Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің негізгі проблемалары және оны шешу жолдары

Мазмұны.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

I.Кәсіпкерліктің экономикалық мазмұны, мәні және түрлері.
§1.1.Кәсіпкерліктің экономикалық мәні және мазмұны ... ... ... ... ... ...
§1.2. Кәсіпкерліктің ұйымдық. құқықтық түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ..

II. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің қалыптасуы және
дамуының негізгі проблемалары.
§2.1. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің даму
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
§2.2. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің негізгі
проблемалары және оны шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

III. Қазақстан Республикасында қазіргі экономикалық дамытудың
нәтижелері.
§3.1. Макроэкономикалық тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
§3.2. Табысты орнықтыру және экономикалық өсу
жағдайларын жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға кенеттен өтуімен байланысты барлық экономика салаларында басты ұйымдастырушы күш кәсіпкерлер тобы өмірге келе бастады. Елдің тауары осы күштің іске қосылып, табысты еңбек етуіне байланысты. Кәсіпкерлік іс тек қана өндірісте емес, сонымен бірге коммерциялық, финанс, ақпарат салаларында басты ұйымдастырушы күш. Кәсіпкерлік іс экономиканың қай саласында болмасын пайда табу үшін қызмет етеді.
Кәсіпкерлік дегеніміз- белгілі бір істі істей білу. Іс істеу- адамның белсенділігі және іскерлігі. Белсенділік және іскерлік- адамның еркін өмір сүру түрі.
«Кәсіпкерлік» деген ұғым өмірде экономикалық белсенділікке қолданылады. Антогонистік қоғамда, ол адамды адамның қанауы, ал кәсіпкерлер табы қанаушы тап болады.
Кәсіпкерлік- ежелден келе жатқан адамдардың іскерлік белсенділігі, қабілеті. Ал оның дамуы орта ғасырдан басталады: көпестер, саудагерлер, қол өнері қызметкерлері. Кәсіпкерліктің алғашқы дамуында кәсіпкер құрал жабдықтарға иелік ете отырып, өздері сол кәсіпорында қолдап жұмыс істеген. Бұл тауарлы өндірістің бастапқы жабайы түрі.
Қазақстанның көшпелі шаруашылық жағдайында кәсіпкерлік еркін дамыған жоқ. Ресейде Петр I патшалық ету кезеңінде кәсіпкерлік ерекше дамыды, бірақ крепостной қоғам тежеді. Капитализмнің дамуымен кәсіпкерлік те дамыды. 1861 жылдағы реформадан кейін темір жол құрылысы, ауыр өнеркәсіп салалары орын алды.
Кәсіпкерліктің субъектісі жеке адамдар, сонымен бірге, заңды тұлғалар, біріккен серіктестер, арендалық ұжым, ашық және жабық акционерлік қоғамдар, шаруашылық ассоциациялары, әр- түрлі бірлестіктер.
Кәсіпкерліктің ерекшеліктері:
• Дербестік және тәуелсіздік;
• Экономикалық ынталылық;
• Шаруашылық тәуекел және жеке жауапкершілік;
• Жаңашылдық.
Кәсіпкерліктік істің қозғаушы күші- мол пайда табу.
Кәсіпкерлік қабілеті қаражаты бар тапты құру үшін, бірінші, білім керек, екінші өкімет экономикалық саясатын түбегейлі қайта қарауы қажет. Елдің тағдырын білікті кәсіпкерлер шешеді және олар өз елінің гүлденуіне аянбай жұмыс істейтін, өзінің де пайдасын табатын, іскер азаматар болуы керек. Аш жалаңаш елде кәсіпкер де, халық та байымайды.
Курстық жұмыстың мақсаты- Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуына талдау жасау.




Осы мақсатқа жету үшін мынадай төмендегі курстық жұмыстың міндеттері қарастырылады:
• жалпы кәсіпкерлік ұғымының мәнін толық ашу, яғни тарихи даму сатылары, қызметтері және мазмұндары.
• кәсіпкерліктің түрлерін көрсету; Берілген бөлімде ұжымдық- құықтық түрлерінің мағынасын аша отырып, қазіргі Қазақстандағы кәсіпкерлік істің түрлерін көрсету.
• Қазақстан Республикасының экономикалық дамуының нәтижелері, яғни экономикалық тұрақтандырылуы, табысты орнықтырылуы және экономикалық жағдайларының жасалуы.
Курстық жұмыс жазу барысында мынадай шетелдік А. Бодо, Ф.Уокер, А.Шапиро, Д.Маккеланд, Р. Хизрич, П. Другер және т.с.с. отандық ғалымдардың еңбектері қолданылды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Әкімбеков С., Баймухаметов А.С., Жанайдаров У.А. «Экономикалық теория», оқу құралы, Астана, 2002 ж.
2. Бердалиев Қ.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», Алматы: экономика, 2001 ж.
3. Бисенғазиев М.Б. «Кәсіпкерлік негіздері», Орал, 2001 ж.
4. Власова В.М. «Основы предпринимательской деятельности», Москва: Финансы и статистика, 2000 г.
5. Под ред. Добрынина А.И., Л.С. Тарасевича «Экономическая теория», учебник для вузов, издательский дом «Питер», 2004 г.
6. Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Оқу құралы, 2001 ж.
7. Есентүгелов А. «Экономика өркендетуге бет алды» // Ақиқат, 2000 ж, № 5.
8. Қинашева Ж. «Қазақстан экономикасын қалыптастырудағы шағын кәсіпкерліктің рөлі» // ақиқат, 2002 ж, № 2.
9. Ләмбаева Н. «Кәсіпкерліктің әлеуметтік мамаңызы» // Қазақ тарихы, 2001 ж, №1.
10. Мәдешев Б.Ы. «Нарықтық экономика теориясына кіріспе», оқу құралы, Алматы: экономика, 2000 ж.
11. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», оқу құралы, Алматы: экономика, 2003 ж.
12. Назарбаев Н. «Стратегия развития Республики Казахстан на период до 2030 года», Алматы, 2002 г.
13. Назарбаев Н. «Болашақ ұрпаққа не қалдыратымызды ойлау керек» // Егемен Қазақстан, 2003 ж, 3 қыркүйек.
14. Назарбаев Н. « Кәсіпкерлік- азаматтық қоғамның тірегі, тұрақтылықтың кепілі» // Егемен Қазақстан, 2003 ж, 1 қараша.
15. Назарбаев Н. « Жаңа кезең- жаңа экономика» // Егемен Қазақстан, 2004 ж, 16 желтоқсан.
16. Осипова Г.М. «Экономикалық теоиря негіздері», оқу құралы, Алматы, 2002 ж.
17. Орешин В.П. «Государственное регулирование национальной экономики», Москва, 2001 г.
18. Саханова А.Н. «Государство и бизнес», книга 1: Государство, предпренимательство и общество. Алматы: экономика, 2002 г.
19. Таласбеков Ж. «Кәсіпкерлікті қолдау- мемлекеттің басты міндеті» // орталық Қазақстан, 2000 ж, 19 қаңтар.
20. Шеденов Ө.К., Жүнісов Б.А., БайжомартовУ.С., «Жалпы экономикалық теория», Алматы, 2002 ж.
        
        Мазмұны.
Кіріспе.................................................................
...............................................
I.Кәсіпкерліктің экономикалық мазмұны, мәні және ... ... мәні ... ... ... құқықтық
түрлері..................................
II. Қазақстан ... ... ... және
дамуының негізгі проблемалары.
§2.1. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің даму
жолдары.....................................................................
.......................
§2.2. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің негізгі
проблемалары және оны ... ... ... қазіргі экономикалық дамытудың
нәтижелері.
§3.1. ... ... ... және ... ... ... Республикасының нарықтық экономикаға кенеттен өтуімен
байланысты барлық экономика салаларында басты ұйымдастырушы күш ... ... келе ... ... ... осы ... іске қосылып, табысты
еңбек етуіне байланысты. Кәсіпкерлік іс тек қана ... ... ... коммерциялық, финанс, ақпарат салаларында басты ұйымдастырушы ... іс ... қай ... ... ... табу үшін ... ... белгілі бір істі істей білу. Іс істеу- адамның
белсенділігі және ... ... және ... ... еркін өмір
сүру түрі.
«Кәсіпкерлік» деген ұғым өмірде экономикалық белсенділікке ... ... ол ... ... қанауы, ал кәсіпкерлер табы қанаушы
тап болады.
Кәсіпкерлік- ежелден келе ... ... ... ... Ал оның ... орта ғасырдан басталады: көпестер, саудагерлер, қол
өнері қызметкерлері. Кәсіпкерліктің алғашқы дамуында кәсіпкер ... ... ете ... ... сол ... ... жұмыс істеген.
Бұл тауарлы өндірістің бастапқы жабайы түрі.
Қазақстанның көшпелі шаруашылық жағдайында кәсіпкерлік еркін дамыған
жоқ. Ресейде Петр I ... ету ... ... ерекше дамыды, бірақ
крепостной қоғам тежеді. Капитализмнің ... ... те ... ... ... кейін темір жол құрылысы, ауыр өнеркәсіп салалары орын
алды.
Кәсіпкерліктің субъектісі жеке адамдар, сонымен бірге, заңды ... ... ... ... ашық және ... ... ... ассоциациялары, әр- түрлі бірлестіктер.
Кәсіпкерліктің ерекшеліктері:
• Дербестік және тәуелсіздік;
• Экономикалық ынталылық;
• Шаруашылық тәуекел және жеке ... ... ... ... күші- мол пайда табу.
Кәсіпкерлік қабілеті қаражаты бар тапты құру ... ... ... ... ... ... ... түбегейлі қайта қарауы қажет.
Елдің тағдырын білікті кәсіпкерлер шешеді және олар өз ... ... ... ... ... де пайдасын табатын, іскер азаматар ... Аш ... елде ... де, халық та байымайды.
Курстық жұмыстың мақсаты- Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің
дамуына талдау жасау.
Осы ... жету үшін ... ... ... ... ... жалпы кәсіпкерлік ұғымының мәнін толық ашу, яғни ... ... ... және мазмұндары.
• кәсіпкерліктің түрлерін көрсету; Берілген бөлімде ұжымдық- құықтық
түрлерінің ... аша ... ... ... ... түрлерін көрсету.
• Қазақстан Республикасының экономикалық дамуының нәтижелері, яғни
экономикалық тұрақтандырылуы, ... ... және ... ... ... жазу ... ... шетелдік А. Бодо, Ф.Уокер,
А.Шапиро, Д.Маккеланд, Р. Хизрич, П. Другер және т.с.с. отандық ... ... ... ... ... ... мәні және ... Кәсіпкерліктің экономикалық мәні және мазмұны.
Кәсіпкерлік феномені байырғы кезден бастап, әлеуметтік- экономикалық
ғылымдарының назарында болды.
Кәсіпкерлікті негізінен XVIII- XIX ғ.ғ. Ф. ... Ж.Б. Сэй, ... Ф. ... А. ... және т.б. салған болатын. Кәсіпкерді
өзіндік статусы, қызметтін мақсаты және өнерлік, ... ... ... және ... терминінің аударғанда, «делдал» деген
ұғымға тең болады.
Негізінен, сол уақытқа сай толық ... ... ... бірі ... ... ... Р. ... болған. «Сауда
табиғатының очеркі» (1755ж) атты жұмысында ол кәсіпкерлерді «Қымбат сатып,
арзанға ал» деген ... ... ... деп атаған.
Кәсіпкерлердің рөлі туралы А. Смит былай деп жазған : «... ол тек
өзінің ... ғана ... ... ... ... және ... ... бағытталады. Өзінің қызушылықтарын аңдый отырып, қоғамның
қызушылығына жиі қызмет етеді». Кәсіпкерлік қызметтің активке ... ... ... ... кез- келген бизнесмен кәсіпкер деп ... ... ... ... бір ... ... және бір ұсыныс көрсететін
кәсіпорын иесі деп аталмайды. Ол ... ... ... іске ... ... ... барлық бизнеспен ... ... осы ... мәнінің ең қатал түрінде, бұл ... ... ... адамдарды атайды. Кәсіпкердің өзі жаңа
нарықты зерттеп, қабылдауы қажет емес.
Сонымен, кәсіпкерлікті шаруашылық тәртіптің типі деп түсінуге ... ... ... ... ... ... Тәуекелге бару.
3. Жаңашылдыққа ұмтылу.
Кәсіпкерлік- табыстың алуы мен жеке табысқа бағытталған азаматтардың
жеке ықыласы.
Кәсіпкер әр ... ... ... заңмен тыйым салынбаған
тауарды сатып алушылық, ... және ... ... ... бұл мүліктік негізді шаруашылық бірлік, бұл өндіру-
шаруашылық мәселелерді ... ... және ... ... ... және мазмұның ұзақ эволюция жолдарын өткен
мемлекеттерде қолданған практикаларды ... ... ... Осыған
байланысты, «кәсіпкер» терминінің эволюциясын қарастырайық.
1725 жыл. Р.Кантильон. Кәсіпкер- тәуекел шарттарында қызмет ететін
адам.
1797 жыл. А. ... ... іске ... ... жауапты болатын
тұлға; жоспарлайтын, басқаратын және ... ... жыл. ... ... ... сол үшін белгілі пайыз
алатындардан ұйымшылдық қабілеттің арқасында табыс
алатындарды айыра білу қажет.
1934 жыл. И. Шумпетер. Кәсіпкер- ол жаңа технологияларды өндейтін,
жаңашыл ... жыл. Д. ... ... ... тәуекел шарттарында
жұмыс істейтін жігерлі адам.
1964 жыл. П. Друкер. Кәсіпкер- кез- келген мүмкіндікті максималдық
табыспен қолданылатын адам.
1975 жыл. А. ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп, пайда болған сәтсіздік
үшін
толық жауапты болады.
1985 жыл. Р. Хизрич. Кәсіпкерлік- жаңа құны бар нәрсенің ... ал ... ... ... ... пен
күшті
жұмсайтын, өзіне толық финанстық, психологиялық
және
әлеуметтік тәуекелді алуға және де осы үшін белгілі
бір
ақша дәрежесін ... ... ... ... ... ... ... (1-
кесте)
1- кесте. Кәсіпкерлік қызметтері және мазмұндары.
|Жалпы ... ... ... ... ... және дара ... |кәсіпкерлердің әділдікпен келіскен рөлі. Кәсіпкерлік |
| ... ... мен ... ... ... жеткізуге |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |Кәсіпкерліктің ... ... және ... |
| ... ... ... Және де ... деп,|
| |барлық ... ... емес ... мен өндіріс|
| ... ... ... иесі ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |максималдық ... ... кері ... әкелуі |
| ... ... ... және ... ... |
| ... ... ... ... ... ... жаңа ... ... |қолдануы және қойылған мақсатқа жету үшін жаңа құралдар |
| |мен ... ... ... |Әр әрекетті тұлғаларда істің биленушісі болатын |
| ... ... ... ... ... барлық|
| |қиыншылықтарды өтіп, өзіне ... ... істі ... |
| ... жаңа ... ... Кәсіпкерліктің |
| ... ... ... орындарын көбейтіп, жұмыссыздық |
| ... ... және ... ... |
| ... жағдайын көтереді. ... ... ... ... шешуімен, оның ... ... ... басқарудың |
| ... ... ... ... |
| ... фирманың қызметінде стратегиясының өзгеруінде|
| ... Бұл ... ... ... ... |
| ... халықтық кәсіпкерліктің құрылуында айқын көрінеді. |
Сонымен, ... ... ... ... жеке ... негізінде табыс алу мақсатына қаржының салуымен байланысты
қызмет болып табылады.
Кәсіпкерлік ... жеке ... және ... ... ... мақсат- белгілі бір уақыт мезетінде қажетті жағдайына жету.
Мақсаттты құрастыру кезінде келесі үш элементтерді нақты анықтау керек:
1. Мақсат мазмұны. Қай жағдайға ... және ... жету ... ... ... қажетті көлемі. Мақсаттың шектеулі ме, әлде ... ... ... Мақсаттың уақытша факторы. Мақсатқа қай кезге дейін және қандай
уақыт мерзімінде жетуге болатын ... ... ... ... ... Шаруашылық субъектілерінің тәуелсіздігі және дербестігі. Әр
кәсіпкер заң шегінде, сұрақтарды шешуге құқылы.
- Экономикалық қызығушылық. Кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... ... тәуекел және жауапкершілік. Әр келкі ең ... ... ... ... ... бір- ... байланысқан және бір
уақыт мезетінде іске асырылады. Кәсіпкерлік ... ... ... ... іске И. ... мен А. ... назарларын
аударған. Егер де, И. Шумпетер кәсіпкерлік пен жаңашылдықтың тепе- ... А. ... ... ... өмірдегі нақты рөлі қоғамдағы
жетілген процестерін тездетеді деп ... ... ... баға И.
Шумпетермен берілген, кәсіпкер үнемі «күйзелісті жасаушы» және қоғамның
экономикалық дамуындағы басты кейіпкер ... ... ... ... болады, кәсіпкерлік пен жаңашылдық
қоғамда бір ... ... ... үшін ... ... ... ... құқықтық және т.б.
Экономикалық шарттар- бұл тауарлардың ұсынуы мен оларға деген ... ие бола ... ... ... ақша ... ... жұмыс
орындарының жетіспеушілігі немесе көп болуы;
Кез- келген кәсіпкерлік іс тиісті ... орта ... іске ... ... ... шарттардың құрылуы үлкен мағына береді.
§1.2. Кәсіпкерліктің ұйымдық- құқықтық түрлері.
Қазақстан заңында кәсіпкерлік азаматтар мен бірлестіктердің пайда ... және ... ... етуімен, сондай- ақ ... ... ... ... ынталы қызметі.
Барлық шаруашылық қызметін емес, тек тәуекелмен, ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет деп санауға болады. Олардың бәрі кәсіпкерліктің
белгілері болып табылады.
Кәсіпкерлікті тұлға ... және ... ... ... тұлғалары (субъектілері) жеке тұлғалар, әр ... ... ... ... ... кооперативтері және
мемлекет бола алады.
Кәсіпкерлік нысандары (объектілері) шаруашылық қызметтің кез ... ... ... ... сатып алу, инновациялық, кеңес беру
қызметтері, бағалы қағаздармен операциялар бола ... ... ... кәсіпкерлік мынадай түрлерге бөлінеді.
Өндірістік кәсіпкерлік- тауарлар, қызметтер, ақпараттар, ... ... ... ... бұл ... ... ... болып табылады.
Коммерциялық кәсіпкерік тауарлар мен қызметтерді қайта сату бойынша
мәмілелер мен ... ... ... және өнім өндірісімен
байланыспайды. ... ... ... сатып алу бағасынан жоғары бағаға
сату арқылы жасалады. Егер бұл операциялар заң ... ... ... ... ... коммерциялық кәсіпкерліктің бір түрі болып
табылады, сату- сатып ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік бір мәмілеге өзара мүдделі жақтардың басын
қосатын қызметте көрінеді. Бұндай қызметті көрсеткені үшін ... ... ... ... ... оқиға болған кезде ғана
қайтарылатын сақтандыру жарнасын алып отыратын қаржы ... ... ... ... ... ... табысты құрайды.
Көріп отырғандай, кәсіпкерліктің барлық түрі табыс алуға бағытталған.
Бірақ ол үшін шектеулі ... ... ... ... ... әр ... комбинацияларын жасау- кәсіпкер қызметінің
қажетті буыны. Олар ... ... ... бес ... қамтиды.
1. Жаңа игілікті жасау немесе ескі игіліктің жаңа сапасын жасау;
2. Өндірістің жаңа әдісін енгізу;
3. Жаңа өткізу ... ... ... ... ... фабрикаттың жаңа көзін табу;
5. Өндірісті қайта ұйымдастыруды жүргізу.
Әрбір мерзім аралығында жаңа ... ... ... бұл қасиетіне кәсіпкерлікті өндіріс факторын комбинация
жасайтын экономикалық агент ... ... ... А. ... ... Ж. Б. Сей назар аударды.
Кәсіпкерлік қызмет тек бір ғана меншік формасымен ... ... ... ... Оның әр ... ... мен үйлесімдері болуы
мүмкін. Бұл кәсіпкерлікпен шұғылдану үшін қолданылған ... ... ... ... емес ... сөз. ... капиталын қолдануға болады,
алайда қарыз капиталы пайданың ... бір ... ... ... оны пайдалану кезінде кәсіпкердің экономикалық тәуекел дәрежесі
өседі.
Тәуекел, айтып өткендей, кәсіпкерліктің негізгі белгілерінің бірі.
Тәуекел- ... ... ... ... ... салыстырғанда
табыс алмаудың немесе зиян шегудін ықтималдығы. Тәуекелдің бірнеше түрлері
бар: өндірістік, коммерциялық, қаржылық, несиелік, проценттік.
Тәуекелдің мүмкін ... осы ... ... ... ... ... деген көзқарас бар. Көбінесе тәуекел ... ... ... ... әр ... ... өлшеуге болады:
- статистикалық, мұнда бұрынғы шығындар статистикасына ... ... ... ... ... ... мен ... бизнесмендер
көзқарастары зерттеледі.
- есептік талдау математикалық тәсілдерге негізделеді.
Кәсіпкерліктің жаңашылдықсыз болуы мүмкін емес. Осыған ... екі ... ... ... және ... мәні ... бизнесмен өз қызметін қарамағындағы бар
ресурстардан максималды ... алу ... ... ... ... ... бар ... ғана емес, сондай- ақ сыртқы
ресурстарды тарту және пайдалану мүмкіндігіне бағытталады. ... ... ... пайдалана отырып, кәсіпкер өз бизнесіні дамуының тиімді
варианттарымен шұғылданады.
Кәсіпкерлік әр түрлі формада болады. Оларды ... ... ... ... меншік формасы және фирма көлемі.
Меншік формасына байланысты кәсіпкерлік ... және жеке ... Бұл екі ... ... экономикадағы үлес салмағы ... ... ... кәсіпкерлік шекаралары кеңейеді, ал
жекешелендіру ... ... ... ... тұрақты және капитал сыйымдылығы
жоғары,- ... ... ... және ... жағында
қамқорлығында. Сонда да, жеке сектор мемлекеттікке қарағанда бірқатар
артықшылықтарға ие:
- Түсімділігі ... ... ... таңдауға еркін.
- Бизнес көлемі шектелмеген.
- Қатаң бағамен шектелмейді.
Меншіктің формасына сәйкес кәсіпкерліктің үш түрін атап кетуге ... ... ... жеке ... ... ... партнерлік;
- корпорация (акционерлік қоғам).
Индивидуалдық (жеке) кәсіпкерлік деген бір адам иелік ететін бизнес.
Индивидуалдық бизнестің ... ... ... ... ... ... Оның ... мен жауапкершілігінде шек болмайды. Индивидуалдық
кәсіпкерліктің басты ... ... аз ... ... ... ... ... барлық пайданы иемденеді,
өзгерістердің қандайын болмасын өзі жүргізе алады. Индивидуалдық бизнесмен
заңды ... ... ... ол тек ... ... төлейді, корпорацияға
белгіленген салық төлемейді. Бизнестің аса кең тараған бұл формасы ... ... ... ... ... іс- ... тән
болады.
Серіктестік (партнерлік) дегеніміз екі және одан көп адам иелік ететін
бизнес. Бұл да заңды ... ... ... табыс салығын ғана төлейді және
фирманың барлық қарыздарына шексіз жауапкершілік артады.
Артықшылығы: ... ... ... қаражаттар және жаңа
идеяларды іске тарту мүмкіндігі болады.
Кемшіліктері:
- шаруашылық дами ... ... ... ... ... іске тарту мүмкіндігі шектелген;
- фирма мүшелерінің барлығы бірдей іс- әрекет мақсаттарын жетіле
түсінбеуі;
- фирма ... мен ... ... тапқан мүліктерді
бөлудегі әр кісінің үлес салмағын анықтаудың қиындығы. Брокерлік
кеңселер, ... ... ... ... ... және т.б. көбінесе, серіктестіктер формасында
ұйымдастырылады.
Корпорация деп бір ... ... ... ... ... қызмет жасау
үшін қосылған адамдар жиынтығын атайды. Корпорация ... ... ... ... бөлінеді, сондықтан корпорацияның иелері
акциялар ... ал ... өзі- ... ... деп аталады.
Корпорацияның табыстарына корпорация салығы салынады. Акциялардағы
үлестірені сәйкес ... ... ... үшін, корпорация иелері
шектеулі жауапкершілік артады.
Корпорацияның артықшылықтары:
- акциялар мен облигацияларды ... ақша ... іске ... ... акционерлер құқықтарының заттық (мүліктік) құқыққа және жеке
құқыққа бөлінуі. Мүліктік құқыққа ... алу және ... ... оның ... ... бір ... алу ... Жеке құқыққа акционерлік ... ... ... алу ... ... Акционер заңдық құқығын жоғалтпай
басқаруға қатыспауына болады;
- басқару қызметтерін жүргізуге сырттан жоғары квалификациясы ... ... ... ... ... қызмет етуі. Қоғамнан әлдебір акционердің
шығуы фирма қызметіне, оның жабылуына әсер етпейді.
Бизнес ұйымдастырудың корпоративтік формасының кемістіктері:
- акция ... ... ... ... ... ... екі ... (екі рет) салық салынуы: біріншісі-
корпорация пайдасының бөлігі деп, екіншісі- акция ... ... ... экономикалық бейәрекеттердің, ... ... ... мол ... ... мен ... қызметтерінің бөлінуі. Акция иемденушілер
барынша көп дивиденд ... ... ... менеджерлер оны азайтып
ақшаны айналысқа жіберуге тырысады.
Корпорациялардың басқа да кемшіліктері болады, бірақ артықшылықтары
одан көп.
Фирманың ... ... ... кіші (шағын), орташа және ірі бизнес
болып бөлінеді.
Осы заманда батыс экономикасында кіші бизнес шаруашылықтың ең ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандардың жартысынан көбі
еңбек етеді. Кіші бизнестің типтік формасына франчайзинг ... ... ... жатады.
Франчайзингке ұсақ жеке фирмалар жатады. Белгілі жерде, ... ... ... ірі фирманың фабрикалық маркасын пайдалану
құқығына ие болу ... олар бір- ... ... ... ... ... ... жеткізуде, жабдықтармен қамтылуда жеңілдіктері болады. Кіші
фирмалар ірі компаниялардың өнімдерін бөлшек саудада сатушы пайдалы: ұсақ
фирмалар ... ... ие ... ... сауда жасайтын аймақ
алады, ал ірі фирмалар өнімдерін өткізуге жұмсалатын ақшаны үнемдейді және
қамқорына алғандардан ұдайы ... алып ... ... Бұл ... ... және оны әрі ... ... ұйым. Олар, осымен қатар, ғылыми жаңалықтарды
иемдентін компанияларды қаржыландырады және ... ... ... ... енгізуден бизнес жасайды. Олардың әрекеттері
тәуекелділікті тілейді, бірақ жаңа өнім ... ... ... ... шығындардың төмендеуіне сәйкес келмесе, күйіп кету мүмкіндігі
мол. Сондықтан венчурлік фирмалар өнімнің бір түрін жасауды тез ... ... жаңа ... ... ... тырысады.
Венчурлік кәсіпкерлік екінші дүниежүзілік соғыстан кейін тұңғыш рет АҚШ-
да пайда ... ... ... ... ... бастады, бірақ
жалпы шағын кәсіпкерлікке ұқсас, кең тарамай отыр. Ал Қазақстан үшін ... ... өте зор, ... ол көп ... шешеді:
- Қазақстан халқының елеулі бөлігін құратын жағдайы ... ... ... ... ... ... ... тауарлары мен
қызметтер өндірісін кеңейтуге ат салысады;
- Халықтың материалдық және қаржылық қаражаттарын өндіріске тартуға
көмектеседі;
- Ірі ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Кіші бизнестің әлеуметтік- саяси мағынасы да зор: ол
қоғамның тұрақтылығының кепілі болып ... ... ... ... Бірақ шағын бизнестің даму қарқыны қанағаттандырады
деп ... ... ішкі және ... ... аз емес:
Ішкі факторлар:
- старттық капиталдың жетімсіздігі;
- банкілермен байланыстың нашарлығы.
Сыртқы факторлар:
- қисынсыз салық жүйесі;
- ... ... ... ... прессинг».
Шағын бизнесті жандандыру үшін қажетті шараларды үш бағыттан жүргізу
керек:
- шағын бизнестің ішкі ортасын жақсарту керек;
- нақты фирмаларға ... ... ... ... шағын кәсіпорындарыеың өзін-өзі ұйымдастыруын күшейту.
Орташа ... рөлі мәз ... Бұл ірі ... де, ... де ... ... Нәтижесінде ірілер қатарына шығуы
мүмкін, ... ... ... Тек ... ерекше монополистік өнім
шығаратын болса, жағдайы жөнді болуы мүмкін ... ... ... ... қала ... жөндеу) т.б.
Ірі бизнес, көбінесе бизнестің ең тұрақтысы. Оның нарықтағы монополдық
болмысы көпшілік тұтынуына арналған ... және мол өнім ... ... ... сұрақтардың реті келіп тұр:
1. Қандай жағдайлар фирма көлеміне әсер етеді?
2. ... не үшін ... ... ... ... ... болдырып, неліктен барлық
экономика «жаппай , түгел» нарық түрін алмайды?
Баршаға мәлім, нарық бостандық әкелді, ал ... ... ... ... ... ... ... бостандыққа шек қояды. Мәселе нарық
механизмін ... ... ... ... әр ... ... мен ... және сатып алушылары туралы, келіссөз
жүргізу және келісім- шарт ... ... ... ... ... ... Осы үшін шығын жасалынады. Осындай шығындар трансакциондық
шығындар деп аталады.
Бұл ... ... ... бір- бірімен қатынастарын келістіру
процесінде пайда болады. Егер экономика тек жалғыз физикалық тұлғалардан
тұрып, «жаппай, ... ... ... ... өте көп ... ... ... осы шығындарды төмендетудің әдісі болып ... ... ... ... жою ... ... ... болғандығына жауап ретінде құрылады деген тұжырымдар жоқ ... ... ... ... фирманың ішінде жасау арзан
түседі екен. «Иерархия» (фирма) мен нарықтың бір- бірінен артықшылығы ... және ... ... ... ... ... фирманың
қажетті көлемін анықтауға болады. Ол нарықты пайдаланудың шекті шығындары
мен ... ... ... ... ... ... нүктесі
арқылы белгіленеді. Осы шекараға дейін «иерархия» (фирма) ... ... ... ... ... ... ... оптималдық көлеміне өндірістің
саласы, технология, ... ... ... т.б. әсер ... ... фирмалар тік және көлденең интеграцияланған фирмалар
болып бөлінеді.
Тік ... деп ... ... ең ... оның ең ... ... айналысатын фирмалар бірлестігін атайды.
Көлденең интеграция- бір түрлі бизнеспен айналысатын фирмалардың
бірлестігі. Көлденең ... бір ... ... Бұл, ... ... ... ... саналуына фирмалардың
бірлестігі. Мысалы, химиялық ... ... де- ... химиялық тал жіп
(талшық), дәрі- дәрмек, рефрижераторлар, ұшақтар ... ... ... ұйымдастырудың ерекшеліктері бар. «Кәсіпорын»
деген категорияға мазмұны жағынан жаңа толықтама енгізілді. ... ... ол ... ... ... ... деп түсінілетін, яғни меншігі жоқ
коммерциялық ұйым деп, өйткені жоспарлы экономикада меншік иесі мемлекет.
Шынында ... өз ... ... тек өзімен өзі іс- әрекетте
болады, өйткені ... ... ... ... ... ... ... келісім шарттары осы мүлікке деген меншік ... ... ... ... иесі, болып қала берді.
Нарық экономикасында, әміршіл- әкімшіл экономикасынан өзгеше, тауар-
ақша айналымына, номиналдық ... ... ... ... ... кәсіпкерлер, кооперативтер, серіктестер, қоғамдық ұйымдар.
Бұлар үшін экономикалық жағынан да, кәсіпорынын құрудың ... ... ... ... ... ... құру емес, «бір тұлғаның
компаниясын» құруды ... яғни ... ... «Кәсіпорын»
деген түсінік тек коммерциялық емес ұйым ... ... иесі ... және ... ... өзін ақтайды.
Нарықтық түсінім жағынан «кәсіпорын» кәсіпкерліктің ерекше ұйымдастыру-
құықтық формасы ... ол тек ... ... ... ... шикізаттардың жиынтығы болып табылады. Ол унитарлық болады,
өйткені оның ... ... ... ... ... ... ... бөлініске түспейді.
Унитарлық кәсіпорынның бір түрі- федералдық ... ... және ... ... кәсіпорындар заңды тұлға болады.
Заңды тұлғаға өзінің меншігіндегі, ... ... ... ... ... және өздерінің міндеттері үшін осы мүлік мөлшерінде
жауап беретін, ұйымдар жатады. Заңды тұлғаға коммерциялық және ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты деп
тұтатын ұйымдар жатады.
Коммерциялық емес ұйымдарға пайда табумен, оны ... ... ... ... ... ... ұйымдардың формалары:
- шаруашылық серіктестіктер мен қоғамдар;
- өндірістік кооперативтер;
- мемлекеттік және ... ... ... ... мен қоғамдардың мынадай формалары болады:
- толық серіктестік;
- сенімді серіктестік (коммандиттік серіктестік);
- жауапкершілігі шектелген қоғам;
- қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... ... ... ... және ... қоғамдар.
Кәсіпкерлік іс- әрекетпен айналысатын және өздерінің ... ... іс- ... нәтижесіне жауапты серіктестік толық
серіктестік деп аталады. Толық серіктестіктің пайдасы мен шығындары осының
мүшелері ... ... ... қосынды капиталдағы үлес салмағына
пропорционалдық түрде бөлінеді.
Егер толық серіктестіктермен қатар осы ... бір, ... ... ... ... болса, онда бұндай серіктестіктер
сенімдегі (коммандиттік) серіктестік деп ... ... ... ... салымдарының мөлшерінде ғана жауапты болады және олар осы
серіктестіктің ... ... ... ... ... ... ... өздерінің салымдарына сәйкес бөлімін алады.
Жауапкершілігі шектелген қоғамның мүшелері, өздері ... ... ... ... ... ... болады.
Қосымша жауапкершілігі бар қоғамдардың мүшелері жауапкершілікті өздері
қосқан салымдарының құнына сәйкес, барлығына ... есе ... ... Егер бір мүше ... ... оның жауапкершілігі қалғандарына,
солардың салымдарына пропорционалды бөлінеді.
Акционерлік қоғам- жарғылық қоры (капиталы) акциялардың белгілі ... ... ... ... тек ... акциялары құнының
шамасында болады.
Ашық акционерлік қоғам шығарылатын акцияларға ашық жазылу жүргізіп, ... ... бар ... ... ... ... тек осы қоғамның құрылтайшылары
арасында бөлініп таратылады.
Балалық шаруашылық қоғамға капиталының мөлшері ... ... ... ... ... көбін құрамайтын қоғам жатады. Сондықтан бұндай
қоғам, барлық қоғам шешімдеріне шешуші ... ете ... ... ... қоғамның қарыздары бойынша жауапты болмайды.
Тәуелді қоғам, әдетте, негізгі қоғам дауыс беретін акциялардың ... ... ие ... ... орын ... ... ... бірлескен жеке еңбектеріне ... ... ... ... ... ... басқа да
қызметтер атқару үшін қосылған адамдардың еркін бірлестігі.
Унитарлық кәсіпорын- бұл меншік иесі оның ... ... ... құқы жоқ, ... ... ... ... тек мемлекеттік және
муниципалдық кәсіпорындарға тән болады.
Коммерциялық емес ұйымдар, тұтыну ... ... ... ... қайырымдылық және басқа қорлар формасында құрылуы мүмкін.
Материалдық және басқа қажеттерді қанағаттандыру мақсатпен, ... ... ... ... еркін бірлестігі, тұтыну кооперативі деп
аталады. Тұтыну кооперативтердің кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... және діни ұйымдарға рухани және басқа материалдық емес
қадеттерді ... ... ... ... ... жатады. Бұлар коммерциялық емес құрылымдар. Бірақ бұлардың
тек құрылғандағы мақсаттарға жету үшін кәсіпкерлік қызметпен ... ... деп ... ... ... ... ... коммерциялық емес
ұйымдар аталады. Бұлардың әлеуметік, қайырымдылық, ... ... ... мақсаттары болады. Қор өз алдына қойған қоғамдық пайдалы мақсаттарға
жетуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... және ... емес ұйымдар ассоциация және одақ болып
бірлесуі мүмкін.
II ... ... ... ... қалыптасуы және
дамуының негізгі проблемалары.
§2.1. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің даму жолдары.
Отандық кәсіпкерліктің қайта жандануын шартты түрде төрт этапқа бөлуге
болады: ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен жұмыс істеуінде құрылды. Олардың
қызметтері ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік басым күшіне ие болмаған, алайда көптеген
саудалық құрылымдар ... ... ... ... этап ... құрылуын 1988 жылы кооперация туралы кеңес
заңынын қабылданумен байланыстыруға болады. ... ... ... ие ... этап ... ... ... ортақтастығы, банктық
қызмет, кіші кәсіпорындар ... және кіші ... ... ... ... байланысты болды және кәсіпкерліктің ұйымдастыру-
құқықтық формаларының түрлендіруіне, іскерлік активтін ... ... ... Және де, ... этап ... ның ... мен жаңа
суверенді мемлекеттердің пайда болуымен және кәсіпкерлік туралы заңдарды
қабылдануымен байланысты болды. Кәсіпкерлік үшін ... ... тез ... ... аудандары тиімді болып табылады. Бұл алып- сатуда
негізделінген және ... ірі ақша ... ... ... ... кәсіпкерлер тауарлы- делдалдық операциялармен, сатып алу және әр
түрлі тауар түрлерін шет елдерде және ТМД елдерінде сатумен айналысады.
Қазақстан ... ... және ... істі ... ... бірі ... ... бостандығы және ҚазақССр-нде
кәсіпкерліктің ... ( 1991ж ) ... ... ... негізгі ерекшеліктеріне тоқталайық.
Біріншіден, бұл шаруашылық іс- қызмет, яғни ... ... пен ... нарықтық шарттарда сатылуға арналған. Екіншіден, бұл
ынталы қызмет, яғни ол ... ... ... ... тәуелсіз
таңдауымен атқарылады. Кәсіпкер өз еркімен белгілі бір ісін ашып, өзінің
шаруашылық ... және ... ... өзі ... ... ... ... қазіргі күші бар ... іске ... ... ... өз қаражатынан жұмсалатын барлық шаруашылық
қызметтің орындалуын қамтиды.
Және де заңда ... ... ... ... алу ... табылады.
Сондықтан да, табыс алуға бағытталған ... ... ... ... ... бастапқы және маңызды этапы. Тек тіркеуден кейін
кәсіпкер банкте есеп счетын ... ... ... өз ... ... және басқа да фирмалық белгілерді тапсырысқа ... ... ... отыруға және нарыққа шығуға құқылы болады. Бұл туралы
Қазақстан Республикасының шаруашылық субъектілердің ... ... ... ... және ... Республикасының Президентімен
бекітілген.
Кәсіпкер барлық шаруашылық түрлерімен айналысуға құқылы: өндірістік
және делдалдық, ... және ... ... ... әр-
түрлі қызмет түрлерін бұған деген еш бір рұқсат қағаздарын сұрамай- ақ
біріктіріп, үйлестіре ... ... ара- ... ... ... бұл ... ... тоқтатып, басқа түрді дамыта алады.
Арнайы мемлекеттік ... ... ... ... бір ... немесе, белгілі жұмыс атқару үшін министрлік пен ... ... ... ... ... ... ... кен орындарын, орман және су ресурстарын эксплуатациялау,
құрамында есірткелі және улы ... бар, ... істі іске ... ... ... ... ... етеді. Ерікті шаруашылық
қызмет және кәсіпкерліктің дамыту туралы заңның 20 бабында, кәсіпкерлерге
кәсіпкерліктік қызметтің формасына және ... ... ... ... ... мемлекет кепілдік бере алады. Ал заңның 30 ... ... ... ... туралы кепілдік берілген. Кәсіпкерліктің
құқықтық ... ... ... ... құпияны сақтау болып
табылады. Бұған заңның 27 бабында ... ... ... басқа қызметтермен байланысқан және құпияның
жариялануы оның ... ... ... алуы туралы мәлімденеді.
Бірақ мемлекеттік, қоғамдық мүдделерінде ... ... ... және оны ... енгізуге болмайды. Кәсіпкерлік туралы
заңның 27 бабында қоршаған ортаның ластануын және басқа да зиян келтіретін
қызметтің іске ... ... ... ... түрлерінің нақты
тізімі және де комерциялық құпия бола алатын мәліметтерді ... ... ... ... әр жылы ... ... ... ... табыс және шығыс көлемін, қарыздық
және кредиттік қарыздар ... ... ... міндетті.
21 маусымның 1991 жылы және 4 шілдеде 1992 жылы ... « ... ... ... ... ұзақ уақытқа жеке кәсіпкерліктің
қызметтерінің құқықтық негізі болды.
Олар жеке кәсіпкерліктің ... ... мен ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметке араласуының ... ... жеке ... ... ... ... ... алмауын бекітеді.
1998 жылы кооператив арасында, құрылыс ісі жалпы санынан – 32,5 %,
тауаралардың шығарылуы ... ... 11,1 % , ... ... ... ... кәсіпорындар негізінен сату және қоғамдық қоректенумен- 37,8 %,
құрылыс ... 13,3 % және ... 12,9 % ... ... ... ... түрлерімен жеке кәсіпорындар айналасты: сату мен
қоғамдық қоректенумен- 38 %, ... ісі- 13,3 %, және ... 9,9 ... ... бөлігі дамыған өнеркәсіпті аудандарда орналасқан.
§2.2. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің негізгі
проблемалары және оны шешу жолдары.
Кәсіпкерлік ойлағандай, ұйғарылғандай ... ... ... күші ... ... ... ... қалауын және жойылып бара
жатқан қоғамдық қажеттілітерді іздеу және де оларға ... ... ... нақты бір қиыншылықтар тудырады. ... ... ... ... ... ... ... өту
жолдарын ұсынды. (2- кесте)
2- кесте. Қиыншылықтар және оларды өту ... |Осы ... жеңу ... ... ... ... ... жекешелендіруде мемлекеттік меншіктің|
|капиталдың болмауы (қызмет |жекешелендірудің соңғы стадиясында қатысу. |
|және өндірістік бөлмері, |Қолданбайтын ... ... ... және ... ... құрылыс ісінің объектілерін, |
|жердің және т.б.), айналым |мүлік және ... ... ... ... ... ... немесе |болған жер учаскілерін сату. ... ... ... ... қолданбайтын |
| ... ... ... |
| ... ... дамыту үшін |
| ... ... ... оны іске ... ... де лизинг бойынша Оттав халықаралық |
| ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... туралы пікірді дайындау. Егер|
| |де ... ... ... ... |
| ... ... онда ... ... |
| ... ... ... ... айыру |
| ... ... Ал егер де, |
| ... ... онда ... ... |
| ... бағытталады. |
| ... ... ... жеке |
| ... мен ... және ... беру |
| ... шараларын кіші бизнестің |
| ... ... үшін ... |
| ... ... ... кіші кәсіпкерліктегі |
| ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... фондының табу |
| ... ... ... |
| ... ... микрокредитталынуын |
| ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... еңгізу. |
|2. Институттық: ... ... ... ... институтының |Қазақстанда кәсіпкер Кодексінің өнделуі. |
|жеткілік-сіз дамуы, ... ... ... ... ... ... |Заңдық, консультациялық және аудиторлық ... ... ... ... үшін ... |
| ... |
| ... ... үшін ... және ... ... |
| ... коммерциялық банктердің |
| ... ... ... |
| ... және сауда үйлерінің дамуы. ... ... ... ... ... ... ... жаңа ... ... ... ... мен ... ... |тереңдетілген ... ... ... ... және ... орта ... үшін ... қазіргі кезде |
|тәжірбиенің болмауы. |бар программаларын үйрену, ал ... оқу |
| ... жаңа ... үйрету; |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... және инновациондық |
| ... ... ... |
| ... үшін әр ... әр ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... Мемлекеттік, төрешілдік |Мемлекеттік қызметтік реформаның әрі қарай |
|/бюрократтық/, көпке ... ... ... ... ... Республикасының жоғары тәртіптік |
| ... ... ... |
| ... ... және кіші ... |
| ... үшін ... , ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... және т.б. кіші |
| ... ... үшін ... ету |
| ... ... |
| ... пен бизнестің қорғау системаларын құру|
|5. Ақпараттық: АҚҚ- дағы |Арнайы буклеттер, ақпарттық парақтардың |
|жеткіліксіз ... ... және ... кіші бизнес үшін |
|тәжірибелігі ... ... |
| ... және ... ... хабарларды |
| ... |
| ... ... ... ... ... және |
| ... ... ... ... ... ... байланысты барлық кезеңсіз
жағдайлардың болуын айта кету керек. Тиімді ... ... ... ... ... берілген мекен үшін нақты мақсаттылығын ... және ... ... ресурстар туралы толық ақпаратқа
ие болмайды.
Нәтижесінде, мемлекеттің өзі ... ... ... да, ... ... қиындықтарын жеңуінде инфляцияда
кәсіпкерлік құрылымдар рөлінің ... ... ... ... іс- ... ... делдалдық, банктық, қызмет ... ... тез ие бола ... ... ... ... Сауда
саттық үшін қайнар көзі импорттық сатылымдар, ... ... ... және де ... ... ... мен ... өнімдері
болып табылады.
Алынған табыс өндірістік инвестицияларда қолданбайды, керісінше,
айналыс сферасына немесе мүлік не ... ... ... мінезі нақты
іс қимыл мен валютаның көлемін жасыру сипатына ие болды.
Кіші және орта кәсіпкерлік үлкен ... ... ... ... ... ... бірдей мұқтаж етеді. Олардың
сенімді одақтасы немесе гаранты болып мемлекет болуы тиіс.
Республикада қолданылатын ... ... ... сипатталуына әлі
де толық негізделген жоқ. Кәсіпкерлік проблемаларының шешуіне ... ... ... бір ... ... жоқ. 19921- 1999 ... мемлекеттік қолдау және кәсіпкерлікті дамыту программасы
кәсіпкерлікті, ... ... ... жұмыстарын және
тұтынушылар құқығын қорғауды ескерді.
Антикризістік программа Республикалық ... ... ... ... ... үшін және ... пен ... инвесторларды
қатыстыру жолымен қалыптасқан капитал жарығының құрылуын көздеген болатын.
Фонд кредиттерді тек ... ... ... ... ... ... болған қажеттілік үшін Республикада кәсіпкерлік структураларын
және ... ... ... ... ... ... ... торы құрылды. Мұндай орталар 2002- 1999 ж ... ... ... ... ... ... Солтүстік
Қазақстан және басқа да бастауыш кәсіпкерлік үшін беретін қызмет көрсететін
облыстарда құрылған.
Осы аймақтар ... ... ... ... ... ... болған орталардың құрылуына экономика Министрлігі мен АҚШ Корпусы
арасындағы келісім шарт бойынша американдық специалистер көмек көрсетеді.
Ұлғайған ... ... ... ... ... ... ұмтылады. Айқын мысал болып Қазақстан кәсіпкерлерінің Конгресс
қызмет болып табылады. Бір ... ... ... ... кәсіпкерлік құрылысты ұсынып, оны қорғайды; ал екінші жағынан-
кәсіпкерлік структураларының арқасында экономикалық және ... іске ... ... ... ... ... Конгресінің іс- қимылының басты міндетіне қоғамның барынша
аз сақтандырылған қабатқа ... ... іске ... ... әр- түрлі қайырымдылық фондтарына финастық және
басқа бір қолдаулар ; шетелдік инвесторларды тартуында ... ... ... ... зоналардың құруы мен оны территорияда
дамыту. Алматы қаласында 1998 жылы ... ... ... ... нің ... ... туралы жарияланған болатын.
І.Б.Ц. басты ... кіші ... ... ... байланыстың іске асырылуында қолдау ... ... ... ... ... және ... өнеркәсіптік
палаталармен тығыз байланыстар орнатылған.
Кәсіпкерлік классының құрылуы нарықтың экономикаға бағдарланған әр-
түрлі қоғамның ... үшін ... ... жеке ... ... әлеуметтік қарама- қайшылықтың таратуына экономикадағы
төмен түскеннен көтерілу жолына ... үміт ... ... ... ... ... ... бір «критикалық
массаға» жетуін талап етеді.
Егер де 1991 жылға дейін мемлекеттік меншік 90 %- дан ... ... ... ... ... жеке секторы басым көп: Республика
бойынша жеке кәсіпкерліктің үлес салмағы 80 % ... және ... ... ... және құрылыста. Ұлттық
статистикалық агенттігінің есептеуі бойынша Қазақстанда жеке сектор 50 % ... ... ... ... ... және ... тәжірибелікті талдай
келе, оның келесі ... мен ... 3- ... болады.
3- кесте. Кіші кәсіпкерлікті дамыту тәжірбиесін талдау.
|Артықшылықтары ... ... ... ... ... ... қауіп- қатер дәрежесі|
|шарттарына тез бейімделу ... ... ... ... ... субъектілерінің іс-|дәрежесінің жоғары дәрежесі. |
|әрекеттерінің ... ... |Ірі ... ... болу. |
|Қабылданатын шешімдердің қабылдауы |Істі басқарудағы жетіспеушіліктер, |
|мен орындауындағы икемділік пен ... ... ... ... ... кіші және орта ... орындауындағы біршама үлкен |кәсіпорындардың мамандық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... үшін ... іске ... ... және ... ... ... жоғары |
|көрсетуге үлкен мүмкіндік. ... ... ... ... аз ... алу мен ... қаржылардың |
|керектік және өнімге өзгертулерді |алынуының ... ... ... ... ... ... ... |
|Өзінің капиталының біршама барынша |серіктердің сенбеушілігі және ... ... ... |
| ... да ... және ішкі ... |
| |мен ... ... ... |
Америка Құрама ... кіші ... ... жиі
жүргізілетін сұрауларда олардың қызметтерінің сәтсіздікке ұшырауының басты
себептері деп, мыналарды көрсетеді:
- компонентсіздік;
- баланстырылмаған тәжірибе ... ... ... бірақ
тәжірибесіз саудагер);
- Коммерцияда, финанста, қамсыздандырушылықта, жеке ... ... ... ... ... қызметтік
байланыстар мен контактарды құра алмаушылығы.
Кіші фирмалардың банкротқа ... ... ... ... ... ... болмауы және ... ... ... тонаушылық, алаяқтық және т.б. болып табылады.
Кіші фирмалардың табысқа деген мүмкіншілік оның ... ... Ұзақ және бір ... ... ... иелері жиі өзгеретін
фирмаларға қарағанда, барынша көп және ... ... ... ... көп ... істейтін және сана- сезімнің шектеуінен шықпайтын кіші
кәсіпорындар үлкен табысқа ие ... және орта ... ... ... ... ... әсер етеді.
Жанданатын, жойылып бара жатқан қоғамдық мұқтаждықтарды іздеу және
оларға бейімделу кіші ... ... ... ... ... ... келгенде, Қазақстандағы кәсіпкерлік
қызметтің активтендірушілік шарттарын қысқаша көрсетуге болады:
1) Кәсіпкерлік қызметіне мемлекеттің қатыспаушылығы.
2) ... ... ... ... ... ... ... олардың меншіктерінің сақтандыру
жөніндегі кепілдіктің берілуі.
4) Барлық нарықтық қатынастардың қатысушыларға тең ... ... ... ... ... ... ... құру.
6) Ресурстарға, кредит пен ақпараттарға кіру мүмкіншілігі.
7) Шаруашылықтың нарықты- ... ... ... ... ... ... ... қажет:
1. Анық жоспар.
2. Қойылған мақсаттарға жетуге және қолға ... ... ... ... принциптерді қолданылуға мүмкіншілігі болатын адамдардың
материалдардың, машиналардың, ақша қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... көмектесетін компоненттік және
білімді менеджерлер. Жылдам, сапалы, тұрақты есеп.
5. Диспетчерлеу, мөлшерлеу, графиктер, стандарттау.
III бөлім. Қазақстан Республикасында қазіргі экономикалық
дамытудың ... ... ... ... көшу ... компоненттердің: сұраныс пен
ұсыныстың; табыстар мен шығындардың; акша ... ... ... ... ресурстардың белгілі бір келісілуін білдіреді. Бүған мемлекет
иелігінен алу және жекешелендіруді жүргізу, яғни жеке ... ... ... ғана қол ... болатын еді.
Мемлекеттік экономикалық саясатқа ақша-кредит, салық-бюджет, баға ... ... ... ... ... тиіс ... ... деңгейлі банк жүйесін құруды, алтын-валюта резервінің қорлануын, қор
биржасы, ... ... және ... органдар секілді жаңа қаржы және
мемлекеттік институттарды қалыптастыру мен дамытуды талап ... ... ... ... ... әміршіл-әкімшіл әдістерін
алмастыру болды. Өйтпеген жағдайда туындаған проблемаларды шеше алмас едік.
Ал олар анық ... ... ... ... барынша азайды. Қаңыраған сөрелер сұраныс пен
ұсыныстың ... ... ... Тек ... ... есебінен пайда
қуушылықтың жалпыға ортақ жарысы басталып кетті.
Тауар тапшылығы, өсіп бара жатқан гиперинфляция жағдайына тап ... ... ... ... ырықтандырылуын жарияладық, ол нарыққа өтудің
табанды кадамы болды. Сұраныс ұсынысты туғызады деген ... ... қосу ... ... ... та адамдар бұл шараны, бағалар кілт аспандап
кеткендіктен, ауыр ... ... ... ... пен ... ... емес, саяси
және идеологиялық себептер бойынша белгіленетін. Сондықтан да экономика
әрдайым тапшылықты және инфляциялық ... Оның ... ... және
қызметтермен қамтамасыз етілмеген артық ақша проблемасын жоспарлы экономика
әдістерімен шешу мүмкін емес. Бұл ... ... шығу ... ... ашық ... ... ... табылатындықтан,
кесімді бағалардан еркін бағаларға біртіндеп көшу сәтсіздікке ұшырайтын
еді, сондықтан да онымен классикалық әдістер ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай тез жүрді,
кезектер жоғалды, ... жүйе алып ... ... өз ... бастады, белгілі бір дәрежеде көсіпкерлік бастамашылық көрініс
берді. Бүл сұраныс пен ... ... ... ... ... та ... тоқтап, байланыстар үзілген ретте біздің біртұтас
рубль аймағында тұрып жатуымыздан ... ... ... қала ... Мұндағы
келеңсіз үрдістер Мәскеу ... ... ... ақша ... ... ... ескі ... вагондап жөнелтілді, мұның
өзі инфляция үшін нәрлі топырақ болды. Біз ... ... ... — не ... қысу ... не ... қатаң мемлекеттік бақылау орнату керек.
Екінші нұсқау ескі ... ... ... ... ... бірақ та
әу бастан-ақ реформалар нысанына қайшы келетін.
Біз өз жолымызды ... ол ... ... ... көздеді. Қазақстан
бүған бұрынғы Одақ елдерінің ішінде соңғысы болып барды, өйткені басқаларға
қарағанда Ресеймен экономикалық ... ... ... еді. Бірақ
біздің шыдамымыз шегіне жетті. ... 1998 ... 15 ... ... ... ... аса маңызды нышаны — ұлтгық валютамыз ... ... ... біз аса маңызды жетістігіміз болып, одан кейінгі ауқымды
өзгерістерге кеңістік ашқан сол оқиғаның 10 жылдығын атап ... Бұл ... ... гиперинфляцияны бәсендетуге, ал 2000 жылы оны екі ... ... ... ... ... ауыздықтауға мүмкіндік берді.[19]
(4- кесте)
4- кесте. Қазақстандағы 1998- 2007 жылдардағы инфляция
Тұтыну бағалары |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... | | |1258 |160 |129 |111 |102 |118 |110 |106 |107 |106,8 | ... ... |
140 |
119 |
112 |
111 |
119 |
38 |
86 |
112 |
105,9 | |
Тікелей тәуелсіздік алғаннан кейін бірінші кезекке дербес ... ... ... ... құру ... де ... Іс ... оларды тақыр
жерден түзуге тура келді. Бірінші кезенде сәйкес нормативтік-құқықтық
базаны жасау талап ... ... ... ... ... ... ... өте үлкен
сәйкессіздіктеріне соқтырды, өйткені әлеуметтік кепілдіктер мелшері нақты
экономикалық мүмкіндіктерден асып түрды. ... 1991 ... ... 20 ... ... ... ... бюджет тапшылығын төмендетуге ... ... кілт ... және әлеуметтік бағдарламаларды сондайлық
кілт қысқарту есебінен жетуге ... ... ... ... ... ... ... өйткені бұл іскерлік белсенділіктің төмендеуіне ... ... ... соқтыратын еді. Сондай-ақ кәсіпорындарда да
үлкен салықтарды төлеуге жеткілікті қаражат болмады.
Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып салық реформасын жүргізді.
2000 жылы ... ... және ... төленетін басқа да міндетті
төлемдер туралы" заң күші бар ... ... ... ... ... саны
3 еседен астамға қысқарды. Салық органының қызметі принципті түрдегі басқа
сипатқа ие ... ... ... ... ... ... ... емес, сонымен бірге инвестициялык-өндірістік қызметті ынталандырудың
қүралы ретінде де қарастырыла бастады.
Енді экономикалық ... ... ... ... ... ... ... өндіріс саласынан айналым саласына көшірдік. 2002 жылы ... 16 ... ... ... салықты 26-дан 21 пайызға дейін
төмендетілді. 2004 жылғы 1 ... ... ҚҚС ... 15 ... ... ал әлеуметтік салықты есептеу кезінде 20-дан 7 пайызға дейінгі
регрестік ставка өрекет етеді.
Қазақстанда принципті түрғыдағы жаңа және осы ... екі ... ... ... оны ... ... ... ұйымдары ТМД-дағы үздік жүйе
деп атайды. ... банк ... ... Бұл мемлекеттік ақша-кредит
саясатының тиімділігін кілт арттырды. Екінші деңгейдегі ... ... ие ... Өз ... банк ... ... бағалы
қағаздар нарығын қалыптастыру жөніндегі белсенді күш-жігермен нығайтылды.
Бюджет жүйесін реформалау 2001 жылы ... ... ... Заңның
қабылдануымен басталды. Ел Үкіметі бюджет тапшылығын жабу үшін Ұлттық банк
кредиттерін алу ... бас ... ... ... ... ... ... Осы шаралардың бәрі мемлекеттік шығындарды
қатаң шектеумен бірлесе ... ... ... ... ... ... ... сондай-ак инвестициялық
саясатқа байланысты мәселелерге жеке тоқталайық. Ақша массасының ... ... ... кері жағы да ... ... ... ... дағдарысы ушықты. Өзара есептесудің ... ... Осы ... ... бәріне қатер төнді.
Қарапайым қисын мемлекеттік меншікті жекешелендірусіз нарыққа ... ... ... еске ... ... Бүл ... нарық субъектілерін
құру түрғысынан ғана емес, ... ... ... ... меншік иесі
психологиясын қалыптастыру тұрғысынан да маңызды.
Сондықтан да мемлекет ауқымды жекешелендіруге кірісті. Бүгінде оны
өткізудің 4 ... ... ... ... ... үшеуі мемлекет иелігінен
алу мен жекешелендірудің ерекшелігімен байланысты болса, төртінші кезең
мемлекеттік меншікті басқаруды жетілдіруге ... ... ... ... ... ... ... кезеңнің барысында
1991-1992 жылдары 5000-ға жуық нысандар жекешелендірілді, ... ... ... ... ... ... кеңшар болды.
Екінші кезең "Қазақстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен
мемлекеттік меншікті жекешелендірудің 1998-2000 жылдарға ... ... ... ... кезеңнің аса маңызды қадамы мемлекеттік меншікті басқару ... ... ... ... Сол ... ... және орта бизнесті
дамытуға белгі берілді. Көтерме- сауда буынын қоса алғанда бұрынғы кеңестік
сауда жүйесін өзгерту басталды.
Көтерме- бөлшек сауда, ... ... және ... бірлестіктері шағын
жекешелендіруді жүргізудің алдында дербес заңды тұлғалар құру мақсатымен
сегменттелді. Осының арқасында ... ... ... ... ... қоса ... ... көрсету саласында
бәсекелестік орта пайда болды.
Нарықтық экономиканың негізгі субъектісі маркетинг пен менеджменттің
прогресшіл де тиімді әдістерін ... ... иесі ... ... болды. Купондық жекешелендірудің ащы сабағы мынада еді, меншікті
жайдан- жай ... ... ... ... Жаңа ... иесі ... ... тартуға қабілетті болуы тиіс.
Үшінші кезең 2000 жылғы желтоқсанда заң күші бар "Жекешелендіру туралы"
Жарлықпен басталып, 1999 жылға дейін жалғасты. Осы ... ... ол ... ... ... ... ... өзімен бірге сондайлық қажетті инвестициялар,
басқарудың озық тәжірибесін әкеледі деп білуіміз орынды ... ... ... өз дамуының жаңа серпініне ие ... Жаңа ... ... ... тұрақты жалақы ала бастады.
1999 жылдан кейін бірінші ... ... ... ... ... ... сондықтан қазіргі төртінші кезеңде біз
мемлекеттік меншікті басқару және ... ... ... ... органдар арасындағы өкілеттіктерді бөлуге жаңа көзқарас
қолданыла бастады.
Республикалық мемлекеттік және ... ... ... басталды. Елдің экономикалық қауіпсіздігін ... ... ... ... мемлекеттің ықпалы мен
ондағы үлесі үлттық компаниялар арқылы сақталды. Мұнай- газ секторында ... ... ... - "КЕГОК", телекоммуникацияда ... ... ...... ... ... бұл салаларды да реформалауға жеттік, Темір жол саласын қайта
құрылымдау бағдарламасы басталды. ... ... және ... ... ... қойылды.
Өзінің бүкіл кемшіліктеріне қарамастан іс ... ... ... ... бәсекелестік үшін базалық жағдайларды құруға
жеткізді. Қазіргі кезде республика ... ... 85 ... жуық
көлемі жекеменшік секторда өндіріледі.
Экономикалық реформалар ІЖӨ қүрылымында жақсы байкалады. Мәселен, 1991-
ден 2003 жылға дейінгі кезенде ... ... ... 43 ... ... 23
пунктке қысқарды, тиісінше қызмет көрсету өндірісінің үлесі 37,2- ден ... ... ... ІЖӨ ... ... ... осы ... үрдістерге сай келеді. Қазақстанда ІЖӨ құрылымындағы қызмет
көрсетудің үлесі Достастық мемлекеттерінің ... ең бір ... ... ... 44 ... Әлемнің дамыған елдерінде қызмет көрсетудің үлесі
шамамен 60- 73 % құрайды, атап айтқанда Жапонияда — 66% , ... ... — 71 ... жүйенің қалыптасу кезеңінде инвестициялық саясат ... ие ... ... ... ... ... негізгі
бағытқа айналды, мұның өзі қолайлы инвестициялық ахуал туғызуды ... ... ел ... ... ресурстарын тартуды жандандыру үшін
институттық және нормативтік- құқықтық алғышарттар жасалды. ... ... ... және ... ... Президентінің
жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі пайда ... ... ... ... ... ... жене ... қорғау туралы,
қосарланған салық салуды болдырмау туралы бірқатар үкіметаралық ... ... ... ... ... секторлар тізімі бекітілген
болатын. Бұл өңдеу өнеркәсібі, жаңа елорданың нысандары, әлеуметтік сала
мен туризм, ауыл ... ... ... жан ... ... игерілген тікелей
шетелдік инвестициялардың көлемі ... ... ... ... ... ... - кесте. Әлемде, елдер тобы бойынша және Қазақстанда
тікелей шетел инвестициялары ағыны
Өңір/ ел |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 | ... |100 |116,4 |144,1 |181,1 |327,5 |418,3 |246,4 |204,5 |168,6 ... ... |100 |106,9 |130,3 |229,7 |402,7 |538,7 |277,8 |238,2 ... ... ... |100 |136,5 |170,7 |173,4 |207,3 |225,6 |196,4 ... | |Орталық Азия |100 |156,5 |232,3 |182,1 |151,7 |114,2 ... |367,0 | ... |100 |170,1 |214,1 |125,3 |188,2 |282,6 ... |476,5 | |ОШЕ |100 |95,0 |134,0 |170,4 |185,9 |192,8 |184,8 ... | ... |100 |127,9 |241,3 |137,0 |164,1 |134,6 |122,5 |171,7 |56,7
| |өзгерісінің динамикасы, 1998 - 2006 жж., %- ... ... ... ... ... біз ... ... ... ... газ ... ... жол ... ... болды. Қаржы қаражатының жетімсіздігі, негізгі қорлардың тозуы
жағдайында Қазақстанның өзі ... кен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... іскер
әлемінде экономикалық әріптес ретіндегі Қазақстанның ... ... ... ... ... ... күйде тұрды. 1998 жылы
"Шеврон" корпорациясының келуі және онымен бірегей Теңіз кен орны ... ... ... ... ... үшін ... белгі болды.
Инвесторлардың мұнай- газ саласына белсене ... ... ... ... әлемнің аса ірі мұнай компанияларының бәрі жүмыс
істейді. Олардың ... ... ... ... ... ... "Бритиш петролеум", "Лукойл", Қытай ұлттық мұнай корпорациясы
бар. Олардың казақстандық ... ... ... ... ... ... ... мүдделері мен құқықтарын қорғау
саласындағы заңнамалардың тұрақтылығын да қуаттайды.[12]
Соңғы 30 жылда қоры 10 ... ... деп ... аса ірі Қашаған
кен орнының ашылуымен Қазақстан мұнайдың барланған қорлары ... ... ... ... ... мұнай қорларын игерудегі біздің стратегиямыз бір ... ... ... ... ... ... ... инфрақүрылым жасаудың маңызы бұдан кем емес болатын. ... ... ... ... ... мұндай тұрба құбырлары жоқ ... ... ... және ойдағыдай іске асырылған жоба Каспий
тұрба құбыры консорциумы ... ... іске ... біз ... белсенді өту жөнінде дәйекті саясатты жүзеге асыра бастадық.
Өткен жыл Каспий бойынша келіссөз процесінде сірескен ... ... ... ... ... ... әріптестік қазір қайраңдағы бірлескен ірі
жобаларда нақты жүзеге ... ... ... ... ... ... басталады.
Бүгінде мемлекеттік бюджеттің ширегі ғана мұнай табыстарының есебінен
қалыптасады.
Тікелей инвестициялар қара және түсті ... ... ... және "Қазақмыс" корпорациялары саланың дамуына 1
833,5 млн. доллар жұмсады. Бұл 2000 жылы-ақ шақпақ мыс ... ... ... ... 9 ... арттыруға мүмкіндік берді. Қазіргі кезде мыс
өндірудің көлемі бұрынғы жылдардың үздік көрсеткіштерінен асып түсті. Испат-
Қармет өндірістің дамуына 500 млн. ... ... ... Қарметкомбинат
металдармен және полимерлермен қапталған металл табақшалар шығарудың қуатты
индустрияландыру кезеңінен өтті.
Қазхром мен Қазалюминий 537,2 млн. доллар ... ... ... ... ... ... Мұны қорғасын- мырыш
саласының жұмысы туралы да айтуға болады.
Нақ осы салалар бүгінде ел бюджетін негізгі толықтырушылардың бірі.
Алдағы кезде ... ... ... құны бар ... ... ... және
орта бизнес пен өндеу салаларын дамыту түсімдері ... ... ... толығатын болады.
Экономикадағы реформалар өздігінен қатардағы азаматтар ... ... ... өзгеруі жағдайында ғана тиімділік бере алар еді,
тұрғын үйді жекешелендіру кезеңінде осылай болды да. ... ие ету ... ... ... ... ... иек арту, масылдык
психология ... кете ... Енді өз ... үйінің жауапкершілігі
азаматтардың өздеріне көшті.
Тұрғын үй- коммуналдык шаруашылықты одан әрі өзгерту ... ... ... ТПК- лардың орнына халықтың пәтер иелерінің коопера-тивтері
тұрпатындағы өз ... ... ... ... ... және ... өсу ... айқын мақсаттар мен оларға қол жеткізу ... ... ... ... ... ... Олар ... дамуының Стратегиясында тұжырымдалды.
Осы сәттен бастап реформалар жүйелік деңгейге көшті. Реформалардың
басымдықтары институттық өзгерістер ... ... ... ... ... жөне сырткы инвестициялық ресурстарды ұлғайту жолдары
белгіленді.
Бұл процесс Қазақстан кезекті сынақка — 2002- 1998 ... ... ... тап болған сәтте де тоқтамады. Іс жүзінде соңғы сәтке
дейін біз халықтың тұрмыс деңгейі күрт ... жол ... үшін ... жасанды түрде ұстауға тырыстық. Қазақстан тағы да ... ... мен ... қар ... ... өсу қаупімен бетпе-
бет келді.
Бұл ... біз үшін ... ... Болашақта Қазақстанның алдында
мұнайға деген жоғары бағалар сынағы тұрды. Біз ... ... ... ... және осы ... ... қабілетті экономика құруға
бағыттай отырып, оларды дұрыс жұмсай білу ... ... ... ... ... ... ... әлемдік бағалардың өзгерісіне тәуелділікті
азайтуға мүмкіндік берер еді.
Қазақстан ТМД елдерінің арасында бірінші болып тұрақты ... ... ... ету, ... ... ... ... үшін Ұлттық қор құруға кірісті.
Алайда мұны сілкіністер мен дағдарыстар жағдайында ғана ... ... ... ... Оның мәні ... ... Ол болашақ
ұрпақтар алдындағы ... ... ... ретінде пайда
болып, артық пайдаларды бір сәттік проблемалардың ... ... тыс ... ... берді. Қазіргі танда Ұлттық қорда 4,7
млрд. доллар немесе 631,8 ... ... ... олар республикаға
тұрақты табыстар әкелетін жоғары өтімді қаржы құралдарына салынған.
Банк жүйесіне сенімді арттыру үшін шаралар қабылданды. ... ... ... рет жеке тұлғалардың салымдарын кепілдендірудің ... ... ... өзі азаматтардың козғалыссыз жатқан қаржыларын нақты
секторды қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... ... елеулі серпін берді. Мемлекетті
бұрынғыдан тиімді басқару және өңірлік дамудың сәйкессіздігін реттеу үшін
елдің географиялық байтағында ... ... ... ... ... ... артықшылықтармен қатар елорданы көшіру ел экономикасы үшін
орасан зор ... ... ... Құрылыс өркендеуінің ұласпалы
әрекеті барлық облыс орталықтарын қамтыды, олар бүгінде өзгеріп сала ... өзі ... жаңа ... ... ... ... өндірістердің
дамуына жеткізді. Қысқа мерзімде қала ... ... ... ... ... ... жылда нарықтық қатынастарға барлық салалар тартылды. Ауыл да бұдан
тыс ... жоқ, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорындарын ұжымдык, меншікке
берілді, содан кейін жекешелендіру ... ... ... ... ... жол ... ... ол ауылда нарықтық қатынастар жүйесін
жасауға бастады.
Рынокқа берік бағдарланған фермерлер табы ... ... ... үшін
айқас" кезеңдері ұмытылды. Соңғы үш жылда жұмыс ырғағындағы Қазақстан ... ... ... ... ... Бұл ... егін жинау- себу
науқандарына кеңестік уақытқа қарағанда жанар- жағар май материалдары ... ... аз ... ... алғанда жер мәселесі шешілмей калып келді.
Аграрлық сектор мен ауыл адамдарының проблемаларын ... шешу ... ... Ауыл ... болып жарияланды. 2003-2005 жылдарға арналған
Мемлекеттік аграрлық азық- түлік бағдарламасының қабылдануымен аграрлық
сектордың ... ... ... ... ... ... іске ... кодексі айтарлықтай ауыр қабылданды. Бұл кездейсоқ емес еді. Жер
мемлекеттің негізі болып табылады. Бүгінде ауылда қазақстандықтардың 43 ... ... ... ... деген өз қатынасы бар. Бұл мәселедегі
пікірлердің қарама- қайшылығы да осыдан.
Бірақ та нарық мұндай текетірестерге ... ... ...... ... мәшине жасау, мұнай өнеркәсібі өнімдерін және ... аса ірі ... ... көп ... ұмытыла береді. Бұл салалардың
бәрі дерлік тұтастай ... ... ... та дәл ... ... ... ... әлі болмайды, өйткені ауылшаруашылық мақсатындағы
жерлер нарықтық қатынастарға әлі киліктірілмеген.
Жерге деген ұқыпты қатынас жоқ ... жеке ... ... ... ... Бұл ... жерді жеке меншік иелеріне ... ... ... ... Және де сөз жүзінде емес, іс жүзінде.
Біз жердің тозуы, жер қорының азуы дегеннің не екенін білеміз. ... ... және ... мүлікпен қатар экономиканы көтеріп
тұрған киттердің бірі ... ... Егер олар ... ... ... мен бағалардың, активтердің нарықтық құнын негіздей
отырып анықтау, тұрлаулы ақша айналымы, ... ... ... ... ... дамуы мүмкін емес.
Осыны сезініп, түсіну бізге агроөнеркәсіптік кешен ... ... ел үшін аса ... Жер ... қабылдауға мүмкіндік берді.
Жерге деген жеке меншік және осы ... ... жаңа ...... ... өркенді өсудің негізі.
Енді ауыл шаруашылығына инвестициялар, жаңа технологиялар мен тиімді
менеджмент келуі керек. Жердің сезімтал да ... ... ... болуы
керек. Ал жеке меншік иелері мен инвесторлар ауылды нақтылы өзгерте ... ... ... ... ... өзгерту жөніндегі
реформаның ең маңызды кезеңінің басты міндеттері ... ... ... ... кері жүрмейді. Ендігі жерде сөз осы жылдары
талдап жасалып, байқап көрілген заңнамалық, нормативтік- құқықтық базаны
нақты ... ... және ... оның ... одан әрі ... туралы
болып отыр.
Нарыққа көшу кезінде мемлекеттің экономикаға араласуы кілт шектелді.
Белгілі бір ... ... ... кай ... ... ... өсу жүріп жатқаны,
ал қай ... ... ... ... ... араласуынсыз
болмайтыны айқын көрінді.
Нарықтық экономиканың жетекші бір факторы мемлекеттік емес ... ... ... болып табылады. Мәселен, статистика ... 2004 ... I ... ... 194,8 мың ... ... ... жеке меншік секторға келеді. Бұл жалпы санның 98 %, ... бұл үлес — 98%- ды; ауыл ... мен ... ... % ... ... ... нақты катысушысы жеке меншік иесі
болып отыр, тұрғын халықтың өзі де ... рөл ... Оның ... барлық әлеуметтік формалар мен нарықтық қатынас салаларына кеңінен
қатысуы айрықша нарықтық мінез- құлық қалыптастырды, бұл меншік иесін ... ... ғана ... тіпті қыңырлығына да сергектікпен қарауға
мәжбүр етеді. Біз жаппай кәсіпкерлік рух феноменінің — жаңа ... ... ... нәрлі ортаның қалыптасуымен істес болып отырмыз.
Әсіресе шағын ... ... атап ... ... Нақ осының
дамуы, бірінші кезекте, осы заманғы ... ... ... ... ... ашық ... айналып, өзін-өзі реттейтін қабілетке ие ... ... ... береді. Экономикалық қатынастардың жаңғыртылуы ... ... және ... ... болады.
Әлемдік шаруашылық байланыстарына кірігуге қабілетті жаңа нақты
экономиканы құру аса ... тағы бір ... ... Экономиканы
құрылымдық өзгертудің айтарлықтай жан қинайтын ... бар ... ... ... ... ... деформацияланған болатын, өндеу өнеркәсібіндегі
көптеген бұйымдардың бәсекеге қабілеттілігінің төмендігі ... ... ... ... тыс ... да ... айналды,
мұның өзі олардың жинақылығына, шығаратын ... ... ... ... оның ... ... әсер етті.
Қазақстан экономикасы мемлекеттік бюджет пен ірі кәсіпорындарды
қаржылай қолдау үшін ... ... ... ... ... ... өрістету бағыты және шетелдік инвестицияларды кең ауқымды
тарту экспортқа бағдарланған салаларды көтеруге, шикізат өндіруді ұлғайтуға
ғана ... ... ... бір ... ... ... ... теңгені
нығайтуға, оның айырбастылығын күшейтуге мүмкіндік берді. ... ... ... ... ... үшін ... ішкі
рыноктың тартымдылығы артты, экономиканы ... үшін ... ... мен ... ... ... ұштастыру оңай
міндет емес. Негізінен олар өнеркәсіптің барынша тартымды салалары ... ... ... ... күрделі қаржыны тарту жөнінде
қолайлы ахуал қалыптастыру мүмкін болды. Шикі мұнай және ілеспе газ ... және ... ... ... ... ... шетелдік
инвестициялар 2003 жылы 2,7 млрд. доллардан астам болды.
Негізгі капиталға ... өсуі ... ... ... ... еңсеру мүмкін болды. Жаңару коэффициенті мұнай- газ
өндіруде — 10,9 %- ға , металлургиялық ... ... ... ... ға ... Отын ... ... және қара металлургияның үлесі үстем
бола түсті.
Шетелдік инвесторларды, ... ... ... аса ірі ... да
тарту мынадай бірқатар маңызды міндеттерді шешіп берді:
1. Ауқымды инвестицияларды тарту жөніндегі, ... ... ... 2003 жылға дейінгі кезеңде 25,8 миллиард долларды құрады,
жан басына шаққанда қазақстан ТМД- да 1- ші ... ... ... ... ... қызметі құлдырау жағдайында болған
аса ірі ... ... ... ... ... берді.
3. Әлемдік рынокқа шығу және ... ... ... кірігу қамтамасыз етілді.
ҚОРЫТЫНДЫ.
Курстық жұмысты жазуды аяқтай келе мынадай ... ... адам ... ... саласы және ол еңбектің басқа
түрлерінен оқшауланып ... ... ... ... ... экономисі Гарвард
университетінің профессоры Иозеф Алиоз Шумпетер (1883- 1950 жж) мән ... ... ... ... ... ... істегенін істемеу». Екінші
жағынан кәсіпкерлер- алдымен кәсіпкерлік жұмысты ұйымдастырушылар. Ол ... ... Жан ... Сэй (1767- 18332 жж) ... деген, « Кәсіпкер-
адамдарды өндірістік шеңбер ауқымында ұйымдастыратын адам». «Кәсіпкерлік»
терминін алғашқы рет ағылшын экономисі ... ... (1650- 1734 ... Бұл ... ол нарықтық тәуекелдіоік жағдайында табыс алу
мақсатымен өндірісті ұйымдастыруға адам ... ... ... ... қарай кәсіпкерліктің мынадай түрлері болады:
Өндірістік кәсіпкерлік- тауарлар, қызметтер, ақпараттар, ... ... ... ... ... тауарлар мен
қызметтерді қайта сату бойынша мәмілелер мен ... ... ... өнім ... байланыспайды. Қаржылық кәсіпкерлік- коммерциялық
кәсіпкерліктің бір түрі болып табылады, сату- сатып ... ... ... ... ... ... табылады. Делдалдық кәсіпкерлік бір мәмілеге
өзара ... ... ... ... ... көрінеді. Сақтандыру
кәсіпкерлігі- кәсіпкер сақтандырған оқиға болған кезде ғана ... ... алып ... ... кәсіпкерлігінің еркеше формасы.
2. Меншік түрлері бойынша жеке меншік, мемлекеттік, муниципалды,
сонымен ... ... ... меншігі.
3. Меншіктер саны бойынша кәсіпкерлік іс жеке адамның ... ... ... керек.
Қазір Қазақстанда мынадай ұжымдық- құқықтық формалы кәсіпкерліктер
құрылуда:
Шаруашылық серіктестік- ... ... ... ... ... құру жөнінде келісімге қол ... ... ... ... ... ... ... пайдасы, зияны пайға
қарай бөлінеді. Әрбір мүше өзінің ... ... ... ... ... Коммандиттік серіктестік. Барлық серіктестік мүшелері серіктестік
атанған іс жүргізушілер ... бір ... ... ... зиянының
тәуекелін өздерінің қосқан үлестері мөлшерінде жауапкершілікке ... ... ... Оның ... ... ... бермейді, ал зиян тәуекеліне өздерінің үлестерінен жауап береді.
Қосымша жауапкершілі бар ... ... ... ... ... ... Ашық және ... акционерлік қоғам. Өндірістік кооперативтер-
ерікті түрде біріккен қоғамдар. Унитарлы кәсіпорын- коммерциялық мекеме,
меншіктік ... жоқ. ... ... ... бөлінбейді.
Унитарлық кәсіпорын тек мемлекеттік немесе муниципалды болады.
Қазақстан экономикасы мемлекеттік бюджет пен ірі ... ... үшін ... ... ресурстарға мұқтаж болды. Сыртқы
байланыстарды өрістету бағыты және шетелдік ... кең ... ... ... ... ... шикізат өндіруді ұлғайтуға
мүмкіндік берді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Әкімбеков С., Баймухаметов А.С., Жанайдаров У.А. «Экономикалық
теория», оқу құралы, Астана, 2002 ... ... Қ.Б. ... ... ... ... ... 2001 ж.
3. Бисенғазиев М.Б. «Кәсіпкерлік негіздері», Орал, 2001 ж.
4. Власова В.М. «Основы предпринимательской деятельности», Москва:
Финансы и ... 2000 ... Под ред. ... А.И., Л.С. ... ... ... для ... издательский дом «Питер», 2004 г.
6. Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... 2001 ... ... А. ... өркендетуге бет алды» // Ақиқат, 2000
ж, № 5.
8. Қинашева Ж. «Қазақстан экономикасын қалыптастырудағы ... ... // ... 2002 ж, № 2.
9. Ләмбаева Н. «Кәсіпкерліктің ... ... // ... 2001 ж, ... ... Б.Ы. ... экономика теориясына кіріспе», оқу
құралы, ... ... 2000 ... ... А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», оқу құралы, Алматы:
экономика, 2003 ж.
12. Назарбаев Н. «Стратегия развития Республики Казахстан на период
до 2030 ... ... 2002 ... Назарбаев Н. «Болашақ ұрпаққа не қалдыратымызды ойлау керек» //
Егемен Қазақстан, 2003 ж, 3 ... ... Н. « ... ... ... ... кепілі» // Егемен Қазақстан, 2003 ж, 1 қараша.
15. Назарбаев Н. « Жаңа ... жаңа ... // ... Қазақстан,
2004 ж, 16 желтоқсан.
16. Осипова Г.М. «Экономикалық теоиря негіздері», оқу ... 2002 ... ... В.П. ... ... ... ... 2001 г.
18. Саханова А.Н. «Государство и бизнес», книга 1: Государство,
предпренимательство и общество. Алматы: экономика, 2002 ... ... Ж. ... ... ... ... ... орталық Қазақстан, 2000 ж, 19 қаңтар.
20. Шеденов Ө.К., Жүнісов Б.А., ... ... ... ... 2002 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында кәсiпкерлiктің даму проблемалары және шешу жолдары34 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің түрі, формаларының проблемалары мен оны шешу жолдары36 бет
Кәсіпкерлік түсінігі және оның негізгі түрлері24 бет
Кәсіпкерлік қызметімен айналысатын жеке тұлғалардың салық салу («Павлодар облысы бойынша Салық комитеті» ММ материалдары бойынша)51 бет
"Банк Центркредит" АҚ-ы мысалының негізінде проблемалық несиелерді талдау және оларды ҚР-да шешу жолдары73 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
Азық - түлік проблемасын тұжырымдылық бағдарлама арқылы шешу және оны жүзеге асыру42 бет
Дүниежүзілік экономикалық дағдарыстағы Қазақстан қоғамындағы проблемалар және оны шешу жолдары4 бет
Жастар арасында жұмыссыздық проблемасы және оларды шешу жолдары23 бет
Республикада азық - түлік проблемасын шешуде шошқа шаруашылығының алатын орны45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь