Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасының банк жүйесі

МАЗМҰНЫ

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 2

I Тарау . Қазақстан Республикасының банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ...4

1.1. Қазақстанда банк жүйесінің қолыптасуы және дамуы ... ... ... ... .4

1.2. Қазақстанда банк жүйесінің қызметін реформалау ... ... ... ... ... .17

II Тарау. Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасының банк жүйесі..24

2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктерді қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

2.2 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктердің ресми мөлшерлемесін қарастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39
КІРІСПЕ

Банктік жүйе  нарықтық экономиканың құрылымының ең маңызды және айырылмайтын бөлігі. Банктердің және тауарлы өндіріспен айырбастың дамуы тарихи пераллельді жүрді және бір-бірімен тығыз байланыста болды. Банктер, ақшалай есеп айырысу жүргізе отырып, шаруашылықты несиелеп, капиталдарды қайта бөлудегі делдалдар болып, өндірістің жалпы тиімділігін көтереді, қоғамдық еңбектің өнімділігінің өсуіне себеп болады.
Банк ісінің пайда болуы және дамуы капиталмен байланысты. Капиталдың басты формасы, проценттер әкелетін  ссудалық (қарыз капиталы). Жеке меншіктің пайда болуымен, тауар-ақша қатынастарының дамуымен қоғамның меншіктік теңсіздігі күшейді. Ауқатты топтардың өкілдері кедейлерге қарызға ақша беру мүмкіндігін алды. Банк ісінің пайда болуы өсімқорлық капиталдың дамуымен өте тығыз байланысты.
Египетте банктік операциялар б.э.д. 2700 жылдары жүргізілген. Б.э.д. VIII ғасырда Вавилон банкісі белгілі болған. Ежелгі Римде және Грецияда банктік қызмет балған. Ал қазіргі түсініктегі бірінші банк 1407 жылы Генуяда пайда болған.
Өнеркәсіпте тауар-ақша айналысының дамуы ақша-сауда және банктік капиталдың құрылуына алып келді. Ақша-сауда капиталы, процент әкелетін капиталдың алғышарты болады. Ақшамен сауда жасау, әрине, банктердің жалғыз функциясы болып қалмайды.
Сонымен бірге банктердің пайда болуы экономиканың қолма-қол ақша артылып бара жатқан секторларының қаражаттарын жұмылдырып, қолма-қол ақша жетіспеушілігі бар секторларға жіберілуіне мүмкіндік береді.
Банктік несиелік опирациялардың негізі салымдар, немесе депозиттер, болып табылады, және де есеп айырысудағы делдалдықта. Сонымен бірге, несиелік операциялардың негізін банктің өзінің капиталы құрайды.
Капитализімнің монополиялық кезеңінде банктік және өнеркәсіптік капиалдың араласуының нәтижесінде банктер күшейді. Бұл кезеңде банктердің негізгі клиенттері ірі өнеркәсіптік компаниялар болды.
Банктердің несиелік опирацияларының кеңеюі салымдардың өсуіне, ақша айналысының дамуына , жарғы копиталдың мөлшерінің өсуіне себеп болды. Мұның барлығы банктік сферада меншіктің акционерлік формасының пайда болуына алып келеді. Ал бұл өз кезегінде баніктік капиталдың концентрациясы про Капитализімнің монополиялық кезеңінде банктік және өнеркәсіптік цессінің күшейюіне әкеліп соқты
Қазіргі кездегі банктік жүйелердің күрделі және көпбөліді құрылымы бар. Егер классификацияның негізіне мекемелердің өзінің клиенттеріне көрсететін қызметтердің сипатын қойсақ онда банк несие жүйесінің үш маңызды бөліп көрсетуге болады, олар:
- орталық (эмиссиондық) банк;
- коммерциялық банктер;
- арнайы қаржылық мекемелер.
Орталық банк – бұл “банктердің банкісі ”. Ол фирмалармен немесе халықпен опирациялар жүргізбейді. Оның клиентурасы – коммерциялық банктер және басқа да несиелік мекемелер, сонымен бірге үкіметтің мекемелері. Қазіргі кезде орталық банктің ең маңызды функцияларының бірі – жалпы ұлтық ақша несиелік саясатын жүргізу. Ол қаржылық сектордың жағдайына және түгелдей дерлік ұлттық шаруашылыққа күнделікті және терең ықпалын тигізіп отырады.
Коммерциялық банктер – қарыз капиталы нарығының әртүрлі секторында операциялар жүргізетін, конфункциялы мекемелер болып табылады. Ірі коммерциялық банктер клиенттеріне қаржылық қызмет көрсетудің толықкешенін ұсынады.
Коммерциялық банктер дәстүрлі түрде банктік-несиелік жүйенің негізгі ролін атқарады.
Арнайы қаржылық мекемелер – қарыз капиталы нарығының тар сфераларында опрацияларын жүргізеді. Бұл сфераларда қызмет көрсету үшін арнайы білім және арнайы техникалық амалдар керек. Бұл мекемелердің кейбір түрлері қаржылық қызмет көрсетудің белгілі бір түрлеріне сұранысты банктер жаба алмағаннан пайда болған. Мысалы, 20-ші жылдары коммерциялық банктер тұтынушылық несиені берумен айналыспаған, нәтижесінде қазіргі кезде ақша нарығында тұрақты орны бар, тұтыну несиесін берумен шұғылданатын бірқатар мекемелер тобы пайда болды.
Коммерциялық банктер және басқа қаржы-несие мекемелері өздерінің қызметін бір жерде - ынтымақтас болып, ол бір жерде – бәсекелес болды. Бұған сәйкес тарихи даму үстінде сегметтелген және универсальды банктік құрылымдар пайда болды.
Сегменттелген құрылым-қаржылық мекемелердің операциондық қызметтердің және функцияларын қатаң түрде заң жүзінде бөледі. Ал универсальды құрылымда қаржылық қызмет көрсету сферасына және бөлек операциялар түрлеріне қатысты заңды шектеулер жоқ. Барлық қаржы-несиелік институттар қандай болсын түрін жасаса да алады және клиенттеріне операциялардың барлық түрін көрсете алады.
Сонымен Банктік жүйе дегеніміз – екі деңгейден тұратын(біріншісі – орталық банк, екіншісі – комерциялық банктер), қаржы-несиелік қатынастардың нәтижесінде болған, ұлтық шаруашылыққа қаржы-несиелік қызмет көрсететін мекемелерден құрылатын біртұтас жүйе.
Ал, бұл жүйенің түйіні – орталық банктерге тоқталайық.
Жалпы орталық банктердің пайда болуы тікелей олардың эмиссиялық қызметімен байланысты. Ал банктердің эмиссиалық қызметі ақшаның эволюциясымен тікелей байланысты болады, яғни несие ақшалардың пайда болуы.
Метал ақшалар айналыста болған кезде, банктер өздерінің қызметін үнемі ақша дефициті жағдайында жүргізді. Банктердің дамуын осы металл ақшалар айналысы тоқтататын, кедергі жасап отырды (метал ақшалардың жоғалуы, алтынды өндірудің өте көп шығын талап етулігі және т.б.). Бұл жағдайды дұрыстау үшін мемлекеттер қағаз ақшаларды шығара бастады. (XVII ғасырда
Қолданылған әдебиеттер.

1. Банки и банковские операции: Учебник. (Под. ред. Проф. Е.С. Жуков. – М: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1998. – 471 с.
2. Банковское дело (Под ред. О. М. Лаврушина. – М: Финансы и статистика, 1998.
3. Банковское дело: Учебник./Под. Ред. В.И.Колесникова, Л.П.Кроливицкой. – М: Финасы и статистика, 1996.
4. Вестник Национального банк Республики Казахтан за 1999, 2000 годы.
5. Долан Э.Д., Кемпбелл К.Д., Кемпбелл Р.Д.. Денги, банковское дело иденежно-кредитная политика. – М., 1994.
6. Денги, кредит, банки: Учебник/Под ред. Проф. Г.С.Сейткасимова – А., “Экономика” 1999.
7. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы” ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы 1995 ж. 30 наурыздағы (өзгерістермен бірге) №25557
8. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы” ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы 1995 ж. 30 тамыздағы №2444 (енгізілген өзгерістермен бірге).
9. Усоскин. Современный коммерческий банк. М. – 1994.
10. Шабанова Н.Н. Денежное обращение и кредит СССР. Учебник. – Ташкент. 1985.
11. Web sait – WWW.national bank. kz.
12. //Вестник НацБанка РК 2000, №10 (с 17-30). “Ставки учета за прошедший год”.
13. //Панорама 2000, №6 (с7). “О чем думает Национальный Банк”.
14. Панорама 2003, 22 февраля (с7). “Лучшая банковская система в СНГ”.
15. //Панорама 2004, 8 марта (с7). “Процентные ставки на 2004 год”.
16. Рынок ценных бумаг 2003, №7 (с36-43).
        
        МАЗМҰНЫ
ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
.................................. 2
I Тарау . Қазақстан Республикасының банк
жүйесі...............................4
1. Қазақстанда банк жүйесінің қолыптасуы және дамуы .................4
2. Қазақстанда банк жүйесінің ... ... ... ... кездегі Қазақстан Республикасының банк жүйесі..24
1. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктерді қайта
қаржыландыру.....................................................
.................................26
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктердің ресми мөлшерлемесін
қарастыру........................................................
..........39
Қорытынды...............................................................
.......................................37
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
...39
КІРІСПЕ
Банктік жүйе ( ... ... ... ең ... ... бөлігі. Банктердің және тауарлы өндіріспен айырбастың дамуы
тарихи пераллельді жүрді және ... ... ... ... ... есеп айырысу жүргізе отырып, шаруашылықты несиелеп, ... ... ... ... өндірістің жалпы тиімділігін көтереді,
қоғамдық еңбектің өнімділігінің өсуіне себеп болады.
Банк ісінің пайда болуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ( ссудалық (қарыз капиталы). ... ... ... тауар-ақша қатынастарының дамуымен ... ... ... ... ... ... ... қарызға
ақша беру мүмкіндігін алды. Банк ісінің пайда болуы өсімқорлық ... өте ... ... ... операциялар б.э.д. 2700 жылдары жүргізілген. Б.э.д.
VIII ғасырда Вавилон ... ... ... ... Римде және Грецияда
банктік қызмет ... Ал ... ... ... банк 1407 ... пайда болған.
Өнеркәсіпте тауар-ақша айналысының дамуы ақша-сауда және банктік
капиталдың құрылуына алып келді. ... ... ... әкелетін
капиталдың алғышарты болады. Ақшамен сауда жасау, әрине, банктердің жалғыз
функциясы болып қалмайды.
Сонымен бірге банктердің пайда ... ... ... ... бара ... ... қаражаттарын жұмылдырып, қолма-қол ақша
жетіспеушілігі бар ... ... ... ... ... опирациялардың негізі салымдар, немесе ... ... және де есеп ... ... ... бірге,
несиелік операциялардың негізін банктің өзінің капиталы ... ... ... ... және өнеркәсіптік
капиалдың араласуының нәтижесінде банктер күшейді. Бұл ... ... ... ірі ... ... ... несиелік опирацияларының кеңеюі салымдардың өсуіне, ақша
айналысының дамуына , жарғы ... ... ... ... ... ... ... сферада меншіктің акционерлік формасының пайда болуына алып
келеді. Ал бұл өз ... ... ... концентрациясы про
Капитализімнің монополиялық кезеңінде банктік және өнеркәсіптік ... ... ... ... банктік жүйелердің күрделі және көпбөліді құрылымы
бар. Егер классификацияның ... ... ... ... ... ... қойсақ онда банк несие жүйесінің үш маңызды
бөліп көрсетуге болады, олар:
- орталық (эмиссиондық) банк;
- ... ... ... ... мекемелер.
Орталық банк – бұл ... ... ”. Ол ... ... опирациялар жүргізбейді. Оның клиентурасы – коммерциялық банктер
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... орталық банктің ең маңызды функцияларының бірі – жалпы ұлтық
ақша несиелік саясатын жүргізу. Ол ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа күнделікті және терең ықпалын тигізіп
отырады.
Коммерциялық банктер – қарыз ... ... ... ... ... ... мекемелер болып табылады. ... ... ... ... қызмет көрсетудің толықкешенін
ұсынады.
Коммерциялық банктер дәстүрлі түрде ... ... ... ... ... ... – қарыз капиталы нарығының тар сфераларында
опрацияларын жүргізеді. Бұл сфераларда қызмет көрсету үшін ... ... ... техникалық амалдар керек. Бұл мекемелердің кейбір түрлері
қаржылық қызмет көрсетудің ... бір ... ... ... ... ... болған. Мысалы, 20-ші жылдары коммерциялық банктер
тұтынушылық несиені берумен ... ... ... ... ... ... орны бар, ... несиесін берумен шұғылданатын бірқатар
мекемелер тобы пайда болды.
Коммерциялық банктер және басқа қаржы-несие мекемелері ... бір ... - ... ... ол бір жерде – бәсекелес болды.
Бұған сәйкес тарихи даму үстінде сегметтелген және ... ... ... ... ... ... ... қызметтердің
және функцияларын қатаң түрде заң жүзінде бөледі. Ал универсальды құрылымда
қаржылық қызмет көрсету сферасына және бөлек операциялар түрлеріне қатысты
заңды ... жоқ. ... ... ... қандай болсын түрін
жасаса да алады және ... ... ... ... көрсете
алады.
Сонымен Банктік жүйе дегеніміз – екі деңгейден тұратын(біріншісі –
орталық банк, екіншісі – комерциялық банктер), қаржы-несиелік ... ... ... шаруашылыққа қаржы-несиелік қызмет көрсететін
мекемелерден құрылатын біртұтас жүйе.
Ал, бұл жүйенің түйіні – орталық банктерге ... ... ... ... ... тікелей олардың эмиссиялық
қызметімен байланысты. Ал банктердің ... ... ... ... ... болады, яғни несие ақшалардың пайда болуы.
Метал ақшалар айналыста болған кезде, банктер өздерінің қызметін үнемі ақша
дефициті жағдайында жүргізді. Банктердің ... осы ... ... ... кедергі жасап отырды (метал ақшалардың жоғалуы, алтынды
өндірудің өте көп ... ... ... және т.б.). Бұл ... ... ... ... ақшаларды шығара бастады. (XVII ғасырда Солтүстік
Америкада). Бірақ қағаз ақшалар эмиссиясы қатаң ... ... ... ... ... Өйткені оларды кқп шығару құнсыздануға соғып
отырды. Сондықтан алтын монополиясынан тәуелсіз және ... ... даму ... регламенттелінетін ақша қатынастарының
белгілері керек болды. Бұл талаптарға ... ... сай ... ... ... ету үшін ... институт керек болмады.
Олардың айналысын ... ... ... Ал ... ақшаларға
арнайы институттар керек болды.
Несие ақшалардың эмиссиясының бастапқы негізгі – коммерциялық несиелеу
үшін шығарылған вексельдердің айналысы ... Ол ... етіп ... ... бола ... сол ... ... ақша болып көрінеді.
Вексельдің банкнотаға айналуы банктердің эмиссиондық операцияларымен
байланысты болды. XVII ғасырда Англия ... ... ... болды.
Бұл стихиялы түрде пайда болған банктер жүйесіне ықпал ету үшін, мемлекет
1694 жылы ... ... ... Ал 1844 жылы Пиль заңы ... ... қызметке монополиясын жариялады.
Сол уақыттан басталады. Орталық банктерді ... ... үшін ... ... ... және ақша-несие саясатына көз жүгіртіп
өткен жөн.
І Тарау Қазақстан Республикасының банк жүйесі
1. Қазақстанда банк жүйесінің ... және ... ... орта ғасырларда (VI-X ғғ.) сауданың
дамуымен бірге ақша және сәйкесінше ақшалай ... ... ... ғасырда негізгі қаланған шекаралық қорғандардағы айырбас аулаларында
жүрді. Сауда ақша ... тез өсе ... ... ... ... Жәрмеңкелерде өз кезегінде экономикалық дамуға және тауар ақша
қатынастарының кеңеюіне оң ... ... ... даму ... ... байи ... Олар өздерінің қолына үлкен мөлшерде ақша
қаражаттарын шоғырландырып, өсімқоршыларға айналды. XIX ... ... ... және ... ... ... ... бұл капитал
аймақтың негізгі қаржылық рсурстарын монополизациялайды. 1889 ж. Рессей
үкіметі Омск ... ... ... және Жетісу облыстарында қаржылық
істерді басқару үшін қазынашылық палатасын ұйымдастырады. Палатаның ... ... ... бақылау, қазынашылықтардың басқару, мемлелеттік
табыстар бойынша жалпы есеп жүргізу. Қазақстанға банктік ... ... және оның ... несиелік жүйесінің құрылуы XIX ғасырдың
аяғында басталды. Осы уақыттан бастап несиенің жаңа нысандары ... ... ... несиелік жүйесі, Рессей империясының несиелік
жүйесінің бір ... ... ... ... бөлімшелерінен,
акционерлік коммерциялық банктерден, несиелік кооперциялардан және де ... ... ... ... құрылды.
Рессей Мемлекетік банктің құрылуымен Қазақстан тереториясында оның
мекемелері пайда бола ... ... ... ... ... ... (1876 ж.), ... (1886 ж.), Семейде
(1887.), Верныйда (1911.) ашыла бастады. Ресей ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер
пайда болды.
1917 жылғы революциядан кейін Қазақстандағы барлық қаржылық шаралар,
РФСРО-ның ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Кеңес үкіметінің бірінші жылдары бұрыңғы
жүйемен несиелеу ережелері қала берді. 1919 жылдың бірінші ... ... ... ... 2 түрі ... ... ... бөлімдер
(губерниялық, уездік және қалалық) және Халық банкінің мекемелері, РФСРО
Халық ... ... ... ... ... ... ... соғысының және әскери интервенция кесірінен созылып кетті.
Несие ісін ... ... жеке ... ... ... 1920 жылы ... ... банкі жойылып оның функциялары РСФСРО-ның
Халықтық қаржылық коммисариатының бюджетік-есептік басқармасына ерілді.
1921 жылдың қазан айында Мемлекетік ... құру ... ... ... ... бүкіл елде, Қазақстанда соның ішінде, шаруашылықтың бөлек
салаларыны қызмет көрсететін ... және ... ... ... ... ... Одақ ... 1930 жылғы 30-ші қаңтарындағы үкімі
бойынша елде несиелік реформа ... Бұл ... ... несиелеуден
тікелей банктік несиелеуге көшуді жүзеге асырды. Несиелік жүйені қайта құру
1932 жылғы 5-ші ... ... ... ... ... және ұзақ ... несиелеуі туралы” үкімімен аяқталуы.
Ұлы Отан Соғысы Қазақстанның экономикасының алдында келесі негізгі
міндеттерді ... ... ... ... етіп ... ... әскери
өнімді көбейту, армияны қарумен және азық-түлікпен қамтамасыз ету.
Соғыс өтуімен Қазақстандағы ... ... ... ... түсуі және алынуы ережелерін қатаң сақтады. Банктердің кассасына
қолма-қол ақшаларды түсіру және ... ... ... ... ... байланысты үлкен жұмыс жүргізілді.
Соғыстан кейінгі кезеңде ... ... ... ... ... ... жүргізуге шақырылды, экономиканың дамуы және
қайта жандануына тиімді ықпалын тигізуі ... ... 70-ші ... ... экономикалық өсудің қарқынын төмендетеді. Оларды өту ... ... және ... ... ... арқылы тиімді басқару
тетіктерін құру көзделді. Банк ісі үш ірі несие институттарымен көрінді:
КСРО ... ... КСРО ... ... КСРО ... сауда банкісі.
Бірақ қабылданған шаралар қалаған ... алып ... ...... ... қызметін қайта құрудағы үлкен қадам болған
үкіеттің 1987 ж. 17-ші шілдесінде ... ... банк ... және ... жоғарлату туралы” жарлығы.
Несиелік-кассалық қызмет етуге банктер жүйесі құрылған, оның құрамы
мынадай: Мемлекеттік банк, ... ... ... ... ... және әлеуметті даму банкісі,халықты
несиелеу және еңбек қорлары банкісі. Кәсіпорындар мен ұйымдарды ... ... ... ... 1987 жылы құрылған банк жүйесі оған
жүктелген талаптарғ асай келмеді, несиені ... ... ... қатынастарын жандандырмады, банкаралық бәсекелестікті
жандандырмады. ... ... ... ... әрі ... ... ... болды. “Қазақ КСР-нің банктері және банктік қызметі
туралы” Заңмен 1990 ... ... ... ... ... ... болып
өттіп,екі деңгейлі банк жүйесі құрылды. 1990 жылдың 25-ші қазанында Қазақ
КСР-інда мелекеттік суверенитет туралы декларация қабылданды және 1991 ... ... ел ... елде ... ... жүйе 1991 жылы ... қызмет жөнінде
заңдылық қабылданып, мемлекеттік салалық банктердің қайта ұйымдастырылынып
және бірінші коммерциялық банктердің пайда болуымен ... Жаңа ... ... ... ... ... жүйесіне кіретін банктеден құралды,
олар: Промстройбанк (Туранбанк), Казвнешэконом- банк (Алембанк), Жилсоцбанк
(Кредсоцбанк), Казсбербанк, Агропромбанк.
Банктік қызмет ... ... ... қабылданған заңдылық
банктерді тек есептік-кассалық орталықтар қызметінен бастап, оларды ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар арнайы банктердің банк ісі сферасындағы монополиясын
жойды, банктердің екі ... ... ... ... ... және ... құрылуының жаңа принцптерін, сонымен қатар ақша-
несие эмиссиясының жағдайын бақылауға алады.
Сол кезден бастап банк ... ... ... ... – ҰБ ... ... ... Ал банк жүйесінің екінші деңгейлі –
бұрыңғы болған арнайы банктердің негізінде ... ... ... ... жеке ... тұлғалармен жеке тұлғалардың бастамасымен
енді құрылған коммерциялық банк тер, ... ... ... серіктестіктер
болды. Бұл банктердің негізгі міндеті – заңды жеке тұлғалардың ақшалай
қаражаттарын республикасының ... ... ... ... ... ... “ҚРҰБ туралы ” және “ҚР ... және банк ... ... ... ... жасалып шығарылды. Бұл заң ... ... ... ... 1993 ... ... айында қаралып
қабылданған. Оларды ҰБ-мен коммерциялық банктерге ... ... ... кеңейтілген, ҰБ-тің лицензия берудегі және ... ... және ... Яғни ... валютаны енгізу сәтіне
– Қазақстанда банктік сфераны реформалау бойынша көп жұмыс атқарылған: екі
деңгейлі банктік жүйе жұмыс ... ... ... ... банктер акционерлі
банктер болып қайта құрылды.
Теңгенің ену сәтінен бастап ҚҰБ ақша-несиелік сфераның қызмет етуіне
және ... және ... ... ... ... қызметті қадағалауға
толық жауапты болды. Бұдан кейін банктік жүйенің дамуы түпкілікті жаңа
этапқа ... ... ... жүйесінің жағдайы.
1993 жылдың басында республикада 204 ком. Банк ...... 1023 ... ... Сонымен қатар жинақ банкінің 4 мыңнан
астам ... ... жылы банк ... әрі ... ... банктердің салалық сомманың
өсуімен де және олардың капиталының ... ... ... ... ... ... ... қорының минимальді мөлшерінің
өзгеруімен байланысты шаралар өз ықпалын тигізді. 1992 жылдың ... ... ... ... келесі көлемде белгіленеді:
- мемлекеттік банктер үшін. ... ... ... және шетелдік банктер үшін 1 млн. ... ... ... ... бар ... үшін ... теңге
- жеке ... ... мың ... жылы ... банктердің жарғылық қорларының жалпы соммасы 68
млн. теңгеден 527 млн. ... өсті (7 есе). ... ... ... ... банктердің жеке ресурстарыда өсті, 25,4 ... ... ... жылы ... ... ... ... процесі басталды – 15
коммерциялық банк жойылды. Бұл ең ... ... ... ... ... және ... күшеюімен байланысты болды.
1993 жылдың сәуірінде Республиканың Жоғары ... ... ... қабылдады. Бұл заңға сәйкес басқарудың 2 ... ... ...... ... ... ... – яғни оперативтік міндеттерді
орындау, директоратқа ... ...... ... ... ... департаменттердің директорларынан тұрды.
Сонымен бірге, Заңға сәйкес ҰБ неізгі ...... ... ішкі және ... тұрақтылығы болды. Бұл міндетін орындау ... ... ... ... реттеудің әртүрлі құралдарын қолданды,
жекеше тоқталсақ, міндетті ... және ... ... ... ... массасының құрылымы мен көлемін реттеу, бағалы қағаздар және ... ... ... ... ... реттеу.
ҰБ-нің бақылау және қадағалау функцияларының ... ... ... кредиторлары және салымшыларының құқықтарын қорғау
болып ... ... ... ... ... ... құрылымында
арнайы бөлім құрылды, ол бөлім – банктік қадағалаудың ... ... ... бар. ... республиканың бақылаушы
органдарын тексеру жүргізгендерінде өзінің қызметінің үйлестірілуін ... ... ... ... ... ... 1993 жылы өте ... халде болды. Жалпы
банктердің сомының тек 10 %-ті ғана ҰБ ... ... ... етті, бұл республиканың банктік жүйесінің жоғары деңгейлі
тәуекелді екенін ... 1993 жыл ... ... ... облысында белгілі бір алдыға басушылықпен сипатталды. Бұл жылдың
сәуірінде экономикалық жаңашарлықтар ... ... ... ... ... ... ... тапты.
Республикадағы банкаралық есеп айырысулары тездету мақсатында 268 ЕКО-
тар құрылды. Олар 1994 жылдың 1 қаңтарында барлық коммерциялық банктер ... ... ... ете бастады.
1994 жыл.
1995 жылдың 1-ші қаңтарындағы жағдаймен ҚР-сының территориясында 184
банк және 1042 филиал, 8 ... емес ... ... ... ... және ... арасындағы үкімет аралық келісімдерге байланысты
Ынтымақтастық және даму ... ... ... ... ... 2 ... ... Голландия АБН-Амро банкісінің еншілес ... ... ... ... ... ... ... Президентінің Жарлығы негізінде үш
мемлекеттік банк ... ... ... және Қазақстан даму
банкісі; Арал регионының проблемаларын шешу үшін “Арал ... ... ... ... жылы жұмыс істеп тұрған банктердің ішінде 31 банктің (17%) 50-
ден 200 млн. теігеге дейін жарғылық қоры болды. Ал ... қоры 1 ... аз ... сол ... ... ... ... 60%-де болған.
1994 жылы ҰБ-те банктік қадағалауды жүзеге асыру үшін негіздерді ... ... ... ... ... ... штаты өсті
және ұйымдастырушылық құрылымы жұмыстың талаптарына және әлемдік тәжірибеге
сай ... ... ... ... құру ... ... жұмыс
жүргізілді. Банктердің жұмысын реттейтін экономикалық нормативтер, ... ... ... комитеттің және басқа халықаралық қаржылық
ұйымдардың ұсыныстарына кезең-кезең бойынша сәйкестендірілді. ... ... ... ... ... ... мүддесін қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... талаптар жоғарыланды.
1994 жылы сәуірде экономикалық нормативтер бекітілді, ... ... ... ... мөлшері, тәуекелді активтерге қатынасы бойынша
банктердің капиталына жеткіліктік коэффиценті, өтімділік коэффициенті, ... ... ... ... максималады мөлшері минималады
резерфтік талаптар кірді.
Банктердің меншік капиталының өтімділігін жоғарлату ... ... 1994 ... ... коммерциялық банктердің жағылық
қорларына талаптар нақтыланды. Шетел валютасымен операциялар жүргізу ... ашық ... ... ... ... ... жылы ... барлық банктік жүйеде де, бухгалтерлік есеп және
есептілікке көп ... ... ... ... ... ... ... есептілігін реформалау басталды. Банктердің шоттар жоспарында
және ҰБ-тің шоттар ... ... ... ... ... ... және стандарттар ескерілді. Өз кезінде есеп айырысу
проблемаларының маңызды шешімі-төлем жүцелерінің қызмет етуінің ... ... құру ... Бұл ... ... ... жүйесін модернизациялау
саясатын жүргізді. Осы мақсатпен Ұлттық төлем ... ... оның ...... ... құру облысында банктердің қызметін үйлестіру
болып табылады. Кеңестің ... ... ... ... ... 9 ірі комерциялық банктердің өкілдері ... ... ... ... ... құрылған, оының жұмысының негізгі принциптері ... ... және ... ... ... шешімдерді
қабылдау болып табылды.
“Банкаралық клиринг туралы уақытша жағдай”, “Онкольді ссудаларды беру
және өтеу ... ... ... ... ... Барлық
коммерциялық банктермен коммерциялық банктерді бір корресподент шотқа
көшіру ... ... Есеп ... жаңа ... өндіре
бастады.
1995 жыл.
ҰБ-тің екінші деңгейдегі банктердің өтімділігінің және ... ... ... ... банктердің жалпы саны 1995
жылы 191-ден 130-ға қысыарды, филиалдары бар банктер 48-ден 36-ға қысқарды.
Банктердің жалпы ... ... орта және кіші ... ... ал сол ... бірнеше ірі банктер жағдайы жақсарта алды.
Шетел банктерінің саны бұрынғыдай қалды (6), ал біріккен банктердің
саны 6-дан 7-ге ... 1995 ... ... республикада шетел банктерінің
7 өкілеттілігі ашылды: Дойче Банк АГ, ... АГ, ... ... ... ... ... коммерциялық банкі, Сити-Банк, ... ... ... жылы ... санация жүзеге асты, Халық жинақ банкісінде
мемлекеттік меншік формасы қалпына келтірілген. ... ... ... ... ... ... Функциялардың қайталануын жоюі
мақсатымен ҚР үкіметінің шешімімен Эксимбанкпен Қазақстан даму банкісін
қосу жүргізілді.
1995 ... 16 ... ... “Ломбардтар туралы жағдайға”
сәкес Қазақстан териториясында ... ... 27 ... ... істеді.
Банктердің меншік капиталы 1195 жылы 2,5 есе өсті, ол ... ... ... ... ал 1996 жылдың басына олар 40% болып қалды. Барлық
банктердің жартысынан астамының 500 ... 3 млн. АҚШ ... ... ... қоры ... ... 15 ... бастап банктердің жарғылық қоры 500 мың АҚШ
доллары болуға тиісті болды. Ал шетел ... ... ... алу үшін лицензияларына ие болу үшін минималды жарғылық қоры 1,5
млн. АҚШ долларын құрауы керек болды.
ҚР Президентінің ... 1995 ... 15 ... ... ... ... ... бекітілді. Реформаның басты мақсаты
ақшалай ресурстардың ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде ақша-несиелік реттеудің
құралдары және әдістерінің дамуы жүрді, ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады.
1995 жылдың ақпанынан бастап директивті несие беру тоқтатылды. 1995
жылы ҰБ-тің Басқармасымен 45 ... ... ... ... бұзғаны үшін банктік ... ... ... банкті ашуға рұқсаттары қайта шақыралды. Жойылу процессі үстінде
62 банк болды, бұл процес 7 ... ... ... жылы ... ҮБ-тің облыстық басқармаларының қыметін
автоматизациялау ... ... ... ... Бұл ... жүйе
төлем құралдарының және төлем өтеудің барлық түрлерінің ... ... есеп ... ... асырылуын қамтамассыз етті.
1995 жылдың қаңтарында “Ұлттық Төлем Кеңесінің құру және ҚР-сының
Ұлттық төлем жүесін құру облысындағы ... ... ... ... Тлем ... ... және ірі ... деңгейі банктерінің өкілдерінен
құралды. 1995 ж. Алматы клиринктік палатасы ұйымдастырылды. Ол халықаралық
стандарттарға толық жауап ... ... ... ... ... өтімділігінің және
капитализациясының жоғарлауына талаптарының күшеюі банктердің қосылу ... ... ... 1996 ... ... ... 101 ... деңгейлі
банкілері тіркелген, соның ішінде: мемлекетаралық – 1; мемлекеттік – 5;
шетел қатысуымен – ... ... ... ҰБ-тің есепайырысу-кассалық орталықтарының
функциялары жаңа құрылған Мемлекеттік кәсіпорынға жүктелді – Республикалық
бюджеттік банкке. ... ... 1997 ... 1 қаңтарында республикада
мынадай банктік емес қаржылық мекемелер жұмыс істеді: 36 ... ... ... 1277 ... ... банктермен өкілеттіктері және 1147
заңды тұлғалардың айырбас пункттері. 10 шетел банктерінің өкілеттіктері
тіркелген, ... ...... ... ... және Credit
Commerciale France.
Екінші деңгей банктерінің тіркелген ... ... ... ... млн. ... құрады, нақты төленгені 17740 млн. теңге болды. ҚР-сының
екінші деңгейі жиынтық меншілік капитал 1996 ... ... 13533 ... құрады. Меншік капиталының жеткіліктік коэффициенті (КІ) – ... ал ... 0,04, бұл ... ... ... банктік жүйенің 1996 жылғы дамуы оның себебі ҰБ-тің екінші деңгей
банктеріне талаптарды жоғарлату ... ... бұл ... шешу екінші
деңгей банктерінің халықаралық стандарттарға өту бағдарламасының құрамдас
бөлігі ретінде болды. Банктер мемлекеттік ... ... ... ... ... Бірқатар банктер халықаралық
капиталдар ... шығу үшін ... ... ... ол үшін ... аудиторлық тексерулерден өтіп, халықаралық рейтингтерге қол
жеткізуге бастады. ... 1996 ... ... ... ... ... 1468 млн. соммада олар шығынға ұшырады. Алдыңғы ... 1236 млн. ... ... Банктермен резерфтік қор қалдықтары
және тұтыну қор ... ... 821 млн. ... ... ... ... алып тастағанда қаржылық қызмет нәтижесінде ... ... ... ... ... ... банктердің қызметінің негізгі
принциптеріне жауап бермейді.
1997 жыл.
1997 жылы ... ... ... ... саны 101-ден 82-ге
қысқарды. 82 қызмет етіп тұрған банктердің ішінде: мемлекетаралық – ... – 5, ... ... ... ... ...... санының азаюы оларды жабудың есебінен де және олардың қосылуының
есебінен де ... ... ... ... ... ... ... үшін шаралар жүргізілді. 1997 жылы 3-ші ... ... “ҚР ... ... ... ... Жарлығына сәйкес, Эксимбанк акционерлік банкке түрлендірілді. 1997
жылдың 27-ші маусымындағы ҚР-сының Үкіметінің ... ... ... ... ... бойынша жекешелендіру бағдарламасы
туралы”. Жарлығына сәйкес Қазақстанның Халық ... ... ... ... бекітілді (1997-2001 жылдарға).
1997 жылы 4 банк ашылды әжне 1 банк өзінің ... ... ... және АБ ... акцияларын мәжбүрлеп сатып
алынғызылды. Олар ... ЖАҚ ... ... ... ... ... болып бірікті. ААҚ “Казкредсоцбанктің” акциялары ... ... ... ол ЖАҚ ... ... ... асты.
25 банктен лицензиясы шақырылып алынды. 1997 жылы Қазақстанда ... 13 ... ... ... соның ішінде 4-ші жылы ашылған.
1997жылдың 26-шы желтоқсанындағы ... ... ... Жарлығына сәйкес ҚР-сы қаржы Министірлігінің ... ... ... ... лицензия берілді. 1997 жылы
ЖАҚ “Бағалы Қағаздардың Орталық ... ЖАҚ ... ... ЖАҚ ... ... ... биржасына”, ЖАҚ “Кіші
кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... берілді.
1997 жылдың 5-ші желтоқсанынна бастап жарғылық қордың минималды
мөлшері ашылып жатқан банктер үшін – 300 млн. ... ла ... ... ... үшін – 100 млн. теңге болды.
Банктік жүйенің меншік капиталы 1997 ... ... 29,3 ... ... (1996 ... соңына – 29,9 млрд. теңге).
Банктік жүйенің активтерінің құны 1997 ... ... 169,0 ... құрады (1996 жылдың аяғына – 141,0 млрд. теңге).
Сыйақы алуменен байланысты активтер жиынтық активтердің 75%-н құрады.
1997 жыда ... ... ... оның әріқарай консолидациялануы және
қаржылық сауықтырылуымен сипатталды.
ҚР-сының 1997 жылғы 11-ші шілдесінен “Банктік қызмет ... ... ... заңдылық актілеріне толықтырулар мен ... ... ... ... ... тәртібі өзгертілді. Банктердің
дпозиттік және ... ... үшін ... ... қызметтің
түрлерін кеңейту қарастырылған. Банктерді ... және ... ... ... ... жағдайын CAMEL жүйесімен рейтингтің ... ... ... ... ... қабылданды. Банктердің
мемлекеттік емес жинақ зийнетақы ... және ... ... ... жарғылық қорындағы қатысулары анықталған.
Бұл жылға банктердің жиынтық ... ... 7,2 ... теңге
көлемінде шығын болды, соның ішінде 15 банк шығынға ұшырады, 66 банк –
пайда тапты.
1998 ... жылы ... ... ... ... саны 5-тен 1-ге
азайды. Банктік секторда консолидация ... ... ... болды.
1998 жылда 9 бакн ҰБ-тан қайта құрылуға ... ... екі осы жылы ... ... ... 3-ірі ... банк кірді. Олар өзінің
еншілес ... ... ... ЖАҚ ... ... ... ... ЖАҚ
“СитибанкҚазақстан” және ЖАҚ “HSBC Банк Қазақстан”. Жылдың соңына 16 шетел
банкісінің өкілеттіліктері жұмыс ... 2 ... ... ... ... копитализациясының деңгейі ... ... ... ... 1998 ... ... 47,3 ... теңгені
құрады. Банктердің жарғылық копиталының өсуі ... ... өту ... есебінен өсті.
1998жылы банктік копиталдың консолидациясы, банктік сектордағы
мемлекеттік үлесті ... ... ... ... және ... ... ... кезінде, банктердің капитализациялану деңгейінің
едәуір жоғарылауы ғана емес сонымен ... ... ... ... ... ... тартылған ресурыстар анағұрлым өсті.
Банктердің жиынтық активтері жылдың басына 169 ... ... ... ... ... 195,8 млрд. теңгені құрады (жылжың ... 26,8 ... өсті ... 16%-ке ... Банктік жүйенің міндеттемелерінің жалпы
соммасы 146,3 млрд. теңгені құрады. 1998 жылы ... ... ... өсуге беталысы сақталды. Жылдың нәтижелері ... ... ... өсуі байқалды (28,9 млрд. теңгеден 31,6
млрд. теңгеге). Осы жылы Қзақстанның 15 ең ірі ... ... ... және ... ... ... қатысты жекелей айтсақ
халықаралық Европалық даму және ... құру ... Азия ... және ... өту ... ... ... міндеттемелерінің
динамикасыиа сыртқы факторлары әсер етті.
Бірінші жартыжылда банктердің жиынтық ... ... ... ... болады, соның ішінде тартылған депозиттер ... ... ... ... ... қаржылық дағдарыстардың
әсер етуімен, банктердің жиынтық міндеттемелерінің көлемінің ... өту ... ... жүйе бойынша өтімдеме көрсеткіштері- нің
елеусіз төмендеуі болып өтті. Бірақ өтімділікпен жағдай ... ... ... жылы банктердің халықаралық стандарттарға өту ... ... ... Бағдарламада жылдың басында 60 банк қатысты,
жылдың соңына ... саны 50-ге ... ... аяғында халықаралық агентіктерден несиелік рейтинг төрт
отандық банктерде болды (ААҚ ... ААҚ “ ... ... банк
Қазақстан”, ААҚ “ Банк ТуранАлем “, ААҚ “ТемірБанк”), ... ... ... банк ... бас банктерінде болды. Бұл банктердің банктік
сектордағы жиындық активтердегі үлесі 69,7%-ті құрады
1998 жылы банктердің қаржылық-шаруашылық қызметінің ... ... 3,8 ... ... таза ... ... ... жылы банктік секторды сауықтыру және консолидациялау процесстері
екінші деңгейлі анктерінің жалпы санының қысқаруына ... ... ... банктерінің саны 71 ден 55 банке қысқарды.
Мемлекеттің ... ... бар банк – ... ЖАҚ “Эксимбанк
Қазақстан” қалды. Сонымен бірге жарғылық қорында мемлекеттің қатысуы ... аз 2 банк ... ... ... (ААҚ ... ... ... Қазақстан”, ААҚ
“Центр Кредит Банк”). Бұл банктердің ... ... ... үлесі 25,5%-тен 24%- ке қысқарды, ал жиынтық меншік
капиталдағы ... ... ... ... ... ... ... жиынтық меншік меншік
копиталы 69,0 млрд. Теңгеге жетті. Меншік копиталдың мөлшерінің ... 499 млн. ... ... (01.01.99 ж. – 564,4 млн. долл.), ... ... ... 65,4 млн. ... ... әрине теңгенің
девальвациясының себебінен болды.
1999 жылы халықаралық стандартарқа өту бағдарламасының ... ... ... жұмыс істеп тұрған банктер халықаралық
тәжірибеде қабылданған стандарттарға ... ... ... ... ... ... Бұл ... сай келмеген банктер, соңында қосылу жолымен
қайта құрылуы тиіс болды.
Халлықаралық сандарттарға өту бойынша банктердің топтары.
1-ші ... ... ... ... топ банктері |16 |11 ... топ ... |34 |25 ... ... банктер |17 |14 ... емес бас ... “А” |4 |4 ...... ... | | ... ... | |1 ... | | ... ... ... несиелік рейтингтері бар отандық
банктердің саны 4-тен 7-ге өсті, ал резидент бас банктер – рейтингтерге ие
болған, еншілес ... саны 9-дан 10 ... ... Сонымен қатар
01.01.00.ж. берілген 17-ті банктің банктік сектор жиынтық активтеріндегі
77.8%-ті құрады.
Жылдың өтуімен ... ... ... ... ... ... 1999 жылдың нәтижелері бойынша банктермен 9.5мрлд.
тенге көлемінде жиынтық пайда табылды.
2-Кесте
| | | | ... ... ... ... ... |1998 ж. |1999 ж. |
| | | | ... ... ... ... ... |20.5 |30.3 |
| | | | ... ... төлеумен байланысты шығын |7.0 |12.2 |
| | | | ... ... ... ... таза ... (1-2) |13.5 |18.1 |
| | | | ... ... құруға қаржы бөлінуі |9.4 |18.4 |
| | | | ... ... ... ... ... таза |4.1 |-0.3 |
| ... (3-4) | | |
| | | | ... ... ... ... |6.3 |7.6 |
| | | | ... ... ... операциялар бойынша таза |7.4 |5.2 |
| ... | | |
| | | | ... ... ... ... таза ... |0.0 |11.8 |
| | | | ... ... ... ... бойынша таза |13.7 |24.6 |
| ... (6+7+8) | | |
| | | | ... ... ... |14.6 |21.1 |
| | | | ... ... салықтық төлемдері |1.2 |2.0 |
| | | | ... ... ... |4.2 |10.0 ... ... ... ... ... ... емес ... түрде дамып жатыр. Банктік операциялардың бөлек ... ... ... ... жүйеде өзінің орынын ала бастады.
Олар микронесиелеудегі ... ... ... ... сонымен бірге қызметтің арнайы түрлерін көрстті.
3-Кесте
| | | | | ... түрі ... ... |Жарғ. |Актив. |
| | ... ... | |
| | | | | ... |36 |0/78 |189.7 |594.2 |
| | | | | ... ... |5 |- |30 |45.5 |
| | | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... |2 |17/0 |87.3 |284 |
| | | | | ... ... |17 |- |- |1998.7 ... | | | | |
| | | | | ... ... ... |1 |16 |903.7 |2348.8 ... | | | | |
| | | | | ... | | | | |
| | | | | ... да ... |4 |18/0 |813 |1190 |
| | | | | ... |88 |84/78 |6436.7 |85294 ... ... мекемелердің жалпы саны 88 болды (01.01.99. ж. – 63
ұйым болды). Олардың 25-сі мемлекеттің қатысуымен.
Негізгі қызметі ... ... ... ... ... ... олар үшін ерекше қызметтің түрі ... 41 ... ... 36 ... 5 ... ... ... қызмет олар үшін ерекше қызметтің түрі болмайтын 47 ұйым,
соның ... ... ... ... ... және оның 16
аймақтық басқармасы, нашар қамтамасыз етілген азаматтарға көмек көрсететін
Жалпыұлттық қор және оның 16 ... ... 1 ААҚ ... 5 ... ... 7 басқа да ұйымдар.
Ұйымдардың жиынтық меншік капиталы 6.3 млрд. теңгені құрады. Ол ... 5.1 ... ... ... (5,4 ... ... ... кездегі жағдайы және структурасы
2001 жылдың 1-қаңтарында ҚР-сында 47 банк, 417 филиалдарымен бар (55-
тен 47 банкке азайды). 7 банк ... ... ... ... ... ;
1. ААҚ ... ... ААҚ “Иртышбизнесбанкпен” қосылу жолымен
қайта құрылды.
2. ААҚ “Латур Альянс Банк” ААҚ ... ... ... ... ААҚ ... ААҚ ... ... қосылу жолмен қайта
құрылды.
4. ААҚ “ЗапКаз Банк”, ААҚ “Актан”, ААҚ Банк “Рика” қосылу жолымен ... банк ... ... ... ... АТАҚ пруденциалдық ормативтерді орындалмағаны үшін
лицензиясы қайтарылыны алынды.
Банктік жүйенің жиынтық меншік ... ... 77,362 ... ... ал жиынтық активтері 390,667 млрд. теңгені құрады.
Ал банктік емес қаржы ұйымдарына көз жүгіртсек: Банктік ... жеке ... ... ұйымдар – 5, Кредиттік серіктестіктер – 8,
Ломбардтар – 42 болды.
1.2. Қазақстанда банк жүйесінің қызметтін реформалау
Банктердің ... ... ... ету, ... ... қорғау,сондай-ақ Қазақстан Республикасының ақша-несие
тұрақтылығын ұстап тұру ... ... Банк ... реттеуді, сонның
ішінде:
- резервтік талаптар нормаларын, күмәнді және үмітсіз активтерге
қарсы провизияларды қоса, ... ... және ... ... ... да ... мен ... белгілеу;
- банктерді орындауға міндетті нұсқаулықтармен басқада нармативтік
актілерді жариялау;
- банктердің қызметін испекциялау (тексеру);
- банктердің қаржы жағдайын ... ... ... ... ... ... етудің шектеулі шараларын қолдану;
- банктерге санкциялар салу арқылы реттеуді жүзеге асырады.
Пруденциялдық нормативтер және ... ... ... нормалар мен
лимиттер.
1. Банктер міндетті ... ... үшін ... Банк ... ... ... банктің жарғылық қорының ең төменгі мөлшері;
- өз қаражаты жеткіліктілігінің коэффиценті;
- бір ... ... ... ... ең көп ... өтімділік коэффиценті;
- ашық вольюталық позиция лимиттері енеді.
Үлттық Банк халық аралық банк ... ... ... ... ... құқылы. Ұлттқ Банк пруденцилдық
нармативтерді ... үшін ... ... ... ... ... маңызы мен есептеу
әдістемелерін, ашық вольюталақ ... ... ... мен ... ... ... нормаларын, оарды сақтау ... ... ... ... есеп беру нысандарымен оның ... ... ... Банк ... ... мен ... және үмітсіз активтерге қарсы
провизиялар:
1) Банк ... ... ... ... шығындардың орынын
жабу мақсатында банктер резервтік қорлар ... ... ... ... ... ... бактердің
пайдасы есебінен құралады. Банктің резервтік қорының ең
төменгі мөлшерін Ұлттық Банк белгілейді.
2) Жүргізіліп жатқан ... ... мен ... ... ... ... ... деңгейін және оның
сенімділігін қамтамасыз ету мақсаттында банктер күмәнді және
үмітсіз қарыздарды бөле ... және ... ... ... ... Банк ... шарттар бойынша оларға қарсы провизия жасай отырып,
берілген несиелермен басқада активтерді сыныптауды ... ... ... ... (тексеру).
1) Банктердің қызметін инспекциялауды ... Банк ... ... ... ... ... ... Банктің тексеру жөніндегі тапсырмасыда ... ... ... ... органға көрсетілген мәселелер
бойынша банктер инспекциялаушы органға көмек көрсетуге, сондай-ақ кез-
келген ... ... ... ... қою ... ... орындау үшін қажетті кез-келген ақпарат көздерін алуды қамтамасыз
етуге ... ... ... қызметкерлеріне банктердің қызметін инспекциялау
барысында алынған ... ... ... не ... ... ... слынады.
4) Инсекциялауды жүзеге асырушы тұлғалар ... ... ... ... және ... не ... ... болып
табылатын мәліметтерді жария еткені үшін жауап береді.
Банктің қаржы жағдайы нашарлаған реттерде Ұлттық Банк оның ... ... ... ... ... ... ... немесе:
- депозиттер қабылдауды шектеу туралы;
- жарғылық қорды ұлғайту туралы;
- дивиденттер төлеуді ... ... ... ... ... ... мен ... жабу ақылы, сондай-ақ
қызметкерлерді қосымша жалдауды тоқтату немесе шектеу ... ... ... ... ... ... ... немесе қызметкерлерін мүлде
немесе уақытша қызметін шеттеу туралы;
- тәуекел деңгейі жоғары банк операцияларының кейбір түрлерін тоқтата
тұру немесе шектку туралы ... ... қоса ... қайта құру
қажеттілігі жөнінде мәселе қоюға құқылы;
Ықпал етудің шектеулі шаралары мынадай:
1) Ұлттық ... ... ... және ... ... ... мен ... нұсқаулықтары мен басқа да нормативтік актілерінің бұзылғанын
Ұлттық Банк ... ... ... адамдарымен қызметкерлерінің оның
қаржылық қауіпсіздігі мен тұрақтылығына, ... оның ... мен ... ... қауіп төндіретіндей заңсыз
әрекеттері немесе ... ... ... ... Банкбанкке
мынадай ықпал ету шараларының бірін қолдануға:
а) міндеттеме-хат талап етуге;
б) банкпен жазбаша келісін жасауға;
в) ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
2) Банктің міндеттеме-хатында орын алып ... ... ... және банк ... ... ... тізбегін
көрсете отырып, оларды қатаң белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... келісім – бұл анықталған кемшіліктерді ... ... ... және ... ... шараларды бекіту туралы банк пен
Ұлтық Банк арасындағы келісім.
Енді құпясына келейік.
1. Банк құпиясына банк ... ... мен ... ... ... иелерімен өмірлері туралы, сол шоттар мен
банктің өз шоттарындағы ... ... ... мен ... ... ... ... (банк операцияларын жүргізудің жалпы ... ... ... ... сейф ... ... мен үй-
жайларында сақтаулы жатқан мүлкінің бар-жоғы, олардың иелері, ... ... ... ... кіреді.
2. Банктер өз депозиторларының, коиенттері мен ... мен ... ... ... ... банктердің сейф
жәшіктерінде, шкафтары мен үй жайларында сақтаулы жатқан ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысында банк
құпиясына болып табылатын мәлеметтер алу ... бар ... ... ... және өзге де адамдар оларды жария еткені үшін
қылмыстық жауап береді.
4. Банк құпиясы шот ... ... шот ... ... ... өзі
банкте болған сәтте берген жазбаша келісімі үшінші адамға ашылуы мүмкін.
5. Шоттарының бар-жоғы және ... ... ... ... ... банк ... төрағасы немесе оның орнындағы адам қол
қойған жазбаша ... салу ... шот иесі ... ... ... ... ... кепіл беруші болып табылатын, несие алғанын
растайтын құжатты ұсынған жағдайда банкке беріледі.
6. Заңды ... ... ... ... ... ... ... анықтамалар мыналарға беріледі:
а) анықтау және алдын-ала ... ... олар ... ... бойынша;
б) соттарға: сот ұйғарымы негізінде олар ... ... ... салық органдарына: тексерілетін ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметті жүргізу ... ... Жеке ... ... ақшалай қаражаттың қалдығы мен
қозғалысы туралы анықтамалары, сондай-ақ ... сейф ... мен ... ... ... оның ... ... мен құны
туралы мәлеметтер мыналарға беріледі:
а) жеке тұлғаның өкілдеріне: ... ... ... ... ... жеке ... шоттарда немесе банкте сақтаулы жатқан
ақшалай қаражаты мен өзге де ... ... олар ... алынды немесе
мүлкін мүлкін тәргілеу қолданылуы мүмкін болатын реттерде, соттың ұйғарымы
негізінде олар жүргізіп жатқан істер ... ... және ... ала ... ... шоттарда немесе
банкте сақтаулы жатқан жеке ... ... ... мен өзге де ... олар ... ... ... мүлкін тәргілеу қолданылуы мүмкін
болатын ... олар ... ... ... істер бойынша;
г) салық органдарына: тексерілетін адамға салық ... ... ... ... ... ... жүргізу кезінде ... Жеке ... ... ... және ... ақшалай
қаражаттардың қалдығы ... ... ... ... ... шкафтары мен үй-жайларында сақтаулы жатқан оның ... ... ... мен құны ... мәлеметтер, олардың иесі қайтыс болған
жағдайда мыналарға беріледі.
Қазақстан Республикасының екі деңгейлі банктік жүйесі бар. ... ... ... ... ... болып табылады және банктік жүйесінің
жоғарғы деңгейі жатады. Ал барлық ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде банктердің мынадай түрлері бар:
1) Комерциялық банктер.
2) Мемлекеттік банктер.
3) Шетел копиталының ... ... ... Мемлекетаралық банктер.
Мемлекеттік банк – жарғылық қорының бірден-бір иеленушісі болып
табылатын ҚР ... ... заң ... немесе шешімінің негізінде
құрылған екінші деңгейдегі банк.
Шетел ... ... банк – ... елу ... ... ҚР ... астамы;
б) акцияларының (қатысушылар салымдарының) елу процентінен астамы ҚР
резиденттері еместердің, не соларға ... ҚР ...... ... ... және басқаруында болатын ...... ... банк – ... шарт ... құрылып жұмыс істеп
тұрған, жарғылық қорының иелері Қазақстан Республикасының ... мен ... қол ... мемлекеттердің үкіметтері болып табылды банк. Қазақстан
Республикасының банктік жүйесі “Қазақстан Республикасдағы банктер және ... ... ... ... заң күші ... (31 ... 1995 ж. №2444) реттелініп отырады. ... ... ... мен ... енгізілді: 1996 ж. 27 қаңтарда №2830,
1996 ж. 27 қыркүйегінде №37-1, 1996 ж. 7 ... ында №50-1, 1997 ... ... №83-1, 1997 ж. 11 ... ... 1997 жыл. ... №200-1, 1998 ж. 29 шілдесінде №236-1, 1998 ж. 10 шілдеде №282-
1, 1998 ж. 16 шілдесінде №436-1, 200 ж. 29 наурызында ... ... ... асыру банк қызметі болып табылады: Банк
операцияларына мыналар жатады:
а) заңды тұлғалардың депозиттерін ... жеке ... ... ... ... және банк емес ... ... корреспонденттік
шоттарын, сондай-ақ банктердің металл шоттарын ашу және жүргізу;
г) кассалық операциялар: банкноттар мен ... ... ... ... ... ... аудару операциялары заңды тұлғалар мен жеке тұлғалардың ақшалай
қаражатын аудару жөніндегі ... ... ... ... ... ... мен жеке ... мен өз геде де берешек міндеттемелерін есепке алу ... ... беру ... ... ... ... ... инвистициаланатын ... ... ... ... жасаушылардың тапсыруымен күрделі қаржыны қаржыландыру;
и) сенім операциялары: сенім білдірген адамның мүддесі үшін және
соның тапсыруымен ... ... ... ... ... ... ... салыстыру, сортау және
растау, сондай-ақ олардың өзара төлемдер есебін жүзеге асыру және клиринке
қатысушылардың таза айқындамасын анықтау;
л) ... ... сейф ... ... мен үй ... ... қоса ... бағалы қағаздарын, құжаттары мен
құндылықтарын сақтау жөніндегі қызметтер;
м) ... ... ... ... оңай ... ... және ... мүлікті кепілге алып қысқа мерзімді несие беру.
н) ... ... ... ... ... қабылдау, акцепт, төлем жасау және
растау;
п) төлем карточкаларын шығару;
р) ... ... және ... ... ... жақа ... ... вольютасы мен айырбастау операцияларын ұйымдастыру;
т) құнды қағаз клиринг қызметті.
Жоғарыда аталған операцияларды ... үшін ... және ... ... ... Банк қана ... ... қағаздар нарығында банктер келесі қызметтерді жүзеге ... ...... ... ... дилерлік- мемлекеттік бағалы қағаздармен;
в) кастадияндық;
г) ... ... ... үшін ... ... ... ... ұлттық коммисияның лицензиясы және Ұлттық Банктің келсімі болған
жағдайда ... ... ... ... ... ... белгілейтін ережелер
мен ішкі ережелер болған жағдайда ғана банк қызметін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... банктің Байқаушы кеңесі
бекітуге және оларда мынадай мәліметтермен процедуралары болуы тиіс:
а) қабылданатын ... мен ... ... ... ... мерзімдері;
б) дипозиттер мен несиелер бойынша проценттік ставканың шекті
мөлшері;
в) ... мен ... ... ... ... ... банк ... қамтамасыз етуге қойылатын талаптар;
д) банк ... ... ... мен ... банк пен оның ... ... мен ... олардың
жауапкершілігі;
ж) банктің Байқаушы кеңесі банк операцияларын жүргізудің жалпы
шарттарына ... ... деп ... басқа шарттар талаптар мен
шектеулер.
Банктің ішкі ережелері:
а) банк бөлімшелерінің ... ... ... ішкі ... ... ... ... мен басқада тұрақты жұмыс
істейтін оргондар қызметінің құрлымын, міндеттерін, қызметі ... ... ... ... ... мен ... банктің атынан және оның есебінен мәміле ... ... ... мен банк ... ... ... тиіс.
Банкттің операциялар жүргізудің жалпы шарттарын ашу жөнінідегі
міндеттері:
1) ... ... ... ... ашық ақпарат болып
табылады және коммерциялық немесе банк құпыясының мәні бола ... ... осы ... ... банк ... не қолданып жүрген
заңдарға сәйкес банк ... ... ... банк ... жүргізу
шарттарына қолданылмайды.
2) Банктер клиенттің бірінші талап етуі ... банк ... ... ... ... ... Банктердің клиентке банк операциясын жүргізуге байланысты
ықтимал тәуекелдер туралы ақпарат ... бас ... ... жоқ.
Банк пен клиент арасындағы қатынасттардың шарттық сипаттын мынадай:
1) Банктер ... ... ... мен ... ... ... егер Қ.Р-сының заңдарына өзгеше көзделмесе, ... ... ... Банктің заңды тұлға клиенттері (депозиторлары), егер ... ... ... ... ... ... банкті
хабардар ете отырып, басқа банктерде есеп айырысу, ағымдағы және
соған теңестірілгген шоттар ... ... беру ... Өз ... және өзі ... етіп ... тұлғаға қайтарым және
төлем шартымен ақша қаражатын беру мәміленің атауына және ... ... ... ... ... табылады.
Егер ақша қаражатын алушы банк немесе депозиттерді қабылдауға Ұлттық
Банктің қолданылып жүрген лицензиясына не банктік емес ... ... ... ... ... ... ... лицензиясы талап етпейді.
2) Банктің несие операциясы оның ... ... ... ... ... сәкес жүзеге асырылады.
3) Банктің несие ... ішкі ... ... ... асырушы орган
болып табылады.
4) Ішкі несие саясаты туралы ереже ... ... ... кезінде тәукелді бәсеңдету мақсатында жасалып, мыналарды:
а) ... және жеке ... ... беру ... ... адамдармен банк қызметкерлеріне несие беру шарттарын;
в) ... ... ... ... қызметі мен үкілеттігін;
г) несие комитеті мүшелерінің жауапкершілігін;
д) несие берудің шекті мөлшері;
е) ... ... ... ... қайтарымдылығын қамтамасыз ету келесідей:
1) Несиелердің қайтарымдылығын айып ақымен, кепілмен, кпілдікпен
және заңдармен немесе шартпен көзделген ... ... ... ... ... несиені қайтару қабілеті жоғары және ол сенімді
болған ... банк ... ... ... беру ... ... құқылы.
3) Кепіл туралы шартпен, ондай-ақ заң ... ... банк ... ... ... ... тыс тәртіппен саудаластық
(аукион) өткізу арқылы өз бетімен өткізуге құқылы.
II Тарау
Қазргі ... ... ... банк ... ... ... реттеуді жүргізуін банкноталарды
шығару мен ақшаны ұсынуымен қысқа мерзімді жана реттеу құралдарының жүйесін
қолдану сферасында монопольді орын ... ... ... ... ... ... ... Банк түріндегі орталық мемлекеттік
банкі жүзеге асырады. Өзінің экономикалық мазмұны бойынша ақша-несие реттеу
құралдары макроэкономикалық процеске әсер ... және ... ... ... ... қамтамасыз етуіне бағытталған Ұлтық Банктің шараларының
кшені болып ... ... ... ... ... ... ... болады. Бір жағынан, ақша-несие ... ... ... ... ... болы табылады. Бір ... ... ... ... шығады, бұл әсер етудің жанама сипаты.
Сонда, республиканың өтпелі ... ... ... ... ... ... ал бұл механизм белгілі-бір
тұрақтылығымен және ... ... ... ... ... ... шығындарын көбейте немесе
қысқарта алатын орталық ... ... ... Бұл банк снымен
қатар мына ... ... ... ... ... өсу қарқынына әсер етеді;
- тауар нарығындағы, ... мен ... күші ... ... жұмсартуын қамтамасыз етеді;
- инфляцияны ұстап тұрады;
- төлем балансының теңдестіруіне ықпал ... ... ... ... ... ... ... келесілер
табылады:
- ашық нарықтағы операциялар;
- есептік-проценттік (дисконттық) саясат;
- банктік мекемелер үшін міндетті резервтердің минимальды ... ... ... ... ... ... ... көлеміне әртүрлі әдістермен әсер етіп, ақша-несие
реттеу құралдары ең соңында мына кезекте ... ... ақша ... ... ... ... ... жиынтық сұраныс жалпы ішкі өнім,
инфляциялық емес экономикалық өсу тенденцияларына жету және бекіту ... ... ... сұранысына жанама әсер етеді.
Қабылданған шешімдерді жүзеге асыру механизмін қарастырған кезде,
мынаған келуге болады. Ақша ... ... өсу ... бірінші
этапта орталық банк ашық нарықтағы операцияларды бағалы қағаздарды сатып
алу жолымен және минимальды ... ... ... ... ... Осы ... нәтижесінде ІІ деңгейдегі банктердің
шоттарында ақша ... ... ... ... ... депозиттерін
мультипликптивті ұлғайту жүреді, ІІ деңгейдегі банктер несие ресурстардың
ұсынысын ұлғайтады.
Үшінші этапта ақшаның ... өсуі ... ... әкеледі,
яғни сыйақы (қызығушылықтың) % ставкасының төменеуіне әкеледі. Ал бұл
жағдай инвестицияға сұранысын ... ... ... % ... ... ... ... және мемлекеттік инвестициялардың өсуі табылады.
Бесінші этап капитал салымдарының көбейюінен табыстардың ... ... ... ... ... ... қарқынының
мүлкін жеделдетілуі мен ЖҰО-ің көбейюі жүреді.
4 Кесте.
Қазақстан экономикасының ақша-несие реттеудің индикаторлардың динамикасы.
|Көрсеткіштер | | | | | | |
| |1994 |1995 |1996 1997 1999 |1994 |1996 |1998 |
| | | | |1995 |1997 |1999 |
| | | | | | | ... ... |709 |210 |121 99 131 75 |359 |10 |3 |
| | | | | | | ... ... |47 |64 |56 42 112 114 |-55 |-49 |-18 ... орта | | | | | | ... ставкасы | | | | | | |
| | | | | | | ... ... |134 |253 |100 132 108 127 |94 |16 |17 ... | | | | | | |
| | | | | | | ... инвистициялар |85 |175 |62.2 128 158.8 |30 |-4.6 |53 |
| | | |147.6 | | | |
| | | | | | | ... ЖІӨ |142 |239 |140 119 103 105 |69 |9 |4 |
4 ... ... бойынша монетарлы сайясатының әртүрлі етулерін
көрсетеді және ... ... ... тетіктерін қолданылуын
дәлелдейді, әсіресе 1998-99 жылдар аралығында. Ақша ұсынысын ... ақша ... ... ... ... ... аралығында
проценттік ставканның төмендеуіне, өндіріс көлемінің өсуіне баға деңгейінің
өсуіне әкеледі.Тәжірибе жүзінде ақша-несие реттеудің ... ... әкеп ... ... Бұл мынау мен байланысты: ақша ұсынысының
өсу кезінде инфляциялық процесстердің өсуі байқалады, ... ... ... ... ставкасын инфляцияның процентін ескеретін
нақты ставкалар деңгейіне дейін ... ... ... ... ... ... ... дайын тұрады, әйтпесе олар ... ... ... ... ... ақша ... ... 1998-99 ж инфлияцияның
төмендеуіне екі жылдық берудің уақытшалығы мен ықпал етті. Сонымен, ақша
ұсынысын ақша ... ... ... ... ... ... курс жүйесіне өтуімен пайда болған бағалардың
өсуі әсіресе 2002-2004 ж. әсер етуі ... ... осы ... ... ... тасмалдаушыларға әлемдік бағалар динамикасының сақталуы кезінде
тұрақтану процесстеріне әсер ете алмайды.
2.1.Қазақстан Республикасындағы коммерциялық ... ... ... ... термині орталық банкіден несие мекемелерінің ақша
қаражаттарын алуы деген мағынаны білдіреді. Орталық банк ... ... бере ... ... ... олардың портфеліндегі бағалы
қағаздырды (көбінесе вексельдерді) ... ... ... ... саясаты арқылы ақша нарығы мен капитал нарығына
әсер ете алады. Вексельдер қайта дисконттау ... ... ... тағы да ... ... мөлшер деп атайды, бұның қайта
қаржыландыру мөлшерінен айырмашылығы оның ... аз ... ... ... ... ... ... коммерциялық
банкілер қарыз алушыларға беретін несие бойынша мөлшерді өсіріп өзінің
шығындарын компенсациялайды. Яғни, Есептік ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне тікелей әсер
етеді. Бұл орталық банкілердің ең басты мақсаты болып табылады.
Ақща-несие саясатын жүргізгенде қайта қаржыландыру ... ... бұл тек ... ... ғана ... бар. Егер ... аз ... болса онды бұл әдіс өзінің тиімділігін толық
жоғалтады.
Қайта қаржыландыру мен қайта дисконттау ... ... ... ... банк ... ... ... пайыздық мөлшер белгілейді,
яғни бағалы қағаздарды кепілдікке қойып берілетін несие бойынша пайыздық
мөлшер. Кепілдікке ... ... бар ... ... ... ... алдыңғы қатарлы саудалық вексельдер, банкілік акцептілер
жатады.
Орталық банкі есептік мөлшер саясатын (оны тағы ... ... ... ... қарыз беруші ретінде жасайды. Ол ссудаларды қаржылық ... ... ... Кей ... ... ... көріп жатқан
банкілерге балансын дұрыстау үшін де беріледі.
Орталық банкі ... бере ... ... банкінің қорларын
көбейтеді, демек оның несие беру ... де ... ... ала ... мемлекеттік бағалы қағаздарменен қамтамасыз етілген өз
атына ... ... ... орталық банкіге аударады.
Ұлттық банк қайта есептеуге қатысты ... ... ... ... ... ... өтемділік мерзімі 6 айдан көп емес
вексельдер, алдыңғы қатарлы эмитенттердің вексельдері, іс ... ... орны ... ... ... ... көрсетілген вексельдер қабылданады.
Орталық банктер банктік жүйенің басаты үйлестіруші және ... мүше ... ... ... ... жүйеде ерекше орын алады. Орталық
банктің н,егізгі функциясы:
- несие ақшалар (банкноттар) эмиссясы;
- банктерге және ... ... ... ... ... көрсету;
- үкіметтің қаржылық агентінің функцияларын атқару;
- алтын-валюталық резервтерін сақтау.
Орталық ... ... ... ... банк ... банкноттарды
шығар монопольді құқығына ие. Банкноттық “фундамент” өте үлкен қолма-қолсыз
ақша айналысын тіреп тұрады.
Қазіргі кезде ақша ... ... ақша ... бірнеше
варианты қолданылады. Мысалы, АҚШ –да келесі көрсеткіштер ...... ақша ... және ... плюс ... еткенге
дейінгі депозиттер.
М2 – агрегат М1 плюс ағымдағы депозиттер соммасы (100 мың ...... М2 плюс ... ағымдағы үлкен шоттар.
L – агрегат М3 плюс банктік емес ұстаушылардағы ... ... ... банк ... банкісі” ретінде. Орталық банк өзінің
қызметінде пайда табу мақсатын көздемейді. Ол коммерциялық банктермен ... да ... ... қаржылық нарықта бәсекелеспейді. Оның басты
мақсаты – шаруашылықты төлем құралдарымен ... ... ... есеп айрысу жүйесін тәртіпеке келтіру, коммерциялық жұмысын ... ... жету үшін ... ... ... банктердің резервтерін сақтайды;
б) банктерге қысқа мерзімді несиелер ... ... ... ... ... ... жүргізеді;
г) банктердің қызметіне қадағалау және бағалауды жүргізеді.
Қазіргі кезде әлемнің көп елдерінде ... ... ... міндеттемелеріне қарсы резервтерді сақтау міндеті. Резервтік
талаптардың үстіңгі және астыңғы ... заң ... Бұл ... ... банк ... ... белгілейді (несиелік нарықтық
жағдайына және ағымдағы саясаттың ... ... ... ... ... ... және басқа несие мекемелеріне
соңғы инстанция кредиторы ролін атқарады. Олар өтімді ... ... ... үшін ... ... несиелерді береді. Бұл үшін
олар қарыз ... ... ... алып отырады. Әдетте,бұл несиелер
сауда вексельдерімен, ... ... ... несие банктердің
өздерінің міндеттемелерімен қамтамасыз ... ... ... тағы бір ... ...... ... ... ... қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... ... ... банк – үкіметің басты банкирі және ... ... ... Бұл ролінде ол;
- үкіметтік мекемелердің және ведомстволардың шоттарын жүргізеді,
салықтарды және басқа ... ... ... ... ... және ... операцияларын
жүргізеді;
- үкіметтің сұрауымен тікелей кассалық несиені ... ... ... үшін мем. бағ. ... сатып алады;
- қаржылық және жалпы экономикалық сұрақтар бойынша үкіметтің
кеңестігі болады.
Орталық банк ... ... ... ... ... ... металдардан басқа тақы шетел валюта түрінде үлкен қорларды
сақтайды. Олар ұлттықвалютаның ... ... ... нарықта интервенция
жасау арқылы бірқалыпты ұстау үшін ... ... ... ... ... саясатының басты
мақсаты – ақша бірлігін тұрақты сатып алу күшін ... және ... мен есеп ... ... ... қамтамасыз ету. Сонымен бірге
орталық банктің саясаты – жұмыссыздық өндірістің дағдарысын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
жалпы экономикалық реттеудің маңызды бөліктерінің бірі болады.
Ақша-несие саясатына ұдайы өндіріс процессіне әсер ... ... ... ... ... ... ... лөлемін және
ақша эмиссиясының көлемін белгілемейді. Ол тек банктердің ... ... ғана әсер ете ... ... ... банктердің несиелік
операйиялары арасында тікелей байланыстылық бар: несиелердің өсуі ... ... ... ... ... ал ... ... босатады. Банктердің резервтік позициясын реттей ... банк ең ... ... ... ... және ... ... әсер етеді.
Ақша-несие саясатының үш басты құралы бар:
- есепті процентті өзгерту;
- банктердің міндетті резевтері нормасын өгерту;
- ашық ... ... ... өзгерту коммерциялық банктердің орталық банктен
қысқа мерзімді несиелер алу есебінен ... ... ... ... Банктердің міндеті резервтер нормасын өзгертуде банктік ... ... ... ... Бірақ ең тиімді және оперативті әдіс ашық
нарықтағы операциялар.
Енді әлемдік тәжірибеде орталық банктердің ұйымдастырылу формаларын
қарастырып ... ... ... ... және ... өте ... орталық банк
– Англия Банкісі. Бұл банк 1694 жылы Франциямен соғысу үшін үкіметке қарыз
беру мақсатында ... 1844 жылы Пиль ... ... ... ... ... ... Ал 1946 жылы лейбористер
үкіметімен жеке иелердің ... ... ... ... ... ... өтті. 1971жылға дейін Банк елдегі несиелеу процесін
негізінен коммерциялық банктердің ссудалары бойынша есіптік ... ... ... ... ... ... банктер кассалық активтер
коэффицентін және өтімділік коэфицентін сақтауға міндетті болды.
Англия Банкісінің балансы әр квартал сайын жарияланып ... ... ... ... және ... ... ... жоқ. Өйткені,
Англия Банкісі екі депортаментке бөлінген – ... және ... ... – банк портфелінде тұрған, мемлекеттік бағалы
қағаздарға салынатын банкноттарды шығарумен айналысады. Бұл департаменттің
таза ... ... ... ... ... ... – комерциялық банктерге есептік ставка бойынша ссуда
береді. Бұл ... ... ... ... бір рет ... ... елдердің орталық банктерінің ішінде Аглия Банкісі заң
бойынша үкіметке ең тәуелді банктердің бірі болып табылады.
2.2.Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... келесі жазылған:
“Қазақстан Ұлттық Банкі қайта қаржыландыру мөлшерін, сонымен қатар
жүргізіетін операциялар бойынша ... ... ... ... ... ... ... ақша нарығының жалпы жағдайына, несие бойынша
ұсыныс пен сұранысына, ... ... мен ... ... ... ... ... Банкі ресми сыйақы мөлшерін белгілеу
саясатын мемлекеттік ... ... ... нарықтық сыйақы
мөлшеріне әсер ету үшін қолданады”.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... валютасының түрақтылығын: оның еліміздегі
сатып алушылық қабілетінің болуын және жетекші шетел валюталарына ... ... ... ету ... табылады. Ақша-несие саясатының
қүралдарының бірі пайыздық саясат болып табылады. Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ол ақша ... ... несие бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция деңгейі мен
инфляция ... ... ... ... ... Банк өзінің
пайыздық саясатын мемлекеттік ақша-несие саясатын жүзеге ... ... ... мөлшеріне ықпал ету үшін пайдаланады. Ұлттық Банк кайта
қаржыландыру мөлшерін анықтағанда ... ... ... пайыздық ставканы
қалыпты жағдайда ұстап түру талабын ... ... ... ... ... үрдіс пен қайта қаржыландыру ставкасы бір-біріне
сәйкес келеді.
Ұлттық Банк қайта қаржыландыру мөлшерін белгілегенде ... ... ... оң ұстауға тырысады. Инфляция мен қайта қаржыландыру
мөлшерінің өсу динамикасының тенденциясы бір-біріне сәйкес ... ... пен ... ... ... отырып Ұлттық Банк несиелік эмиссияны
ұстап тұрады немесе ұлғайтады.
Барлық қаржылық операциялар ... ... ... ... ... ... ... мөлшерімен анықталады.
1993-ші жылдан бастап Ұлттық Банк пайыздық саясат ... ... ... ... еді: бір ... ... саласында
сапалы нарық үшін жағдайлар жасау, екінші жағынан өндірістің әрі қарай
кризистік ... ... ... ... Банк 1992 жылы ... ... активті
және пассивті операциялар бойынша қоятын пайыздық ... ... бас ... ... алып ... ... ... қайта қаржыландыру есебінен ұсынылатын, пайыз деңгейі Ұлттық Банк
арқылы белгіленетін). ... қоса ... ... мемлекеттік
бағдарламаларға несиелер жеңілжетілген пайыздық мөлшермен берілді (3%, 25%,
65%).
Нәтижесінде берілген орталықтандырылған несиелер ... ... ... ... 1993 жылы ... құрады. Жеңілдетілген
несиелер негізінен экономиканың аграрлық секторына берілді. Сонымен ... ... ... ... банкаралық және банктік несие бойынша
пайыздық мөлшерлер өсіп отырды.
1993-ші жылы Ұлттық Банк ... ... ... 4 рет ... ... ... ... оң мөлшерге жете алмады:
1993 ... ... ... ... ... |23 ... |22 ... |8 желтоқсан |
|с 65% до 110% |с 110% до 140% |с 140% до 170% |с 170% до 240% ... ... ... ... ... онан арғы ... келтіріп, соның негізінен ақша массасының өсуіне әкелетін еді.
Орталықтандырылған несиеге пайыздық мөлшерді өсіре отырып ... ... ... ... ... да, ... жақсы әсер етті.
1994 жылы қайта қаржыландыру ... ... оң ... ... ... өсуі оның оң ... және нарықтық мөлшерге сәйкес
келуін қамтамасыз етуі ұсыныстың инфляциясын тоқтатуға мүмкіндік берді.
Әрине пайыздық мөлшерлердің ... ... ... ... ұзақ ... ... де болмайды. Сондықтан теңгенің айырбас бағамының
тұрақталуымен және инфляцияның төмендеуімен Ұлттық Банк қайта қаржыландыру
мөлшерін ... ... Егер 1994 ... көп бөлігінде қайта
қаржыландыру мөлшері ... ... ... ... ол ... ... қарашада 250%-ға ал желтоқсанда 230%-ға дейін төмендеді.
Қазақстандағы 1995-ші ... ... ... ... ... ... реформалау бағдарламасында ... ... ... ... қайта қаржыландыру мөлшері нақты мәнде оң
болып қамтамасыз етіледі және 1995 ... ... ... ... ... ... негізгі параматрі болады. ... ... ... де ... ... ... мөлшерінің нақты мәнде ұсталып
тұруы халықтың және мекемелердің салымдарының банкілерге ағылуын ... ... ... ... ... барынша жүмсартылған
динамикасы экономика салғырттығын есепке алу қажетлігімен және оны күрт ... ... ... түсіндіріледі. Қайта қаржыландыру мөлшерін
1995 жылғы қаңтардағы 152% ... 1995 ... ... ... ... және 1996 ... ... 59%-ға дейін біртіндеп төмендеуі
инфляцияның төмендеуіне 1995 жылғы қантардағы 8,9% ... ... ... дейін және 1995 жылдың қазан-желтоқсандағы ай ... 4,4%, ... ... онык ... ... ... ... барлық қаржы операциялары бойынша пайыз ставкасының
деңгейі қайта каржыландыру ставкасымен индикативті анықталады. Әр ... ... ... ... ставка өзара бірнеше басты себептер
бойынша ажыратылады. Олардың ішінде заемдардың әртүрлі үзақ ... ... ... ... болмайтын сипаты, пайыз төлемеу мүмкіндігіне
байланысты әр ... ... ... ... пайыздық ставканың
өзгеру мүмкіндігі сияқты түрлерін анықтап көрсетуге болады.
Жыл бойына Ұлттық Банк шешім қабылдау үшін теңгенің ... және ... ... ... ... ... банкаралық несие, мемлекеттік
қазынашылық міндеттемелер мен Ұлттық Банктің несие ... ... ... талдау жасады. ... ... ... ... ... ... ... пайыздық ставкалары сәйкес келіп саудада және олардың ... ... ... ... жылдың тамызынан бастап барлық нақты нарықтық пайыз мөлшері жалпы
алғанда оң болды (Үлттық Банк ноттарынан басқасы, олар 1995 жылдың ... ... ... ... ... ... нақты белгілері теріс бола бастап,
бүл Үкіметтің бағалы кағаздарының бәсекесін алып тастағандағы түрғыдан
ақтауға болады). Егер бір ... ... ... алсақ, саудагерлік
валюта операциялары бойынша табыстың накты маңыздысы бүкіл — 1995 жыл
бойына ... ... ... ... оған ... ... ... алғанда
ақша және қор рыногының қалыптасуына ықпал етті.
1995 жылы Үлттық Банктің қазынашылық ... мен ... ... ... ... ... ... мен аукциондық несиелері
бойынша кірісінен төмен болды. Мүның себебі Үлттық Банктің ... ... ... пен ... мөлшерлері арасындағы алшақтықты азайтуға
ықпал жасауға мүмкіндік береді.
Барлық пайыздық мөлшерлердің ... ... ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланыстылығын
жақсы аңғаруға болады.
1996 жылы ақша-несие саясатындағы ... жету үшін ... ... ... ... белгілеу, міндетті резервтер нормасын реттеу,
мемлекеттік бағалы кағазлармен операциялар жүргізу, ішкі валюта рыногындағы
араласушылық сиякты тікелей және ... ... ... ... ... ... пайдаланды. Ақша-несие саясатының құралдарын
жетілдіру мақсатында ... Банк акша және ... ... ... ... жылы ... Банк нақты пайыздық мөлшердің деңгейін ... ... ... жалғастырды. Экономикада инфляциялық процесстердің болып
жатқанын ескере отырып Ұлттық Банкінің Басқармасымен ресми ... ... ... ... ... қабылдады. Республика Ұлттық
Банкінің қайта қаржыландыру мөлшері жыл басынан 24 пунктіге ... ... ... ... 31 ... ... ... 1996 жылдың аяғына
дейін олар сәйкесінше 35% және 39% болды.
Ақша сұранысын реттеу ... ... Банк ақша ... және ... деңгейіне байланысты кайта қаржыландыру мөлшері
сияқты құралды белсенді ... ... ... ... реттей
отырып, Ұлттык Банк республикадағы ақша массасының көлеміне ыкпал етуге
тырысады, несие сұранысының жоғарылауына және ... ... ... ... ... ... мөлшерінің денгейі екінші деңгейдегі банктер
үшін Ұлттық Банктің ақша массасы көлемін бақылау ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі болып табылады.
Ұлттық Банктің ресми проценттік ... ... ... шарттарына сәйкес және Ұлттық Банктің тікелей бақылауында емес
банктер өз бетінше белгілеген ... ... ... ... ... ... МҚМ ... 6анкаралық несиелер 6ойынша, Ұлттық Банктің
ноттары бойынша пайыздық ставкалар саудада сұраныс пен ... ... жыл ... ... ... ... ... мөлшерінің
өзгеруіне қарай төмендеп отырды. Нақты түрде алынған пайыздық мөлшерлерді
қамтамасыз ету ... ушін ... ... ... ... ... ... депозиттер түсімін ұлғайтуға мүмкіндік берді.
1997 жылы Қазақстан Ұлттық Банкінің ақша-несие саясаты инфляцияны одан
әрі төмендетуге және ... ... ... етуге бағытталған.
Қазакстан Ұлттық Банкі алға койған мақсатқа жету үшін ... ... ... Ақша ... ... ... бағдар ретінде: қайта
қаржыландыру ставкасы, Қазақстан Ұлттық Банкінің сыйақы (мүдде) ресми став-
касы, міндетті резервтер нормасын белгілеу, ... ... ... ... нарықта мемлекеттік бағалы кағаздармен операциялар интервенция арқылы
реттелді. Ақша-несие саясатының 1997 жылғы негізігі бағдарлары орындалды.
Қазақстан ... ... таза ... ... 1997жылдың
аяғында 137,5 млрд.теңге (1996 ж. ... ... ... ... ... ... ... 1875млн.АҚШ долл.) болды, бағдарлама көрсеткішінен
27,2 млрд. теңге (370 млн. АКШ долл.) асты.
Бағдарламалық бағдармен салыстырғанда, ҚҰБ-нің таза ішкі ... ... ... ... оның ... Үкіметке таза талаптары (29,7
млрд. теңге) - 1.3 ... ... ... таза ... ақша ... ... ддеңгейінен 22,5млрд.теңге артуына себеп
болды.
«1997 жылғы ақша-несие саясатының негізгі бағыттарына» сәйкес Қазақстан
Ұлттық Банкі инфляция ... ... ... және ішкі қаржы рыногының
жағдайын ескере отырып, сыйақының (мүдденің) ресми ... ... ... отырған жыл ішінде сыйақы (мүдде) ставкасы нақты алғанда оң
болды. Қайта ... ... ... ... дейін, ломбард
несиелері бойынша сыйақы ... ... ... 39%-дан 16,5%-ға дейін,
«овернайт» несиелері бойынша сыйақы (мүдде) ставкасы 25%-дан 15%-ға ... жылы ... ... ... ... ... ... 1998 жылға арналған негізгі бағыттарына” сәйкес жүргізілді және
Қазақстанның қаржы секторын корғауға бағытталды. Ұлттық Банк ... ... ... ... Акша ... аралық мақсаттық бағдар ретінде ресми
ставкалар, міндетті резервтер нормасын белгілеу, қыска мерзімді ... ашық ... ... ... ... операциялар және ішкі
валюта нарығындағы ... ... ... ... аяғында инфляция күткендегі 9-10% орнына 1,9% 6олды.
Ұлттык Банк инфляция денгейінің өэгеру ... ішкі және ... ... ... ескере отырып, ресми ставкалар белгілері өсе
келді. Бір жылда ... ... ... 18,5%-тен 25%-ке дейін,
«овернайт» несиелері бойынша сыйақы (мүдде) ставкасы 15% - 27%-ке ... ... ... ... 17%-тен 23%-ға дейін көтерілді.
Ставкалардың нақты көрінісі оң болды.
1999 жылы ... ... ... ... ... ... қарқынын ұстап тұруға, Ұлттық Банкінің сыйақы мөлшерлерінің нақты
көрсеткіштерін дұрыс сақтауға және ... ... ... ... 1999 жылы 5 сәуірден бастап теңгенің Қазақстанның сауда
әріптестері елдерінің валюталарына ... ... ... ... әлдеқайда қолайлы режим ретінде ұлттық валютаның еркін өзгермелі
айырбас бағамы режиміне көшті. Отандық тауар өндірушілердің ішкі ... ... ... ... ... шетел валютасын
ұсыну айтарлықтай өсті. Бұл валютаға сұраныстың айтарлықтай төмендеуіне
және валюта ... ... ... ... ... басқа да
бөліктерінің тұрақтануына себеп болды.
Ұлттық Банк ақша-несиесаясатының мақсатына жету үшін теңгенің ... ... ... күрт ... ... және алтын валюта
резервтерін толықтыру мақсатында ішкі ... ... ... ... ... ... сату ... да операциялар жүргізді. Банк ... ... ... ... негізгі құралы ұлттық Банктің ... ... ... жасу ... ... ... 1999 ... Ұлттық Банк ашық нарықта банк жүйесінің қысқа ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерінің деңгейі екінші
деңгейдегі банктер үшін ақша ... ... ... ... ... бағытын сипаттайтын басты индикаторларының бірі болып табылады.
Ұлттық Банк банктерді несиелер бойынша мөлшерлерді төмендетуге бағдарлау
мақсатында жыл ... ... ... ... ... рет ... ... оның бір жыл ішіндегі деңгейі 25%-дан 18%-ға дейін төмендеді.
Мұндай төмен мәні Қазақстан тәуелсіздік алғалы бері бірінші рет ... ... ... ... ... және нақты алғанда сәл ғана жақсарып отыр.
Ұлттық Банк өтімділікке байланысты ... ... ... болған
банктер үшін қайта қаржыландырудың қосымша көздерін ашып ... ... ... мен ... займдарын алуға мүмкіндіктері бар. Бұдан
басқа, Ұлттық Банк соңғы сатыдағы кредитор ретінде ... бере ... ... ... ... ... Несиелердің мұндай түрлері банктерге
белгіленген мақсатқа немесе айырықша жағдайларға ... ... ... мөлшерлердің деңгейін реттей отырып, Ұлттық Банк икемдірек және
қолдануға ыңғайлы ... ... ... ... ... ... жылы ... Банк 651,7 млн.теңге несие ... ... ... ... – 140,0 ... ... 1999 жылы қайтарылған несиелер
235,4 ... ... ... портфелі қолданылып жүрген нормативтік
құқықтық актілерге сәйкес ай сайын жіктеліп отырды.
2000 жылы Ұлттық Банктің ... ... ... жағы ... ... қолдау болды. Теңгенің еркін өзгермелі ... ... ... ... қысқа мерзімділікті өтімділікті реттеудің құралы
ретінде мыналар пайдаланылды: қысқа ... ... ... ... ... ... ресми мөлшерлерді реттеу,
вексельдерді қайта санау ... ... ... ... банктерге
өтімділікті қолдауға қысқа мерзімді несиелер (күндізгі және овернайт) беру.
Теңгенің айырбас бағамының ... ... күрт ... ... ... ... бағамының тым нығаюына жол бермеуүшін ішкі валюта нарығында
операциялар жүргізілді (шетел валютасын сатып алу және ... ... ... биржалық бағамы доллар бойынша 5,2% төмендеп
(1999 жылы – 64,6%), жыл ... 1 АҚШ ... үшін 145,40 ... болды. (1
сурет)
2000 жылдың аяғында теңгенің долларға қатысты ресми бағамы 144,50
теңге, ресей ... – 5,16 ... , ... – 136,21 ... болды.
Ұлттық Банк жыл бойы екінші деңгейдегі ... ... ... төмендеуіне бейімдеу мақсатында нақты алғанда аз да болса оң
қайта қаржыландыру мөлшерін қолдап отырды және ресми ... ... Жыл ... ... ... мөлшері 18%-дан 14%-ға дейін,
“овернайт” несиелері бойынша мөлшер 27-21% ... ... ... ... – 23-19%-ға дейін азайды. (2 сурет)
Ұлттық Банкінің вексельдерді ... ... ... ... ... үшін 2000 ... 20 мауысымнан бастап 12,5% деңгейге ресми
есептік ... ... ... ... жылы ... бағасы индексі негізінде есептелген жылдық инфляция
деңгейі 2000 жылғы 9.8%-дан төмендеп, 6.4% болды (желтоқсаннан желтоқсанға
қарай). Қол ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
Нәтижесінде экономикадағы инфляциялық күту айтарлықтай төмендеді.
Нәтижесінде 2001 жылы:
- ақша базасы - 30.2%-ға 175 млрд.теңгеге дейін, оның ... ... (МО) - ... 131,2 ... ... дейін өсті;
- ақша массасы (МЗ) 43.3%-ға 569.1 млрд.теңгеге дейін өсті.
Жағымды макроэкономикалық ахуалмен қатар елімізде ақша ... ... ... ... Бакінің ақша-несие саясатының бұдан
әрі жұмсаруы ықпал етті. ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми
ставкалары жыл ішінде кезең бойынша төмендеді. Қайта каржыландыру ... 9%-ке ... ... ... ... - 12,5%-дан 8%-ға дейін, овернайт
заемдары бойынша ставка - 17%-дан құралдардың тікелей көмегімен жүзеге
асырылды. ... ... жыл ... ақша ... мөлшерінің өзгеруі
әдеттегідей маусымдык сипатқа ие болды. ... ен ... ... ... ... Желтоқсанда байқалған ең жоғары кеңею қарқыны (11,3%-ға)
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... күрт ... байланысты болды (жыл ... ... ... ... ... ... салдарынан).
Ұлттық Банкінің алдағы жақын жылдарға ақша-несие саясатының маңызды
бағытында инфляциялық таргеттеу принциптеріне ... және өту ... ... ... ... Ұлттық Банкінің инфляцияны
төмендету бойынша негізгі мақсатына ... ... ... және ... ... ... ... саясатына сенімін арттырады.
2002 жылдың ақпан айында инфляциялық таргеттеу ... үшін ... ... ... ресми РЕПО мөлшері енгізілді, ол 5.5% деңгейінде
(+/-) 100 базис пункті кеңістік енінде ... РЕПО ... ... жыл
бойы өзгермей тұрды.
Ұлттық Банк 2002 жылы ... ... ... ұстап тұруға
бағытталған саясат жүргізіп отырды.
Инфляция динамикасында позитивті кезеңі ... оның орта ... 2002 ... ... ... 2001 жылы ... ... төмендету
табылады. Жетілген инфляцияның деңгейі Ұлттық Банкінің 2002 ... ... ... ... ... валютаның экспортерлердің валюталық табыстарының есебінен
және шетел валютасының қаржы Министрлігінің пайдасына ... ағуы ... көп ... ... ... ... реттеу бойынша ішкі валюталық
нарықта жағдайдың тұрақтылығын сақтау үшін ... ... ... ... 2002 жыл айырбас бағамының тұрақтылығымен ... ... ... девальвациясының темпі төмендеді, сөйтіп бір жылға ... ... (2001 жылы – ... ... ақша-несие саясатының негізгі құралы болып ресми
мөлшерлері, өзінің қысқа мерзімдік ... ... және ашық ... кіреді.
Инфляцияның төмендеуі жыл бойына кезегімен қайта қаржыландыру мөлшерін
9%-дан ... ... ... ... бойынша мөлшерлерді 12%-дан 9%-ға
дейін төмендетуге мүмкіндік берді.
Қорытынды
Қорыта айтқанда Ұлттық Банктің – біздің еліміздің банктік ... өте ... деп ... ... дамуының негізгі үш кезеңін атап көрсетуге болады:
1-кезең) 1991-ші жылдың желтоқсанынан 1993 ... ... ... 1993 ... қарашасынан бастап 1999 жылдың сәуіріне дейін.
3-кезең) 1999 жылдың ... ... ... кезге дейін.
1) Бірінші кезең екі деңгейліік банктік жүйенің қалыптасуы және жаңа
жетілген қаржылық институттарды ... ... ... ... ... банктік жүйесінің ... ... ... ... ... ... бойынша үлкен жұмыс жүргізілді.
1993 жылы ұлттық валютаны енгізу уақытына Қазақстанда банктік
сфераның реформалау ... ... ... еді: екі ... ... жұмыс істеп тұрды, барлық арнайы банктер акционерлік банктерге
айналдырылған еді.
2) Екінші кезең.
Тенгенің ... ... ... ҚҰБ –кі ... ... ... және банктік қызметтіне қадағалауға жауапты болады. Бұл уақыттан
бастап банктік жүйеннің дамуы жаңа ... аяқ ... Бұл ... ... ... функцияларының қатайуымен, ... ... ары ... ... және де ... ... халықаралық қаржылық
нарықа шығу мен сипатталды.
Пруденциялдық реттеудің норматтивттік базасын құру ... ... ... ... қызметтін реттейтін экономикалық нармативтер
халықаралық қаржылық ұйымдарының ұсыныстарына және банктік ... ... ... ... кезең-кезең бойынша сәйкестендіру
жүргізілді.
3) Үшінші кезең .
Бұл кезеңде ... ... ... жаңа сапалы деңгейде көтерілді. Бұл
ақша-несие саясатына ерекше қатысты айтылған сөз. Мысалы: ақша – ... ... бірі ... ... ... қаржыландыру
ставкасы, жаймендеп банктер үшін бағыттаушыға ... деп айта ... ... Банктің ақша-несие саясаты өтте дұрыс жүргізілгенін көрсеттеді.
Және әрине, еркін ... ... ... ... ... ... ... елдеріндегі, әсіресе Рессейдегі ұлттық
вольюталардың айтарлықтай ... ... ... мен ... ... бағасының қолайсыз жағдайы нақты алғанда ... ... ... тигізді.
Бағалы жоғарлауының ел экономикасына тигізетін ... ... үшін 1999 жылы 4- ... ... ... мен ... ... еркін өзгермелі айырбас бағамынның режиміне көшу туралы бірлескен
мәлімдеме қабылданды.
ҰБ ЕОАБ- ге 36 милн доллар шамасындағы сомманы жұмсады, егер ... ... ... ... ... резервтері шаңға айналып кетер еді,
ал қазір олар керісінше өсуде.
Бұл сатыда ... Банк ... ... оңтайлы қырлар байқалуда.
Қортындылай келгенде экономиканы үлкен биологиялық ағза мен
салыстырсақ, онда ақша – оның ... ал ... осы ... тарататын –
артериялар, ал Ұлттық Банк осы ағзаның жүрегі деп айтуға болады.
Қолданылған әдебиеттер.
1. Банки и банковские операции: ... (Под. ред. ... Е.С. ... М: ... и ... ... 1998. – 471 с.
2. Банковское дело (Под ред. О. М. Лаврушина. – М: ... ... ... Банковское дело: Учебник./Под. Ред. ... – М: ... и ... ... Вестник Национального банк Республики Казахтан за 1999, 2000 годы.
5. Долан Э.Д., Кемпбелл К.Д., Кемпбелл Р.Д.. ... ... ... ... – М., 1994.
6. Денги, кредит, банки: Учебник/Под ред. ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі туралы” ҚР Президентінің
Заң күші бар Жарлығы 1995 ж. 30 ... ... ... “Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы” ҚР
Президентінің Заң күші бар Жарлығы 1995 ж. 30 ... ... ... ... ... Современный коммерческий банк. М. – 1994.
10. Шабанова Н.Н. Денежное обращение и ... ... ...
Ташкент. 1985.
11. Web sait – WWW.national bank. kz.
12. //Вестник НацБанка РК 2000, №10 (с 17-30). ... ... ... ... ... 2000, №6 (с7). “О чем думает Национальный Банк”.
14. Панорама 2003, 22 февраля (с7). ... ... ... ... ... 2004, 8 марта (с7). “Процентные ставки на 2004
год”.
16. Рынок ценных бумаг 2003, №7 ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
Аударманы оқыту әдістемесінің қазіргі кездегі өзекті мәселелері63 бет
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы4 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың қазіргі кездегі жағдайы және кәсіпорынның шаруашылық қызметінің тиімділігін талдау57 бет
Есінен танған адамға, жарақаттанған кездегі алғашқы жәрдем және диагностикасы7 бет
Есінен танған адамға, жарақаттанған кездегі алғашқы жәрдем және диагностикасы.Қан кету кезіндегі алғашқы жәрдем және диагностикасы. Травмалық шок кезіндегі алғашқы жәрдем11 бет
Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды алғаш көрген кездегі эмоциялық әсері22 бет
Жанама салықтардың қазіргі кездегі жағдайы мен олардың жаһандану жағдайындағы даму перспективалары85 бет
Жапонияның қазіргі кездегі геосаясаты12 бет
Жарақаттанған және зақымданған кездегі алғашқы медициналық көмек көрсету8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь