Әбілқайырдың өлімінен кейінгі жағдай


Жоспар

1. Әбілқайырдың өлімінен кейінгі жағдай.
2. Қазақ.орыс сауда байланыстары.
3. Патшалы Ресейдің жер мәселесіндегі отаршыл саясаты.
XVIII ғасырдағы Қазақстанның ірі мемлекет қайраткерлерінің бірі Әбілқайыр қайтыс болғаннан кейін ханның мирасқорлары ол біріктірген Кіші және Орта жүздердегі иеліктерін сақтап қала алмады. Кіші жүздің өз ішінде Әбілқайырдан кейін хан болған Нұралының иеліктеріне шек қойылды. Өлген ханның басты тірегі болған шекті руы қазақтарының бір бөлігі Батыр сұлтанды хан деп таныды. Сөйтіп, Кіші жүзде екі хандық орнады: Кіші жүздің оңтүстік-шығысы Батыр сұлтанның, ал солтүстік-батыс өңірі Нұралының ықпалында қалды. Ресеймен іргелес орналасқан Кіші жүзде екі хандықтың құрылуы, әрине, патша үкіметінің осы өңірді, әсіресе Каспий теңізінің солтүстік-шығыс аудандарын отарлауы үшін қолайлы еді. Ресейдің Кіші жүзге қатысты саясатына қазақ-башқұрт қатынастары бірқатар өзгерістер енгізді. Осы күресті жаныштау кезеңінде патша қарулы күштерінің қуғынына ұшыраған елу мыңдай башқұрттар бас сауғалап көршілес Қазақстанға қашты.
Алайда қазақ жұртына патша әкімінің хаттарынан гөрі башқұрттардың көтеріліс басшысы Батыршаның үндеулері жақын еді. Көтеріліске қатынасқан башқұрттардың негізгі бөлігі қазақ ауылдарынан өздеріне қорғаныш тауып, кейін Башқұртстанға қайта оралады.
Қазақстан халықтарының қарым-қатынастарына, әсіресе Ресей елімен байланысына түбірлі өзгерістер енгізген Жоңғария мемлекетінің құлауы. 1745 жылы көрнекті қолбасы, қалмақтардың билеушісі Калдан-Цэрен қайтыс болғаннан кейін Орталық Азиядағы сая¬си жағдай тіпті шиеленісіп кетті. Қазақстан мен Жоқғария шекарасында қайшылықтардың шиеленісуі нәтижесінде XVIII ғасырдық 20-жылдарында қазақстандық Алтайды осы бай өңірді патша үкіметінің отарлауы барысында пайда болған зауыттарына, кен орындарына қауіп төнді. Осындай жағдайда патша үкіметі, бір жағынан, өзінің экономикалық мүдделерін қорғау, екінші жағынан, Қазақстанның тәуелділігін күшейту мақсатымен қазақ жерінде, немесе оған тікелей іргелес өңірде бекініс шептерін кеңейтуге кірісті. Оған дейін 1747 жылы Алтайдың байлықтарына көзі құныққан Елизавета Петровна үкіметі арнайы шешім арқылы бұрын ауқатты Демидовтар әулетінің қосында болған тау-кен кәсіпорындарын орыс патшаларының отбасыларының меншігі деп жария-лаған еді.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Әбілқайырдың өлімінен кейінгі жағдай.
XVIII ғасырдағы Қазақстанның ірі мемлекет қайраткерлерінің бірі
Әбілқайыр қайтыс болғаннан кейін ханның мирасқорлары ол біріктірген Кіші
және Орта жүздердегі иеліктерін сақтап қала алмады. Кіші жүздің өз ішінде
Әбілқайырдан кейін хан болған Нұралының иеліктеріне шек қойылды. Өлген
ханның басты тірегі болған шекті руы қазақтарының бір бөлігі Батыр сұлтанды
хан деп таныды. Сөйтіп, Кіші жүзде екі хандық орнады: Кіші жүздің оңтүстік-
шығысы Батыр сұлтанның, ал солтүстік-батыс өңірі Нұралының ықпалында қалды.
Ресеймен іргелес орналасқан Кіші жүзде екі хандықтың құрылуы, әрине, патша
үкіметінің осы өңірді, әсіресе Каспий теңізінің солтүстік-шығыс аудандарын
отарлауы үшін қолайлы еді. Ресейдің Кіші жүзге қатысты саясатына қазақ-
башқұрт қатынастары бірқатар өзгерістер енгізді. Осы күресті жаныштау
кезеңінде патша қарулы күштерінің қуғынына ұшыраған елу мыңдай башқұрттар
бас сауғалап көршілес Қазақстанға қашты.
Алайда қазақ жұртына патша әкімінің хаттарынан гөрі башқұрттардың
көтеріліс басшысы Батыршаның үндеулері жақын еді. Көтеріліске қатынасқан
башқұрттардың негізгі бөлігі қазақ ауылдарынан өздеріне қорғаныш тауып,
кейін Башқұртстанға қайта оралады.
Қазақстан халықтарының қарым-қатынастарына, әсіресе Ресей елімен
байланысына түбірлі өзгерістер енгізген Жоңғария мемлекетінің құлауы. 1745
жылы көрнекті қолбасы, қалмақтардың билеушісі Калдан-Цэрен қайтыс болғаннан
кейін Орталық Азиядағы саяси жағдай тіпті шиеленісіп кетті. Қазақстан мен
Жоқғария шекарасында қайшылықтардың шиеленісуі нәтижесінде XVIII ғасырдық
20-жылдарында қазақстандық Алтайды осы бай өңірді патша үкіметінің
отарлауы барысында пайда болған зауыттарына, кен орындарына қауіп төнді.
Осындай жағдайда патша үкіметі, бір жағынан, өзінің экономикалық мүдделерін
қорғау, екінші жағынан, Қазақстанның тәуелділігін күшейту мақсатымен қазақ
жерінде, немесе оған тікелей іргелес өңірде бекініс шептерін кеңейтуге
кірісті. Оған дейін 1747 жылы Алтайдың байлықтарына көзі құныққан Елизавета
Петровна үкіметі арнайы шешім арқылы бұрын ауқатты Демидовтар әулетінің
қосында болған тау-кен кәсіпорындарын орыс патшаларының отбасыларының
меншігі деп жария-лаған еді.
Қазақ-орыс сауда байланыстары.
XVIII ғасырдың ортасында Ресейде болған сарай төңкерістері, шаруа
қозғалыстары елдің көрші мемлекеттерімен сауда байланыстарын әлсіреткендігі
анық. Солай бола тұрса да қазақ-орыс шаруашылық байланыстары, әсіресе
керуен саудасы өзінің дамуында бірқатар нәтижелерге жетті. Орынбор қаласы
белгілі бір дәрежеде осы кездегі сауда айналымының орталығы болды
Орынбор арқылы қазақ-орыс саудасының дамуына бірқатар жағдайлардың
кері әсер еткендігі де белгілі; патшалы Ресейдің қазақ жерлерін біртіндеп
басып алуының барысында жайылымның тарылуы, Ресей билігіндегі Еділ
қалмақтарының, Сібір, Жайық казактарының күш көрсетіп қазақтардың малын
айдап әкетіп отыруы, бірқатар қазақ руларының, соның ішінде Кіші жүз
руларының, алыста жатқан Қытай мемлекетімен сауда жасауға ұмтылуы; Кіші жүз
сұлтандарының бір бөлігінің (орта жүзді айтпағанда) әлі де болса Ресей
билігін мойындаудан аттонын алып қашуы; қазақтардың ақша-тауар
қатынастарымен шала таныстығын пайдаланған орыс көпестерінің қазақ
малшыларының тауарларын төмен бағалауы, т.б.
Патшалы Ресейдің жер мәселесіндегі отаршыл саясаты.
XVIII ғасырдың 60-жылдары қазақ-орыс сауда байланыстарының кеңейген
кезеңі. Әбілпайыз сұлтанның билігіндегі Сыбан-Керей, Қара Керей-Найман,
Бура Найман, Абылайдың қамқорлығындағы Уақ, Қыпшақ рулары Жәміш, Семей
бекіністерінде өзара тиімді сауда-саттық байланыстарын іске асыратын.
Қазақтардың жиі саудаласатын тауарлары; малдың терісі, киіз, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ахмед хан немесе Орда
Қазақ хандығының құрылуы және оның маңызы
Қазақ тарихында әбілқайырдың алатын орны мен ролі
ХVI - XVII iғғ. Қазақтардың жоңғаралармен қарым-қатынасы
Ж.Қ.Қасымбаевтың өскен ортасы мен еңбек жолының басталуы
Керей хан (1456-1473 жж. билік құрған)
Қазақ хандығын Ресейге қосып алудың басталуы
Қазақ хандары
Төле би өмірбаяны
Қазақ хандығы құрылуының саяси алғышарттары
Пәндер