Тәуелсіздік және гендерлік саясат


1 Гендерлік теңдік
2 Әйел құқығын теңестіру мен қорғауға арналған арнайы институционалдык механизмдер
Тәуелсіздік –дербес, яғни ешкімге бодан емес бостан, еркін деген мағынаны білдіретін қасиетті ұғым. Тәуелсіздік пен қатар қарастырып отырған гендер ұғымына тоқталар болсақ , гендер түсінігі ең алғаш осыдан отыз жылдан астам бұрын әлеуметтік ғылымдарда көрініс тапты. Оның ең басты ережесі - жыныс айырмашылығының түсініктері. Жыныс - адамның биологиялық, физиологиялық құрылысын білдіреді. Гендер дегеніміз – әйелдер мен еркектердің әлеуметтік рөлдерінің арасындағы айырмашылығы және орта адамдарының биологиялық жыныстарының негізіндегі ұйғарымдарынан туған қылықтар мен эмоционалдық мінездемелерінің арасындағы айырмашылықтарды білдіреді. Гендерлік айырмашылықтардың негіздемелерінде иерархия жатыр, оның түсіндіруі бойынша, маскулиндік (яғни еркектік) басымдық, феминистік (яғни әйелдік) бағыныштылық деп берілген. Нәтижесінде, әйелдер де, еркектер де, гендерлік таптаурының (стереотиптің) және мөлшер жүйесінің «құрбаны» болып қалады. Гендерлік зерттеулер мемлекет, жанұя, білім беру жүйесі, еңбекті қоғамдық бөлу механизмдері, бұқаралық ақпарат құралы сияқты «салттық» рөлдер мен мәдениеттік мөлшерлерді қалыптастыратын қоғамдық институттарды зерттеуге мүмкіндік береді. Саясатты әзірлеу барысында гендерлік тәсілдемені пайдалану гендерлік теңдік принциптерін ескеретін гендерлік саясатқа ілгерішіл бағдарламаларды әзірлеуге мүмкіндік береді.
Көп елдерде гендерлік теңдік мәселесіне ерекше көңіл бөлінеді, соның ықпалымен жыныстық белгілеріне және гендер жайында білім тарату мүмкіндіктеріне қарсы бағытталған кемсітушілікті жою сияқты істерде үлкен нәтижелерге қол жеткізді. Кейінірек, гендерлік теңестіру тәсілі қабылданды. Бұл тәсіл гендерлік теңдік принциптерін барлық бағдарламалар мен саясаттарда пайдалануға мүмкіндік берді. Осы аталған саясаттағы гендерлік теңестіруге Еуропа Кеңесі «қайта ұйымдастыру» деп анықтама берген. Әдетте гендерлік теңестіру принциптері арқылы кез-келген деңгейдегі барлық байланысты жақсарту, дамыту және үдерісті бағалау шешім қабылдайтындар арқылы барлық саясатты әзірлеу барысында енгізілуі қажет.
Гендерлік теңестіру дегеніміз - ол әйелдер мен еркектерге арналып жасалған, барлық салалардағы және барлық деңгейлердегі заңдық, саясаттық немесе бағдарламалық әрекеттерге қоса басқа да кез-келген әрекеттердің салдарын бағалайтын үрдіс.
Бұл - стратегия. Ол барлық саяси, экономикалық, қоғамдық салалардағы саясат пен бағдарламалар әзірлеу, орындау, және бағалау барысында әйелдер мен еркектердің тәжірибесі мен талаптарының ажыратылмайтын бөлігі ретінде енгізіп, қарастыруына мүмкіндік туғызады. Және де, әйелдер мен еркектердің арасындағы ешқандай теңсіздікті болдырмай, әл-қуатты теңдей бөледі. Соңғы мақсат гендерлік теңдікке жету әйелдер мен ерлер құқығын қорғауда әсіресе әйелдер құқығы басты мақсатқа алынады.
1. “Дала мен қала” газеті 31-тамыз 2009 жыл
2. “Жетісу” газеті 21-ақпан 2008 жыл
3.Проблеммы гендера в контексте трансформации казахстанского общество. Алматы – 2001
4. “Ақиқат журналы” 2010 жыл №10
5.Жергілікті үкімет органдарындағы әйелдер 2001жыл
6. “Журналист” 2007 жыл қараша №10.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ТӘУЕЛСІЗДІК ЖӘНЕ ГЕНДЕРЛІК САЯСАТ

Нұрболат Қ. - оқытушы (Алматы қ., ҚазмемқызПУ)

Тәуелсіздік –дербес, яғни ешкімге бодан емес бостан, еркін деген
мағынаны білдіретін қасиетті ұғым. Тәуелсіздік пен қатар қарастырып отырған
гендер ұғымына тоқталар болсақ , гендер түсінігі ең алғаш осыдан отыз
жылдан астам бұрын әлеуметтік ғылымдарда көрініс тапты. Оның ең басты
ережесі - жыныс айырмашылығының түсініктері. Жыныс - адамның биологиялық,
физиологиялық құрылысын білдіреді. Гендер дегеніміз – әйелдер мен
еркектердің әлеуметтік рөлдерінің арасындағы айырмашылығы және орта
адамдарының биологиялық жыныстарының негізіндегі ұйғарымдарынан туған
қылықтар мен эмоционалдық мінездемелерінің арасындағы айырмашылықтарды
білдіреді. Гендерлік айырмашылықтардың негіздемелерінде иерархия жатыр,
оның түсіндіруі бойынша, маскулиндік (яғни еркектік) басымдық, феминистік
(яғни әйелдік) бағыныштылық деп берілген. Нәтижесінде, әйелдер де, еркектер
де, гендерлік таптаурының (стереотиптің) және мөлшер жүйесінің құрбаны
болып қалады. Гендерлік зерттеулер мемлекет, жанұя, білім беру жүйесі,
еңбекті қоғамдық бөлу механизмдері, бұқаралық ақпарат құралы сияқты
салттық рөлдер мен мәдениеттік мөлшерлерді қалыптастыратын қоғамдық
институттарды зерттеуге мүмкіндік береді. Саясатты әзірлеу барысында
гендерлік тәсілдемені пайдалану гендерлік теңдік принциптерін ескеретін
гендерлік саясатқа ілгерішіл бағдарламаларды әзірлеуге мүмкіндік береді.

Көп елдерде гендерлік теңдік мәселесіне ерекше көңіл бөлінеді, соның
ықпалымен жыныстық белгілеріне және гендер жайында білім тарату
мүмкіндіктеріне қарсы бағытталған кемсітушілікті жою сияқты істерде үлкен
нәтижелерге қол жеткізді. Кейінірек, гендерлік теңестіру тәсілі қабылданды.
Бұл тәсіл гендерлік теңдік принциптерін барлық бағдарламалар мен
саясаттарда пайдалануға мүмкіндік берді. Осы аталған саясаттағы гендерлік
теңестіруге Еуропа Кеңесі қайта ұйымдастыру деп анықтама берген. Әдетте
гендерлік теңестіру принциптері арқылы кез-келген деңгейдегі барлық
байланысты жақсарту, дамыту және үдерісті бағалау шешім қабылдайтындар
арқылы барлық саясатты әзірлеу барысында енгізілуі қажет.

Гендерлік теңестіру дегеніміз - ол әйелдер мен еркектерге арналып
жасалған, барлық салалардағы және барлық деңгейлердегі заңдық, саясаттық
немесе бағдарламалық әрекеттерге қоса басқа да кез-келген әрекеттердің
салдарын бағалайтын үрдіс.

Бұл - стратегия. Ол барлық саяси, экономикалық, қоғамдық салалардағы
саясат пен бағдарламалар әзірлеу, орындау, және бағалау барысында әйелдер
мен еркектердің тәжірибесі мен талаптарының ажыратылмайтын бөлігі ретінде
енгізіп, қарастыруына мүмкіндік туғызады. Және де, әйелдер мен еркектердің
арасындағы ешқандай теңсіздікті болдырмай, әл-қуатты теңдей бөледі. Соңғы
мақсат гендерлік теңдікке жету әйелдер мен ерлер құқығын қорғауда әсіресе
әйелдер құқығы басты мақсатқа алынады.

Әйелдер құқығы – адам құқығынан бөлініп алынбайтын, әйел адам ретінде
сол құқықты пайдалануға құқылы. Әрине, ол онсызда түсінікті сяқты, бірақ,
кейбір адамдар әйелдердің адам құқығы контекстінде теңдей қарастырылу
талаптарын дұрыс түсініп қабылдауға даяр еместіктерін көрсетеді. Өмір
әйелдер мен ерлер үшін тең құқық пен тең мүмкіндіктер саясатын талап
етеді. Дұрысында, жаңа бағыт әйелдер мен ерлер үшін тек қана формалды
заңдық емес. Сондай-ақ, нақты теңдік мүмкіндіктерге кепілдік беруі керек
еді. Саяси мәдениет саяси жүйенің мемлекеттік орталық институтын азаматтық
қоғаммен байланыстырады, сондықтан да саяси жүйені демократизациялау
азаматтармен қоғамның саяси субъектілерінің жеткілікті түрдегі жоғары саяси
мәдениетінсіз елестету мүмкін емес.

Казақ мәдениеті мен батыс мәдениеттерінің біріңғай үрдіске қатысты
бірнеше ортақ белгілері бар. Сондай-ақ, көптеген айырмашылықтар да
кездеседі. Екі әр түрлі мәдениеттердің (қазақ және батыс) моральдық
гендерлік таптаурындарының қалыптасуы мен қызмет етуіне ықпал ету мәселесін
қарастырып көрейік. Моральдық гендерлік таптаурындар бірнеше
таптаурындардан тұрады.

біріншіден, ішкі моральдық бейнесінің таптаурындары: Адамдар күн
сайынғы тәжірибелерінде басшылыққа алуға тиіс және адам жынысына қарай
айырылатын өнегелік шамалар, ұстанымдар мен мұраттар идеалы. Адам
жынысынан сондай-ақ, оның нағыз ер азамат және нағыз әйел дейтін
мұратқа сәйкес болулары үшін қандай адамгершілік қасиеттерге ие болу керек
екендігіне байланысты.

Екіншіден, моральдық мінез-құлық таптаурындары: Әйелдер мен ер
азаматтар бір жағдайда әр түрлі әрекет ету мүмкін, ал кейде тіпті
қажеттілігін қарастырады, сонымен қатар әйел адамға немесе ер азаматқа
істеуге болмайтын қылықтар туралы таптаурындалған түсінік бар.

Үшіншіден, жеке және қоғам қатынасы аясындағы таптаурындар: әйелдер мен
ерлер достықтарының,махаббаттарының, сондай-ақ бұл сезімдер білдірілетін
әрекеттерінің өзгешеліктері жайындағы таптаурындалған түсініктер.

Мускулиндік феминистік таптаурындарын әр түрлі мәдениет мән-
мәтінінде қарастыра отырып, зерттеушілер көптеген жыныс айырмашылықтары
биологиалық немесе психологиялық сипаттамалардан гөрі, әлеуметтік және
мәдени факторлармен түсіндіріледі деген қортындыға келеді.

Осы гендерлік саясатқа байланысты Қазақстан өзінің дүниежүзлік
қоғамдастықтың адам құқығы мен бостандығы туралы негізін қалаушы
принцптерін жақтайтынын көрсетеді.

Әйелдер мен еркектердің теңдік принципі Қазақстан Республикасы заңының
негізі болып табылады. Конституция бойынша, адам құқығы мен бостандығы
әркімге туғаннан бастап тиеселі және ешкімнен тартып алына алмайды және
адам, азамат ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасындағы гендерлік саясаты
Қазақстан Республикасындағы гендерлік саясаттың ерекшеліктері
Қазақстан Республикасында әйелдердің жағдайын жақсарту жөніндегі ұлттық іс- қимылдар жоспары
Қазақстан Республикасында әйелдердің жағдайын жақсарту жөніндегі ұлттық іс-қимыл дар жоспары
«Гендер» ұғымы
Гендерлік социология
Гендерлік стереотиптер Қазақстанның азаматтардың мамандануға әсері қандай
Отбасындағы гендерлік тәрбие
Қазақстан Республикасында әйелдер еңбегін қорғау және оны ұйымдастыру
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2006 жылғы 1 ақпандағы Жарлығы
Пәндер