Табыстар есебі


1 Бюджетпен салықтар бойынша есеп айырысу есебі
2. Шығындардың танылуы
3. Негізгі құралдардың тозуының есебі және оларға амортизация есептеу тәсілдері
Капиталдың өсуіне әсер ететін операциялар қатарына үлес қосушылар есебінен капиталдың өсімі жатқызылмайды . Өнеркәсіптік компанияның операциялық циклі келесі кезеңдерден тұрады.
1. Материалдарды сатып алу.
2. Материалдарды дайын өнімге айналдыру
3. Дайын өнімді тексеруден өткізу
4. Дайын өнімге сатып алушылардан тапсырыс алу
5. Тапсырыс берушілерге дайын өнімді тиеп жөнелту және шот жіберу
6. Тапсырыс берушінің дайын өнімді алғандығы жөнінде ресми хабарламасын алу.
7. нақты ақша сомасының келіп түсуі (алу).
Табыс осы операциялық циклдің 1 нүктесінде танылу қажет.
Табысты тануға байланысты 2 негізгі мәселе бар:
1. Табыс қашан (қай есепті кезеңде ) танылуы қажет
2. Қандай сала табыс ретінде танылуға тиісті.
Консерватизм қағидасына сәйкес табысты тану қажет есепті кезең анық-ды. Осы қағида бойынша табыс ең алғашқы кезеңде, яғни к.о. табысты алу мақсатында барлық әрекетті жүзеге асырған кезде танылуға тиісті.
Табыстың қандай сала мөлшерінде танылуы қажеттігі сату қағидасына сәйкес тьанылуға тиісті. Мысалы: компания екінші компанияға ксерокс сатып алу жөнінде келісімшарт жасады. Ксероксті келесі айдың басында жеткізіп беру келісілді.
Егер келісім желтоқсан айында жасалған болса, онда консерватизм қағидасына сәйкес сатып алушы ұйым сатушыдан ксерокс келіп жеткенге дейін сатушы табыс алғандығын көрсете алмайды. Егер аппаратты қаңтар айында жеткізген болса , онда табыс сомасы келесі есепті жылы танылуға тиісті.
Сату қағидасына қатысты мысал:
Сауда ұйымы кондиционерлерді 30000тг сатады. Сатып алушы 30 күн ішінде шотты төлеуге келісім береді. Сатушы ұйым сатып алушы ұйымның төлем қабілеттілігінің жоғары болуға байланысты 30000 тг мөлшеріндегі табысты танып есепке алады.
Қаржылық септілік көрсеткіштері ретінде табысты тану үшін келесі шарттардың бірі орындалуы қажет :
1. Алынатын табыс сомасының өте жоғары шынайлық дәрежесінде бағалау мүмкіндігі бар
2. Осы іс – шарамен байланысты табыс сомасы алынуының мүмкіндігі өте жоғары болған жағдайда
Табыс келесі операциялар нәтижесінде алынуы мүмкін:
1. Тауарлы – материалдық қорларды сату нәтижесінде
2. Қызмет көрсету нәтижесінде
3. Активтерді уақытша пайдалануға беру нәтижесінде

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Табыс дегеніміз – к.о.-ң есепті кезеңдегі әдеттегі қызметінен алынған;
оның капиталының өсімін білдіретін эк-қ тиімділіктің жиынтық түсімдері
болып табылады.
Капиталдың өсуіне әсер ететін операциялар қатарына үлес қосушылар
есебінен капиталдың өсімі жатқызылмайды . Өнеркәсіптік компанияның
операциялық циклі келесі кезеңдерден тұрады.
1. Материалдарды сатып алу.
2. Материалдарды дайын өнімге айналдыру
3. Дайын өнімді тексеруден өткізу
4. Дайын өнімге сатып алушылардан тапсырыс алу
5. Тапсырыс берушілерге дайын өнімді тиеп жөнелту және шот жіберу
6. Тапсырыс берушінің дайын өнімді алғандығы жөнінде ресми хабарламасын
алу.
7. нақты ақша сомасының келіп түсуі (алу).
Табыс осы операциялық циклдің 1 нүктесінде танылу қажет.
Табысты тануға байланысты 2 негізгі мәселе бар:
1. Табыс қашан (қай есепті кезеңде ) танылуы қажет
2. Қандай сала табыс ретінде танылуға тиісті.
Консерватизм қағидасына сәйкес табысты тану қажет есепті кезең анық-ды.
Осы қағида бойынша табыс ең алғашқы кезеңде, яғни к.о. табысты алу
мақсатында барлық әрекетті жүзеге асырған кезде танылуға тиісті.
Табыстың қандай сала мөлшерінде танылуы қажеттігі сату қағидасына сәйкес
тьанылуға тиісті. Мысалы: компания екінші компанияға ксерокс сатып алу
жөнінде келісімшарт жасады. Ксероксті келесі айдың басында жеткізіп беру
келісілді.
Егер келісім желтоқсан айында жасалған болса, онда консерватизм қағидасына
сәйкес сатып алушы ұйым сатушыдан ксерокс келіп жеткенге дейін сатушы табыс
алғандығын көрсете алмайды. Егер аппаратты қаңтар айында жеткізген болса ,
онда табыс сомасы келесі есепті жылы танылуға тиісті.
Сату қағидасына қатысты мысал:
Сауда ұйымы кондиционерлерді 30000тг сатады. Сатып алушы 30 күн ішінде
шотты төлеуге келісім береді. Сатушы ұйым сатып алушы ұйымның төлем
қабілеттілігінің жоғары болуға байланысты 30000 тг мөлшеріндегі табысты
танып есепке алады.
Қаржылық септілік көрсеткіштері ретінде табысты тану үшін келесі
шарттардың бірі орындалуы қажет :
1. Алынатын табыс сомасының өте жоғары шынайлық дәрежесінде бағалау
мүмкіндігі бар
2. Осы іс – шарамен байланысты табыс сомасы алынуының мүмкіндігі өте
жоғары болған жағдайда
Табыс келесі операциялар нәтижесінде алынуы мүмкін:
1. Тауарлы – материалдық қорларды сату нәтижесінде
2. Қызмет көрсету нәтижесінде
3. Активтерді уақытша пайдалануға беру нәтижесінде

Алынған табыс сомалары әр түрлі әдістер бойынша еспке алынады
1. Жеткізілуіне байланысты есепке алу әдісі
2. Мәмілені іске асыру кезеңдері бойынша есептеу әдісі
3. Өндіріс бойынша есепке алу әдісі
4. Құнын бөліп төлеу әдісі
Табыстар есебі шоттар жоспарының алдынғы бөлімінің пассивті шоттарында
(реттеуші шоттарды есепке алмағанда ) жүргізіледі. Табыс сомасының пайда
болу және көбеюі пассивті шоттардың кредиттік айналымында , ал дебеттік
айналымында табыстар сомасының есептен шығарылуы көрсетіледі.

Тауарлы - материалды қорларды сату нәтижесінде алынған табыстар сатып
алушыға меншік құқығы толық берілгенде және сатумен байланысты шығындарды
бағалау мүмкін болған жағдайларда танылады.
ҚР да есептеу қағидасын (принцип начисления ) қабылдағанға дейін кассалық
тәсіл қолданылып келген.
Кассалық тәсіл бойынша табыс сомасы ақша қаражаттары сатушының шотына
нақты келіп түскенде ғана танылып есепке алынады.
Халықаралық стандарттарға көшуге байланысты барлық ұйымдар 1996 жылдан
бастап есептеу принципін қолданады. Есептеу принципі бойынша табыс сомасы
нақты келіп түскенде емес алған пайда болған кезде танылады.
Тауарлы – материалдық қорларды сату нәтижесінде алынған табыстарды дұрыс
тану үшін сату жөніндегі келісімнің шарттарын толық зерттеген жөн. Сату
кейінге қалдыру схемасы бойынша сатқан жағдайда товарды тасымалдап
жеткізу сатып алушының өтініші бойынша кейінге қалдырылады.
Сатып алушы меншік құқығын иеленген жағдайда да сатушы табыс сомасын ғана
алады. Белгілі шоттар бойынша тауарларды тиеп жөнелткен жағдайда табыс
төмендегідей түрде танылуы мүмкін
1. бекіту және тексеру
Мұндай жағдайда сатуша тауарды жеткізіп, орнатып, тексеруден өткізгеннен
кейін ғана табыс сомасын тани алады.
2. Консегнацияға сатқан жағдайда сатушы табыс сомасын тауарды алушы 3-ші
жаққа сатқаннан кейін тануына болады.
Сонымен қатар шотты толық төлеп біткеннен кейін сатып алушы тауарды
тасымалдап жеткзеді . Мұндай жағдайда сатушы тауарды жеткізіп бергеннен
кейін табысты кіріске алады.
Толық немесе жартылай алдын ала төлем жааған жағдайда табыс сомасы сол
тауармен байланысты барлық тәуекел мен түсімдер сатып алушыға өткеннен
кейін танылады.
Құнын бөліп төлеу шарты бойынша табыс срмасы есепті кезеңдегі кезекті
төлем мөлшерінде табыс ретінде есепке алынады.
Жылжымайтын мүлікті сатқан кезде табыс сомасы меншік құқығы сатып алушыға
өткен кезде ғана табыс танылады.
Қызмет көрсетумен байланысты табыстар келесі шоттар орындалғанда танылады:
1. мәмленің есепті кезең соңына аяқталатындығын дәл анықтау мүмкін болғанда
2. мәмлені жүзеге асырумен байланысты шығындарды дәл бағалау мүмкін болған
жағдайда
Мәмленің аяталу кезенің анықтаудың 3 әдісі бар
1. белгілі бір мерзімдегі нақты шығындардың мәмле бойынша жалпы шығын
көлеміне пайыздық қатынасы арқылы
2. Белгілі бір мерзімде нақты орындалған қызметтердің мәміле бойынша жалпы
көрсетілуге тиісті қызметтер көлеміне пайыздық қатынасы арқылы
3. нақты орындалған жұмыстарды талдау арқылы
Активтерді пайдалануға берумен байланысты пайыздық , роялти, дивидент
түрінде табысты тануға болады.
Қызмет көрсетуден алынған табыстарды танудың 4 әдісі бар :
1. нақты орныдау әдісі
Бұл бір әрекетті орындау нәтижесінде алынатын табыс. Мысалы : шаштараздың
табысы, стомотологтың табысы т.б.
2. пропорционалды орындау әдісі
Бұл әдіс қызметтің көрсетілуі бір кезеңнен астам уақытты қамтыған жағдайда
алынатые табысты тану әдісі. Мысалы: банктердің ипотекалық төлемдерді өңдеу
нәтижесінде алынатын табыс, оқытушының табысы.
3. қызмет көрсетудің аяқталуына байланысты табысты тану әдісі. Бұл әдіс
бойынша сериялық өндірісте немесе бір типтес емес операцияларды орындаудың
ең соңғы кезеңінде табыс танылады. Мысалы: жүк тасымалдаушы ұйым, жүкті
қораптап, тиеп тасымалдап, сатып алушыға жеткізіп бері операцияларды ,
толық жүзеге асырғаннан кейін ғана табысты тани алады.
4. инкассалық әдіс. Бұл әдіс бойынша нақты ақша сомасы сатушы ұйымға келіп
түскеннен кейін ғана танылады.
Бух есепте 6020 шоты бойынша қайтарылған товарлар құны , ал 6030 шоты
бойынша сату көлемі мен баға жеңілдіктері есепке алынады. Бұл шоттар
реттеуші активті шоттар болып табылады. Өнімдер, жұмыстар қызметтерді
сатудан алынған табыс сомасы 6010 – пассивті шотында есепке алынады. Осы
шотта есепке алынған сомасы 6020 және 6030 шоттарында көрсетілген сома
мөлшерінде кемтіледі.
Мысалы компания телевизорлар сатады . Шотта көрсетілген 150 мың тг шот –
фактураны ұсынғаннан кейінгі 10 күн ішінде төлесе сатып алушы 2 %
жеңілдікке ие болады. Шот – фактура 10 сәуірде жазылған .
Дт 1210 Кр 6010 =150 мың тг
Сатып алушы 20 сәуір күні төлеген жағдайда :
Дт 1040 Кр 1210 =147 мың тг
Есепті кезеңде 3 мың теңге баға жеңілдігі алынған
Дт 6030 Кр 1210 – 3 мың тг

18. бюджетпен салықтар бойынша есеп айырысу есебі

Заңға сәйкес ұйымдар бірқатар салықтар түрін төлеуге міндетті№
Төленуге тиісті салық сомасының есептелуі кәсіпорындар үшін міндеттеме
ретінде есепке алынады. Салықтар бойынша кәсіпорынның міндеттемесі 3100
бөлімшесінің (3110-3190) пассивті шоттарында есепке алынады. Шоттар
пассивті болғандықтан? Олардың кредиттік айналымында есептелген салық
сомасы, ал дебеттік айналымында салықтардың төленуі көрсетіледі.
Салық кодексіне сәйкес салық түрлеріне:
      1. Корпорациялық табыс салығы.
    2. Жеке табыс салығы.
    3. Қосылған құн салығы.
    4. Акциздер.
    4-1. Экспортталатын шикi мұнайға, газ конденсатына рента салығы.
    5. Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдерi.
    6. Әлеуметтiк салық.
    7. Жер салығы.
    8. Көлiк құралдары салығы.
    9. Мүлiк салығы.

Сонымен қатар корпоративтік табыс салығы бойынша ұзақ мерзімді
міндеттеме пайда болады. Ұзақ мерзімді міндеттеме корпаративтік табыс
салығы сомасының кейінге шегерілуімен байланысты есепке алынады.
Кейінге шегерілген корпоративтік табыс салығының пайда болу себебі
кәсіпорынның табыстар мен шығындар жөнінде есептілікті салық салу заң
актілеріне сәйкес және бух. есеп стандарттарына сәйкес, жеке-жеке
құрастыруына сәйкес бух. табыс пен салық салынатын табыс сомасын анықталуда
айырма пайда болады.
Айырманың пайда болу себебіне байланысты тұрақты және уақытша деп
екіге бөлінеді.
Тұрақты айырмалыр табыстар мен шығындардың келесі түрлеріне байланысты
болады:
1. Айыппұл сомаларына байланысты;
Бух. есепте бұл сомалар жылдық табыс сомасын азайтады. Ал салық
есебінде жылдық жиынтық табыс сомасын есептегенде шегерімге
жатқызыдмайды.
2. Іс-сапар ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Табыстар мен шығыстардың ұғымдары және есептілігінің ұйымдастырылуы
Табыстар мен шығындардың есебі
Табыстар мен шығыстар есебі
Ұйымдағы табыстар мен шығыстардың мәні мен жіктелуі
Негізгі және негізгі емес қызметтердің табыстары мен шығыстарының есебі
«Семей жолдары» ЖШС-тың жылдық жиынтық табысы
Табыстар мен шығындардың бухгалтерлік есебі
Табыстар мен шығыстар есебі туралы
Ұйымның табыстарының есебі мен аудиті
Кондитер кәсіпорынында табысты болуды және қалыптасуды талдау
Пәндер