ҚОСАҒАШ НЕМЕСЕ ШҮЙ ҚАЗАҚТАРЫ ТУРАЛЫ


1 Шүй қазақтары
2 Алтай қазақтары Кеңес дәуірінде
Ең алдымен үшінші дүниежүзілік Қазақтар құрылтайында Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Асқақ Алтайдың биігінде, Қосағашта дәстүрін, тілін сақтаған шоқтай он мың қазақ тұрады деп еді, бүгінде он бір мыңға жеткен сол қазақтардың Сіздерге шын жүректен жолдаған сәлемін жеткізуга рұқсат етіңіздер.
Құрметті Отандастар!
Қадірменді қонақтар!
Отанымыздың Жүрегі, халқымыздың мақтанышы, әлем қазақтарының арқа сүйері Астананың он жылдығы мен Алаш қозғалысының тоқсан жылдығына арналған мерейтойға хош келдіңіздер демекпін.
Бүгінгі халықаралық конференцияға халқымызға ыстық, өзекті әрі ең қасиетті мәселелер тақырып етіп алыныпты. Бұл – елдіктің көрінісі. Әлем қазақтары рухани сұхбат құрып жатса, Алаш мұрасын, тіл мен мәдениет мәселесін бірге көтеріп жатса, бұған тең келетін, бұдан артық біздерді жақындастыратын жағдай болмайды деп ойлаймын. Ұйымдастырушыларға осы тақырыптардағы конференция дәстүрге айналып жалғасын тапса деген ұсыныс айтамын.
Дана халқымызда «Күн сәулесі Шығыстан тарайды» деген нақыл сөз бар. Ендеше Отанымыздың ең Шығысында, Мұзтаудың арғы бетінде Ресей Федерациясы, Алтай Республикасы, Қосағаш ауданында тұратын қазақтар атынан біраз ой айтуға рұқсат етіңіздер. Біздерді Қосағаш қазақтары, немесе Шүй қазақтары деп атайды. Оның себебі, біз Мұзтаудың шығыс бетіндегі түркілердің төрі Шүй даласын қоныстанып отырмыз. Шүй даласы әлемге танымал шың басындағы құт мекен Үкекпен жалғасып жатыр. Сол Үкектегі жалғыз елді мекен Жазотырда негізінен қазақтар жайлаған. Қосағаш қазақтарының қалыптасу тарихына келсек, үш түрлі жорамал бар:
– біріншісі, саяси ахуалдағы айтылар әңгіме, осыдан үш жүз жыл бұрын біздің аталарымыз Алтай асып, Алтай зайсандарынан жер сұрап келіп, орнығып қалған делінеді;
– екіншісі, тарихқа терең барсақ, таңбалы тастар (мәселен, түйе көші тағы басқалар), ескі обалар, аңыз әңгімелер қазақтардың жергілікті халық екенін меңзейді;

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ҚОСАҒАШ НЕМЕСЕ ШҮЙ ҚАЗАҚТАРЫ ТУРАЛЫ

Құрметті Отандастар!
Қадірменді қонақтар!
Ең алдымен үшінші дүниежүзілік Қазақтар құрылтайында Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаевтың Асқақ Алтайдың биігінде, Қосағашта дәстүрін, тілін
сақтаған шоқтай он мың қазақ тұрады деп еді, бүгінде он бір мыңға жеткен
сол қазақтардың Сіздерге шын жүректен жолдаған сәлемін жеткізуга рұқсат
етіңіздер.
Құрметті Отандастар!
Қадірменді қонақтар!
Отанымыздың Жүрегі, халқымыздың мақтанышы, әлем қазақтарының арқа
сүйері Астананың он жылдығы мен Алаш қозғалысының тоқсан жылдығына арналған
мерейтойға хош келдіңіздер демекпін.
Бүгінгі халықаралық конференцияға халқымызға ыстық, өзекті әрі ең
қасиетті мәселелер тақырып етіп алыныпты. Бұл – елдіктің көрінісі. Әлем
қазақтары рухани сұхбат құрып жатса, Алаш мұрасын, тіл мен мәдениет
мәселесін бірге көтеріп жатса, бұған тең келетін, бұдан артық біздерді
жақындастыратын жағдай болмайды деп ойлаймын. Ұйымдастырушыларға осы
тақырыптардағы конференция дәстүрге айналып жалғасын тапса деген ұсыныс
айтамын.
Дана халқымызда Күн сәулесі Шығыстан тарайды деген нақыл сөз бар.
Ендеше Отанымыздың ең Шығысында, Мұзтаудың арғы бетінде Ресей Федерациясы,
Алтай Республикасы, Қосағаш ауданында тұратын қазақтар атынан біраз ой
айтуға рұқсат етіңіздер. Біздерді Қосағаш қазақтары, немесе Шүй қазақтары
деп атайды. Оның себебі, біз Мұзтаудың шығыс бетіндегі түркілердің төрі Шүй
даласын қоныстанып отырмыз. Шүй даласы әлемге танымал шың басындағы құт
мекен Үкекпен жалғасып жатыр. Сол Үкектегі жалғыз елді мекен Жазотырда
негізінен қазақтар жайлаған. Қосағаш қазақтарының қалыптасу тарихына
келсек, үш түрлі жорамал бар:
– біріншісі, саяси ахуалдағы айтылар әңгіме, осыдан үш жүз жыл бұрын
біздің аталарымыз Алтай асып, Алтай зайсандарынан жер сұрап келіп, орнығып
қалған делінеді;
– екіншісі, тарихқа терең барсақ, таңбалы тастар (мәселен, түйе көші
тағы басқалар), ескі обалар, аңыз әңгімелер қазақтардың жергілікті халық
екенін меңзейді;
– үшінші, ең өкініштісі, атақты Үкөк даласы (онда түркі-сақтардың
жүздеген обалары сақталған) ХХ ғасырдың екінші жартысына дейін Шығыс
Қазақстанға қарап тұрған, түрлі себептермен Кеңес дәуірінде РСФСР-ге өтіп
кеткен. Қазір Мұзтау толығымен Ресей Федерациясындағы Алтай Республикасына
қарап қалды. Енді олар Мұзтауды ежелгі атымен Қатын Басы десе, орыстар
Белуха деп атайды.
Аталған жердің негізгі тұрғындары қазақтар, алтай мен орыстар да
орныға бастады. Қосағаш қазақтары Мұзтау дегенімен, ресми олай еш жерде
жазылмайды. Қазақстанда Мұзтауды аңсап, алтайдағы Мұзтауым деп жырлаған ән-
жырды естімедім. Тұтас түркінің алтын бесігі Алтайдың ең асқақ шыңы Мұзтау,
оның етегінде қазақ тарихын жоғалтпай отырған біздер Қазақстанның, яғни
Үлкен Отан санасынан өшпесек екен деген тілек айтамын. Ол үшін тарихта,
өнерде, саясатта, экономикада, жарнамада Мұзтау атауы жиі аталуы тиіс.
Сонда Мұзтау қайда деп халық іздейтін болады.
Қосағаш қазақтары небір қиын тарихи кезеңдерді басынан өткізсе де жүз
пайыз ана тілінде таза сөйлетінін атап айтқым келеді. Қосағаш, яғни Шүй
қазақтарының мақалдап, мәтелдеп сөйлейтін өзіндік стилі қалыптасқан десем
артық айтқандық емес. Бізде тіл мәселесі қиындық туғызып тұрған жоқ.
Қазақстаннан тыс қазақтардың ішінде бірінші болып өз энциклопедиямызды
шығардық. Онда Қазақстанда шыққан энциклопедиялар, кітаптар материалдарын
көп пайдаландық. Онда бірнеше мақсатты көздедік. Бірінші мақсат, Москва,
Санкт-Петербург, Томск, Омск, Оренбург, Новосибирск, Кемерово, Барнаул,
Горно-Алтайск тағы басқа қалаларда шашырап оқып жатқан жастар кіндік қаны
тамған жерін, арғы ата-бабасын ұмытпасын деген ойдан туындады. Екінші
мақсат, Қазақстан туралы мәліметті көптеп беріп, оқуға негізінен
Қазақстанға бет бұрсын деген ойдан туындады. Өкінішке орай, бұл бағытта
келген жастарымызға қолдау көрсеткеннің орнына, ана қағаз керек, мына қағаз
керек деп мазасын кетіретін жағдайлар көрініс тауып ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)
ХІҮ-ХҮІІІ ғасырлардағы жыраулар шығармашылығы
Моңғолиядағы алғашқы қазақ журналдары
Жылқы шаруашылығында еңбекті ұйымдастыру
Қымыз құюға арналған ыдыстар
Үйсін тайпасы
Батыс үйсіндердің шекарасы
Үйсін тайпалары туралы тарихи деректер
Шетелдегі этникалық қазақ қауымының қалыптасуы мен қазақтардың репатриациясы тарихын зерттеудегі негізгі тұжырымдар
Үйсін тайпалары және Қаңлы елі
Пәндер