Түркі атауының шығуы

Түрік халықтарының шығу тегі мен түпкі түрк тілінің -пайда болуына қатысты бізге мәжбүрленіп таңылған ғылыми үрдіс аясымда талайдан қалыптасқан пікір көбіне тақ – түк. ол бойынша бұл тұрғыдағы тарихтың тарихтың ізін әріден індетудің қажеті шамалы, бәрі беріден деп есептеледі. Әрі алға тұтылар дәлел де бұл мәселеде еш түйткіл туындамауы керек деген ыңғайда нықталар еді.
Яки түрік атауына қатысты әуелгі деректер қытайдың ширатпа жылнамаларында жыл санаудың IV ғасырында ғана хатталған. орхон мен Енесей атырабындағы көне түрік жазуымен бәдіздеген бітіктастар VII ғасырдан бері ғана бар; демек, бұл жұрттардың тарихын, шыққан тегін, тілін сол кезеңдер қарасаңындағы жүз жылдықтардан ғана іздеген жөн; түрік этносы мен глоттлгенезінің көне ошағы Еуразия құрлығының шығыс бөлігіндегі Алтай мен Хинган таулары арасындағы аумақпен тығыз байланысты ; ал Алтайдан батысқа қарай негізінен үндіеуропалық тілдерінде сөйлейтін жұртттар мекендеді.
Ғылымда түрік тілінің моңғол , тұңғыш – мәнжүр, жапон, корей тілдерімен бірге алтай тілдері тобына жатқызылы, ол қауымға енетін көне жұрттардың алтайлық тайпалар деп аталатыны белгілі. бұл атаудың өзі шартты әуелі олар Алтай тауларынан едәуір шығыс жақта , Енессай мен Тынық мұхит аралдарындағы Оңтүстік Сібір Моңғолия мен Мәнжүрия сондай - ақ Солтүстік Қытайды қамтитын зор аумақта қалыптасты.
Жыл санауға дейінгі ІІ – І мыңжылдықтарда осы алтай тайпалары арасында біртіндеп арғы түрік – моңғол, арғы тұңғыс – мәнжүр тілдерінде сөйлейтін тайпалар жіктеле бастады. Арғы түрік жұрттары – Орталық Азия мен Ішкі Моңғолияда, Байкалдан Ордосқа дейін мекендесе, арғы моңғолдар Мәнжүрия мен Солтүстік - Шығыс Моңғолияда ұйысты. Олар кей аумақтарда бір – бірімен араласа қоныстанды.
Түрік тілі мен этносының түпкі тарихына қатысты ресми
        
        Түркі  атауының   шығуы.
Түрік халықтарының шығу тегі мен түпкі түрк ... ... ... ... ... ... ғылыми үрдіс аясымда талайдан
қалыптасқан пікір көбіне тақ – түк. ол ... бұл ... ... ізін ... індетудің ... ... ... деп есептеледі. Әрі алға тұтылар дәлел де бұл ... ... ... ... деген ыңғайда нықталар еді.
Яки түрік ... ... ... ... ... жылнамаларында жыл санаудың IV ... ... ... мен ... атырабындағы көне түрік ... ... VII ... бері ғана бар; ... ... тарихын, шыққан тегін, тілін сол ... ... ... ғана іздеген жөн; ... ... ... көне ... ... құрлығының шығыс бөлігіндегі
Алтай мен Хинган таулары ... ... ... ... ал ... ... қарай негізінен үндіеуропалық ... ... ... ... ... моңғол , тұңғыш – мәнжүр, жапон, ... ... ... ... ... ... ол ... көне жұрттардың алтайлық тайпалар деп аталатыны ... ... өзі ... ... олар ... ... едәуір
шығыс жақта , Енессай мен ... ... ... ... ... мен ... ... - ақ Солтүстік Қытайды ... ... ... ... ... ІІ – І ... осы ... ... ... арғы түрік – моңғол, арғы тұңғыс –
мәнжүр тілдерінде ... ... ... ... ... ... – Орталық Азия мен Ішкі Моңғолияда, Байкалдан ... ... арғы ... ... мен ... - ... ... Олар кей аумақтарда бір – ... ... тілі мен ... ... ... қатысты ресми
ғылымда нақтыланған ... міне , ... ... ... ... ... , ... түйін ретінде
нысықталғаны сонша, онда ... ... ... ... еместей
көрінер еді. Яки түрік тілі - ... ... ғана ... ... оның Алтайдан батысқа қарай жылжып, Еуропа
құрлығына енуі жыл ... бас ... ... хұн ... ... ... ұлы қоныс аударуларына ... ... Оған ... ... қазақ жері және ... мен ... ... ... тек ... ... демек үндіеуропалық тілдерде ... ... ... ... ... мүмкін емес, өйткені ... ... ... ... ... деп бір ... еді.
Әрине тіл мен нәсілдік ... бір – ... ... ... ... еуропеоидтік кескінді
- тек ... ... ... – тек ... ... ... деп ... жөн еместігі сол ... ... ... айтылып, талай тиянақталды.
Алайда ... ... ... ол ... ... ... ... сөйлейтін жұртқа ... ... ... ... ... ... ... бола беретінің байқау қиын
емес. Бұл ретте ... , таза ... ... ... ... боп
табылатын Алтайдың шығыс жаға мен Ішкі Азия ... ... ... ... бас сүйек ... ... ... ... артефактісі ... осы ... ... ... ... ... нышан
ретінде танылып, соған лайық топшылаулар жасалар еді. ... ... бойы ... ... боп ... ... туындап, “сара жол” ... ... ... ... ... кешегі кеңес билігі ... де ... ... ... ... басым ютүрде алға тұтылды.
Ежелгі ... ... ұлы ... бірі ...
Енесей жазуларын да кеңес елі ... ... ... ... ... ... айналдырылуына салқын
қабақ танытылып, олардың ... ... ... ... мен ... құрған дәуірлерімізге бойлай бермеуін
арнайы қадағалаған ... өз ... ... десе де ... нұсқалған еуроцентршіл идея түрік ... ... ... ... ... “түрк дүниесінің өткен жоқ,
оның бар ... ... ... ... ... ғана
басталды” деген пікірлер әбден санаға ... Оған иә ... ... ... ... ләппайшылар жамырай үн қосты.
Осы үстем пікірге күдік білдіретін оқыс ... ... ... ... бұл ... көппен бірге қазақ
ғылымын да титықтатты.
Алайда ... ... ... ... , ...... Бұрынғы
кеңес құрамында болған түрк ... ... ... талай уақыт
бүркемелденіп келген тақырыптарды ... ... тол ... ... ... шындап түгендеуг кірісіп кетті.
Бұл ретте ... ... ... ... балқар ғалымдарының
қарқыны қауырт. ... ... 1975 жылы “Аз және Я” ... саналарды селт еткізген О. Сүлейменовтың ... ... ... өзінде “Жазу тілі”.
Ежелгі ... ... сөз ете ... ... ... ... Азия аймағының бізге бөтен емес оның түрк ... ... ... , арда ... ... халық келтіре
алмаймыз. Ол - барша түрк жұрттарының ... ... ... ... жұрттарының басын қосқан құтты қоныс, құйқалы атамекен.
Еуразия ... осы ... көне түрк ... ... беттері қаталған, әлемді ат тұяғымен ... ... ... ... көне ... ... тол жазуымызбен өрнектелген ... ... ... тас, ... бедерленіп қалған.
Алайда ол - осы ... ... ... ... тілі мен ... ... ... жалғыз атамекен емес.
Оны одан горі ... ... ... ... ... ... шығыс капиталы , мал мен жанға жайлы ... ... түрк ... ... ерекше қарқынмен ... ... ... арғы түрк ... дамуының белгілі
кезеңінде ... ... ... ... бір ... ... таныған жөн болды.
Ресмиленген тарихнамада алтайлық ... ... ... ... ... ... жағына қарай өткізілмейтіннің
әлгінде айттық. Бар ... ... ... ... ... ғана тарайды дейтін көзқарасты ұстанатын ... ... ... бағыт пен оны ... де осы ... еш ... ... ... ... әйгілі ғалымы , академик М.Закиевтің
еуроцентризм ... ие ... ... ... түрк
жұрттарына қарсы бағытталғанын ... ... ... де ... - села ... ХІ ғасырда хретиандардың
қасиетті Иерусализмді ... ... ... еді ... ол.
Батысеуропалық феодалдардың Шығысқа қарсы ... кек ... ... да дәл осы ... басты түрткі болыпты.
Мұсылман түріктерге қарсы сол ... ... ... ... да ... ... ... мәдени – тарихи дамуы әуелде Еуропа құрлығына ғана ... ... ... өркениетті ... тек ... ... ... ғана ... ... Сол себепті
оны әрі қарай дамытып ... да тек ... ... олар ... да ... ... деп аталмағы
ләзім. Ал қалғандағы өз – ... ... ... ... ... болып шығады. Сондай ... ... ең ... , ... ... әскери
жән е діни тұрғыдан ата жауы - ... ... еді. ... азиялық елдердің тек еуропалық жұрттардың ғана ... ... ... ... жоқ ... ... бойы осы ... орай ... ... бүгінге дейін ... ... Жыл ... ... ... ... ... жалпақ Еуроазия төсіп
дүбірлеткен сақ – скиф ... және одан ... ... Азиядағы түпкі түрік тарихына ... Ұлы ... ... бүгінгі түрік болмысымен ... ... ... ... ... жөн – жора салт – ... ... сарындары , кей ... ... ... назарға алына бермей , олардың бәрі ... ... тән ... ... ... ... Еуроцентризмге ыңғай берген ... ... ... ... ... ... осы дәйектерді алға
тұтып ... ... ... Алда - ... ... қағидаларына қарсылық білдіріп, соны нұсқа ұсынылса, оған
зіл ... ... ... ... ... ... кешегі кеңес дәуірі кезінде бұл ... ... ... көне ... ... Одан ... зерттеушілері көп теперіш көрді. Ғалымдарды үстем боп тұрған
пікірге ... келе ... ... , ... ... ... ... сіңді десе де ... ... ... әлі ... ... бағзы түрк яки түп – ... ... ... ... молынан кірісе
алмай, өздерінің айтқандарының ... ... ... ... де сол бұқпантайшылық ... ... ... әр ... ... ... ... мәжбүр тарихымен
емес, өзі ... ... ... өмір сүру ... ақиқат. Бұл салада алдағы уақыттарда ғалымдарымыз тарапынан
қазақ халқының ... ... ... ... ... кәміл.
Осы жолдар авторыннан ... ... ... тану мен ... бастағынына да біраз жылдардың
жүзі ... 1990 жылы Ана тілі ... ... ... сол ... дейін жартыдай тыйым салынып келген қазақ
шежіресін ... бел шеше ... ... Газет
тарапынан халқымыз ... ... ... ... ... осы құнарды сапалы игерудің ... ... ... сол ... жұртшылдық тарапынан да қызу ... бұл ... ... өз тегін тануға көмектесетін
шаруа деп ... ... ... ... ... ояу оқырмандардан екі мыңдай ... ... ... сол ... ... мәліметтерді ... ... ... ... , ... ... қазақ
құрамына енетін ... бір ... ... ата - ... ... ... ... едік. Әрине, бұл ... ... ... ... деректермен салғатыру
жұмыстары да ... ... ... Қазақтың әр ру, тайпаларының
этнотегіне қатысты ғылыми ... ... тілі ... ... ... осы ... ... тарапынан ықылас ... ол іле – шала ... ... көрді.
Қазақтың этникалық ... ... ... ... бар ... осы ...... атқару барысында
одан әрі ... десе де ... ... ... ... сүңгіген ізденістер көп жайларға қанық
етті. Еуроцентіршіл ... ... ... ... ... түрк ... арғы ... қаузауға құлықсыздық танытса да, үндіеуропалық
тілдерде сөйлейді делініп қауымдарды ... ... ... арғы
түркке қатысты көптеген дәйектердің ұшын ұстауға болатынына көз ... ... ... өте алмайтын зерттеушілердің көне тарихтағы айталық
қауымдарға тән сүбелі үлесті тұспалдап айтса да ... ... ... ... ... қазақ жері, оның батысы мен оңтүстік ... ... ... іргелес мекендерде тас дәуірлері замандарынан
басталған тарихи кезеңдерді зерделенген ... бұл ... ... ... ... ... ғылыми орталардың бір-бірімен қарым-қатынасы шектеліңкіреген
заман боп тұрғаны рас. Іргедегі Ресейдің өзіндегі ... ... ... ... ... да ... ... Шет елдерде шыққан
таралымы аз ғылыми еңбектерге қол жете ... Яки бір ... ... ... жоқ. ... салдарынан да,
зерттеушілеріміз соққы жылдарда басқа мемлекеттердегі ... ... ... ... көп хабардар болмай жататын сыңайлы.
Алайда сол ресейлік зерттеушілер мен ғылыми орталықтардың бүгіндері
интернет ... ... ... ... да ... жөн. Ресей
ғылым академиясының әр аймақтағы бөлімшелерінен шығып жатқан ... ... ... ... ... ... ... болады. Кей авторлар өз ... ... ... ... ... ... жатса, ғылыми еңбектерін әлемдік тәжірибеде
біраздан бар әдіс — ... ... қою ... де кеңінен меңгеріп
алған.
Біздің де жарық көргенін естігенімізбен, ... ... ... ... ... ғылыми еңбектер мен мақалаларды
сол интернет аясынан тапқанымызды қаперге сала ... ... ... біздің тақырыбымызға демеу боларлық, бұрынғы таптаурын сүрлеулерге
ермеген, ақиқатқа сүйенгіш, кейінгі ғылым жетістіктеріне ден ... ... ... де ... ... көз ... ... бір жайт. Бір кездерде кеңестік тоңмойын идеологияның
темір құрсауынан шыға ... түрк ... арғы шын ... қатысты
мағлұматтарды көп қаузауға бара қоймайтын, белгіленген шектен аспас
деңгейде ғана сөз ... орыс ... да беті бері ... ... ... ... бұрыннан бар ақиқаттарды бүркемелемей айтатын
болыпты. ... ... ... ... тілді жұрттардың да ойып тұрып
алатын өз орны бар екендігі сөз етіле бастапты. Бұл ... ... ... ... ииституты тарапынан 1996 жылы ... ... ... ... ... ... және 2002 жылы ... ... ... ... ... ... атау ... (Клягин, «Происхождения цинилизации»
(социально-философский аспект). М., 1996. (httр: //www. ... ... ... wklad. html; ... в ... М., 2002. (httр: ... rи/ ... Iidrary/. Өркениеттер мен мәдениеттер генезисі
мәселелерін терең ... бұл ... ... адам ... ... ... ілкі мәдениеттер тарихына қатысты ... ... ... ... ... ... қай мәдениеттің қай
тілді қауымға ... ... ... ... нақты дәйектермен алға
тартады.
Ол тұжырымдармен Кембридж (Ұлыбритания) университетінің археология
профессоры К.Ренфрюдің ... ... мен ... ... жоталары
аралығындағы Қарақұм жазираларында ж.с.л. XII ... ... ... ... деп ... тұжырымы да алшақ кетпейді (Ренфрю,
Разнообразие ... ... ... ... и ... ... 1998, №3, 116-117). Кейінгі жаңашыл еңбектер ... ... ірі ... ... ... ... академиясының
академигі, тарих ғылымының докторы П.И. Пучковтың Әлем халықтары ... атты ... ... ... «Тілдердің таралуы және
тіл мен нәсіл арасындағы корреляция ... атты ... ... языков п корреляция между языком и расой// Народы и религии
мира.
Соңғы кездерде ... арғы ... ... ... ғылымы жетістіктерінің ... ... ... ... ақиқаттың бетін ашып жатыр. Сол ... ... ... қозғап жүрген, ... ... ... ... көп қатарлы этногенездік құпиялар ашылу үстінде.
Соңғы ... ... ... ... ... бірі ... ... ... қос ... үндіс халықтарының тегі ьмен түп ... ... ... ... байырғы ... ... ... бір ... ... ... шыққан ата жұрттары -
Азия құрлығындағы түрк ... ... ... ... ... бірқатар болжамдар ... ... ... ... бұл ... ... ... қуаттала
қоймай ... ... ... оны ... бір ... ретінде тану ... ... ... Бұл жерде де мәселенің мәнісі - арғы ... ... 2 – 3 мың жылы ... ... болады.
сондықтан бұл тілдің сол заманға ... бар ... ... ... ... шығады дейтін қатып қалған ... ... ... еді. Яки ... 40 мың ... ... ... сол кезде беті құрғап ... ... ... ... ... өткен үндестердің тілі мен ... ... - ... ... ... білкім, оны басқа
жақтан қытай, ари, тибет қанды ... ... ... жөнге
келетін шығар деген ойлар жұпталатын.
Генетикалық ғылымның ... ... осы ... түйінін шешкен сыңайлы. Америкалық ... ... ... бұл тақырыпқа кейінгі жылдары Рессей ... ... де ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар4 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар( бесік )4 бет
Ерте орта ғасырлардағы Түрік Қағанаттарына қатысты Қытай деректеріндегі мәліметтер60 бет
Сақ тайпаларының орналасуы66 бет
Сақтар мен ғұндар9 бет
Сақтардың көрші мемлекеттермен қарым-қатынасы34 бет
Тарихи әдебиеттердегі «қазақ» этнонимының тарихы18 бет
Орыс жылнамаларындағы түркі текті есімдердің әлеуметтік мәні мен тарихи-этимологиялық сипаты3 бет
Тарихи ономастикалық кеңістік (Х-ХІV ғғ. түркі жазба ескерткіштері негізінде)48 бет
Түрік қағанаты мен алғашқы феодалдық мемлекеттердің мәдениеті58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь