады. ... ... ... ... онда осы ... ... ... мәнінің кеңейуі пайда болады. Табыстау механизм бұзылуына
байланысты ақша саясатының төмендеуі ... ... ... ... мүмкін.
Мысалы, ақша нарығында пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгерісі немесе пайыз
мөлшерлемесіне жиынтық сұраныс реакциясының болмауы, өнім ... мен ... ... ... ... ... құбылыс нарықтық экономикаға
көшіп жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша ... ... ... сапалы жұмысынан басқа да ... ... ... ... ... ... экономикаға әр уақытта дұрыс әсер ете
бермейді, сондықтан да ... банк ... ... бір тұрақты
деңгейде ұстап тұру ... ... ... демек
мультипликатор арқылы өнім көлеміне әсер ... Егер ... ... және жалпы ұлттық өнім өссе, онда ақшаға трансакциялық ... ... ЖҮӨ ... ... бір ... жағдайында пайыз мөлшерлемесі
өседі, демек ақша ... ... ... ... ... үшін, Орталық
банк ақша ұсынысын өсіруі ... ... ... ЖҮӨ ... ... және ... пайда болуына әкеледі.
Экономикадағы құлдырау және ақшаға сұраныстың азаюы ... ... ... ... ... болдырмау үшін, ақша ұсынысын азайтуы
қажет. Бірақ ... ... ... сұранысты төмендетіп, экономикадағы
құлдырауды шиеленістіре түседі.
Ақша-несие саясатының жанама әсерлерін де ескерген жөн. Мысалы, ... банк ақша ... ... ... деп ... онда ол құнды қағаздар
нарығынан облигация сатып алу арқылы ақша базасын кеңейте ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесі төмендей бастайды. Бұл жағдай
екі коэффициентке әсер етуі ... (сг және ... ... ... ... ... ие бола ... (шешім
қабылданғаннан бастап, нәтижеге дейін), өйткені экономикадағы инвестициялық
белсенділік өзгерісіне байланысты ... ... ... ЖҰӨ
көлеміне әсер етеді, мұндай құбылыстар ұзаққа созылады.
Ақша-несие саясатының қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... ... байланысты.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен тығыз
байланысты.
Егерде Орталық банк ... ... ... ... ... көздесе, онда
дербес, тәуелсіз ішкі ақша саясаты ... ... ... ... айнымалы
курсты ұстау мақсатындағы әрекеттер, валюталық резервтердің көбеюі және
азаюы экономикадағы ақша жиынының өзгеруіне ... ... ... ... ... ақша ... өседі.) Салық-бюджет және ... ... ... келтіру белгілі қиындықтарды тудырады. Егер
мемлекет экономиканы мемлекеттік шығындарды көбейту арқылы ынталандырса,
онда ... ... ... ақша ... байланысты болады.
Қазыналық саясаттың нәтижесінде бюджетте тапшылық болса, онда мұндай
жағдайда тиімді, ... ... ... ... ... саясаты
3.1 ҚҰБ ақша-несие саясатының басты мақсаты
Қазақстан Ұлттың банкі ... ... ... ... ... ... орган болып табылады.
ҚҰБ ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын,
яғни оның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... қатысты
тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты — бұл айналыстагы ақша массасын, несие ... ... ... ... жалпы банк жүйесінін қызметін
реттеуге бағытталган шаралар жиынтығы.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі Ұлттың
банк болып табылады. Ал ... ... ... банк тарапынан реттеу
объектісіне экономикадағы қолма-қол және қолма-қолсыз ақша массасының
жиынтығы жатады.
Шаруашылың конъюктурасының ... ... ... ... типі болады:
1. Рестрикциялық ақша~несие саясаты;
Экспанцондық ақша~несие саясаты.
Рестрикциялық ақша-несие саясаты — екінші денгейлі ... ... ... ... және ... шарт белгілеуге, сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесінің денгейін арттыруга бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанициондық ақша-несие саясаты — ... беру ... ... ақша ... өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің тәмендеуімен байланысты шаралар.
Соңғы жылдардағы ақша-несие ... ... ... ... төмендету және теңгенің ... ... ету. ... жетуде Ұлттық банк қатаң ... ... ... Заңға
сәйкес Ұлттық банк мынадай ақша-несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... Ен төменгі міндетті резервтер нормасын белгілеу;
* Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және ... ... ашық ... ... ... және ... несиелер беру;
* Валюталық нарықта интервенциялау;
• Кейбір жағдайларда, ... ... ... ... мен көлеміне тікелей сандық шектеулерге енгізу.
Қазіргі уақытта жоғарыда ... ... ... іс ... отырғандары: ресми сыйаңы мөлшерлемелері, қысқа мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық ... ... банк ... ... ... ... ... ресми сыйақы
мөлшерлемелерді белгілейді:
* ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
* ресми есептік (дисконттық) ... РЕПО және кері РЕПО ... ... ... ... ... займдары бойынша сыйақы мелшерлемесі;
— күндізгі займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі — ақша нарығының ... ... ... сұраныс пен ұсынысқа, инфляция және ... ... ... ... ... ... заң актілері, ҚР
Президентінің актілері негізінде немесе ҚҰБ Басқармасының жеке ... ... заем ... ... ... ... ... мөлшерлемесі — ақша нарығының жалпы
жағдайына, ... ... ... пен ... ... ... және Ұлттық банктің коммерциялың вексельдерді қайта ... ... ... ... ... ... ... жылдың
пайыздың мөлшерлеме болып табылады және ол айналыс ... алты ... ... ... ... және кері РЕПО ... бойынша сыйақы мөлшерлемелері — жылдық
пайыздық мөлшерлемелер, ішкі қаржы ... ... ... және ... бағалы қағаздармен операциялар жүргізуде
қолданылады. ... ... ... ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе ... ... РЕПО ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемелердің елеулі ауытқуын
болдырмау.
«Овернайт» заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі —Ұлттық ... ... ... олардың ҚҰБ-ғы орреспонденттік шоттары бойынша есеп
айырысуды дебеттік алдыңпен аяқтауы барысында бір ... ... ... ... заемдар бойынша сыйақы мөлшерлемелері — Ұлттық банктің екінші
деңгейдегі банктерге, олардың ҚҰБ-ғы еңгеде ашқан ... ... ... жүргізуге немесе ақшалай аударымдар жасауға қажетті ақша
қаражаттары уақытша болмаған не ... ... ... бойынша
қолданылады.
Ұлттың банктің ресми сыйақы мөлшерлемелерін төмендегідей 1-кестемен
беруге ... ... ... сыйақы мөлшерлемелері
Ескерту: РЕПО операциялары бойынша мөлшерлемелер 8.12.2000 ж. бастап,
мерзімдер бойынша күн сайын белгіленеді.
Ен төменгі ... ... ... тепе-теңдікті қамтамасыз етуде, банктерге берілетін
несиелер көлемін реттеуде, банктің өтімділік деңгейін реттеуде және ... ... ... ... сол ... банктің салым
иелері мен акционерлерінің ... ... ... ... банк ... резервтік талаптар механизмін қолданады.
Резервтік талаптар, ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялың банктерді ... ... ... ... ... ... Қазақстан банк жүйесінің бүгінгі ... ... ... бір ... ... ... ... ком-мерциялың банктердің депозиттерін сақтандыру қызметін, екінші
жағынан, экономикадағы ақшалай мультипликация процесін реттеу ... ... бұл ... 1993 жылы 1 ... енгізілген «ҚР
коммерциялық-кооперативтік және жеке банктердің қызметін ... ... ... ... резерв нормативі 18—20% мөлшерінде ... ... ... ол төмендеп, 6%-ды ... ... ... ... яғни ... банктегі корреспонденттік шоттардағы
қаражаттардың өсуіне байланысты резервтік талаптар шамасын төмендетіп қана
қоймай, сол сияқты резервтеудің альтернативтік тәртібіне ... яғни ... ... ... ... ... корреспонденттік
шоттағы қаражаттар сомасын ең төменгі резервтер мөлшерінің төмен болмауын
сақтап ... ... ... ... ... резервтердің өте жоғары деңгейде болуы, банк
жүйесінің қаржы делдалы ретіндегі тиімділігін ... ал ең ... ... ... ... ресурстардың экономикаға құйылуына
тосқауыл болатындығын көрсетеді.
АКШ пен Германияда міндетті резервтік нормалары біршама жоғары деңгейде
бекітілген. ... ... ... ... ... ... мен ... байланысты болып келеді. Міндетті
резервтер федералдың резервтік банктердің пайызсыз депозиттік ... және ... ... ... ... резервтік банктердің
АҚШ ақша нарығында маңызды процестерге байланысты операциялардың басты бір
көзін құрайды. АҚШ-тың банк ... ... ... ... ... ... бақылау жасауды білдіреді. Заңмен
бекітілген ... ... ... ... ... ... федералды резервтік банктік жүйенің басқару Кеңесінің басты құралы
болып табылады. Резервтеудің басты мақсаты банк ... ... ... ... Дәл ... ... ... коммерциялың
банктердің несиесіне жасалатын бақылау құралы және экономиканы тұрақтандыру
барысында бұл ... ... ... ... қорғау құралы болып
табылады деген Кэмпбел Р. Макконелл, Стэнли Л. Брю.
Федералды резервтік жүйе ... ... ... ... іскерлік белсенділігін арттыру және ынталандыру үшін міндетті
резервтің деңгейін жиі қысқартып отырған.
Ұлттық банк екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... байланысты ең төменгі резервтік талаптарды орындау
барысында банктерге мынадай екі тәсіл ... ... ... ... ... тәртібі.
Резервтік талаптарды орындайтын банктерге Ұлттық банк орташа ... ... ... 50% ... ... резервтер
бойынша, ал еркін алмастырылатын валютадағы резервтік талаптар ... ... ... (LIVID) бір ... ... ... мөлшерлемесінің 50% көлемінде пайыз төлейді.
Ашық нарықтағы операциялар.
Ашық нарықтағы операциялар — бұл ... ... ... ... ... ... ... екінші реттегі нарықта мемлекеттін
бағалы қағаздарын сату және сатып алумен байланысты операциялары.
Бұл біршама ақша ... ... ... ... ... ... ... ыңғайлы әдістерінің бірі болып табылады. Оның
негізгі мәні ақша эмиссиясын тоқтату ... ... ... ... білдіреді.
Ұлттық банк нарықта бағалы қағаздарды сату ... оны ... ... шоттарынан тиісті соманы ұстап қалады. Сөйтіп,
керісінше, банктерге несие беруді және ақша ... ... ... банк ... ... ... алады да, тиісті соманы банктердің
резервтік шотына қайта аударады.
Несиелік операциялар.Несиелеу және ... ... ... ... ... қызметінің алдағы уақыттарда классикалық қызметіне
жақындауына байланысты тиісті шаралар қолданды. Казіргі ... ... ... несиелеу тек ңана олардың өтімділігін сақтау
мақсатында жүзеге асырылады. ... ... жабу үшін ... ... бюджет саясаты аумғында, яғни Ұлттық банктің республикалық бюджетті
несиелеудей бас ... ... ... ... берілетін
несиелерді беру және кәсіпорындардың несие үшін ... ... ... жоқ. ... банктің несиелерін орналастыру аукциондар ... ... ... сол ... ... ... ... жузеге
асырылады.
Қорытынды.
Алтын валюта резервінің азаюы немесе ... ... ... ... ақша-несие саясатын жүргізу мақсатында ішкі валюталың
нарықта валютаны сату;
* өнімдердің (қызметтердің, жұмыстардың) импортына төлеу үшін теңгені шетел
валютасына конвертация ... оған қоса ... ... және ... ... ұстауға және іссапар шығыстарына, сондай-ақ мемлекеттік
бюджеттің және Ұлттың банктің сметасы ... ... ... ... үшін;
* басқа да шетел валютасын сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... несиелері бойынша негізгі соманы және сыйақыны
қайтару;
... ... ... ... ... ... ... шегеру.
Ұлттың банк ақша-несие саясатының бағыттарын бір жылға анықтап келсе,
2002 жылдан бастап, алдағы үш жылға алдын ала ... ... ... әр жыл өткен сайын өзгерістерді ескеріп, оған ... банк пен ... ... түзетулер енгізеді. Мұндағы негізгі мақсат біртіндеп
инфляциялық ... ... өту, яғни ақша ... мен ... ... мақсатты көрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты
көрсеткіштерге көшу.
Осындай ақша-несие саясаты қана ... ... ... ... ... толық жауап береді және сонымен қатар ... ... ... ... ... үлкен сенімін
қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... ... мынадай факторлар негіз бола алады:
бюджеттің тұрақты жағдайы, макроэкономикалық ... ... ... ... Орталық банктің тәуелсіздігі, Орталық банктің
құралдары мен инфляция арасындағы өзара ... ... ... саясаты қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру
нарығының, бағалы қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк ... ... ... ... секторын банктердің несиелеуін әрі қарай
өсіру үшін жағдай жасауға, ... ... ... ... ... ... ... мынадай міндеттерді шешуге бағытталады:
- инфляцияны төмен деңгейде ұстап ... ... ... ... бағалауға
жол бермейтін валюталық саясат жүргізу;
банк жүйесі мен сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... базасының одан әрі өсуіне және экономиканың нақты
секторын кредиттеуді кеңейтуге жәрдемдесу;
-төлем ... ... және одан әрі ... ... ... ... тізімі:
1.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк ... № 213 ... ... ... ... ... пруденциялық нормативтер
туралы» ереже-Актілер жинағы,2002,18құжат.
2.«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, ... ... ... ... дело / Под ред. ... О.И. — М., ... дело / Под ред. Колесникова В.И. — М., 1995.
7.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ... ... ... ... ... ... банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
10.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
11."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., Алматы-2004ж.
12.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001,N

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет
Ақша айналысы заңы4 бет
Ақша айналысы, заңы, ақша массасы және ақша жүйесі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь