Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың теориялық негіздері

ЖОСПАР

Кіріспе

1. Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың теориялық негіздері
1.1 Болашақ мамандардың ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
алғышарттары мен ғылыми.педагогикалық негіздері
1.2 Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
педагогикалық мүмкіндіктері
1.3 Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
үлгісі

2 Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
әдістемесі
2.1 Болашақ мұғалім мамандардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыру жолдары
2.2 Тәжірибелік.педагогикалық эксперименттің нәтижесі мен
ғылыми әдістемелік ұсыныстар

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер
Қосымша
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін ақпараттандыру Мемлекеттік бағдарламасы қазіргі ақпараттық-коммуникациялық технологияларға бағдарланған болашақ мамандардың ақпараттық мәдениетінің қалыптасуына объективті жағдай туғызуда. Бүгінгі білім саласында республикалағы білім кеңістігін әлемдік деңгейге жеткізуге ұмтылыс байқалады және мұғалім іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды талап етеді.
Елімізде болып жатқан әр түрлі бағыттағы өзгерістер егеменді еліміз жаңа XXІ-ғасырдың табалдырығын аттап, білім беру жүйесін дамытуда біршама табыстарға қол жеткізуде. Жаңа ғасыр бәсеке ғасыры болғандықтан, әсіресе болашағымыз бала тәрбиесімен айналысатын болашақ маманның ақпараттық мәдениетін қалыптастыру қоғамның өзекті мәселелерінің бірі болмақ.
Қазіргі кезеңдегі ғылым мен техниканың даму қарқыны адамзат баласының талғамының өсуі, электронды есептеуіш (комьпютер) құралдарының кең көлемде қолданылуы, интернеттің т.б. ақпараттық құралдардың пайда болуы, білім беру саласында жаңа технологиялық әдістерді енгізуге ықпал етуде. Қоғамның даму кезінде білімнің қарқынды прогресімен ескі технологиялық идеялардың тез өзгеруімен, инноватциялық жаңашылдыққа көшуге болашақ мұғалімдердің іс-әрекетімен байланыстыру ерекше сипат алады.
Жаңа типті мектептегі мұғалімнің біліктілігін жетілдіру мен қатар, кәсіби іс-әрекеттің ғылыми негіздерін іс-тәжірибелеріне қолдануға, адами-құндылық қасиеттермен қатар іскерлік пен дағдыны қалыптастыруда оқушыны қалай оқыту керек –деген мәселеге жаңа көзқарас, жаңа ой қажет. Қоғам талабына сай даму кезеңінде ең қажеттісі жаңа мазмұн, жаңа ақпаратты меңгеріп ыңғайына қарай қолдану білікті мамандарға қойылатын негізгі бір талаптардың бірі.
Ақпараттар тасқыны толассыз ағылған қоғамымызда әр мұғалім өз ісіне қажетті өзгерістерді, әр түрлі тәжірибелер жөніндегі мағлұматтарды, жаңа әдіс-тәсілдерді дер кезінде қабылдап, дұрыс пайдалана білу керек.
Осы орайда білім беруді ақпараттандырудың жүйеленген бағыты "Мектептерге –Интернет " атты ведомствоаралық бағдарламен анықталады. Бұл бағдарламаның әрекеті – компьютермен жабдықталған және байланыстары бар мектептерде ғаламдық ақпараттық жүйе қосу болып табылады. Бүгінгі күні аталған бағдарламаға сәйкес республикадағы 800-ден астам мектептер
" Интернет " жүйесіне қосылған.
Бірақ Қазақтелекомның мәліметтеріне сүйене отырып, интернет жүйесіне қосылғанымен көптеген мектептерде ғаламдық жүйеде жұмыс жасалмайтыны анықталған.
Көптеген мәліметтерді сапаптай келе, бұл жағдайда болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру процесін зеттеу жеткіліксіз боғандықтан үлкен ғылыми-педагогикалық проблемаға айналып отырғанын байқаймыз.
Педагогикалық ғылымда ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында В.П. Тихомиров, А.П. Ершов, М.П. Лапчик, А.А. Кузнецов, Д.Ш. Матрос т.б. ғалымдар қарастырса, отандық ғалымдардан Е.Ы. Бидайбеков, Ж.А. Қарайов, Б.А. Қойшыбаев айналысса, электронды-педагогикалық оқулықтар мен жүйелерді жасауда Г.К. Нұрғалиева, С.С. Құнанбаева, М.К. Қойкелдиев, М.Х. Балтабаев, Г.Б. Ахметова т.б. ғалымдарымыз зерттесе, оқу процесі мен ұйымдастыру құрылымына жаңа ақпараттық технологияларды комплекстеуді интеграциялау арқылы енгізу мәселесімен Б.Б. Бөрібаев, Д.М. Джусубалиева,и А.М. Татенов, Е.Г. Гаевская және т.б. ғалымдар зерделеп өзіндік тұжырымдама жасады.
Бірақ көптеген ғылыми еңбектерді қарастыра келе болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру, мұғалімді жаңашылдық бағытпен қамтамассыз ету мәселелерін әле де толық зерттелмегеніне көзіміз жетті.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
1. Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың теориялық
негіздері
1. Болашақ мамандардың ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
алғышарттары мен ғылыми-педагогикалық негіздері
2. Болашақ ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
үлгісі
2. Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
әдістемесі
2.1 Болашақ мұғалім мамандардың ... ... ... жолдары
2. Тәжірибелік-педагогикалық эксперименттің нәтижесі мен
ғылыми әдістемелік ұсыныстар
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Қосымша
КІРІСПЕ
Зерттеу ... ... ... ... ... беру
жүйесін ақпараттандыру Мемлекеттік бағдарламасы қазіргі ... ... ... ... ... ... қалыптасуына объективті жағдай туғызуда. Бүгінгі ... ... ... кеңістігін әлемдік деңгейге жеткізуге
ұмтылыс байқалады және ... ... ... ... ... етеді.
Елімізде болып жатқан әр түрлі бағыттағы өзгерістер егеменді еліміз жаңа
XXІ-ғасырдың ... ... ... беру ... ... біршама
табыстарға қол жеткізуде. Жаңа ғасыр бәсеке ғасыры болғандықтан, ... бала ... ... ... ... ... ... қоғамның өзекті мәселелерінің бірі болмақ.
Қазіргі кезеңдегі ғылым мен ... даму ... ... ... ... ... есептеуіш (комьпютер) құралдарының кең көлемде
қолданылуы, интернеттің т.б. ақпараттық құралдардың пайда болуы, білім ... жаңа ... ... ... ... етуде. Қоғамның даму
кезінде білімнің қарқынды прогресімен ескі технологиялық ... ... ... ... ... ... ... іс-
әрекетімен байланыстыру ерекше сипат алады.
Жаңа типті мектептегі мұғалімнің біліктілігін жетілдіру мен ... ... ... ... ... ... адами-құндылық
қасиеттермен қатар іскерлік пен дағдыны қалыптастыруда оқушыны қалай оқыту
керек –деген мәселеге жаңа көзқарас, жаңа ой қажет. ... ... сай ... ең ... жаңа ... жаңа ақпаратты меңгеріп ыңғайына қарай
қолдану білікті мамандарға қойылатын негізгі бір ... ... ... ... ... қоғамымызда әр мұғалім өз ісіне қажетті
өзгерістерді, әр түрлі тәжірибелер ... ... жаңа ... дер кезінде қабылдап, дұрыс пайдалана білу керек.
Осы орайда білім беруді ақпараттандырудың ... ... ... " атты ... ... ... Бұл бағдарламаның
әрекеті – компьютермен жабдықталған және байланыстары бар мектептерде
ғаламдық ... жүйе қосу ... ... ... күні ... ... ... 800-ден астам мектептер
" Интернет " жүйесіне қосылған.
Бірақ Қазақтелекомның мәліметтеріне сүйене отырып, интернет жүйесіне
қосылғанымен көптеген ... ... ... жұмыс жасалмайтыны
анықталған.
Көптеген мәліметтерді сапаптай келе, бұл ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз боғандықтан
үлкен ғылыми-педагогикалық проблемаға айналып отырғанын байқаймыз.
Педагогикалық ... ... ... ... ... А.П. Ершов, М.П. Лапчик, А.А. Кузнецов, Д.Ш. Матрос т.б.
ғалымдар қарастырса, ... ... Е.Ы. ... Ж.А. ... ... ... электронды-педагогикалық оқулықтар мен жүйелерді
жасауда Г.К. Нұрғалиева, С.С. Құнанбаева, М.К. Қойкелдиев, М.Х. ... ... т.б. ... ... оқу ... мен ұйымдастыру
құрылымына жаңа ақпараттық технологияларды комплекстеуді ... ... ... Б.Б. ... Д.М. ... А.М. ... ... және т.б. ғалымдар зерделеп өзіндік тұжырымдама жасады.
Бірақ көптеген ғылыми еңбектерді қарастыра келе ... ... ... ... мұғалімді жаңашылдық бағытпен
қамтамассыз ету мәселелерін әле де толық зерттелмегеніне көзіміз жетті.
Сондықтан, болашақ ... ... ... ... өз
дәрежесінде іске асырылмауы мен аталмыш ... ... ... ... ... туындап отырғанын көреміз. Осы
қайшылықты ескере ... ... ... ... “Болашақ
мұғалімнің ақпараттық мәдениетін ... ” -деп ... ... ... ... маманның ақпараттық ... ... мен ... теориялық тұрғыда негіздеу және
педагогикалық-эксперименттік жұмыста тиімділігін тексеру.
Зерттеу ... ... ... ... ... пәні: Болашақ мұғалімдерді ақпараттандыру әрекеті.
Зерттеудің болжамы: Егер, ақпараттық мәдениетті басқару процесі
болашақ ... ... сай ... онда ... мұғалімнің
ақпараттық мәдениетінің мәнін ашуға бағытталған болар еді, өйткені жоғары
оқу ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырудың іс-әрекеті болып табылады.
Зерттеудің міндеттері: Мұғалімнің ақпартатық мәдениетінің теориялық
негіздемесін даярлау, зерттеу тақырыбына сай тірек ... ... ... ... ойы. ... ғасырда ақыл-ой қызметінің дамуы
компьютерлік және ... ... ... ... ... Бұл
ақпаратпен өзін-өзі қамтамассыз ету ... ... ... ... ал ... айтқанда ғылым мен көзқарасқа
түбегейлі әсер етеді. Бұл ... ... ... ... қалыптасуы жалпы оқу-тәрбие процесінің тиімділігінің артуына
бағыттала жүргізіледі.
Зерттеудің теориялық ... ... ... ... қалыптастырудың үлгісі мен әдістемесі даярланды.
Зерттеудің жаңалығы: "Ақпараттық мәдениет" ғылыми негізде талданды
болашақ ... ... ... ... ... ... ... практикалық маңыздылығы: Мектептегі педагогикалық
ұстанымдарды ... ала ... ... ... ... ... әдістемесін жасау және оны практикаға енгізу
жолдарын анықтау.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... әдебиеттерді талдау, қорыту және жүйелеу,
педагогикалық зерттеу әдістерін (теориялық, эмпирикалық) қолдану, ... ... ... ұйымдастырылған тәжірибе жұмыстары бойынша
зерттеу нәтижесін қорытындылау.
Бастапқы мәліметтер: Бұрыннан қалыптасқан болашақ мұғалімге қойылатын
талаптар. ... ... ... ... ... ... ... нәтижелер:
1. Ақпараттық мәдениет процесінің сипаттамасы.
2. Қазіргі болашақ мұғалімнің ақпараттық ... ... ... Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру әдістемесінің
жобасы және ... ... ... ... ... кіріспе бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімде болашақ мұғалімнің кәсіби-адами ... ... ... "ақпараттық мәдениет" ұғымының мән-мағынасын ашып, оны теориялық
тұрғыда дәлелдейміз. Ақпараттық ... ... ... ғалып-
педагогтардың ой-пікіріне сүйене отырып, екінші бөлімде болашақ мұғалімнің
ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың жүйесін ендіре отырып, ... ... ... ... Әр ... қорытындылап, соңында
пайдаланған әдебиеттердің тізімін көрсеттік.
2. Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың теориялық
негіздері
1. ... ... ... ... ... мен ... ... таңда болашақ мұғалімді өз халқының тарихын, ... ... ... ... ... ... ... мол терең түсінетін
шығармашылық тұлға етіп тәрбиелеу өмір талабы, қоғам қажеттілігі.
Қазақстан Республикасы ... ... ... жас ... ... білім мен
тәрбие берудің мемлекеттік саясатының негізгі ұстанымдарын айқындап береді.
Олар мыналар: Қазақстан Республикасының барлық адамзатының ... ... ... ... адамзаттың интелектуалдық дамуы, психо-физиологиялық және
жеке басының ерекшеліктері, халық үшін ... ... ... кең жол
ашылуы. Атап айтқанда:
- жеке тұлғаның ... және ... ... ... ... ... қамтамассыз ететін білім беру
процесінің үздіксіздігі;
- білім беру мекемелерінің ... және ... әр ... ... ... ... және дамытушылық сипаты;
- білім берудің құқұқықтық және экологиялық бағыттануы;
- білімнің зиялылық сипаты;
- ... мен ... ... ... ... ... және ... өзара кірігуі;
- білім жүйесін ақпараттандыру.
Білімді басқарудың демократиялық, ... ... және ... мекемелерінің дербестігін кеңейту [1.3 ].
Яғни, Білім заңында әрбір азаматтың білім ... ... ... ... ... тәрбиелеу, дамыту, қалыптастыру үрдісін жан-жақты қамтиды
және оқыту мен ... ... ... ... бойға дарыту мәселелері
қарастырылған.
Осы орайда жаңа ғасырдағы оқыту технологиясының өркендеу, жаңашыл білім алу
жолдары мен ... ... ... т.б. ... жөніндегі
педагогикалық ой-пікірлер, оның ішінде біз зерттеу нысанымызға алып ... оқу орны мен ... орта ... ... ... ... ... мен
тәрбие жұмыстарының сабақтастығының озық идеясын бүгінгі білім заңына
сәйкестендіре отырып пайдалану көзделді.
Қазіргі ... ... ... ... ... бір ... ... бағыты еңбек нарығында оның бәсекеге түсу ... ... ... ... Маман өзінің мамандық сипаттамасымен қажеттілік құндылық
ретінде өзінің кәсіпшіл ... ... ... ... ... ... байланысты кәсіби даярлық процесінде жоспарлау, ... алу, ... жеке ... мен танымдық қызығушылығының қалыптасуына мен ... ... ... ... бар студент еңбек нарығында
елеулі орын алуы заңдылық ... ... ... ... ... даярлау
сапасы тек қана даму көрсеткіші және оқу орны мен оның түлектерінің негізгі
табысы болып ... ... ... ... ... тәрбиелік және
білімдік, мәдениеттік деңгейлеріміздің жаңа сатыға ... ... ... ... Жеке тұлғаны оқыту, білім беру, дамыту жүйесін жақсартуды талап
етеді. Сол ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін қалыптастыру ерекшеліктеріне назар
аударуымыз қажет. Болашақ маман тұлғасының ... да ... ... ... қызығушылық, шығармашылық ерекшеліктеріне байланысты болмақ.
Қазіргі жағдайда қоғамда болып жатқан ... ... ... оның рухани
дамуының дәрежесін айқындау, халқымыздың дәстүрлі мұраларынан сусындай
отырып, өзі өмір сүріп ... ... даму ... ... үлес ... Болашақ маман жеке тұлға болып қалыптасуы үшін - ... ... ... ... ... ... ... болуы керек. [2.18].
Адамзаттың пайда болу тарихын түсіндіруге әртүрлі көзқарастардың бар ... ... мен ... ... жүрсе ғана адам санасының сапасы арта
түседі. Өйткені, бұл екеуі құстың қос қанатындай адамның ең асыл ... ... ... ... ... ойланып айтылған идеялардың жиынтығы.
Сенім жеке даманың өмірлік позициясының беріктігін анықтайды, мінез құлқын
сипаттайды [3.18].
Қазіргі кезеңде- жеке ... мен ... орта ... ... қайшылықтар
мен өзара қарым-қатынастар заманы. Тұлғаның отбасылық, азаматтық құқықтық
әлеуметтенуі белсенді түрде іске асырылып ... ... ... ... ... революциялық жалықтардың ашылуы, оның соңынан
ғылыми техникалық прогресс әлемдік ... жаңа ... алып ... пен ... ... ... дамуына және өндірістің әр
түрлі технологиясын іске асыруға мүмкіндік туғызды. ... ... ... мен ... адамзаттың қарқынды қолдануы экологиялық
аппатқа әкелудің шегінде тұр. ... ... ... болып өзінің
сапасын жетілдіру “адамның қажеттіліктерін қанағаттандыруда ” басты мақсат
адамның ... ... ... ... ... ... дамуды түсінудегі
негізгі екпін адамның өз ... ... ... және оған ... ... ол ... ... нәтижеге жетеді деген сұрақтарды қанағаттандырады.
Тек қана даму арқылы адам сапасы мен адамдық қабілетіліктің өзгеруіне ... ... ... даму барысында адамгершілік қасиеттермен адам бойында
жеткілікті деңгейде қалыптастырылады. [4.23].
Жеке адам еңбексіз ... ... ... адамның дене бітімі,
адамгершілік, эстетикалық және ... ... ... жетіледі. Кәсіби
еңбектің әлеуметтік мәні және құндылығы арта ... ... ... ... және ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру
үшін адам материалдық және рухани құндылықты жасайды. Жеке адам өз күшінің
шамасын және қабілетін, творчествалық ... ... ... адам ... ... маңызын терең түсінсе, соғұрлым оның жұмысы нәтижелі, өз
басының және ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудің жалпы міндеттері:
1. психологиялық және практикалық тұрғыда даярлау;
2. ұжымдық еңбек дағдыларын қалыптастыру;
3. еңбек мәдениеті дағдыларын ... ... және ... ... өз ... өз ... пайдаланып отыруға дағдыландыру.
Бұл процесс екі фактордың ықпалымен жүзеге асырылады: объективтік фактор
қоғамның материалдық-техникалық ... және жаңа ... ... ... маманның еңбек мәдениетінің көрсеткіші: жұмысты сапалы және
тиімді істеу, уақытты ... ... ... ... ... ... ... өзінің инициативасын көрсете білу,
дербестік, алдағы жұмысының кезеңдерін белгілей білу, еңбек ... ... іс ... ... ... ... Болашақ маман тәрбиесінің мақсат,
міндеттерінің бірі халық шаруашылығында электрониканы, радиотехниканы,
компьютерлерді, ... ... т.б. ... ... мамандардан
жоғары техникалық сауттылықты талап етеді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ынтасын ғылыми-техникалық білімді
игеруге дамыту және тәрбиелеу ... ... ... тұлғасының кәсіби
қалыптасуындағы бағыттар – бұл әр түрлі мамандықтар және сол ... ... ... ... білім мен қаруландыру. Кәсіптік ... ... ... оны өмірмен байланыстыру, былайша айтқанда, халық
шаруашылығы оның салалары, мамандықтар туралы түсінігін еңбектен ұштастыру.
Болашақ маман ... ... ... ... ... қасиеттерін еске алу қажет. Мамандықты саналы таңдауда
екі факторды еске ... ... ... ... жеке ... ... ... дамыту бейімділігінің
арнайы қабілеттерінің динамикасына көңіл аудару. Мамандығын ... ... ... оған ... беру арқылы көмек көрсету. Бұл бүкіл оқу-тәрбие
жұмысының барысында үнемі бағыт-бағдар беріп ... ... ... ... ... кәсіби қалыптасуында кәсіптік іріктеудің мақсаты –
мамандыққа жарамдылығын ... ... ... Ол үшін жеке ... мамандыққа қоятын талаптарды да жете білген жөн. Осығын
байланысты күні бұрын ... ... ...... бір ... ... жеткілікті бейнелеу (жазу), мұндай
мәліметтер жеке адамның белгілі мамандыққа жарамдығын, ... ... ... ... ... ... мұғалім мамандығына жеке
адамның жарамдылығын анықтау үшін оның ... ... ... ... ... және ... психологиялық жағдайы, тіл табыса білуі, есепке
алу басты талаптардың бірі болып саналады. [5.19].
Қазақстандағы жалпы әлеуметтік, ... ... ... ... ... деңгейлеріміздің жаңа сатыға көтеріліп,
жаңаша реңге ие болуы, жеке тұлғаны оқыту, білім беру, дамыту ... ... ... Сол ... ... болашағын дамытатын,
жетілдіретін болашақ ... ... ... ... ... ... ... Болашақ маман тұлғасының қандай да
ғылымды ... оның ... ... шығармашылық
ерекшеліктеріне байланысты болмақ. Қазіргі жағдайда қоғамда болып жатқан
өзгерістерді терең тану, оның ... ... ... ... ... ... сусындай отырып, оның даму қасиеттерін
бойына сіңіре отырып өзі өмір ... ... ... даму ... ... қоса ... Болашақ маман жеке тұлға болып қалыптасуы үшін - ол
қоғамдық ... ... ... тіршілігінің барлық түрлерінен хабарлар
болуы керек.
Қазіргі жағдайда ... ... ... ... бір деңгейіндегі
сапасы мен бағыты еңбек нарығында оның ... түсу ... ... ... ... ... ... процесінде жоспарлау, білім алу,өзінің
жоғары жеке қабілеті мен қажеттігіне ... беру ... бар ... нарығында елеулі орын алуы заңдылық болып табылады. Осыған орай,
маманды даярлау сапасы тек қана даму ... және оқу ... ... ... шешуші ролге ие болып қана қоймай, негізгі өмірлік табысы
болып табылады [6.9].
Өмірге көзқарасы, дүниетанымы кең ... ... ... - ... ... ... діни болуы мүмкін. ... - ... ... өмір ... білімдерінің жүйесі. Адамның алдына ... ... ... ... ... байланыстылығынан және берік
сенімінен туады. Дүниетаным жеке адамның ... және ... ... ... пайымдауы, ой тұжырымы. Адамзаттың пайда болу
тарихын түсіндіруде әртүрлі ... бар ... ... ... ... мәселені ғылыми дүниетаным тұрғысынан дәлелдесе, ал
діни ілімінің өкілдері ... ... деп ... мен ... ... ... ғана адам санасы нұрлана
түседі. Өйткені бұл ... ... қос ... ... ең асыл ... табылады. Сенім терең, тиянақты ойланып айтылған идеялардың ... жеке ... ... ... ... ... мінез құлқын
сипаттайды. Әр түрлі идея адам сенімінің негізі, шындықты ... ... ... еріп ... сан ... тарихында адамгершілік пен имандылықтың ұлы
қозғаушы күші – сенім. Сенімнің тұрақтылығы мен нақтылығы ... ... ... ... болады. Дүниетанымның қалыптасуы ... ... ... Оның ... жеке ... және ... жүйесі
дамиды, қалыптасады және жеке ... ... ... ... ... процесіне әр түрлі факторлар, әлеуметтік, ... мен ... ... тағы ... жатады. Осы тұрғыда дүниетанымды нақтырақ
анықтау үшін, оның негізгі ... ... ... ... - ... дүниетаным адам үшін қоғам мен
табиғат әлемін анықтайды да ... ... ... Ол
философиялық принциптер методологиясы мен ... ... ... - ... ... мен ... нәтижесі
адамнан шындыққа негізделген моралдық-ерік бастамаларымен эстетикалық
қатынастарды талап ... ...... ... ... меңгеру арқылы,
ішкі рухани қозғалыс әсері ойлауды ... ... ... ... ... негізінде ойлаудың дамуына түрткі болатын ... ... ... ... ... жатыр.
• ұйымдастырушылық - адамдардың тәжірибелік іс-әрекеті
барысында қолайлы позиция болып табылады.
• болжамдық - ғылыми дүниетаным ғылыми теориямен
тәжірибенің меңгеру тенденциясын ... ... ... мен ... ... алға ... ... мақсат – баланың тұлғалық құрылымының
тұрақтылығы мен сенімді ... ... ... ... ... ... және ойлауға деген қатынастың негізінде мінез-құлық пен
ерік-сезімдердің санадағы бірлігін айқындайды.
Осы барлық міндеттердің ... ... ... ... және
экологиялық тәрбиелер нәтижесінде сараланады. Жоғарыда аталған мақсаттар
мен міндеттердің орындалуы, болашақ ... ... ... ... да оның ... ... маңызға ие. Дүниеге көзқарас
дүниетанымның құрамдас ... ... ... ... ... ... ... орны жайындағы түсініктердің жиынтығы. Жеке адам ... үшін оның ... ... туған жері, өскен ортасы, тұрақты
мемлекеті, ата-анасы, бауыр-туыстары, дос-жарандары, білім алу жолындағы
ғылыми ... т.б. ... ... Осы ... нәтижесінде адамның
дүниеге көзқарасы, дүниетанымы дамыйды. Қортындылай келе дүниетаным жалпы
жеке адамның, оның ішіндегі ... ... ... ... ... ... ие бола отырып, олардың ары қарай нағыз кәсіпті,
білікті маман болуына көмектеседі.
Дүниетанымы жоғары, дүниеге ... кең адам әр ... ... ... ... кәсіби деңгейі жоғары, ойы ... ... ... ... мен ... ... саяси, экономикалық, экологиялық,
құқықтық, өнегелік, ... ... ... және ... ... бойына сіңірген мәдени тұлғаны дамыту, кең мәдени
тәсілдерден туындайды.
Тұлға мәселесі психологияда көбіне орталық ... ... ... ... ... психологиялық мәнін түсінудегі ізденістер аяқталған жоқ.
Дәл осы тұлғаның және іс-әрекеттің ... ең ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Кәсіби білім беретін оқу орындарындағы болашақ маманның даярлығының
сапа көрсеткіші ретінде Д.В. ... мен ... ... ... қатынастың мәнін анықтайтын өзекті түсінік - бәсеке түсінігі.
Мамандардың бәсекеге түсу мүмкіндігіне сәйкес бірқатар ... ... ... (мамандық және мамандандандыру:
бағдарламаның сағаттық, пәндік, үлгілік ... ... ... ... ... немесе оның саласының жоғарылауы мен пайдалану шекарасы,
алынатын құжат ... ... ... ... ... ... алғандағы
маманның даярлығына жіберілетін шығын).
• әлеуметтік-ұйымдастырушылық (тұтыну құрылымының
әлеуметтік есебі, яғни, бітірушілер мен ... ... сол ... ұйымдастырудың ұлттық және аймақтық ерекшелігі).
Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастыруда құқықтық мәдениет,
компьютерлік іскерлік, шет тілі ... ... ... ... ... және ... ... қабілеттілігі,
техникалық даярлығы қажет. Кәсіби білім берудің дамуы және ... ... ... арқылы жүзеге асырылады:
• тұлғаның білім алу қажеттілігін қанағаттандырудағы кәсіби
білім беру ролінің артуы,
• білім берудің ... ... ... ... және
таңдау;
• оқу орындары ұсынатын қосымша білім беру ... ... ... ... база және ... ... ... етуді қалыптастыру арқылы студенттердің
өз бетімен білім алу ... ... ... ... мен оқудың тәсілі мен жүйесін дамыту;
Кәсіптік білім беру ... ... ... деп те ... ... ... – бұл ... мамандықтар және сол мамандықтардың адамға қоятын
талаптары жөнінде оқушылардың білімін қаруландыру. Кәсіптік ... ... ... оны ... ... ... қалыптастыру.Кәсіптік
білім беру процесінде жастардың қызығушылығын, бейімділігін, қабілетін, т.б
қасиеттерін еске алу керек.
Маман ... ... ... ...... ... беру жүйесін
түбегейлі өзгерту кезеңіндегі негізгі мақсат ... ... ... ... ... мен ... Қоғамға керегі - өз
ісін тиянақты меңгерген маман ғана емес, рухани дүниесі бай, кемелденген,
жоғары адамгершілік қасиеттерге ие ... ... ... мол өз
басының қадірін түсінумен қатар өзгелерді де қарірлей білетін азамат, тұлға
дайындау [7.23].
Сонымен қатар болашақ маманның тұлғалық қасиеттерін ... ... ... ... ... ... ... жұмысының осындай кезеңдерін
басынан өткізген студенттер өздерінің болашақ мамандығына қызығушылығы
мол,болашақта жұмыс тауып ... ... бар, ... ... ... ... ... болды және мамандықты меңгеру процесі ... ... ... ... ... оқу ... ... білім нәрімен сусындату, өз бетімен білім алуын, өзін-өзі
тәрбиелеуін үнемі жетілдіріп ... ... ... тұлғасының ақпараттық мәдениетін ... бірі өз ... ... ... мамандығының білімді,
жаңашыл, ізденімпаз ұстаз ауылына іс-әрекетімен де өнеге үлгісімен де ... ... ... оның өз ... ... ... азаматы болуы
-өмір талабы. Мұғалімнің біліктілігін арттыруды ұдайы, үздіксіз ... ... ... ... ... ... Кәсіби білім арқылы
оның шығармашылық қабілеті де дамиды. Ол үшін болашақ мұғалім ... ... ... қалыптасуы.
Педагогикалық шеберлік дегеніміз болашақ мұғалім тұлғасының жеке ... ... ... мен ... ... ... көрсетуінің процесі. Шығармашылық шеберлік ізденіс процесі арқылы
жүзеге асырылады.
Ал, кәсіби шеберлік –мамандығы және ... ... ... ... ... жиынтығы.
Педагогикалық шеберліктің құрылымы: [7.23].
-гуманитарлық бағыттылығы: қызығушылықтар, құндылықтар, идеялар;
-кәсіби білімдері;
-педагогикалық қабілет: коммуникативтілік, перцептивті ... ... ... ... ... өзін-өзі бағдарлау.
Педагогикалық міндеттерді шешуде қарым-қатынас жасай алу
(дидактикалық ... ... ... ... ... жасау зор роль атқарады. Педагогикалық қарым-қатынас педагогикалық
кәсіби ... ... Ал, ... шеберлік –педагог
тұлғасынының іс-әрекет барысында дами бастайды.
Кәсіби-педагогикалық мәдениеттің құрылымы төмендегідей негізгі ... ... ... ... ... құндылық қасиеттердің жиынтығы. Олар объективті
(тарихи тұрғыда қалыптасқан). Бірақ адамның оларды игеру барысында олар
субьектке айналады.
- ... ... ... ... ... жиынтығы).
- Жеке кәсіби мақсаттар, міндетте, маманның дүниетанымдық
көзқарасы.
2. технологиялық компонент
- кәсіби іс-әрекеттің технологиясы. Кәсіби іс-әрекеттің түтас
жүйеде жүзеге асуы.
3. Жеке шығармашылық компонент
- ... ... ... ... Бұнда тұлғаның
кәсіби түрде ойлау ... ... ... ... ... ... ... мінез құлқын бағалау.
Сондай ақ болашақ маманның шығармашылық ерекшелігі айқындалады.
Болашақ мұғалімнің ... ... ... үшін ... ... компетенттілік т.б. қасиеттер де қалыптасуы керек.
В.М. Шепель компетенция шеңберіне ... ... ... тәжірибе
теориялық дайындығын кіргізеді. Педагогикалық психологияда “компетенттілік”
педагогикалық әрекетті жүзеге асырудағы білімі, дағдысы, ... ... ... деп ... тұжырымдама жасайды.
Әлқожаева Н.С. “Ақпараттандыру технологиясының болашақ маманның
коммуникативтік ... ... ... ... мақаласында
ақпараттық мәдениетті қкалыптастыру -қазіргі білім берудегі үлкен ... ... ... мәдениетадамның кәсіби ғана емес, жалпы
мәдениеттің де көрсеткіші болып ... өте келе ... ... жеке
тұлғаның дамуының маңызды бір ... ... ... ... ... да ... мен ... ғылыми дамып, нәтиже
беруіне өз үлесін қосады деп есептейді [9. 212].
Жаңа технолдолгиялардың қарқынды дамуы, адам мен ... ... ... ... ... алып ... Сыртқы және ішкі саясат
саласына, тұрмысқа, медицинаға, ... ... және ... ... түбегейлі әсер етіп, белсенділік пен дамуға ат
салысады. Нәтижесінде, ... ... ... ... біліммен
қамтамассыз ететін мүмкіндіктер ... ... Бұл ... процесс
технологиялық байланыс жүйесі мен ... ... ... ... өз ... ... отыр.
Олай болса ақпараттық технология жоғары оқу орындарында терең оқытылса,
болашақ маманның ... ... ... ... ете отырып,
оның кәсіби шығармашылық қабілеттінің ... ... ... тигізген болар
еді.
Бізде университетте болашақ ммамандардың ақпараттық мәдениетін ... бар ... ... ... жаңа талаптарға сәйкестендірілген
кітапхана, электронды кітаптар оқуға болады, бірақ студенттер санына шақсақ
жетіспейді, әлі студенттердің ... ... ... ... ... қолдану ережесін білмейді. Менің ұсынарым алдын-
ала 1 курста болашақ маманның ақпараттық мәдениетін қалыптастыру курстары
жүргізілсе, болашқа маманның ақпарат ... ... ... білім
деңгейінің көтерілуіне септігін тигізері еді. Жаңа ... ... жаңа ... өз ... қарай қолдана білу қажеттілігін
қарай қолдана білуді талап етеді.
2. ... ... ... ... ... ... ... орныға бастаған тәуелсіз еліміздегі білім мекемелерінің
алдына оқушыларға берілетін білім мен тәрбие сапасын көтеру және ... ... ... ... ... ... ... білім мазмұнында
көптеген түбегейлі өзгерістер болуда.
ХХІ ғасыр қоғам ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі саясаты экономикалық өзгерістерге
сай қоғамдық ... ... ... демократиялық жағдайларға
байланысты білім беру ... ... ... ие ... біз ... ... аяқ басып жаңа дәуір табалдырығын ... екі ... ... ... көру қазақ халқы, қазақ жастары үшін
мақтаныш. ... ... ... ... ... жастар тәрбиесі,
ұлттық тәрбие мәселесі - деген сауалдар бізді мазалайды.
Аталмыш сауалдарға жауап іздеп көрерік. ... ... ... ... бірі - ... ... сай ... тәрбие мәселелерін
сараптап, адами, кәсіби, танымдық, іскерлік, біліктілік т.б ... ... ... ... ... ... ... келелі мәселелерінің бірі болып отырғанына көз жеткіздік.
Бүгінгі таңда жас ұрпақты өз ... ... ... ... ... ... мәдениетті, адами қасиетті мол терең түсінетін
шығармашылық тұлға етіп тәрбиелеу өмір ... ... ... ... әрбір жеке адам қоғам тұлғасы ретінде жеке ... ... ... өмір бейнесіне, жеке құқыққа, танымдық қасиетке, жеке түрткі
күшіне ие болатын жан. Адам ... бір ... ... ол ... да
болмасын бір іспен айналысады, оның азды-көпті тәжірибесі, білімі өзіне тән
ерекшеліктері болады. Осы айтылғандардың жиынтығы оны ... ... ... ... өзіндік ерекшелігі оның дүниетанымынан, сенімінен, талғам,
мұратынан, бағытынан, қабілет қызығушылығынан жақсы байқалады. Танымдық іс-
әрекеттер адам ... ... ... болатын, білімін
қалыптастыратын, шығармашылық қызметінің тарихи үрдісі.
Ұлттық ... ... ... ... тұлғасының танымдық қасиеттер ... тіл ... ... ойлау қызметінің артуынан ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығын
ұғынып, оның ерекшеліктері мен заңдылықтарын, компоненттерін меңгеруге
қажетті білім ... ... онда ... ... пен танымдық іс-
әрекеттің артқанын байқаймыз. Болашақ ... ... ... да ... оның ... қызығушылық, шығармашылық ерекшеліктеріне
байланысты болмақ. Қазіргі жағдайда қоғамда ... ... ... ... оның ... дамуының дәрежесін айқындау, халықымыздың дәстүрлі
мұраларынан сусындай отырып, оның даму қасиеттерін ... ... ... ... сүріп жатқан қоғамның даму үрдісіне елеулі үлес қоса алады
Болашақ маман жеке тұлға болып ... үшін – ол ... ... ... ... ... ... хабарлар болуы керек. Өмірге
көзқарасы, дүниетанымы кең болуы керек. Дүниетаным - ... ... ... діни ... ... ... ... мәселесін айтпас бұрын,
жалпы тәрбие мәселесіне ... ... ...... келген қорғауды қажет ететін, ... жас ... ... ... ... ... басталады.
Тәрбие- жеке тұлғаны қалыптастыру жолында мақсатты және ұйымдасқан ... ... ... ұрпақ өзінің жинақталып, сараланған
тәжірибесін ... ... ... ... кең ... мәні ... Жас кезінде қалыптасқан әдет, дағды т.б. ... ... ... Егер жас ... есі, ... ... келе ... бастап дұрыс тәрбиеге жүгінген бала тағдырының болашағы жарқын
болмақ. Жас баланың жеке ... ... ... ... ... ... ... пен адамдар ықпалын бастан кешіреді. Сондықтанда бала
өмірінде, ... ... ... ие балабақша, мектеп, университет
сияқты орталарды дұрыс таңдау қажет. Осы аталғандармен қатар, бала ... ... ... болады. Өзіндік тәрбие негізін өз бетімен білім алу,
өзін-өзі жетілдіру, туа біткен талант немесе ... ... өз ... ... ... т.б. ... Дегенмен өзіндік тәрбие өзгелердің
көмегімен немесе ықпалымен, әсерімен болады.
Ел басшымымыз ... ... ... атты ... ... түп ... ... нарықтық қарым- қатынасқа көшу кезінде
саяси- экономикалық және рухани дағдарыстарды ... шыға ... ... ... ... өмірге икемделген, жан- жақты мәдениетті, жеке
тұлғаны тәрбиелеп, қалыптастыру”- деп ... ... ... ... ... ғылымының өзекті мәселелерінің ... жеке ... ... ... білім беруде ғылымның соңғы жетістіктерін
қолданып, шығармашылық жұмыс істеуге қаблетті, дүниетанымдық көзқарасы
кең, рухани бай ... ... ... ... ... мен ... қалыптасып дамуын іске асыруда ортақ мақсат, өзіндік тәрбие мен
өзіндік білім алудың ролі ерекше.Өзін- өзі тәрбиелеу деп- ... ... ... өз ... ... арқылы, кемшіліктерінен арылу
әрекеті.Сондықтан тұлғаның білімге ұмтылысы ... ... жол ... ... Осыдан кейін оқуға деген ынтасы, оған итермелейтін түрткісі,
икемдейтін ерік қайраты пайда ... Егер ... ... оқуға өзі
талпынбаса, ұмтылмайынша, өзіндік дара ... ... ... ... ... оның ... ... емес. Әр адамның іштей рухани қалыптасуы ең алдыменен өзінің ішкі
сезімдерінің жұмысы бола ... ... ... ... ... қолдап бағыт- бағдар беріп отыруға да байланысты - деген
С.Л.Рубинштейн.
Болашақ ... ... ... ... ... мен ұлттық мәдениетті
қалыптастыру қажет.
Мәдениеттің өмірдегі көрінісі - ұлттық тәрбиенің ... ... ... ... ... басты құралы болып табылады. Кез
келген ... ... ... ... мәні ... мен ... (әдебін) яғни мәдениетін қалыптастыруға себін
тигізеді, әсер беріп адамдығын қалыптастырады.
Әрбір мәдениетті, ... адам ... ... ... ... ... ... білуге міндетті. Мәдениетті болу үшін білімді
болу – міндет. Білімді ... ... ... ... ... ... ұлт ... “мәңгүрт”, мәдениетсіз болып көрінеді де, халықтың
наразылығына ұшырайды. ... ... ... ... ... жемістері көрінеді.
Мектептегі, жоғарғы оқу орындарындағы ұжымдық, әдептілік дәстүрлері ... ... ... ... ... пәні - ұлттық мәдениеттің бет-бейнесін көрсететін және сол
ұлттық мәдениеттің мәнін түсіндіріп, іс-әрекетте қолданыстарын ... ... ... ... оқу ... ... пәні
оқытылып, бірақ ол жеткіліксіз. Сонымен қатар аудиториядан тыс тәрбиелік іс-
шаралар көптеп ... ... ... ... т.б. ... ... ... аударуымыз қажет. Өйткені, ... ... ... ... ... жолға
бастайтындығын, мектеп өмірінен жиі байқаймыз. Ондай жолға ... ... жол ... ... ... таным-тағылымы. Сондықтан да жастарымыздың санасына ұлттық
ұлағатты қасиеттерді сіңіре білудің мәні зор. ... ... ... ... ... ... бойы ... тәлім-тәрбиелік
әдеттері мен ғұрыптары, рәсімдері және салт-сапалық дәстүрлері жас ұрпақтың
жан жүйесіне әсер етіп, анасына ... ... ... ... ... инабатты ұрпақ жалпы адамзаттық асыл ... ... ... алады. Халқымыздың асыл қазыналарын білуге, ... ... ... ... ... міндеттеріміздің бірі.
Болашақ маманның тұлғалық қасиетін арттырудың сипаттары мен ... ... ... ... адамзаттық құндылықтарын
педагогикалық категория бойынша ... Оны ... ... ... ... ... б) машықтандыру жолдары
ә) ойға қондыру в) ... ... ... ... тән ... ... ашу
б) Ұлттық тәрбиенің басты ерекшеліктері
в) Әдет-ғұрып, салт-дәстүрге қызығушылығы
Әр халықтың ... ... ... ... ... белгісі
болып табылады. Осы арқылы ол ұлттың ұлттық ... ... ... ... ... ... ... бұл халық ұрпақ
сабақтастығын сақтап, алысты ... ... ... ... ... ... ... тапқан, дархандықты даласынан,
даналықты бабасынан, пәктікті баласынан алған ... ... ... ... ту ... ... басы ... адалдықты анасынан алған.
Аналар ұрпақты ұлағаттыққа баулап, дауға-дәру, жауға-қару, ... ... ... ... ... көкте-сұңқар етіп тәрбиелеген .
Қазақтар “Балаңды өз тәрбиеңмен тәрбиелеме, өз ұлтыңның тәрбиесімен
тәрбиеле”- ... ... ... ... атадан балаға жалғасып келе
жатқан ұлттық тәрбиесі өзге ұлттардан ерекшеленіп, өздеріне тән қасиеттерді
көрсетіп тұратындығын жоққа шығара алмаймыз. ... ... ... ... тарихымен тығыз байланыста болып, осы уақытқа ... ... ... ... жалғастырып келеді. Халқымыздың ұлттық
тәрбиесі ... ... ... ... тәрбие әке-шеше, отбасынан
бастап, ағайын- туыс, көрші-қолаңның бәрі ... бәрі де ... ... қамқорлық жасаған. “Балаңа басқұр қалдырғанша, тозбас дәстүр
қалдыр” деген қазақ халқы озық ... ... ... ... қатты
ойластырған. Сол себебті ұлтымыз: ”Балаң ... ... ... ... - ... - деп ... ... Біздің тәрбиеміздің бір ерекшелігі -
қыз ... ... ... ... ... қыз ... баса назар
аударған. “Ел ... ... ... ... ... тәрбие бесіктен
басталатынын бәрімізге белгілі.
Ал қазіргі заманда болашақ маманға, яғни болашақ кәсіп иесін ... ... ... ... ... ... студент, ертеңгі қоғамның
дамуы үшін қызмет жасайтын тұлға. Яғни бүгінгі студент –ертеңгі ... бірі ... сүйе ... ... ... мәдениетпен ұлттық
тәрбиені де терең ... жөн. ... ... де өз ... ... ақраптандырылып отырылғаны да жөн деп есептейміз.
Университет табалдырығында студент ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық мәдениетін қалыптастыруда СӨЖ-ның ... ... ... ... оқу ... ... ғылыми сабақ түрлері
студенттердің өзіндік шығармашылық жұмыстарының дағдылары мен түрлі өзіндік
жұмыстарға ынталандыру үшін құрастырылынған.
Өзіндік жұмыс ... ... ... ой қортындылауды, оны бекітуді,
дағды мен іскерліктің дамуын және білімді ... мен ... ... бөлінген дидактикалық мақсатты ... ... ... ... белсенді әркетін түсінуге болады.
Өзіндік жұмыс дидактикалық құбылыс ретінде, бір жағынан, студенттің ... оның ... ... ... қажет оқу тапсырмасын көрсетсе,
екінші жағынан, ... ... ... болу формалары:
студенттердің тапсырманы ... ... есі, ... шығармашылық
қиялы оны жаңа жетілген білімді меңгеруге немесе меңгерген ... мен ... алып ... ... жұмысы бұл оқытудың құралы, ол ... ... ... ... ... ... ... мақсат пен тапсырмаға сәйкес.
• белгілі бір танымдық тапсырмаларды шешудегі студент білімінің көлемі мен
деңгейі, дағдысы мен ... ... ... ... ... жаңа ... ... шешуде студенттер өз білімінің жүйелік
қорындағы психологиялық ... және ... ... ... ... ақпараттарды бағдарлай біледі.
• Психология-педагогикалық ғылымда білімді өздігімен меңгеру ақыл дамуының
бірден-бір көрсеткіші. Өзіндік ... ... ... ... ... үлкен мүмкіндік бар.
Өзіндік жұмысқа мыналар жатады:
• оқу әдебиеттерімен жұмыс;
• қосымша әдебиеттермен жұмыс;
• сөздіктер мен энциклопедияларды еркін бағдарлау;
... ... ... ... мен семинарларда өз көзқарасын білдіру;
• интернет материаларын өңдеу;
• эссы, шағын шығармашылық ... ... ... ... ... ... мерзімдік басылымдарды пайдалану т.б. жатады.
Студенттердің өзіндік жұмысы оқу процесінің бір ... ... ... бұл ... ... айналдыру өз білімін жетілдіру үшін,
ұйымдасқан педагогикалық бағытты ... ... ... ұмтылу және өзіндік білімін жетілдіру, белгілі дәрежеде тұлғаның
келешектегі мақсатты ... ... ... ... ... студенттердің қалай жұмыс жасауы да жетімсіз дәрежеде ... [13. ... ... ... ... ... ... мәдениетін
қалыптастыруда өзіндік ізденістерді де талап етеді.
Мысалы ... тыс ... ... білім алатын СӨЖ-ның түрлері бар:
• дәріс материалдарын конспектілеу және оқулықтарды ... ... түп ... ... ... сабақтарына дайындық жасау;
• үй жұмыстарын орындау;
• сынақ және емтиханға дайындық жасау;
• баяндамалар мен хабарламаларға дайындық жасау;
... ... ... және ... ... ... студенттік конференцияларына қатынасу;
• өндірістік және басқа да тәжірибелер кезінде мекемелерде дәріс оқу т.б.
Аталған мәселелерге ғылыми тұрғыдан дайындықпен келуі үшін ... ... ... жинау, оны өңдеу үшін ақпараттық мәдениеттілік деңгей
жоғары болу ... ... ... ақпараттық мәдениеті аталған
тапсырмаларды орындау барысында да қалыптаса бастайды.
3. Болашақ мұғалімнің ақпараттық ... ... ... жақсы адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуына, өнер-
білімді ... ... ... ортаға, үлгі-өнеге берер ... ... ... ... ... ... жақсының - ұстамы жақсы”,
“Тәрбие басы – тал ... деп ... ... ... ... ... ... Тәрбиенің түп қазығы үлгі берер ұстазда, “Ұстазға қарап шәкірт
өсер” деп халқымыз ұстазға үлкен жүк ... ... үшін өз ... көруден артық бақыт жоқ.
Қазіргі таңда тәлімгер ұстаз оқушылардың тәрбие жұмысын ұйымдастырушы болып
табылады. Оған негізінен мынандай үш түрлі басты міндет ... ... ... үйлестіріп отыру;
2. Сыныпта оқушылармен бүкіл тәрбие жұмысын ұйымдастырып, оған ... ... ... отбасының байланысын жасау;
Аталған мәселелерді меңгеру қиын, яғни мұғалім мамандықы өте қызық,
қиын, жауапкершілігі жоғары мамандық ... ... ... ... ... орта мектептердің қайыссында болмасын
барлығында да оқушыларға білім мен тәрбие беретін кәсіби маман. Ал ... ... ... ... орта оқу ... ... ... деп
атайды. Білімдендіру, оқыту, тәрбие саласына ортақ атау- ұстаз, педагог, ал
денешынықтыру, тәрбие ісімен ғана ... ... ... деп атау да ана тілімізде берік қалыптасқан нұсқа [21.110].
Шартты түрде ... ... де көп ... бірін-бірімен
алмастырып айту өмір ... жие ... ... ... қызметі сан-салалыболғанымен де атқаратын ең басты ісі –оқыту,
тәрбиелеу және ғылыми-әдістемелік, әлеуметтік педагогикалық жұмыстар. Жалпы
білім ... оқу ... ... мұғалімі белгілі бір пәнді оқытатын
кәсіби ... және ... ... ... атқарады.
Мұғалімнің кәсіби мамандығы мемлекеттік стандартты жүзеге асыруға
сәйкес және үлгі-өнег көрсетерліктей білімдарлық пен ... ... ... құрметті де абройлы маман-тәлімгер болатындығы. 1960 ... ... ... ... ... Мұқановтың "Мұғалім"
деген шығармасында ұстаз болмысы былай сипатталған:
Мұғалім
Бақытқа жол бастаған көсем бол, сен
Бал тамған таңдайыңнан шешен бол, сен
Батыр бол қол ... тағы ... ... биік өсе бер, ... сен, қай ... қай ... ... бір адамға
Былайғы жақын түгіл, оның орнын
Көрген жоқ басып, туған ... ... ... ... бар биікке шығар саты.
Ең алғаш басталады осы адамнан
Сүйеді сондықтан да ... ... ... ... ... ... тілде, қандай халық
Хат білсе, санасына мұғалімнен
Түседі бірінші рет сәуле-жарық
Білімнің шарлағанда талай ... ... ... ... ... ... ... қауым мұғалімді
Сыйлайды мәңгі бақиберіп төрін
Сол құрметті адамға қойылатын талаптар педагогикалық ... және ... ... ... құжаттарда жан-жақты
сипаттарған.
Сондай мұғалім үлгісі қандай боу керек оған бірінші ... ... бір түрі ... ... мен ... ... үшін ... –оның
ортадағы мекені.
Қарым-қатынас-белсенділігі арқылы адам жолдастары
мен, адамдармен қарым-қатынас жасайды. Қарым-қатынас
белсенділігі арқылы адам жолдастарымен, адамдармен қарым-
қатынас жасайды.
Қарым-қатынас ... ... жеке ... ... ... ... қайрымдылық, ілтипаттық, жауапкершілік
сезімі т.б.) қалыптасады.
Қарым-қатынас қызметі. Педагогикалық қарым-қатынас қызметіне ... ... ... жеке ... ... ... басқа
субъектілермен немесе өзіндік қатынастар.
Қарым-қатынас құрылымы мен іскерлік қарым-қатынастарын бірнеше топтық
этаптарға ... ... ... маманның аудиториямен қарым-қатынас жасаудағы
келбетін көрсету және іскер әріптестермен ... ... ... кісілермен
өзбетінше әрекет жасауға дайындау.
Болашақ мұғалім қарым-қатынас мәселелерін толық меңгерумен қатар оның
атқаратын қызметін де ... ... ... Қарым-қатынас түрлері мен атқартын
қызметін төменде көрсетілген.
Қарым-қатынас түрлері мен ... ... ... ... ... негізгі қызметті
1) ақпараттық-қатынас
(информационно-каммуникативная) (ақпараттарды қабылдау және ұсыну);
2) реттеуші коммуникативтік
(өзара бақылау әрекеттік үрдісіндегі біріккен іс-әрекет)
3) аффективті-каммуникативтік (эмоционалдық ... ... ... ... да бірнеше топтарға бөлеміз.
• Ақпараттық қызмет - ғылыми-зерттеушілік, ізденушілік, ... тағы ... ... ... ... ... ... Әріптестің қатынас құндылығымен, бастамашы адамның қарым-қатынас қызметі.
... ... ... ... ... ашу қызметі.
Әріптеске көмек беруге қатынасу ... ... оның ... ... ... ... ... адамнның өсуін қоғамдық жүйедегі
мәдениетпен, адамгершілік құндылықтармен қоршаған ортадағы адамдармен
қарым-қатынас мәдениетін дамыту.
... ... ... ... Пәндік іс-әрекетті басқа көмек беру және ... ... ... ... ... ойын және ... Басқа адамдармен (контакты) қатынастағы қажеттілікті реттеу. ... ... ... достардың, бұрынғы кластастардың кездесуі).
• Тәжірибедегі әріптестік қарым-қатынас ... және ... ... ... ... ... Іскерлік қарым-қатынас
принциптері.
"Мәдениет" ұғымы қарапайым түсінікпен қарағанда білім
мен ... ... ... ... да маманның
маманның комуникативтік мәдениетіне төмендегідей мәселелерді енгізу
керек:
• Адамдармен қарым-қатынас жасаудағы қызығушылықпен ашықтық;
• Кәсіби әріптестермен қарым-қатынастағы өзіндік талпынысы;
• ұйымдастырушылығы, өзіндік ... ... ... беделін
көтерумен бекітуге талпыну;
• білім және ақыл-ой: қарым-қатынас дегеніміз не, қарым-қатынас
қарым-қатынас түрлері, қарым-қатынастың құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... мәлениетін қалыптастыру үшін
тәрбиелік іс-шараларды, аудиториядан тыс жұмыстармен қатар студент
өз шығармашылығын өз бетінше әр түрлі ақпараттар арқылы дамытады.
Болашақ ... ... ... ... ... бірі ... ... ұйымдастыру.
Сондықтан ойынды сабақта, сабақтан тыс уақытта пайдалану үлкен
нәтиже берері ... ... зер ... ой ... қарар болсақ, содан үлкен
мәнді де мағыналы істер туындап ... ... ... бар ... деп білеміз. Ойын – тек жас адамның дене күш қуатын молайтып, оны
шапшаңдыққа, дәлдікке т.б. ғана ... ... оның ... жан ... қалыптасуына, есейіп өсуіне де пайдасын тигізеді.
Ойын ... ... ... есігін ашып, оның шығармашылық қабілетін
оятып, ... ... ... ... ... ... болсақ “Ойынсыз ақыл-
ойдың қалыпты дамуы да ... және ... да ... ... Ойын ... ... ... жарық терезе іспетті, ол арқылы баланың рухани ... ... ... өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады. Ойын
дегеніміз - ұшқын, ... ... пен ... ... жанар оты.
Ұлы педагог А.С.Макаренко [26 52] ойынға ... мән бере ... ... ... ... ... өміріне міндетті түрде
енгізіп отырды. Ойын баланың өмірін қызыққа, қуанышқа бөлеуін қамтамасыз
ету үшін ол ... ... ... ... мен ... - деп ... зерттеу мәселесімен педагогтар мен ... ғана ... ... этнографтар т.б. әсіресе өнер қайраткерлері ... ... ... ... ... ойындар – тұлғаны
ойландырудың тиімді бір тәсілі.
Қазіргі таңда әдіс-тәсілдермен бірге оқыту ... ... ... ... білім беру мекемелерінде қолдану кең етек алуда.
Елімізде білім берудің жаңа жүйесі жасалып, ... ... ... ... ... ... ... негізгі талаптарының бірі-
оқушылардың танымдық ... ... ... және ... жаңа ... мен ... оқу ... мен оқушылардың
жас және психологиялық ерекшеліктеріне қарай қолдану қажет.
Педагогикалық ... ... ... ... ... ... арқылы көздеген нәтижеге ие болудың әдісі мен ... ... ... педагогикалық технологиялардың мәні кең де
жан-жақты, өйткені мұнда тәрбие-тәлім және тұлғаның ... мен ... ... Ал ... технологиясы болса оқу бағдарламасындағы көлемдік
мазмұнды меңгерту түрі, әдістері мен тәсілдерін жүйелі ... ... ... ... мақсатқа жетудің нақты тәсілдері мен
құралдары арқылы көздеген нәтижеге ие болудың ... мен ... ... ... ... ... мәні кең де
жан-жақты, өйткені мұнда тәрбие-тәлім және тұлғаның қалыптасуы мен ... ... Ал ... ... ... оқу ... көлемдік
мазмұнды меңгерту түрі, әдістері мен тәсілдерін меңгерген жөн.
Мұғалімдердің ... оқу ... оқу ... ... ... қосымша
сұрақтары: саулнама әдісі - бірнеше сыныптардан мектеп оқушыларының оқуға
деген қарым-қатынастары туралы түсініктерді тез ... ... ... ... ... бұл жаста танымдық түрткілермен байланыста болады. Бұл
жерде жаңа пәндерге деген ... оны оқу ... ... ... негіздегі танымдық түсініктер кіреді. Жоғары сыныптардағы ... ... ... ... ... ... қолдану сияқты
талпыныстар пайда болады. Оқушылардың қызығу және танымдық ... бері ... ... әлі ... ... жоқ.
Болашақ мұғалімнің шығармашылық мәдениетінің қалыптасуы оның шығармашылық
қабілетіне тікелей байланысты.
Шығармашылық жұмыстар ... ... пен ... ... ... Өзіндік шығармашылық жұмыстармен бірге оқушылар ... ... ... және ... ... ... ... орындауға тиіс. Өзіндік шығармашылық жұмысты дербестік әркеттің
ерекшелігін ... ... ... ... ... ... орын алған. Автор оқу құрылысын жүйелі талдау негізінде
оқушылардың танымдық әрекетінде екі ... ... ... ... ... мұғаліммен бірлесіп орындаған әрекет мазмұнын ... ... ... б) ... ... ... элементтері болып
табылатын әрекеттер тізбегі.
Сонымен қорыта келгенде, зерттеу ... ... ... ... ... ... жасау арқылы сабақтан тыс жұмыстардың тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... мұғалімдер талапқа сай
болуы айқындалды:
-гуманитарлық және әлеуметтік-экономикалық ғылымның ... ... ... таныс болуын, сонымен бірге ғылымдардың ... және ... ... әрекет-әдістерін өзінің кәсіби қызыметінде
қолдана білуге үйрету мен ... ... ... ... ... жолдарын білу.
3. Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастырудың
әдістемесі
2.1 Болашақ мұғалім мамандардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыру жолдары
Еліміздегі білімдендіру жүйесінің дамуының ... ... ... ... ... ... қауымдастықтың назарын аударып отырған
өзекті мәселелердің бірі.
Ұстаздың еңбегінің нәтижелі болып, ... ... ... ... ... ... ... мәселенің дұрыс шешімін таба білуі-жоғары
мектеп оқытушысының ... ... ... ... ... білімдендіру, іс-әрекеттік, тәжірибелік, жеке-
даралық компонненттерін бөліп қарастыруға болады. Олай ... ... деп- ... қызметті атқаруға жеткілікті білім, білік,
тәжірибе дәрежесін сипаттайтын, жоғары мектеп оқытушысының ... ... ... ... сипатын айтуға болады.
Педагогикалық білгірліктің құрамдас бөліктері ретінде кәсіби ... мен ... ... дағдыларды аламыз. Педагогтың кәсіби
маңызды қасиеттерін жеке-даралық дербестік және ... ... ... деп бірнеше топтарға бөлуге болады. Солардың
ішінде кейбіреулерін ғана атап ... ... ... ... ... ... қабілеті, талабы тағы сол сияқты
қасиеттерін ... ... ... ... ... т.б. қасиеттер жатады да дидактикалық топқа: оқу ... ... ... жаңа ... пайдалану т.б., ал
коммуникативтік топқа: студенттермен дұрыс қарым-қатынас орната білу, талап
қоя отырып студенттің жеке басын ... тағы сол ... ... ... ... жаңа технологиясы педагогикалық процеске
ендірілуі оқушылар мен ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Шығармашылық жұмыстар – оқушының білім-танымдық дәрежесін, пікірін жүйелі
жеткізе алуын тәлім-тәрбиелік және ... ... ... жазбаша
түрдегі ой-еңбегі.
Шығармашылық жұмыстар танымдық әрекет пен ... ... ... ... шығармашылық жұмыстармен бірге оқушылар меңгерген
білімді, білікті бекітетін және ... ... ... ... орындауға тиіс.
Өзіндік шығармашылық жұмысты дербестік әркеттің ерекшелігін ... ... ... ... ... еңбектерінде орын алған.
Автор оқу құрылысын жүйелі ... ... ... ... ... ... ... шығарады: а) оқушы мұғаліммен бірлесіп орындаған
әрекет мазмұнын құрастырыпәрекеттермен байланысы, б) ... ... ... ... табыатын әрекеттер тізбегі – деп қарастырады.
Аталған тақырыпты бүгінгі талқылауға алып отырған себебім ... ... ... ... қабілеттерінің өзіндік
ізденістерінің дамуы ... ... ... ... ... қалыптастыруға жол салу болмақ.
Қазіргі таңда тұлға бойына шығармашылық қабілетті қалыптастыру өзекті
проблемалардың ... ... ... ... қатар кәсіби іс-әрекеттің
ғылыми негіздерін өмірде ... ... ... пен дағдыны
қалыптастыруға ерекше көңіл бөлініп, оның болашағына бағыт ... ... ... ... ... қабілетін
қалыптастырудың бірнеше түрлері бар. Ол жеке пәндері, сабақтан тыс ... ... ... т.б іс-шаралар арқылы жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... жазу, қара
есептер, танымдық ойындар құрастыру, конструкциялау, тәжірибелік жұмыстар
жасау, ерекше бұйымдар жасау, қол өнері, мүсіндер ... ... т.б ... ... өз ... жете меңгеріп, оқыту технологияларын шебер
қолдану ... ... ... ... сусындатады. Бірақ қазіргі
жағдайда бұл ... ... тек ... білімді жеткізіп, оны
оқушылардың меңгеру деңгейін анықтап бағалаумен шектеліп қалмауға тиіс.
Олай болса, ... ... ... ... және ... білім
дәрежесімен, ізденімпаздығы және ... ... ... бай ... ... ... адами-тұлғалық биік қасиеттерімен
оқушылардың қалыптасуына ықпал етеді.
Адамның құндылық ... ... ... ... құбылыс
болғандықтан, тұлғаның қалыптасу барысында үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... бойлап, құнды жақтарын кеңінен
пайдалану керек.
Тұлғаның қандай да ғылымды меңгеруі оның дүниетанымдық, қызығушылық,
шығармашылық ерекшеліктеріне байланысты болмақ. ... ... ... ... ... терең тану, оның рухани дамуының дәрежесін
айқындау, халықымыздың ... ... ... ... оның ... ... сіңіре отырып өзі өмір сүріп жатқан ... ... ... үлес қоса ... Жеке ... болып қалыптасуы үшін - ол
қоғамдық сананың, адамның тұрмыс тіршілігінің барлық ... ... ... ... ... ... кең ... керек. Дүниетаным
шығармашылық пен бірге туындайтын ұғым. Дүниетаным - ... ... ... діни ... мүмкін. Дүниетаным - адамның табиғат, қоғамдық
өмір туралы білімдерінің жүйесі. Адамның алдына қойған ... ... ... ... ... және ... ... туады.
Дүниетаным жеке адамның табиғи және ... ... ... ... мен ой ... Адамзаттың пайда болу тарихын түсіндіруде
әртүрлі көзқарастардың бар екені мәлім. Мысалы: материалистер ... ... ... ... ... ал діни ... ... қалауымен деп қарастырады.
Тұлғаның шығармашылық қабілетін қалыптастырудың әр ... ... ... мен ... ... ... тағы басқалары жатады.
Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениеттілігі мен ... оның ... ... ... жеке ... қабілеті және
тәжірибесімен, өзбетімен білім алуға ұмтылысымен, кәсіби-педагогикалық
қызметке шығармашылық ... ... ... Осы айтқандарды
саралай келе ... ... ... ... былай деуге де
боладыдеп есептейміз:
Педагогикалық қызметті жақсы орындауға және ... ... ... ... ... жеке ... ерекшеліктеріне сүйене отырып
дамыйтын оқытушының жалпы және кәсіби мәдениетін, кәсіби маңызы бар ... ... ... ... ... деп атаймыз. Себебі,
біздің ұйғаруымызша, осы ... ... ... ... өз ... ... жетуіне кепілдік бере алады [20.38].
Осы айтқандарды жинақтай келе болашақ ... ... ... ... ... ... ... бейнеленген (1-сурет).
Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін ... ... ... ... үлгіде көрсетілгендей
Болашақ мұғалімнің ғаламдық интернет жүйесін меңгеру арқылы ... ... ... мен ... ақпараттандырыла орырып кәсіби
білімін көтеруге үлкен мүмкіндік алады. Білм беру ... жаңа ... ... 50 ... кіру үшін кез-келген сала ... жеке ... ... ... ... мен ... ... ғаламдық
ақпарат жүйесіне кіре білуі қажет.
Екіншіден, алынған ақпараттарды тиімді пайдалана білу ... бұл ... де ... шыға білу ... ... (жаңашылдық) процесті меңгеру қазіргі таңда
болашақ ... ... ... ... ... бірі болып саналады.
Төртіншіден электронды оқулықтарды пайдалана білу оқушылар қызығады,
мұғалім де электрондық оқулықтардағы материалдардан ақпататтық білімі ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі материалдарды талқылап, оқушының ой-өрісін дамытуға
болады.
Бесіншіден қазіргі таңда ақпарат алу құралы көп, оны ... ... ... да ... ... ... мәдениеті жоғары
деңгейде болу үшін педагогикалық бейімділік, шеберлік, іскерлік қабілеті
болуы керек.
Алтыншыдан, болашақ мұғалім жан-жақты ... ... ... сол себепті
бұқаралық мерзімдік баспа ақпараттарын уақытылы пайдалану керек.
Жетіншіден болашақ мұғалім психологиялық- педагогикалық даярлықта
болуы қажет.
Мұғалімнің ақпараттық мәдениеті мен ... ... ... барысында атқарылатын процесс әрі соның нәтижесі деп қарастыруға
болады. Себебі, педагогикалық оқыту мен жеке ... ... ... ... ... ... қолдануға
негізделген.
Ақпараттық мәдениеттілікті қалыптастыру жолында барған сайын көлемі өсіп,
ұлғайып отырған білім,іскерлік, дағдыларды меңгеруден гөрі ... ... ... ... ... тенденцияларына байланысты кәсіби
педагогикалық мәдени байлықтарды тұтас қамтып меңгеру әлде қайда ұтымды
нәтижеге ... ... ... ... ... және ... ... қатынастар принциптеріне негізделіп ұйымдастырылады.
Болашақ мұғалімнің өзін-өзі ... ... ... мектеп
оқытушысының кәсіби қызметінің ерекше ... ... ... және ... қамтиды;
а) шығармашылық қабілеттерін дамыту: ғылыми, көркем-өнер, ... ... , ... ... өзін-өзі ұйымдастырудың дағдыларын қалыптастыру. Оған магистранттардың
психалық жағынан өзін-өзі бейімдеу, табандылық, оқуда және ... ... ... ... жағыдайлардың шешімін ... ... ... ... жатады.
б) денсаулығын сақтауға бағытталған дағдылар.
Болашақ мұғалімді білімдендіруге бағытталған ... ... тағы бірі ... ... ... ... ... бағалауға,
қоршаған болмысты объективті қабылдауға, өз мақсаттарын қоршаған ротаның
мақсат мүддесімен ұштастыруға жеке ... ... ... ... ... ... жолындағы өз ісін жоспарлап
ұйымдастыруға үйретеді.
1 тарау бойынша тұжырым
Білім-тәрбие ... ... ... ... ақпараттық
мәдениетін қалыптастыру маман даярлау ісінің сапасын арттыру – ... ... ... ... ... педагогика психология ғылымының басты
міндеттерінің бірі екені ... ... ... ... топтастырар
болсақ, болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін ... ... ... ... ... қызығушылығын қалыптастырып,
педагогикалық технологиялар мен ақпарат құралдары және оны ... ... ... ... білсек, оқушының болашақта
мұғалімнің атқараты, ұнататын қызыметімен болашақта жұмыс істеуге ... еді. Олай ... ... ... ... мақсаты –болашақ
мұғалімнің ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... дамудың, оның ішінде іс-тәжірибелердің
ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ақпараттық мәдениетін
қалыптастыру мәселесінің ғылыми-теориялық негіздерін зерделей келе І
тараудың мазмұны бойынша төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
жолдарының психологиялық-педагогикалық алғы-шарттары ашылып, ... ... ... ... ғалымдарымыздың еңбектерін сараптап, зерттеу
проблемамамыз жөніндегі ой-пікірлерін ... ... ... ... мен ... ... ... отырып жалпы білім беретін
мектептегі кәсіби бағдарлау ... ... ... ... ... мен ... ... сараланып,олардың
біліктілік, тәлімділік жақтары көрсетілді.
Болашақ маманның ақпараттық мәдениетін қалыптастыру ... ... ... бүгінгі қоғамдағы кәсіби бағдар беру
мәселесін қалыптастырудың жолдары анықталып, талдау жасалынды.
2. Тәжірибелік-педагогикалық эксперименттің ... ... ... ұсыныстар
Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру оқу-тәрбие жүйесінің
құрамды бөлігі – ол ... және ... тыс ... арқылы жүзеге
асырылады.
Болашақ мұғалім мамандарының ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... мұғалім оқытудың
педагогикалық технологияны меңгеру қажет.
Педагогикалық технологиялардың түрлеріне тоқталып өтер болсақ:
- дәстүрлі оқыту технологиясы;
- ... ... ... ... ... ... ... оқыту технологиясы;
- іскерлік ойындар технологиясы;
- проблемалық оқыту технологиясы;
- қашықтықтан оқыту технологиясы;
- ақпараттық технология;
- ... ... ... ... ... және ... ... ақпараттық технологияға тоқталып өтер болсақ:
Ақпараттық технология.
Соңғы ... ... ... ... ... ... ретінде қолданылады. Бұл ақпараттық технология
компьютерлік оқытумен байланысты. Оның негізгі шарттарына ... ... ... ... ... ... сипаттарын жан-жақты есепке алу:
педагогикалық ортаның мазмұндық сипаты білім, ... ... және ... ... оқуды және өздігімен жұмысты
ұйымдастырудың әдістері мен формаларымен анықталады[23.30].
Бітіру ... ... ... ... Алматы қаласындағы
индустриалды-педагогикалық колледжде жүргіздім.
Болашақ мұғалімдердің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру ... ... ... ... зерттеу іс-тәжірибеден өту барысында
төмендегі бағдарлама негізінде жұмыс жүргіздім.
ЭКСПЕРИМЕНТ БАҒДАРЛАМАСЫ
|№ ... ... ... |
|1 ... тақырыбы |Болашақ мұғалімдердің ақпараттық мәдениетін |
| | ... ... ... |
|2 ... ... ... мұғалімдердің ақпараттық мәдениетін |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... оны іске асыру жолдары |
| | ... ... ... мектептерде әлі де өз |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
|3 | ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
|4 ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
|5 ... ... ... ақпараттық мәдениетің |
| | ... ... ... т.б.) ... |
| | ... ... төмендеуіне байланысты |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... маңыздылығын |
| | ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... және |
| | ... ... ... жақтарын қарастыру. |
|6 |Міндеті ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... қарастыру, |
| | ... ... және оның ... |
| | ... ... |
|7 ... ... ... ... ақпараттық |
| | ... ... ... бір ... | ... ... онда болашақ мұғалімдердің|
| | ... ... ... ... |
| | ... еді. |
|8 ... құрылымы | Сауалнама, тест, бақылау |
|9 ... ... – 05.03.06 ... |Кезеңдері ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... сұхбаттасу, дәріс беру арқылы |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... әсер ететін |Болашақ мұғалімдердің ақпараттық мәдениетін |
| |қорытынды ... ... ... жүргізілмеу |
| | ... ... ... әсер ... ... мұғалімдердің ақпараттық мәдениетін |
| |жайларды түзету жолдары |қалыптастыру ... ... ... |
4. ... - ... экспериментінің нәтижесі (қалыптастырушы кезең
% есебімен)
|№ | ... ... ... ... |
| ... | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | ... ... саны |
| | ... ... | |
|1 ... мұғалімнің ақпаратық|2 |- ... курс ... ... қалыптастыру | | ... |
| ... ” атты ... курс | | | |
| ... ... мен | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... ... |2 |Өз ... |
| ... ... | | ... |
| ... ... ұғым және оның | | ... |
| ... ... | | | |
|3 ... сағатын |2 |- | |
| ... ... | | | |
| |мен ... ... | | | |
|4 ... ... ... ... |2 |- | |
| ... пікір -талас |2 | ... 10 ... ... ... сабақтан тыс тәрбие жұмысының
жүргізілу сценарийі:
1-ші жүргізуші: Армысыздар құрметті қонақтар!
2-ші жүргізуші: Бүгінгі кешке қош келіпсіздер!
1-ші жүргізуші: Жүрекке наз қылықты намысты ... ғой ... ... ... ... ... алқасына
Әділ баға беретін қайыстырып.
2-ші жүргізуші: Армысың асыл менің ұстаздырым
Жырақ кетсем ... бір ... бар ма ... ... ... жылы өмір ... ... Жырмен арайланып таң да атқан
Әнімен қуаттанып күн де батқан
Сәлем бердік саған да қалың қауым
Үлкені мен кішісі екі ... ... ... алып ... ... ... алға ... қадамың
Қанша уақыт тозып сенің табаның
Күлкі кетпей түңілмесін қабағың.
Жүргізушілер ойын шартын түсіндірді.
1-ші жүргізуші: Ойын 3 турдан тұрады.
1-ші турда қоржынға асық ... Әр ... ... осы ... ... ... ... көркем сөздерін айтуы тиіс. Қарама-қарсы
команда ... ... ... ... ... ... адамдар көп,
сондықтан оларға белгілі бір шек қойылады. Олар ... ... ... ... қазақ ойшылдары болуы керек.
2 турда Әр команда мүшелері қоржынна асық ала отырып, оның ... ... ... ... әр ... жеке жауап береді. Ескерту: заңға
қатысты сұрақ белгіленген асық көк түсті ... да, ... ... ... асық ... ... ... тиіс.
Негізгі ойыннан тыс командалар арасында шағын ойындар өткізіледі: ... ... ... ... "Қызға сөз айту" ойыны. "Тез
жаттаймын" ойынының шарты: Жүргізуші екі топтан шыққан екі ... ... өлең ... Олар ... дереу жаттап алып, қайталап беруі тиіс.
"Журналистер жолға шықты" ойынның шарты: Әр топтан екі ... ... ... ... біріне кез-келген тақырыпта сұрақ қояды,
сөйтіп олар өздерінің шешендік өнерін ... сөз ... ... шарты: Әр топтан бір жігіт шақырылады, олар
қарсылас топтан бір ... ... оған сөз ... Сөз айту ... ... созылуы керек, сөйтіп қатысушылар өздерінің лирикаға қабілетін паш
етеді.
Ойынның ... ... ... ... ... ... ұстаз сол шындықты
дәлелдеуге үйретеді. (А.Дистервег)
2. ... ... ... ... жеке ... көрі ... (Л.Вовенарг)
3. Дүниеде жалғыз қалған адам – адамның ... ... ... ... Дүниеде бар жаман да көпте, бірақ қызық та, ерлік
те ... ... кім ... ... кім ... ... Халықтың кемеліне келіп өркендеуі үшін ең ... ... ... ... ... өз ... сыйламау, оны мақтаныш етпеу – сатқындық белгісі.
(Б.Момышұлы).
6. ... ... ... да, ... ... ... (Б.Момышұлы).
7. Сыр түйіні – ақиқат. Ақиқат, шындық - ... ... ... Өзіне деген сезім тамаша нәрсе, өйткені ол адамның өз ... ... ... ... ... адам ғана емес, ... ... ... билігін жүргізген адам да ер. (Демокрит)
10. Жаңа ... ... да, ескі ... ... ... ... дос – ... басыңды күн шалса, қашып құтыла алмайсың,
басыңды бұлт алса, ... таба ... ... ... жас ... ... ғана достық берік бола алады.
(Абай).
13. ...... ... ... ... ұлы. ... ... алатын күші болмасаң, заң болудан қалады. (Дж.Галифакс).
15. Тәртіпке бас иген құл ... ... ел ... Заң таңертең де кеште де баяғы бір заң. (Дж.Герберт).
Қалыптастырушы ... ... ... ... ... ... дебат ұйымдастырдым.
17. Заң өз күшінен айрылған жерден жауыздық басталды. (Питт).
18. Егер ... тіл ... ол ең ... ... айыптар еді-ау.
(Дж. Галифакс).
19. Заң адымды бағындырады, заңды ақыл бағындырады. (Т.Фуллер).
20. Жазалауға ... ... ... ... ... ... "Азия дауысы" байқауы қанша рет өткізілді? – (12)
2. Ораздан кейін қандай діни мейрамдар бар? (Ораза айт, Құрбан айт)
3. ... ... ... ... атап ... ... Ә.Қажыгелдин, Н.Балаубаев, Қ.Тоқаев)
4. Қазақстан тәуелсіздігін бірінші болып ... ел – ... ... ... кімдерге берілмейді? – (матемитиктерге)
6. Қазақстаннан шыққан тұңғыш олимпида чемпионы – ... ... ... ... алғаш түсіндірген шығыс ғұламасы – (Аль-Фараби)
8. Шахмат ойынның отаны – (Үндістан)
9. Алматы ... қай ... ... ... ... ... ... атындағы Драма театры)
10. Қазақстанның ұлттық би өнерінң жұлдызы – (Ш.Жиенқұлова)
11. "Балалық шаққа саяхат" кітабының авторы – ... ... ... ... қай жылы ... – (1970).
Педагогика, психология ғылымдарының зерттеулері бойынша болашақ ... ... ... қойылатын негізгі ... ... ... ... ... оқырмандық, спорттық,
танымдық және т.б. Бұл қасиеттер туа бітпейді. Оның бірі оқытушының өзін-
өзі жетілдіру жолындағы ... ... ... ... ... ... ... көп ал олардың ішінде таланттылар мен
қабілеттілер кездеседі. ... ... ... тыс әртүрлі тәрбие
жұмыстарын жүргізу арқылы болашақ ... ... ... ... ... арттыру үшін қызмет жасайды. Ал, ... ... ... ... ... талғам және көтеріңкі көңіл
күй жатады. Тәрбие сағатын ұйымдастыру барысында ... ... ... ... осы ... азаматы ретінде елдің қызметкері,
тұрғыны, туған елді өркендетуші екенін түсіндіре ... ... ... ... ... өнегелі, мәдениетті қарым-қатынасты
игеруге мүмкіндік болды. әрі өз ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерімізбен хабар ете отырып, олардың
танымдық ... ... ... деу ... ... қортындылау барысында сұрақтарға
студенттер толық және ... ... ... және осы ... ... ... ортаға салып, өзіндік пікір білдірді. Сабақты
қортындылау мақсатында “Еліміздегі экологиялық мәселелер”, “Ауылды ... ... ... т.б. ... ... ... салу,
әңгімелер жазғызу арқылы шығырмашылық қабілеттерін аңғардық. Мәселен, ... ... ... Асан “Кең байтақ Қазақстаным” тақырыбында
салған суретінде: ... ... – нұр ... ұстаз бейнесін келтірген.
Сондай-ақ “Егеменді елім-ай” дегендей туған еліміздің жойылып бара жатқан
мәселелері жөнінде, ... ... ... өз ... ... Қорыта келгенде, әр елдің дамуы үшін қоғамда әр отбасы мүшесі
өзара қарым-қатынысты өзді-өзі орнына ... ... мән ... ... еліміздің проблемалары азаяр еді.
Ал, “Мұғалім бейнесі”, “Мұғалім қызыметі” тақырыбына жазылған шағын
шығармаларынан үзінді келтірер болсақ: студенттері ... ... ... ... ... ... Айнұр т.б. заманннан заман өткенімен
күн тәртібінен ... келе ... ... - жеке ... ... мен ... беру және оның ... ролі. Білім – оқытудың нәтижесі
болса, оқыту – білім берудің ... ... ... ... мен білімді
бойымызға дарыптар бірде-бір адам - ұстаз.
Ұстаз - өмірдің бағдаршамы. Олай болса, ... ... ... ... ... бала тәрбиесімен айналысатын, бала
жүрегінен орын алатын тәрбиеші, мұғалім, кәсіп иесі.
Мұғалім мамандығы әрі қиын, әрі қадірлі ... ... ... ... (Мұғалім бейнесі( атты тақырыпта пікір ... кеші ... т.б. ... ... ... ... ақпараттық мәдениетін қалыптастыруға өзіндік аздап үлес
қосылды деп ойлаймыз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Біз зерттеуімізге нысана етіп ... ... ... ... ... мәселесін зерттей келе төмендегідей ... ... ... ... ... ... мұғалімнің
ақпараттық мәдениетінің мәні мен оның қазіргі кезеңдегі ... ... ... мүмкіндіктерді анықтадық;
Педагогикалық ғылымда ақпараттық-коммуникациялық ... ... ... А.П. Ершов, М.П. Лапчик, А.А. Кузнецов, Д.Ш. Матрос т.б.
ғалымдар қарастырса, отандық ғалымдардан Е.Ы. ... Ж.А. ... ... ... ... оқулықтар мен жүйелерді
жасауда Г.К. Нұрғалиева, С.С. Құнанбаева, М.К. ... М.Х. ... ... т.б. ... зерттесе, оқу процесі мен ұйымдастыру
құрылымына жаңа ақпараттық технологияларды ... ... ... ... Б.Б. Бөрібаев, Д.М. Джусубалиева,и А.М. Татенов,
Е.Г. Гаевская және т.б. ғалымдар зерделеп өзіндік тұжырымдама жасады.
Біз ... ... етіп ... ... ... ... ... мәселесі бойынша біршама жұмыстар жасалды. Алғашқы
бақылауымыз ... ... бос ... ... ... мән
бермейтіндігін, университет көлемінде алғашқы курс студенттерімен тәрбиелік
жұмыстардың аз жүргізілетініне көз жеткіздік;
Болашақ мұғалімнің ақпараттық мәдениетін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... олар жаңашыл
материалдармен толықтырылып, танымдық ... ... ... ... ... кез ... пәнді оқытуда сабақтан тыс
уақытта пайдалануға болатындығы анықталды.
Дөңгелек стол ... ... ... ... сауал-сұрақтар үлестіру
арқылы оқушылармен сабақтан тыс уақытта танымдық ойындар, ... ... ... ... жүргізілгеннен кейін білімге
құштарлығы, ... ... ... ... пәндер
бойынша үлгерім нәтижесінің арқандығы анықталды.
Сабақтан және сабақтан тыс уақытта жүргізілген танымдық ... ... ... болашақ мұғалімдердің ... ... ... ... ... эксперименттік сынақтан өткізіліп,
соның нәтижесінде сапалық және сандық талдау жасалды.
Сондай-ақ, отандық ... ... ... ... ... идеясы оқушылардың болашақ мұғалімнің ақпараттық
мәдениетін қалыптастыру мақсатында тәрбие ... ... ... ... мәселелерін мысалдар келтіре отырып дәлелдедік.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. ... ... ... ... заңы /Егемен Қазақстан, 1999, 1
маусым.
2. Қазақстан Республикасы азамат тарихының жаңа ... ... ... ... ... 1999. –40 ... Қазақстан Республикасы этникалық-мәдени білім беру ... ... 7 ... ... ... ... ... 2005 ж
3. Жаңа педагогикалық технологиялар (оқу құралы) Алматы, 2006
4. ... З. ... ... ... және ... таным
ерекшеліктері. Алматы: Білім, 1994, 224 б.
7. Баширова Ж.Р., ... Ұ.Б. ... ... ... ... ... қалыптастыру. Оқу-әдістемелік құрал.
Алматы, 2003, 60 б.
8. Абдімәжитов К. Педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінен). Алматы, 1996, 76 б.
9. Мектепте қазақ әдебиетінен шығарма жаздыру методикасы-Алматы, 1988, ... ... М.М. ... оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы
ретінде. Алматы, 2002, 180 б.
11. Баширова Ж.Р. ... ... ... в ... ... ... хабаршысы. Педагогика ғылымы сериясы, №4.
С. 33-39
12. Ахметова Г.К. ... ... ... ... жолдары оқу
орындарында бірінші курс студенттерінің өздігінен жұмыс істеуін ұйымдастыру
мәселесі // Қазақстан мектебі, 1998, №1, Б. ... ... Б.Р. ... ... ... ... қызығуын қалыптастыру. пед.ғыл.канд.дис.автореф., Алматы, 1970,
Б.26
14. Амантурмин Ш. Мұғалім және оқу тәрбие ... ... ... 1978, Б. ... ... Ш.Т. Исследовательская культура учителя: от теории к практике.-
Алматы, 2001
16. ... В.А. ... ... психологии. М.: Просвещение, 1972.-
255с.
17. Кудайкулов М.А. Дидактические проблемы ... ... ... у ... учителя (на материалах
системы частно-методических дисциплин и педагогической ... ... ... ... Дис. ... пед. ... Алма-Ата, 1975,
453 с.
18. Беспалько В.П. Слагаемые педагоггической технологии.- М “педагогика ”,
1998
19. Рубинштейн С.Л. ... ... ... Учебник. СПб.,1960, 500 с.
20. Джусубалиева Д.М. Формирование информационной
культуры студентов в условияхм дистанционного обучения.
Алматы, 1997
21. Крутецкий В.А. Основы педагогической ... М.: ... ... Кудайкулов М.А. Дидактические проблемы формирования ... ... у ... учителя (на материалах
системы частно-методических дисциплин и педагогической практики студентов-
физиков педагогических ... Дис. ... пед. ... Алма-Ата, 1975,
453 с.
23. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. Учебник. СПб.,1960, 500
с.
ҚОСЫМША
Тәрбие сағатының тақырыбы: Үлкенге сый-құрмет, кішіге жол ... ... ... ... ... кішіпейіл болуға тәрбиелеу.
Тәрбие сағатын өтерде, алдымен сабақтың тақырыбын плакатқа көркемдеп ... ... ... іліп қою ... Екі ... ... Бірі ... үйрен", екіншісі "жманнан жирен".
Ақ көңілді жақсыдан
Аянбай салыс ортаға.
Ақылы, ары тапшыдан,
Қу сөзін алма қолқаға /Абай/
деген нақыл сөздер жазылып қабырғаға ілінеді.
Тәрбие сағаты ... ... ... Тақырыппен танысу
2. Оқушыларға келтірілген мысалдан қорытынды шығарту
3. Амандасу тәртіптері жөнінде әңгімелесу
4. ... ... ... ... көрсету, ол туралы пікірлесу
Тәрбие сағаты әңгімелесу, пікір алысу түрінде ... ... ... үлкенге сый құрмет, кішіге жол көрсет дегенді
қалай түсінесіңдер?
1-оқушы. Ол үлкенді сыйлай білу, ... ... беру ... ... ... ... дегенде кішіпейіл, әдепті, сыпайы болу
деген ұғым ... ... ... ... осы ... төңірегінде пікір алысайық.
Өмірлеріңде тақырып шеңберінде қандай жағдайлармен кездестіңдер? ... ... ... ... ... болады. Егер қанатты сөздер алсаңдар
тіпті жақсы.
3-оқушы. Қоғамда өмір сүрген адамдар үшін ... ... ... ... Адам баласы жолдастармен, туыстармен қарым-қатынас жасағанда, оның
таныс, таныс ... ... ... қызмет
дәрежесіне қарамай кішіпейіл, әдепті болу керек. Бұл – адамгершілік борыш.
Сынып ... ... ... ... ... білесіңдер?
5-оқушы. "Сыйға сый, сыраға бал"
6-оқушы. "Сыйлай білсең, сыйланарсың"
7-оқушы. "Кішіпейілдік – кішінің көркі"
8-оқушы "Кішіпейілдікпен кішіреймейсің" т.б.
Сынып жетекшісі: Бұл мысалдардан қандай қорытынды ... ... ... ... ... керек. Сонда ғана оны балалар
сыйлайды.
10-оқушы. ... ... ... ... ... керек. Егер біз өз жеке
басымызды ғана ойлайтын жаман қасиеттерімізді тастай алмасақ, бұл әдет
бірте-бірте ... ... әкеп ... ... ... қорытынды:
мәдениетті болудың алғашқы қадамы – басқаны сыйлай білу.
11-оқушы. Ұлы істердің қандайы болмасын ... ... ... ... ... ... ... дұрыс қалыптасуына
қамқорлық жасап, оларға жол көрсете білуі керек.
Сынып жетекшісі: Кішілерге жол ... ... ... Олар ... ақыл айтып, ағалық қамқорлық жасауы керек.
Кішілерге жол көрсету үшін ... өзі ... ... ... Үлкендердің өз басында олқылық болмауы керек. Жоғары ... ... бас ... ... киіп ... ... қоңырау
арасында алысып ойнау сияқты ... ... Оны ... ... "Е, ... не ... ... соны істейік" деген ойда ... ... ... да ... ... ... ... байланысты қандай сөздер білесіздер?
14-оқушы. Сәлеметсіз бе? Аман-есенсіздер ме?
Сынып жетекшісі: Жастар үлкендермен қалай ... ... ... ... ... ... Қол ... қолғапты шешу керек.
16-оқушы. Үлкендерге бұрын сәлем беру керек. Сәлемдесуден қашу немесе
көрген адамды көрмеген ... өтіп кету - ... ... ... Амандасқанда, ұл балалар бас киімін шешуі керек. Егер таныс
адамың алыстау тұрса, оған "Сәлеметсіз бе?" деп ... ... ... ол сені ... ... иіп ... (сәлемдес)
18-оқушы. Үлкендермен, қыздармен сөйлескенде, түзу тұрып, дұрыс ... ... Екі ... ... ... ... тұру ... емес, ол –
сыйламаушылықтың ... ... тыс ... сөйлеу ұят болып есептеледі. Дауысты
көтермей әдеппен сөйлеу керек.
20-оқушы. Көшеде келе жатқан қарт әже ... ... ... ... алса, әдепті бала оны жерденалып береді де, ауыр нәрсе көтеріп ... оны ... ... ... ... қарт риза ... алғыс
айтады. Оны өз баларына басқаларға үлгі етіп айтып ... ... ... ... де ... ... жаман қарым-қатынас қынжылтады.
21-оқушы. Алғыс – ақ тілек, ізгі ниет. Алғыс – адам сөзі, оны ... та ... ... Оған адам ... ... ... қызыметімен,
қоғамға келтірген ерен еңбегімен ғана ие бола алады. ... ер ... жер ... ... ... ... асыл ... Оны ашып айтпай-ақ көңілмен де білдіруге
болады.
23-оқушы. ... өзі ... ... Ал ... - ... тән ... Дәл осындай ұлы ортада өмір сүріп отырған ... ... ... ... ... ал ... айтып отыратындары
сөзсіз.
Сынып жетекшісі: Қыздар ұлдардан гөрі, ал төменгі сынып оқушылары сендерден
гөрі әлсіз болады. Сондықтан ұлдар ... ... ... сынып оқушылары
төменгі сынып оқушыларына қамқолық жасаулары, көмектесулері ... ... ... Трамвай, троллейбус, автобустарға кірерде қарттарды, кішкене
баларды, қыздарды бұрын ... ... ... ... ... өз орнын босатып беру - әдепті оқушының
міндеті.
26-оқушы. Өз айналасындағыларға құрметпен қарым-қатынас жасау ... ... ... ... ... тыс ... де ... етпейді. Ол әбден
әдетке айналған соң, ешқандай жақсы әсер етуді ойламастан-ақ ... ... ... ... ... ... ... жас кезінен бастап
қалыптасады, сондықтан сендер алдымен өз бастарыңа осы ... ... ... керек. Ол үшін әр істеріңе ... ... ... бе, әлде ... істедім бе?" деп сұрақ қойып, жауап беруге
тырысыңдар. Әр істі ... ... ... ... ... ... одан ... беру қажет. Сонда ған сендер үлкендерге сый-құрмет, кішілерге жол
көрсете аласыңдар.
Соңынан баларға тәртіп ... ... ... бол" ... ... ежелден үш нәрсені бойтұмардай ... ... ... Ол - ел, жер және тіл. Ана тілі - әр ... төл ... ... ... тіл арқылы алады, тілдің ... ... ... ... өнерді, ғылымды, салт-дәстүрімізді тіл
арқылы үйренеді. Оның құдіретті, ... ... ақын ... өте көп.
Мысалы, Аян Нысаналин ағамыз: «Ана тілі деп атаудың себебі
Анасындай қастерлесін ... ... ... әр ... ... де құрмет тұтып келеді - дейді.
Бауыржан Момышұлы атамыз: «Тілін білмеген - түбін білмейдің - ... ... ... адам өз ... ... дәстүрін, мәдениетін өз
тілінде сезініп, терең ... ... ол ... емес пе?. ... ... қалған асыл қазынаны өз ана тілінде игерсе, одан артық бақыт жоқ
емес пе?- деп ойлай ... ... ... ... ... ... ардақтайық" тақырыбында жүргізетін кеш.
Кеш басқарушы оқушы:
Ұстаздар мен балалар!
Ағалар мен апалар
Ұрпақтарға келесі
Сыйлығы көп бересі ...
Танысыңдар досыммен!
Достасыңдар осымен
Аттанғанда бүгін мен ... ... ... ... ... ... ... көріңдер
Төрімізде орын бар
Құтты мейман болыңдар!- демекші, . "Ана ... ... атты ... ... ... ... сахнаға шығып келіп тұрады.
Бастаушы:
Мемлекеттік қайраткерлердің, ақын жазушылардың және ғалым-филологтардың ана
тілі туралы айтқан сөздері, пікірлерін тыңдайық.
1-оқушы: . Тіл дегеніміз - ... ... ... . Тіл- ... тікелей көрнісі
3-оқушы: . Біз өз тілімізді және Отанымызды сүйеміз. Әр ... ана ... ... ... таза ... керек, тіл байлығын молайтып,
тіл тазалығын ... ... . Ұлт тілі - ... ... ... ғана бай, ... . ... халық өзге ешбір халықта жоқ, болуға тиіс те емес, белгілі
мөлшерлердегі сөздерге, терминдерге, тіпті сөз ормандарына иелік етеді
6-оқушы: . ... ... ... ... ана тілі мен сол ана ... ... білмеу - мәдениетсіздік - деп әр оқушы шығып айтады.
Оқушы:
Әкемнің құты
Шешемнің сүті
Сіңірген тұла ... ... ... ... ... ... бер, ... көркем де.
Өнер алды - қызыл тіл - деп ... ... ... ... ... Сүйемін туған тілді –анам тілін,
Бесікте жатқанымда-ақ берген білім.
Шыр етіп жерге түскен минутымнан
Құлағыма ... ... ... ... сол тілмен сыртқа шықты-
Сүйгенім, жек көргенім, ұнатқаным,- деп ... ... ... ... ... тіршілігімнің айғағы,
Тілім барда айтылар сыр ойдағы
Өссе тілім, мен де ... ... ... бишара,
Бишараға не шара? - деп көрнекті ақын Әбділда Тәжібаев тауып
айтқан.
Оқушы: Сәлем, Ана ... асыл ... ... ... ... ... тілі” атты әнді айтады.
Оқушы: Сонымен сүйдім өмірді,
Жаныммен сүйдім елімді.
Көңілге көрік,
Өмірге серік,
Ән мен жыр ... ... ... ... хормен: Анамның тілі - қуатым.
Анамның тілі - айбыным.
Анамның тілі - ай-күнім.
Ойындар: Ойын өткізу, онда ... ... ... жұмбақ, анаграмма,
шараларды шешу ұйымдастырылады.
Кештің жабылуы: Кеш басқарушының”Ана тілі” ... ... ... ... ... ниет қосқан күн.
Аямайтын сырымды
Баяндаймын ғылымда,
Талаптыға бәрі бар…
Менен оқып алыңдар
Айналайын балғындар.
Менен білім алыңдар!
Озат достар ... ... ... арасындағы қатынаста адамгершілік, ... ... кең ... ... тамырлануы, ең алдымен олардың жекелеген
отбасында ... ... яғни ... ... ... қалауымен,
саналы түрде ардақтап, құрметтеуіне, инабат тағылымын үлкендерден үйрене
отырып, өздерінің үлкендерге деген қарым-қатынасында оны ... ... ... ... да, өз ата-анасын құрметтемейтін, олардың
алдындағы перзенттік парызын ... ... ... бұл ... ... ... жүрегіне ұяламаған ұрпақтан не
үміт күтуге болады?
Адамның ... мәні мен ... ... ... ... ... ... ардақ тұтып, перзенттік қарызын бір сәтке де есінен
шығармауында. Бұл жас ... ... ... ғана ... алдымен адамшылығының белгісі. Ол жас болсын, жасамыс болсын, ... бойы ... ... ... ... келмес сапарға аттанғаннан
кейін де, олардың рухы, әруағы алдындағы міндетін ... бала ... ... ... ... ... табылады.
Ата-анасыз өмір жоқ, яғни адам жоқ. Демек, бала - ата-ана өмірінің
жалғасы. Сол үшін ата-ана құдайдан перзент ... ... ... ... ... содан кейін де: ”Баламның табанына кірген ... ... ... ,- деп ... өсірген, перзенті ауырып, не қатер
төнгенде: “Өзімді алып, баламды аман қалдыр”, деп жалбарынған.
Қарақалпақтың белгілі ақыны И.Юсупов:
Ғарышқа ... ... өзің ... ... сен ... мен не ... ... кім?”- сұраса менен,
О, құдіретті анам! Саған табынар едім,- деген өлең ... ... ... ... ... ... мейірімнің бұлағы- ана есіміне қатыссыз
дүниеде қасиетті ештеңе жоқ. Ана ... ... ... қана ... ... ... аялап өсіріп, аяғынан тік тұрғызады. Халықтың
халықтығының басты белгісі – туған елінің тілін үйретіп, сазына ... Ана. ... ... ... ... ... қан – тамыры, елдік жады
болып табылатын тілі “ ана тілі” аталады. Ал, ... ... нәрі ... ... ... ұғымында баланың анасы алдындағы парызын өтеуі “ана
сүтін ақтау” деп аталады.
Біздің дініміз де ... ... ... ... етеді. Пайғамбарымыз
Мұхаммедтен:” Адам алдымен кімді сыйлау керек?”- деп ... ол ... деп үш рет ... ... рет ... яғни одан ... деп ... барып: “Әкесін”,- депті.
Ата – ананың үміт-арманы баласымен бірге жасайды. Сол себепті ... ... ... ... Алайда, “Ананың көңілі балада, баланың
көңілі далада” демекші, өзінің ... ... ... ата-анасын
жерге қаратындар бұрында болған, қазір де жоқ емес. Әсіресе, қоғамда тәртіп
әлсіреп, тұрмыс тауқыметі күшейген қара дүрсін ... пен ... ... ... ... ... отбасылық дәстүрлі ... ... ... ... отыр. Оған ішімдік пен есірткі араласып,
халқымыздың ежелден ... ата- ... ... ... ... ... қадірлеу сияқты әдеп-инабат дәстүрлері құнсызданып кетті. Ата-ананың
сөзін сыйлап, ... асу, ... болу ... ... ғанибеті. Сол
арқылы-ақ бала ата-анасының мерейін өсіріп, өз ортасында ... орын ... Ал, ... ... ... ... өзі жөн ... жетесіз
бала олардың сағын сындырып, төрдегі басын есікке сүйрейді. Ұл-қыз
әдептілігінің ...... риза ... үнемі алғысын, батасын алуда.
Сонда үлкендердің мерейі көтеріліп, ұл-қыздың өркені өспек.
Ата-ана алдындағы әдептілік – баланың ... ... ... ... ... ... ... сөздер:
Жақсы перзент- сүйеніш,
Жаман перзент- күйініш
Ата-ананы ұмытқан жас- опасыздың опасызы, рахымсыздың рахымсызы.
(Ғ. Мұстафин).
Кімде кімнің үйінде ... ... ... ... ата-әжесі
секілді қымбатты “қонағы” болса, ол- үйіне олардан артық құдайдың құрметті
өкілі келеді деп ойламасын, егер үйдің иесі оларға ... ... ... , ... оның отбасының құты болып табылады. (Платон)
Ағайын – алтау, Ана – біреу.
Анаңа ауыр сөз айтпа, атаңа ауыр жүк ... ... ұлы ... без,
Анасы тұрып, қызы сөйлегеннен без.
“Қабуснамадан”
Ей, балам, ойыңа тоқып алғын, ата-анаңа ... ... ... ... ... түп ...... болып табылады. Ата-анамды не
үшін құрметтеймін дегенді ойыңа алушы болма. Олар сен үшін ... ... Егер ... перзент ақылды дана болса, ата-ананың мейір-махаббаты
үшін ештеңені ... бас ... ... жұмысы- сені тәрбиелеп
өсіру және сені ... ... ... ... сен ... ... жүрегіне қаяу түсірме. Сен ата-ананың хақын адамгершілікпен, ақыл-
санамен өте ... ... ... ... ... ... ... ал сен оларға
кереғар іс істесең, онда сен ... ... даяр ... ... ... адам ... ... білмесе, басқа біреудің
жақсылығына баға бере ... Егер ... ... ... онда сен де ... ... Себебі: ата-анаңа не істесең,
алдыңа сол келеді, балаң саған соны істейді.
Адам – жеміс, ата-ана – ... ... ... ... ... ... ата-анаңды аялап бақсаң, сен туралы олардың дұғасы қабыл болады.
Ал, балалар бірінші бағып-қағатын, асырайтын, жоғыңды ... ... ... қадірін ақтайық. Ата-анамыздың ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Болашақ педагогты жеткіншектердің көркемдік мәдениетін қалыптастыруға даярлау82 бет
Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің технологиялық құзыреттілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттары22 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
«Достық» станциясы арқылы халықаралық көлік қызметінің болашақтағы даму жолдары5 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Алаяқтық және онымен күресудің проблемалары мен болашақ мәселелері91 бет
Алматы қаласының агломерациясын қалыптастырудың экологиялық ерекшеліктері35 бет
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет
Ауыл мұғалімнің оқу-тәрбие жүйесіндегі өзіндік ұстанымдары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь