Нарықтық экономикадағы дағдарыстың пайда болу табиғаты

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

І. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ДАҒДАРЫСТЫҢ ПАЙДА БОЛУ ТАБИҒАТЫ
1.1 Дағдарыс түсінігі, типтері және экономикалық дағдарыс мәні
1.2 Бейдағдарыстық басқаруды ұйымдастыруды концептуальды тұрғыдан қарастыру
1.3 Бейдағдарыстық менеджмент: басқару құралдары мен әдістері

ІІ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БЕЙДАҒДАРЫСТЫҚ БАСҚАРУ ШАРАЛАРЫ
2.1 Дағдарыс жағдайьндағы мемлекеттік реттеудің аналитикалық негіздері
2.2 Бейдағдарыстық басқарудағы мемлекеттің рөлі
2.3 Дағдарыс жағдайындағы мемлекеттік реттеудің түрлері

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық саласын жан-жақты қамтуда. Сол себепті қалыптасқан құрылымды мүлдем жаңартып, әлеуметтік-экономикалық және рухани дамуға жол ашатын де-мократиялық қоғам күруға сай экономиканы нарықтық қатынастарға көшіру міндеті түр. Осы негізінде әлеуметтік, рухани және тағы басқа күрделі мәселелерді шешу - бүгінгі күннің басты талабы. Сөйтіп бүл мәселелерді дәйекті түрде жүзеге асыру бүкіл қоғам мүшелерінің жаңаша көзқарасына, нақты іс - қимылына және олардың экономикалық біліміне тікелей байланысты. Экономикалық тәрбие - қоғамды дамытудың пәрменді күші. Сондықтан бүгінгі жаңа шаруашылықты жүргізу тәсілдеріне негізделген экономиканы басқаруға тартылатын мамандардың экономика-лық білім дәрежесі де жоғары болуы қажет.
Біздің ойымызша, нарықтық экономиканы қалыптастыру біздің Қазақстан Республикасында жаңа қоғам қүру. Осы мәселе туралы әлі де бірқатар пікір - таластарды алға тартуға болар еді. Қазақстан Республика-сының Президенті Н. Ә.Назарбаев: «Қазастанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасу мен дамуының стратегиясы » деп аталатын еңбегінде біздің стратегияны былай деп анықтайды: « меншіктің негізгі түрлерін (жекеменшік пен мемлекеттік меншік) үйлестіре және өзара іс -қимыл жасай отырып бәсекелестік бастамаға негізделген әлеуметтік - экономика қүру... ».
«Дағдарысқа қарсы басқару» термині салыстырмалы түрде жақында пайда болды. Оның пайда болу себебі Қазақстан экономикасын реформалау және Қазақстанның дағдарысты даму аясына өтуімен байланысты. Ре-формалау нәтижесі дағдарысқа әкелетінін көбісі күткен жоқ, бірақ бүгінгі күні экономиканы дағдарыстан тек жаңа типтегі басқару шығара алатынын көбісі түсінеді. Бүндай басқару « дағдарысқа қарсы » атауына ие болды. Бірақ аты атымен, ал мәні үлкен пікір талас туғызды. Дағдарыс қандай тереңдікте болмасын, әйтеуір өтеді. Бүны көптеген елдердің экономикалық даму тарихы көрсетті. Және дағдарысқа қарсы басқару қажеттігін керек
етпейді. Сонда бүндай типтегі басқару уақытша мінезді немесе тек праг-мативті мәнде ма? Онда неге жоғары білім беру жүйесінде мамандар дайындап, ғылыми концепция қалаудың қажеттігі қанша?
Әрине, Қазақстандағы дағдарыстың өрпгуі тиімді дағдарысқа қарсы басқаруды қажет етті. Бүл тәжірбие тапсырысы. Сонымен бірге басқару ғылымының даму тенденциясы да дағдарысқа қарсы басқару концепциясын дайындауды қажет етеді. Оның алғы шарттары болып, циклдық даму, басқарушылық, ресурстрды үнемдеу, мотивация, уақыт үнемділігі, әлеуметтік әріптестік және көптеген басқалар. Олардың жиынтығы нақты дағдарыс қауіпін куәландырады, тіпті сәтті басқаруда да.
Объективті түрғыдан дағдарыс көптеген жағдайларды өзара байланысын сипаттайды, басқару қиындығы мен тәуекелділігін жоғарлатады. Бүл түрғыда дағдарысты және оның алдын алуды шеттетіп, дағдарысты түрақтандыру, бірінің біріне ұласуы, дағдарыстан шығуды осы шақтанда келер шақтанда алынып тасталмайды. Тек экономика ғана емес, сонымен қатар табиғатта циклды өмір сүреді, және тек экономика дамуы ғана дағдарыс жағдайын туындатпайды.
Қоғам дамуының әр түрлі этапында дағдарыс қатынасына деген түсінік те әр қилы болады. Мысалға, бір позиция бойынша дағдарыс тек табиғи қүбылыс салдары, ал басқалары, - дағдарысты адамдар өздері туындатады, олардың қателіктері, дүрыс көңіл бөлмеуі, білместік, сенімсіздік.
К. Маркс болса қоғам дамуындағы дағдарыстың қайнар көзінің экономика екендігін дәлелдеді, ол жеке меншікке және соның салдарынан қүрылымға және мүдделер қақтығысына әсер етуіне негізделген. Осыдан көптеген біздің елдің алысты көрмейтін саясаткерлері мен идеологтары мынадай пікір қальгатастырды, жеке меншікті жойған қоғамдық - экономи-калық формацияда дағдарыс мүмкіндігі болмайды. Сол себепті бүрындары «өсім қиындьщтары», «даму проблемалары», «тұрып қалу» терминдері жиі қолданылып келді, кейіннен олар «дағдарыс түсінігіне» ауысты, бірақ мәні бойынша сол процестерді қамтыды.
Бірақ та, дағдарыс басталуы қандай терминді қолданумен анықталмайды, ол өндірістің және жалпы экономиканың нақты даму тен-денцияларымен, қажеттіліктермен анықталады. Ал дағдарыс негізі мен тереңдігі басқаруға тәуелді, яғни, мәселені шешудегі көрегендік және дағдарысты жұмсарту мүмкіндігі, оларды даму мақсатында қолдану.
Бүгінгі күндегі азғантай дағдарысқа қарсы басқару кітаптары мен оқу әдістемелерінде дағдарысқа қарсы басқару концепцияларына әр түрлі көзқарастар қалыптасқан. Немесе оны тек макроэкономикалық масштабтағы мәселе деп қарастырылады да, дағдарыстың жекелей үйымда да пайда болып және ол әркашан жалпы экоеомикалық жағдайға тәуелді еместігін естен шығарып алғандай; немесе тек дағдарыстың экономикалық ас-пектілері ғана қарастырылып, оның әлеуметтік, саяси, психологиялық, ұйымдастырушылық, басқарушылық, табиғи және тағы басқа жақтары шетте қалып қойылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2004-2015 жылдарға арналған стратегиясы туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 ж. 17 мамырдағы N 1096 Жарлығы. Астана,2004.
2. Антикризисное управление подред. Э.М. Короткова - Инфра - М, 2001.
3. Антикризисный менеджмент под ред. А. Г. Грязновой - М.: Экмос 1999.
4. Нурмуханова Л.К. Природа кризисных явлений в рыночной экономике // Мысль. – 2004
5. Нурмуханова Л.К. Концептуальные подходы к организаций антикризис-ного управления // Саясат. - 2004. - № 3-4. - с. 102-107
6. Мухамбетов Т. И., Нукушев А. Г. Банкротство и антикриэисное управ-ление предприятием Учебник: Алматы, 2000.
7. Е. В. Новоселов, В. И. Харламов Введение в специальность «Антикри-зисное управление» «Дело» М. 2001.
8. Н. В. Родионова Антикризисный менеджмент Уч. пособие ЮНИТИ М: 2000.
9. Питер Дойль Менеджмент стратегия и тактика. Питер: С-Петербург, Москва, Минск 1999.
9. Шумпетер Й. Теория Экономического развития. М.: Прогресс, 1982.
Ю.Буайе Робер. Теория регуляции: Критический анализ: Пер. с фр. М.:
РГГУ, 1997.
11. Стратегия и тактика антикризисного управления: Учебник. / Под ред. С.Г.Беляева, В.И.Кошкина. М.: ЮНИТИ, 1996.
12. Стратегия и тактика антикризисного управления фирмой/ Под ред. А. П. Градова, Б. Й. Кузина. СПб.: Специальная литература, 1996.
ІЗ.Экономическаятеория национольной экономики и мирового хозяйст-ва. М., 1997.
14. Абалкин П. «К цели через кризис» М.гЛуч, 1992.
15. Маевский В. И. Макроэкономические аспекты становления социально-рыночного хозяйства. М.: ЙЭ РАН, 1998.
16. Шакум М. Л. Экономика России: От кризиса к стабильности и ус-тойчивому росту. М.: Глобус, 1999.
17. Яременко Ю. В. Причины и послетствия экономического кризиса
//Проблемы прогнозирования. № 4. 1997.
18. БелоусовА. Р. Российская экономика в условиях системного кризиса:
состояние и перспективьі развития
// Проблемы и прогнозирования. 1997. № 2. 18.Грабовый П. Г. и др. Риск в современном менеджменте. М.: Аланс, 1994
19. Государственное регулирование экономики в современном мире М.:
Наука, 1989.
20. Умарова Д. М. Государственное регулирование кризисных ситуаций
// ҚазЭУ хабаршысы. 2005
21,Антикризисное управление: принятие решени на краю пропости // Проблемы теорий и практики управления. 1999
22.Рамазанов А., Рузанов Р. Банкротство как инструмент оздоровления на-циональной экономикий. Транзитная экономика. -2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
І. НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ДАҒДАРЫСТЫҢ ПАЙДА БОЛУ ТАБИҒАТЫ
1.1 Дағдарыс ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдастыруды концептуальды ... ... ... басқару құралдары мен әдістері
ІІ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БЕЙДАҒДАРЫСТЫҚ БАСҚАРУ ШАРАЛАРЫ
2.1 Дағдарыс жағдайьндағы ... ... ... ... ... ... ... Дағдарыс жағдайындағы мемлекеттік реттеудің түрлері
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер ... ... ... барлық
саласын жан-жақты қамтуда. Сол себепті ... ... ... ... және ... ... жол ашатын ... ... ... сай ... ... ... көшіру
міндеті түр. Осы негізінде әлеуметтік, рухани және тағы басқа ... шешу - ... ... ... талабы. Сөйтіп бүл мәселелерді
дәйекті түрде жүзеге ... ... ... мүшелерінің жаңаша көзқарасына,
нақты іс - қимылына және олардың экономикалық біліміне тікелей байланысты.
Экономикалық тәрбие - ... ... ... ... ... бүгінгі
жаңа шаруашылықты жүргізу тәсілдеріне негізделген экономиканы басқаруға
тартылатын ... ... ... ... де ... ... қажет.
Біздің ойымызша, нарықтық экономиканы қалыптастыру біздің ... жаңа ... ... Осы ... ... әлі де бірқатар пікір -
таластарды алға тартуға болар еді. Қазақстан ... ... ... ... ... мемлекет ретінде қалыптасу мен
дамуының стратегиясы » деп аталатын еңбегінде біздің стратегияны былай ... « ... ... ... ... пен мемлекеттік меншік)
үйлестіре және өзара іс ... ... ... ... ... әлеуметтік - экономика қүру... ».
«Дағдарысқа қарсы басқару» термині салыстырмалы түрде ... ... Оның ... болу ... ... ... ... және
Қазақстанның дағдарысты даму аясына өтуімен байланысты. Ре-формалау
нәтижесі ... ... ... ... жоқ, ... бүгінгі күні
экономиканы дағдарыстан тек жаңа типтегі басқару шығара алатынын көбісі
түсінеді. Бүндай басқару « ... ... » ... ие ... ... ... ал мәні үлкен пікір талас туғызды. Дағдарыс ... ... ... ... Бүны көптеген елдердің экономикалық даму тарихы
көрсетті. Және дағдарысқа қарсы басқару қажеттігін ... ... ... типтегі басқару уақытша мінезді немесе тек праг-
мативті мәнде ма? Онда неге ... ... беру ... ... ... ... қалаудың қажеттігі қанша?
Әрине, Қазақстандағы дағдарыстың өрпгуі тиімді ... ... ... ... Бүл ... ... Сонымен бірге басқару
ғылымының даму тенденциясы да дағдарысқа ... ... ... ... ... Оның алғы шарттары болып, циклдық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
әріптестік және көптеген басқалар. Олардың жиынтығы нақты дағдарыс қауіпін
куәландырады, тіпті сәтті басқаруда да.
Объективті түрғыдан ... ... ... ... байланысын
сипаттайды, басқару қиындығы мен тәуекелділігін жоғарлатады. Бүл түрғыда
дағдарысты және оның алдын алуды шеттетіп, дағдарысты ... ... ... дағдарыстан шығуды осы шақтанда келер шақтанда ... Тек ... ғана ... ... ... ... ... өмір
сүреді, және тек экономика дамуы ғана дағдарыс жағдайын ... ... әр ... ... ... ... ... түсінік те әр
қилы болады. Мысалға, бір позиция бойынша дағдарыс тек табиғи қүбылыс
салдары, ал ... - ... ... ... ... ... дүрыс көңіл бөлмеуі, білместік, сенімсіздік.
К. Маркс болса қоғам дамуындағы дағдарыстың қайнар көзінің ... ... ол жеке ... және ... ... ... ... қақтығысына әсер етуіне негізделген. Осыдан көптеген біздің ... ... ... мен ... ... ... жеке меншікті жойған қоғамдық - экономи-калық формацияда
дағдарыс мүмкіндігі ... Сол ... ... ... ... ... ... қалу» терминдері жиі қолданылып келді, кейіннен
олар «дағдарыс ... ... ... мәні ... сол процестерді
қамтыды.
Бірақ та, дағдарыс басталуы қандай терминді қолданумен анықталмайды, ол
өндірістің және ... ... ... даму тен-денцияларымен,
қажеттіліктермен анықталады. Ал дағдарыс негізі мен тереңдігі ... ... ... ... ... және ... жұмсарту
мүмкіндігі, оларды даму мақсатында қолдану.
Бүгінгі күндегі азғантай дағдарысқа қарсы басқару кітаптары мен ... ... ... басқару концепцияларына әр түрлі
көзқарастар ... ... оны тек ... ... деп ... да, ... жекелей үйымда да ... ... ол ... ... ... ... ... еместігін естен
шығарып алғандай; немесе тек ... ... ... ғана ... оның ... ... ... басқарушылық, табиғи және тағы
басқа ... ... ... ... ... ЭКОНОМИКАДАҒЫ ДАҒДАРЫСТЫҢ ПАЙДА БОЛУ ТАБИҒАТЫ
1.1 Дағдарыс түсінігі, типтері және экономикалық дағдарыс мәні
Қазіргі күнгі әдебиеттерде, әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... Тұрмыстағы көзкарас бойынша,
дағдарыс тек капиталистік өндіріс тәсілінде ғана тән қүбылыс және социа-
листік өндірісте ... ... ... ... ... дағдарыс жоқ,
тек "өсім қиындықтары" деген теория қалыптасқан болатын. Көп жылдары біздің
елімізде бұл түсінік, ... ... ... ... ... ... емес, тек идеологиялық тұрғыда болды [1].
Кейбіреулердің айтуынша, бұл тек макроэкономикалық даму процесіне
қатысты, ал ... ... ... ... ... ... ... басшылардың кәсіби деңгейінің төмендігінен туындайтын
үлкен немесе кішігірім өткір мәселелердің болуы. Бүндай мәселелер дағдарыс
дамуын көрсетпейді, олар ... ... ... бірақта
кейбір сыртқы әсерлерге байланысты.
Мұндай ұсынымдар бір ... және ... ... ... ... мүмкін. Егер осы позициямен фирмаішілік басқаруды ... даму ... ... ... көре білу және ... ... мүмкін емес. Сонда, дағдарыстың болуы заңды қүбылыс
екенін ескерсек, стратегияның ... ... ... ... ... ... түсінігімен тығыз байланысты, ол өз
кезегінде ... ... ... ... ... әсер ... ... күтімін алыптастасаңыз, тәуекелдік өткірлігі жоғалады да дағдарыс
жағдайы күрделене түседі. Дағдарыс ... ... ... ... ... - ... жүйенің қандайда түрі болмасын, қоғамдық
формация болсын, фирма немесе кәсіпорын өзінің ... екі ... ... ... және ... істеу - бұл тіршілік әрекетін ұстап тұру, өзіне тән бүтіндігін,
сапалы анықтамасын, мінезін білдіретін қызметін ... ... - бұл ... ... байланысты тіршілік әрекетін нығайтуда
жаңа сапаны игеру.
Жұмыс ... және ... өте ... ... және ... жүйедегі негізгі тенденциялардың бірлігін білдіреді. ... ... ... ... болады (сурет 1.).
1-сурет, – Ұйымдағы дағдарыс қаупінің пайда болуы
Жұмыс істеу және даму ... ... ... ... ол
дағдарыстың басталуының заңдылығын және шешу ... ... ... ... ұстап түрады, және сол уақытта оның қоректі ортасы болып
табылады, даму жүмыс істеудің көптеген процестерін ... ... оның ... ... ... [3].
Сөйтіп, дамудың циклдық тенденциялары пайда болады, ал ол кезеңді
дағдарыстың басталуын білдіреді. Дағдарыс тек ... ... ... ... ... ол белгілі өткір дәрежеде болуы ... ... ... тек субъективті ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік -экономикалық
жүйедегі табиғи әсердегі ... жағы да ... тек ... пен даму ... туындамайды, ол жұмыс
процесі кезінде де туындалуы мүмкін. Бұл, ... ... ... ... ... ... ... оны пайдалану
жағдайы (ғимарат, климаттық орта, технологиялық мәдениет т.б.) арасында.
Дағдарыс - бүл ... ... ... ... қайшылықтарының
шиеленсуінің шегі [4].
Дағдарыс себептері әртүрлі болуы мүмкін. Олар ... ... ... және қайта қүрылымдарға байланысты, ... ... ... ... қатар табиғи, яғни климат
өзгеруі, жер сілкіну, тағы басқа.
Дағдарыс себептері ... және ішкі ... ... ... ... ... және тенденциялармен немесе
тіпті әлемдік экономиканың дамуымен, бәсекелестікпен, елдегі ... ... ... - ... стратегиясының
тәуекелдігімен, ішкі қақтығыстар өндірісті үйымдастырудың жетіспеушілігі
инновациялық және инвестициялық саясатты басқарудың жетілдірілмеуі [5].
Егер ... ... ... түсінетін болсақ, онда дағдарыс
қаупі әрқашан болатындығы және оны алдын ала көре білу және ... ... ... тек ... ғана ... мәнде емес, сонымен
қатар оның әр-түрлі салдары: үйымның жаңаруы ... ... ... ... ... ... болуы. Дағдарыстан шығу, әрқашан позитивті
жағдайларға байланысты емес. Жаңа дағдарыс кезеңіне өту, одан ... ... ... ... ... ... ... Дағдарыс жағдайларын ұзақ
мерзімге тоқтатып қою мүмкіндігі бар. Ол ... бір ... ... ... ... ... тығыз екі факторға ...... ... ... және ... даму ... басқару
мүмкіндігі.
Дағдарыс салдары тез өзгерістерге немесе жұмсақ үзақ және ... Және үйым ... ... ... ... үзақ мерзімді және
қысқа мерзімді, сапалы және сандық, қайта қалпына келу немесе келмеу [6].
Дағдарыстың әр ... ... тек оның ... ғана ... ... ... қарсы басқарумен де, ол дағдарысты жүмсартып
немесе оны өршітуі мүмкін. Бүл ... ... ... ... ... ... ... мінезіне, себеп-салдарын түсіну,
жауапкершілікке байланысты (3-сурет).
3-сурет, - Дағдарыстың мүмкін болатын салдары
Тәжірбие көрсеткендей, дағдарыс, себеп - салдарымен де ... ... ... ... тармақтап жіктеу қажеттілігі, қүралдарды
дифференциациалап және оларды ... ... ... Егер ... және дағдарыс мінезі белгілі ... онда ... ... ... ... және ... камтамасыз ету мүмкіндігі туады (Қосымша 1) [7].
Дағдарыстың ортақ және локальды түрлері бар. ... ... ... ... ... ... - тек оның бір бөлігін қамтиды. Бүл
дағдарыстарды бөлудің масштабты корінісі. Нақты дағдарыс ... ... ... ... ... оның ... ... ету ортасын ескеру керек.
Дағдарыс мәселелеріне қарай макро және ... деп ... ... едәуір үлкен көлемдегі және ... ... ... тек жекелей мәселені немесе топтық мәселені қамтиды /8/.
Экономикалық дағдарыс тобынан қаржы ... ... алып ... Ол ... ... ... жағдайын немесе қаржылық ... ... Бұл ... ... ... көрінісі.
Әлеуметтік дағдарыс әр түрлі әлеуметтік топтардың қақтығысы немесе
қайшылықтардың оршуінен туьшдайды: ... мен ... мен ... әр ... ... ... ... менеджерлер және т.б. Көбінесе әлеуметтік дағдарыс, ... ... ... ... ... табылады, кей жағдайда
өздері де туындайды, мысалы басқару стилінде, ... ... ... ... ... қатынасында, патриоттық сезімде.
Дағдарыс құбылыстарының пайда болу мәні мен себептеріне, әр ... ... ... ... ... отырып, әр түрлі
түсініктерді шығаруға болады – таза ... яғни ... ... ... концепциясының өзгеруімен, өндірушілер мен
тұтынушылардың пессимистік немесе оптимистік ... ... ... ... ... ішінен ең бірішні себеп-ка-питалистік
өндіріс жүйесіндегі таптық ... ... ... ... Жеке
тәуелсіз зерттеушілердің теориялық жағьшан айырмашылығы, өздерін ешқандай
экономикалшық мектепке қатысы жоқтығын айта ... кең ... ... ... айтуда.
Енді, экономикалык дағдарыстардың заңдылықтарын, мәнін және пайда болу
себептерін теориялық түрғыдан қарастырсақ:
Бірінші себеп, яғни экономикалық дағдарыстардың пайда болуы, ... ... ... ... ... ... ... табылады. Натуралды
шаруашылық шеңберінде өндіріс пен тұтыну арасында ... ... ... ... ... пайда болуына мүмкіндік болмады. Олардың
пайда болуы мен кең етек ... ... ... мен ... ... ... Еңбек бөлінісі, маманданудың және кооперацияның дамуы, өндіріс пен
тұтыну арасындағы ... ... ... ... та жәй ... ... ... ... ... Онда ... ... нарықтарда сатылып, оларды өткізу қиындығы ... ... ... ... процестерінің бұзылуы байқалмады.
Капиталистікке дейінгі өндіріс әдісінде, материалдық игіліктер
жеткіліксіз өндірілді. Капитализм кезінде ғана ... рет ... ... ... ... ... Экономиканың дамуы, өндірістің қоғамдық
мінезде ... ал ... ... ... нәтижесі негізінде
жекеменшіктің сақталуьша әкелді. Бұл ... ... ... ... ... формасы арасындағы шиеленістің өршуіне әкелді. Мұндай
шиеленістердің әр елде әр ... ... ... болуы, өзіндік
спецификаны көрсетеді, ол дағдарыстар ... де ... әсер ... ... ... ... артық өндірудің төлемқабілетті
сұраныс жиынтығы қатынасындағы, үдайы өндіріс жағдайындағы қоғамдық капитал
процесінің бұзылуынан, фирмалардың жаппай ... ... ... ... ... күйзелісте көрініс табады [9].
Экономикалық циклдарды оқу ... ... ... ... ... және ... ... заңдылықтар көрініс табады. Бүл
мәселені К.Маркс ... және ... ... Ол ... ... және ... ... кезінде болмай қоймайтындығын дәлелдеп ашқан
[5]. Белгілі экономист В. Леоңтьевтің ... ... цикл ... саясиэкономия алдында айқын қарыздар» [10].
Цикл кезеңінің ... ... ... ... ҒГП
әсерінен, негізгі капиталдьң жаңару мерзімінің жылдамдығымен байланысты.
Неоклассикалық және ... ... ... экономикалық
дағдарыстарды капитализм табиғатьшен байланыстырмай басқа да себептерін
үсынды. Олардың көбінің ойынша дағдарыс ... ... ... ... ... түтынуы. Жеткіліксіз түтыну теориясының жалғастырушы
өкілі, сол жақ кейнсиандық ... ... ... ... [11]. Дағдарыс
дәрісі ретінде түтынуды ынталандыру болып есептелді. Бірақ ... ... ... ... ... себебінен
гөрі оның салдары болды. Маркстік позицияға жақынырақ ... ... ... ... немесе «теңсіздіктен».
Теңсіздік теориясы, саяси, демографиялық, табиғи сыртқы жағдайдан туындаған
басқа да кең ... ... ... ... ... ... және мемлекеттің араласуына қарсылас Ф. Фон ... ... ... ... ... бо-луы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... психологиялық теориясы да бар. Й. Шумпетердің ойынша,
инвестициялық қатынастарды қалыптастырушы әрбір фазаға тән ... ... ... бар [13]. ... жағдайындағы дүрбелең мен ала-
ауыздық капитал салымының түрып ... ... ... жағдай»
инвестициялық циклдың бір қалыптылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... цикл мен дағдарыстар себебін
түсіндіретін бір қатар ... ... ... П. ... ... кітабында циклдьлық пен дағдарыстар теориясының бірқатар
белгілерін көрсеткен, олар төмендегідей:
ақша теориясы, яғни банк несиесінің кең етек алу ... ... ... теориясы, яғни өндірістегі негізгі жаңашальгқ еңгізу циклы
(Шумпетер, Хансен);
психологиялық теория, яғни ... және ... ... ... циклы (Пигу, Бэджгот және басқалар);
- жеткіліксіз тұтыну теориясы, ... көп ... бай және ... ... салыстырғандағы цикл себептерін қарастырады. (Гопсон,
Фостер, Кэтчингс және басқалар);
мөлшерден тыс инвестициялау теориясы, ... ... ... болып жеткіліксізден гөрі, мөлшерден тыс инвестициялау болып табы-
лады. ... ... және ... дағы ... - ауа райы - ... ... Мур) ... пен оның себептері көзқарастарын бағалау ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономиканың да шын
мәнінде өзгеруін ескерген жөн. Осыған орай, Ресей экономистерінің эконо-
микалық циклдер ... ... ... үш этапы назар ... және ... ... ... ... ... ... тиімді сүраныс жиынтығын ынталандыру мақсатында экономикаға
мемлекеттің араласу идеясын ұсыныды [15]. ... ... ... бірі ... теориясының жасалуы және кейіннен бұл теорияны
циклдық себептерін талдау кезінде кеңінен қолданыс тапты.
Классикалық ... ... ... циклы төрт фазадан тұрады [16].
4-сурет, – Экономикалық цикл
4-суретте экономикалық цикл ... а, в және с ... ... ... ... ... ... өрлеу және құлдырау
кезіндегі динамикасын ... фаза – ... ... Бүл кезде өндіріс көлемі және
іскерлік белсенділік қысқарады, бағарың ... ... ... ... саны және ... саны күрт өседі. Бүл жағдайда экономи-каның
дағдарыстардың жекелей салаларға ... әсер ... ... ... жөн. ... ... заттарды жеткізуші са-лаларда
өндіріс көлемі салыстырмалы масштабта аз ... Бүл ... ... ... ... ... құрал жабдықпен
тұрмыстық техниканы сатып алуды мүлдем тоқтатып жақсы күндерді ... ... ауыр ... ... ... тоңазытқыш, ав-
томобиль және тағы басқа өндірістің төмендеуі, жеңіл және тамақ өндірісіне
қарағанда ... ... ... ... және ... секторындағы іс әрекеттің де айырмашылықтары бар. Егер де жоғары
монополияланған салаларда дағдарыс кезеңінде ... ... ... ... баға ... ал ... аз ... са-лаларында
өнім көлемі аздап төмендегенде баға да ... ... ... өзінің экономикалық билігіне сүйеніп, дағдарысты аз шығынмен
өткізеді.
Екінші - ... ... Бұл фаза ... - ... ... ... дейін) шаруашылық өмірдегі жаңа жағдайлар мен сүранымдарға бейімделу,
жаңа тепе-теңдік алу фазасы. Бұл фазадағы тән ... ... ... ... конъюктураға деген сенімділігі еңбекпен
қалпына келеді, шаруашылық жағдайдағы баға түрақтылығына қарамастан, ... ... ... ... ... ... қарап, тәуекелділікке
бармайды. Бүл фаза көп жағдайда пайыз ... ... ... ... - ... Бұл ... келу фазасы. Капиталсалымдары баста-
лып, баға өсіп, өндіріс және ... ... ... ... ең ... ... ... салаларды қамтиды. Басқалардың жетістіктерінен
жаңа өндірістер қүралады. ... ... ... дағдарыс алдындағы
макроэкономикалық көрсеткіштер деңгейіне жетумен аяқталады. Бүдан кейін
жаңа, ... ... ... ...... ... Бұл жаңа ... және жаңа өндірістердің
пайда болуы, капитал салымдарының едәуір өсуі, акциялар курсы және ... ... ... ... ... баға және ... ... өсуі
сияқты бірқатар жаңа енгізулердің арқасынада экономикалық дамуды
жылдамдататын ... Және дәл осы ... ... ... ... ... ... молаяды. Экономиканың ілгері дамуын жаңа деңгейге ... ... жаңа ... база дайындайды.
5-сурет, – Экономикалық цикл сатылары
Жаңа кезекті дағдарыстың алғашқы «серпілісі» (себебі) ... ... ... ... ... ... төмендейді, табы-стың
азаюы, шығындар мен сүраныс ... ... ... қысқаруын тудыратын факторлар әрқилы болуы мүмкін: тозған
құралдарды ауыстыру, жекелей өнімдерге ... ... ... және ... ... ақша ... заңдарының бұзылуы, әртүрлі саяси
жағдайлардың туындауы, көрінбеген жағдайлар және тағы басқалар. Бұның ... ... ... бұзып, кезекті экономикалық дағдарысқа серпін
беруі мүмкін. ... ... ... мен дәстүрлі фазалардың жиі бұзылу
себептерінің көптігін ескере ... ... ... ... ... ... ... – Циклдылық түрлері мен ерекшеліктері
|Циклдар типі |Циклдар |Негізгі ерекшеліктері |
| ... | ... |2-4 ж. |Қор ... ... ... |
|циклы | ... ... ... цикл ... ... |7-12 ж. ... ... ... |
| | ... ... ... |
|3. Кузнец циклы |16-25 ж. |Табыс→ иммиграция→ үй құрылысы→жиынтық |
| | ... ... ... |40-60 ж. ... ... ... ... |
|циклы | | ... |200 ж. ... және ... ... | | ... ... ... дамуы |
| |. | ... ... ... Н. Д. ... ... ... ... үлкен көңіл бөледі [19]. Көптеген статистикалық
материалдарды қорытып, Кондратьев, кішігірім ... ... ... ... 8-10 жыл) ... үзақтылығы орташа (48-55 жыл) үлкен
ұдайы өндіріс циклы барын дәлелдеді. Бүл циклдардан Кондратьев екі ... екі ... ... ... ... және төмендеткіш.
Әлемдік экономиканың даму тәжірибесі көрсеткендей Кондратьевтің «ұзын
толқындары» қоғамдық үдайы өндірістің дамуын дәл ... ... ... ... ... ... ... көрініс тапты, және шет ... ... ... ... ... ... Бүл теорияға 80-90 жылдары бірқатар ха-лықаралық конференциялар
арналған, ... ... ... ... ... табиғи және
қоғамдық процестер дамуының бірегейі ретінде ... заңы бар, ... ... және экономикалық мінездегі заңдылықтарды, табиғи-
экологиялық циклдар олардың ... және ... ... ... түсіну мүмкін емес.
Кондратьев идеясын, ғылымның дамуымен сәйкес көптеген ... Бүл ... ... ... еткен Австрия экономисі Й. Шумпетер
болды [20]. Ол өзінің «Іскерлік ... (1939 ж.) ... ... үзақ ... ... басты қозғаушы күші ... және ... жаңа ... ... тәріздес динамикасы
екенін дәлелдеді. Қазіргі күнгі ... ... ... ... ... біршама әсері бар. Егер дағдарыс үлкен циклдың төмендеуші толқынында
кенет пайда болса, онда оның ... ... және ... ... екенін
анықтауға болады, ал үлкен циклдың жоғарлаушы толқынында, ... ... ... ... ... мүмкін.
Кейнстен кейін батыстың экономикалық ойлары, қоғамдық ... ... ... қана ... циклдылық себептерін және
күрылымын зерттеу формаларьш ... ... ... ... ... ... циклдылықтың жағымсыз әсері салда-рынан
нейтрализациялау ... мен ... ... ... жақтастардың
циклдылыққа деген көзқарас позициялары жақындасты.
Бірақта, басқа да ... бар: ... және ... - әр ... ... ... нәтижесі [21].
Дағдарыстар жүйелі түрде (циклды), немесе кезеңді яғни ... ... ... және ... ... өндірістің жүйелі
дағдарысы және циклдың басталуын көрсетеді, сол ... ... ... бірі ... төрт фаза өсіп және ... ... база дайындала-ды.
Олар, экономиканың барлық саласын қамтуымен сипатталып, үлкен те-рең ... ... ... ... жүйесіз түріне, аралық,
жартылай, салалық және қүрылымдық. Аралық дағдарыс жаңа цик-лдық басталуына
жол бермей ... ... ... ... уақытша тоқтатады. Ол
кезектілікпен салыстырғанда терең емес және өте ұзақ ... және ... Бұл ... 1924 және 1927 ... капиталистік елдерде белең
алған болатын. Ал 1953 -1954 ж.ж. және 1960-1961 ж.ж. бұндай дағдарыстар
АҚШ пен ... ... ... ... ... ол ... эконо-миканы
қамтымай, тек қоғамдық ұдайы өндірістің бірін ғана ... ... ... 1932 жылы ... банк ... келтіруге болады.
Салалық дағдарыс халық шаруашылығының бір саласын ғана қамтиды. Бұған
әртүрлі себептер түрткі болуы мүмкін. ... ... сала ... ... ... ... ... өндіріс. Бұндай дағдарыстар
ұлттық және халықаралық болады. Соңғысына 1958-1962 ж.ж. ... ... ... және 1977 ... ... ... [22].
Құрылымдық дағдарыс қоғамдық өндірістің пропорционалды заңының
бұзылуы болып табылады. Бүл сала ... ... ... ... және ... ... натуралды түрде дамуды реттеуге бағытталған
өнімді шығару. 1977 жылдары батыс экономикасын энергетика-лық, шикізат және
азық-түлік дағдарыстары жансыздандырды.
Кезекті кезеңді ... ... ... ... ... ... оның соңы ... өндіріске әкелетіні белгілі. Бұл кезде өнімді өткізу
мүмкін сияқты болып, банктер өнеркәсіпті және ... ... ... және ... ... ... елестетіп көріңізші, ав-
тострада да көпір жарылып алдыңғы машиналар тоқтап қалады, бірақ арт-тағы
көліктер алға жылжи ... ... ... ... ... қызметі
жолды бөгемегенше «тығын» үзарған сайын, оны тарату қиынға соғады.
1.2. Бейдағдарыстық басқаруды үйымдастыруды, концептуалды
түрғыдан қарастыру
Өндірістік - экономикалық іс-әрекетті басқару теориясында ... ... ... басты бағыттардың біріне айналуда. Барлық
деңгейдегі щаруашылықтағы ұдайы ... ... ... ...... кәсіпорыннан бастап глобалды экономикаға
дейін тәжірибелі түрде ... ... ... ... ... ... қажеттілігін
жоғарлатады. Сонымен қатар бүгінгі күнгі экономикалық әдебиеттердің
дағдарысқа ... ... ... ... ... дағдарысты
басқарудың теоретика-методологиялық базистері әліде қалыптасу стадиясында
екенін көрсетеді. Сондықтан да, қазіргі ... ... ... қалыптасқан дағдарысты басқару теориясына бәскелес ретінде
айтуға болады.
Проактивті және реактивті дағдарысқа ... ... ... қарау, соңғы уақытқа дейін дағдарысқа қарсы менеджменттің басты
сүрақтарына кірмеді [23]. Әзірге ... ... ... ... кең ... ... жоқ, және жекелей ғалымдар әртүрлі түсіндіріп
жүр.
Бірақ, қарама-қайшы қарастыру көздерін, біржағынан ... ... ... ... да бір ... ... ... стратегиясына қарағанда, тактикасын, менеджмент теориясындағы классиктер
еңбегінен көруге болады. Бірақта, үзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... қатарына кірген жоқ, сондықтан да
реактивті және проактивті ... ... ... ... болып, екі
мүлдем басқа методологиялық түрғыдан келгендегі, жағымды және жағымсыз
жақтарын ... ... өз ... ... ... ... әдебиеттерінде дағдарыстармен күресте проак-тивті
әдісті енгізуді қолдайтын пікірлерді кездестіруге ... ... олар ... үстанып, дағдарысқа қарсы басқарудың проактивті әдісінің басым
бағыттарын жүйелі қолдануды үсынбайды. Мысалы, жиі ... ... ... ... ... мақсатының алғы шарты болып, жай
ғана қиыншылықтарды масштабты дағдарыстарға айналдырмау» [24]. Мұндай нақты
мысалдар сияқты сөздер ... ... ... ... әдістемелі түрде
дәлелденбеген.
Біздің ойымызша, проактивті дағдарысқа ... ... ... ... ... ... оның дағдарыспен күрес кезіндегі
басым бағыттарны ғана емес, сонымен ... ... ... кеткен жөн.
Дағдарыс қүбылыстарын басқаруда проактивті әдісті таза түрде қолдану,
біржақты шектелген. ... ... ... аз ... ... да бір ... ... әдістерге қиындық туғызады.
Мысалға, 70 жылдары дамыған ... ... ... ... ... күтпеген жағдай болып, және сол кездегі макроэкономикалық әдістерге
жат қүбылыс болды. Бүндай ... ... ... ... ... қолдануға болады, бүл мысалда көрсетілгендей біраз
уақыт кезеңінен кейін нәтижесін береді.
Дағдарысқа қарсы басқарудың ... ... ... ... на-
рықтық шаруашылық жүйесіндегі әлеуметтік экономикалық процестердің жоғарғы
динамикасы болып табылады, ол екі ... одан да көп ... ... және ... ... ... ие ку-мулятивті эффекті
қалыптастырады. Бұған нақты мысал ... ТМД ... ... ... ... ол бір ... бір-бірін күшейткен бірнеше
дағдарыс қүбылыстары, ... ... және үзақ ... ... ... ... ... өрши дамуына байланысты проактивті дағдарысқа
қарсы ... ... ... ... ... ... ... реактивті және проактивті әдістерінің
басым бағыттары мен кемшіліктерін жүйелі түрде қарастыру ... ... ... негізгі бөліктерде салыстыруға мүмкіндік береді.
Біздің саналы түрдегі реактивті және ... ... ... ... ... ... ... әржақтың артықшылығы мен
кемшілігін айқынырақ ажырату ... ... ... ... ... проактивті де әдістері дағдарыс қүбылыстарымен күресте, түйықталып
қолданылмайды [25]. Сонымен бірге, реактивті дағдарысқа ... ... ... ... ... үйым ... ... болып жатқан
дағдарыс қүбылыстарына әсер ететін ... ие. Бүл ойды ... ... ... ... ... де, және ... деңгейінде де кең тараған. Макроэкономикалық процестерді мемлекеттік
реттеудің бүкіл тарихы реактивті ... ... ... ... ... ... баяу қүбылыс болып, әлемдік энергетикалық дағдарысты ай-
туға болады. Халықаралық деңгейдегі бірыңғай тиімді және ... ... ... қүру ... ... дамыған елдер энерго үнемдеу
бағдарламасын жасауымен шектеледі, тек ... ... ... ... ... тез ... энерго тасымалдаушылардың барлық түріне акциздік
төлемдерді қосқанда. Ең біріншіден ... ... ... 30 жылда
дамыған елдер энерго түтыну қүрылымы ... ... ... ... ... отын түрлерінің бірқатарына бекітілген жоғары 60-70 % бөлшек
саудада алынатын жоғары салық мөлшері де тиімділік ... ... ... мен коорпациялар арасын-дағы
қатынастағы дағдарысқа қарсы ... ... ... көп ... және орта ... ... ... қарсы мененджменттің реактивті
әдісін үсынады. Жоғары бәсекелестік саладағы кіші кәсіпорындар ... ... ... максималды экономдауға тырысады, сондықтан да
кішігірім компаниялардың тоқырауға үшырауы, дағдарыс ... ... ... ... ... заңды құбылыс. Ірі
масштабтағы бизнес шеңберіндегілер дағдарысқа ... ... аса ... ... Сонымен қатар ірі
компаниялардың басым бөлігі (кіші бизнестегілер ... ... ... реактивті әдісін қолданады [26]. Бұл ... ... ... ... ... және орта ... мақсаттарға бағыттапған, ең ал-
дымен ағымдық ... ... ... үстап тұру. Бұл позициядан қарағанда,
дағдарысқа қарсы шаралар шығындары, өнділірген өнімнің өзіндік қүнын көтеру
элементі ретінде ... ... ... ... ... ... ... Бұл контексте ірі коорпарациялардың негізгі бөлігі,
құрылымдық бөлІмшелерді аз қүрып, олар тікелей дағдарысқа ... ... ... Ірі ... ... функциясы ішінен,
дағдарысқа қарсы басқару басым бағыттар қатарына жатпайды. ... ... ... ... ... қүрылымдық бөлімшелерін қаржыландыруда
дағдарысқа қарсы менеджменттің жеңілдетілген әдістерінің формалары мен
процедура-ларын ... ... ... ... ... ... ... болуы көрініс табады.
Ірі компаниялардағы басқару функцияларының ... ... ... ... ... ... ... объективті жағдай
туғызады, және дағдарысқа қарсы басқару да тізімде бар [27]. Сондықтан да
ірі ... ... ... ... орны ... дағдарысқа қарсы
менеджменттің жеңілдетілген әдісінен бас тартады. Бүндай корпорацияларда
дағдарысқа қарсы басқарудың таза реактивті әдісінен бас ... одан ... ... ... көп ... ... қарсы басқарудың проактивті концепциясын жасағанда тікелей
дағдарыс қүбылыстарын аз ... ... ... ... ... ... жөн. ... жағдайда стратегиялық сұрақтарды шешу
кезінде мақсатты түрде дағдарыс жағдайының толысу тактикасын ... ... ... ... ... ... бір ұзілісте, ха-лыққа
білгісіз шараларды жүргізер алдында ұстап тұра алады ... ... ... ... ... ... және ... ойымызша, дағдарысқа қарсы проактивті басқаруды кешенді түрде,
әртүрлі кең әдіс жиынтығын ... ... ... ... ... ал оның ішінде: дағдарыс қүбылыстарының қарама-қайшы күшті ... ... ... ... ескертулер мен алдын-алуларды
пайдалану және болып жаткан ... ... ... ... ... ... ... деңгейде, дағдарыс
жағдайларын алдын-алудың қосымша шығындырын рационалды деп мойын-дауға
болады. ... ... ... ... проактивті ... ... ... ... қажет, мүмкін болатын табиғи
апаттардан, әртүрлі технологиялық ... және ... ... ... және ... да көптеген дағдарыстар.
Жекелей компаниялар мен ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады.
Осыған ұқсас мысалды ұлттық экономикалық катынастардан келтіруге
болады, өндірісті диверсификациялауды жүргізудің өзі ... ... ... ... ... ресурстарын жүмылдыруға, өндіріс қуатын
арттыру, шикізат ... және тағы ... ... бе-реді. Ұлттык
экономиканың дағдарысқа ... ... ... ... ... арқылы көтеруге болады, яғни әлемдік ... ... пен ... знерготасмалдауыш-тарға өзгерістердің
жағымсыздығымен байланысты.
Біз ұсынған конңептуалды 6-шы суретте проактивті дағдарысқа қарсы
басқаруды үйымдастырудағы ... ... ... мен ... ... ... ... әдісін, сыртқы
экономикалық ортаның жағымсыз әсері ... ... ... ... ... бөлігі ретінде өзара ... ... ... ... бүтіндігі барлық басқару бөлімшелерінің
өзара іс-әрекетінің ... ... ... ... реттеу ор-
гандары) дағдарысқа қарсы басқару бағдарламасын жасаудан және іске ... ... ... ... болып дағдарысқа қарсы басқарудың ... ... ... ... ... ... ... бойын-ша,
дағдарысқа қарсы басқару проактивті әдісінің стратегиялық мақсаты, ... ... ... ... оның мәні ... ... көре білу мен
мүмкіндіктерінде көрініс табады, дағдарыс жағдайларына белсенді қайшы тұру,
бірінші кезекте, профилактикалық және ескертпелі формаларын және ... ал ... ... дағдарыстардың пайда болу себептерін түп
орнымен жою.
Дағдарысқа қарсы проактивті әдісті қолдану жағдайды толықтай шеш-пейді,
бірақ жоғары табысты өндірістік - ... ... ішкі ... ... ... ... шектеулер орнатады,
егер жоғары табыс табу коммерциялық және өзге ... тура ... ... ... ... да ... ... мұмкін (венчурлық опера-
цияларды жүргізу), бірақ бүл мүқият ... ... ... болуы
керек, әрине олар, үзақ мерзімді орнықты даму стратегиясының ... ... ...... ... қарсы басқаруды ұйымдастырудың
концептуалды сызбасы
1.3 Бейдағдарыстық менеджмент: бейдағдарыстық басқару құралдары ... ... ... экономистермен "негізгі
мәселе дағдарыстан шығу болатын, ... ... ... ... ... жою үшін ... қызмет" ретінде анықталады. Бүл қызмет
"кәсіпорынның қызмет етуіне қауіп ... ... шығу үшін ... мен тәсілдердің кәсіпорында ... ... ... ... ... ... ... қатаң және
жылдам шешім іс-шараларды жүргізумен бір уақытта байланысты қысқа мерзімді
мәселерге бүкіл назар аударылады. Кейбір ... ... және ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы менеджментте
керісінше, "жақындап келе жатқан үзілмелі пункт (дағдарыс) жайлы мәлімдеуге
және дамудың жаңа ... ... жол ... ... кұру ретінде
анықтайды [29].
Мақсатты қоюмен қатар, дағдарысқа қарсы менеджмент ұғымы ... ... да ... ... бұл ... ... дағдарыстық үрдістің әлсіреуіне, өтілуіне әкелетін іс-шараларды
әзірлеу мен жүргізу жөніндегі барлық ... бар, бүны ... ... ... ... қарсы менеджмент сияқты сипаттау қажет, және екіншіден,
бүдан тағы дағдарыстың алдын-алуды және ... қосу ... ... ... ... дағдарысқа қарсы менеджмент үғымы болады. Ұқсас анықтаманы
Янике де берді, бұнда ол ... ... ... ... ... дағдарыс шеңберіндегі әрекеттер мен ... және ... ... ... қарсы менеджмент"
немесе "антиципативті (озық) дағдарысқа қарсы ... ... ... ... анықтайды [30].
Бұл жұмыста "бейдағдарыстық менеджмент" үғымы ең кең мағынада
қарастырылады және уақытша ... ... ... қою ... ... саласындағы сипаттаманы да есепке алады, сондықтан, "дағдарысқа
қарсы менеджмент" кәсіпорында базисті айнымалы шамаларды сақтау ... ... мен ... ... ... ... табыс немесе айналым сияқты базисті айнымалы шамалардан
сақталуын қамтамасыз етуге тікелей әсер ету үшін ... ... ... ... ... бөліктері өтімділіктің ... ... бір ... жету сияқты нақты мақсат қоюмен
сипатталады [31]. Бүл мақсатқа ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы концепцияны әзірлеуде, бүрынғы ... ... ... ... ... ... ... мақсатты бүрынғы, дағдарысқа дейінгі жағдайды қалпына келтіру
болатын; бірнеше критерийге негізделген іс ... ... мен ... ... ... қарсы, "антиципативті дағдарысқа қарсы менеджмент" нақты іс-
шараларды әзірлеу ... ... ... сатыда ғана
қалыптастырыла алатын ... ... ... ... ... ... ... салаларын қамти алатын менеджменттің үзақ
мерзімді ... ... ... жеңу ... - ... ... ... жеңу
жөніндегі жоспарланған және кейіннен жүзеге асыруға болатын жөне реактивті
және антиципативті категорияларға бөлуге ... ... ... ... ... ... жүйелі көрініс түрінде түсіндіреді [32].
Ең басында, дағдарысты жену ... ... ... ... ... ... ... басшылық, мемлекеттік органдар) дағдарысқа
деген өз қатынасын әзірлеуі керек. Бүл өте қажет, ... бүл ... ... ... ... өз ізін ... ... екі концепциясы бар:
Сақтауға бағытталған дағдарыс қатынасы. Мүнда дағдарыс қауіп ... ... ... бүл араласқан индивидумдар немесе үжым ... пен ... ... ... Оның ... ... ... кері түсініледі де, іс-шаралар ... ... ... ... ... ... әзірленеді.
Дағдарысқа қатынас - жаңаға бағытталған. Бұл жағдайда дағдарыс кәсіпорынның
дамуьшың эволюциялық үрдісінде жаңаруға, қайта қүрылуға ... ... ... ... ... ... бір ... немесе
дүрыс белгіленбеген мақсаттар мен төртіптерден босауды енгізеді. Мұның
салдарынан, дағдарысты тудырған ... ... ... қойылатын
талаптар оң жағынан қарастырылады, мұнда негізінде дағдарыспен күрес ... ... жаңа ... ... ... ... Дағдарыс
жағдайы кәсіпорынның төлем кабілетсіздігімен ғана емес, оның менпгік иелері
мен ... ... ... де ... экономика жағдайында дағдарыстьқ жағдайлар жалпы жүйеде де,
жекелеген шаруашыльщ жүргізуші субъектілерде де ... ... ... ... ең ... ... тексерілетін баламалы механизмдерді әзірлейді,
кейіннен олар теориялық түрде негізделеді. Ондай механизмдердің бірі больш
корпоративті құрылымдау болып ... ... ... ... ... ... іскерлік циклының бір бөлігі болып табылмайтын,
өндірістегі ... ... ... ... ... жатады.
Құрылымдау жәніндегі қызметті екі түрге бөлуге ... ... ... үшін ... ... ... есіруге, компанияны
әрекеттегі сияқты ұстаумен байланысты басқа да міндеттер мен корпоративті
меншікті сақтауға бағытталған. Дағдарыстық жағдайдағы компанияны ... ... ... ... ... әрекеттегі кәсіпорындар
жағдайына оралту ... ... ... ... ... ... ... шыға отырып, дағдарыстық
жағдайды басынан кешіріп отырған компанияларды күрылымдау қағидалары мен
техникасы, мақсаттары қызығушылық ... ... ... ... - компанияны дағдарыстан шығару. Мұнда
ондіріс тиімділігін арттыру, активтерді басқарудың ... ... ... ... ... ... бағынышты мақсаттарға
жету қажет. ... ... ... маңызды көрсеткіші
ретінде меншікті капитал қүнының өсуі жүреді, ... ... құру ... осы ... жүреді. Компанияның қүнының ... ... ... ... кездейсоқтық емес меншік иелерін соңында өндіріс типі мен
технологиясы, өнім параметрлері, откізу нарьқтары қызықтырмайды да ... ... ... критерийі болып меншік иелерінің
жеке ... ... ... да, ... дамуын да щарттайтын ... ... ... өсуі ... құны ... ... ... анықталады. Мұндай
бағалаудың үш дәстүрлі әдісінің, біздің ... ... ... ... ... ... ... ақша ағымы әдісін
ғана көрсетеді. Бұл ақша ... ... ... ... мен де,
кәсІпорынның операциялық, инновациялық және ... ... ... ... ақша ... көрсеткішінің экономикалық мағынасымен ... ақша ... ... ... ... қүнының
көрсеткіші, кәсіпорынды түрақтандыру кезеңінде (есепті кезең) ағымдағы
құнына ... ақша ... және ... ... ... ... ... қүнынан қалыптасады. Ақша ағымы кәсіпорынның қарыз
міндеттемелеріндегі өзгерістерді, меншікті ... ... және ... ... қажеттіліктерді, сонымен қатар, мақсатты қаржы ресурстары
ретіндегі кәсіпорын иелігіндегі қалған ... ... ... ... таза ... ... негізінде анықталады. Дисконтталған ақша
әдісінің моделін формула түрінде көрсетуге ... ... ақша ... ... алынған бизнес қүны көбіне кері
шама болып шығады, бүл ... ... ... ақша ... ... ... Бүл дағдарыстың жағдайлардың меншікті
айналым қорларының үнемі жетпеді, маңызды қарыз міндеттемелерін ... ... ... ... ... қорларды көп рет
тіркемей қайта бағалау нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Қайта құрудың дәстүрлі міндеті - бизнес құнын максималдау оның
концепциясын ... ... ... ескереді. Бірінші кезеңде
компанияньщ құны дисконтталған ақша ... ... ... ... Содан соң, кәсіпорынның операциялық, инвестициялық және
қаржылық ... ... ... әр түрлі нүсқалары әзірленеді.
Құн қозғалысын анықтайтын инвестициялық факторларға негізгі және
айнымалы қорларға салымдарды басқаруды, капиталдың меншікті
айналымының деңгейін оңтайландыруды жатқызуға болады. Осыған
байланысты ... ... ... ... ... ... ... басқару, қуаттардьщ кеңеюі,
капитал ... ... ... сату талданады. Қаржылық факторлар
қатарына меншікті капитал құны, оның қарыз ... ... ... жатады. Іскерлік тәуекел факторларын басқару, капиталдың ... ... ... дивидиендті саясат талданады. Іскерлік
тәуекелдің төлемдері, инвестор алғысы ... ... ... ... ... ... құнын арттырады.
Қайта құру стратегиялары қарапайымнан күрделіге қарай қарастырылуы
керек - минималды ... ... мен ... қаржыландыруды ескеретін
нүсқадан, өндірісті толыгымен қайтажарақтандырудың инвестициялық ... ... ... ... ... ... кредиторлардың
талаптарын қанағаттандыру болатындай жағдайда тұрғанын ескеру қажет. Оған
жету, қайта құрудың ... ... ... қүнын максималдауды шешумен
әрқашан үйлесе бермейді, ... бұл ... ... зор ... мен қосымша сырттан қаржыландыру қажеттілігінен тәуекелдің жоғары
деңгейімен қатар жүреді.
Ауыр дағдарыс кезінде қайта күру концепциясын таңдау, ... ... ... тәуекел деңгейімен бизнестің нөльдік немесе нөльге ... ... ... ... шарт ... ... ... ақша ағымы моделінде есепке алынатын, кәсіпорын үшін ең тиімді қарыз
міндеттемелерін жабу ... ... ... ... болу керек. Бүл
концепция кәсіпорынның меншік иелері үшін тартымды бо-лып табылмайды, бірақ
біздің ... ... ... нұскаларының бірі болуға құқылы [34].
Көрсеткіштің нақты мәні мен бірліктің арасындағы кері ... ... ... ... ... ... ... күру үрдісінде қүрылуы керек бизнестық қосымша
қүньш есептеу үшін пайдалана алады.
2 ... - ... ... жағдайды экспрес-талдау үшін
қолданылатын көрсеткіштер
| ... ... ... |
| ... |дағдарысы |дағдарысы | ... | |• ... | | ... < | | ... | | ... | |• ... | | ... ету | | ... < 0,1| | ... | |• | ... < 0,6| | | ... | |• | ... | | | ... < 1,4 | | | ... | |• | ... | | | ... < 0,3 | | | ... ... | |• | | ... < !/0| | | | ... болуы | | | | ... | |• | | ... өсуі | | | | ... |• | | | ... | | | | ... - | | | | ... | | | | ... кррлардың |• | | | ... | | | | ... - | | | | ... | | | | ... |• | | | ... ... | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... экспресс - талдау үшін қолданылатын
көрсеткіштер.
Стратегиялық дағдарыс. Нәтижелер дағдарысы. ӨтімдІлік ... ... ... ... < ... ... ... ету коэффиценті

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және табиғи ресурстардың қоғамда пайдалануы22 бет
Дағдарыстың пайда болу табиғаты32 бет
Атмосфералық ауаны қорғау туралы18 бет
Жерді табиғи – ауылшаруашылық аймақтарға бөлу60 бет
1929—1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс27 бет
Бейдағдарыстық басқарудағы кризистік жағдайларды бақылау90 бет
Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер4 бет
Дағдарыс жағдайында ұйымда персоналды дамыту68 бет
Дағдарысқа қарсы басқару81 бет
Дүниежүзілік экономикалық дағдарыстағы Қазақстан қоғамындағы проблемалар және оны шешу жолдары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь