Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының қалыптасуы,және қызмет атқару механизмдері

Жоспар.

І.тарау. Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының қалыптасуы,және қызмет атқару механизмдері.

І.1 Қазақстанда қаржы нарығының қалыптасуы.

І.2.Қазақстан банк жүйесінің қалыптасуы. Құрылымы.

ІІ.Тарау .Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарғының
қалыптасуы.
ІІ. 1. Бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы.
ІІ. 2. Бағалы қағаздар нарығының құрылымы.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасының қазіргі банк жүйесінің құрылуы 1990 ж. желтоқсанында ҚазКСР-ның Жоғары Кеңесі қабыядаған "Банктер және банк қызметі туралы, Заңынан бастау алады. Заңға сәйкес республикада екі деңгейлі банк жүйесін құрылды: жоғары (бірінші) деңгейдегі банк - ҚазКСР-ның Мемлекеттік банкі және төменгі деңгейдегі банк коммерциялық банктер жүйесі. Банк - өзінің жарғысы бар, толық шаруашылық және өзін-өзі қаржыландыру негізінде қызмет атқаратын заңды тұлға. Ол ақша қаражатын тарту, орналастыру және басқа банктік операциялар жүргізетін мекеме. Қазақ Кеңес Социалистік Республикасының территориясында жинақталған несие ресурстары осы Заң шыққан күннен бастап Республика меншігі болып саналатын болды. Мемлекеттік банк республиканың меншігі және оның Орталық банкі болып саналады. Қазақстан территориясында біртектес ақшаны пайдалану және біртектес ақша саясатын жүргізу мәселелері Одактық шартта көрсетілген. Оның айналымға монополиялы құқықпен ақша белгілерін эмиссиялауға, ақшанесие қатынастарын рет-теуге, мемлекеттік бюджетгің кассалық жұмысын жүргізуге, республика территориясында коммерциялық банктер ашуға рұқсат беретін құқығы бар.Мемлекеттік банк осы Заң бойынша қызмет атқарып, ҚазКСР-ның Жоғары кеңесіне есеп береді, жер-жерлерде өз мекемелерін ашуға құқығы бар. Мемлекеттік банктің басқару органы - оның басқармасы. Басқарманың төрағасын Республиканың Жоғары кеңесі 6 жыл мерзімге бекітеді. Банктің құрылымы мен міндеттері оның Жарғысында белгіленеді.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың, кооперативтер мен азаматтардың несие-есеп жұмыстарын жүргізу үшін республика территориясында коммерциялық банктер мен басқа несие мекемелері ұйымдастырылады. Коммерциялық банктер өз жұмысында осы Завды және Қазақстан Мемлекетгік банкісінің нұсқаулары мен ережелерін басшылыққа алады. Клиенттерімен шарттасып қызмет көрсетеді. Коммерциялық банктер мен басқа несие мекемелері мемлекеттік, ұжымдық, жеке және аралас (шетел капиталы қосылған) меншікте болуы мүмкін. Қазақстан заңдарына сай мемлекеттік банк (Орталық - Ұлттық банктен басқа) капиталы толығынан үкімет иелігінде, немесе акционерлік капиталдың басым бөлігі мемлекеттік құрылтайшылардың (мысалы, мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың) акциясы болғанда есептеледі.
Коммерциялық банктер өздерінің акционерлер жиналысында қабылданған Жарғысы бойынша қызмет істейді. Сонымен бірге республика территориясында шетел мекемелерімен бірігіп құрылған коммерциялық банктер қызмет істеуі мүмкін. Егер банктің жарғылық капиталын калыптастырғанда өзіміздің мемлекеттік емес кұрылым, немесе шетел мемлекеттік, ия болмаса мемлекеттік емес құрылымдары қатынасса, онда аралас банктің түрлері деп есептеледі. Аралас банктер мынадай варианттарда құрылуы мүмкін:
1.мемлекеттік-жеке мемлекеттік-кооперативтік
2.жеке-кооперативтік
3. мемлеттік-кооперативтік
Қосылып құрылған банктермен олардың филиалдарынын қызметі Қазакстан зандарьшен реттеледі делінген Занда.Сөйтіп тәуелсіз Қазақстан Республикасының банк жүйесінің қалыптасуы мен даму жолдарың 1-кестеде өрнектелгендей шартты түрде бірнеше кезеңге бөлуге болады. Бірінші кезең, 1917 ж. мен 1930 ж. аралығы - патшалык. Ресейден қалған банк жүйесін жаңадан қалыптастыру, бұл кезде әр түрлі меншіктегі банктер мен несие мексмелері қатар қызмет істеді.
Екінші кезең, 1930 ж. мен 1987 ж. аралығы - елде КСРО Мемлекетгік банкі әмбебап кьізмет атқарды, яғни ол мемлекетгің Орталық банкі ретінде эмиссиялау және несие беру кызметімен қоса клиенттерге де қызмет көрсетті.
Үшініпі кезең, 1988-1991 жж. аралыгы - елде мемле-кеттік маманданған банктердің кұрылуы, яғни КСРО Мемле-кеттік банкі "банктердің банкісі" ретінде эмиссиялык, ереже, нұскау жэне т.б. нормативтік актілер шығарушылық, бакы-лау және басқа қызметтермен шұгылданып, ал маманданған банктер экономиканың әр түрлі салаларына кызмет көрсетті. Сонымен бірге 1990 ж. басында кооперативтік және коммер-циялық банктер де құрыла бастады.
Төртінші кезен, 1991 жылдан казіргі уакытка дейін -нарықтық банк жүйесінің калыптасу кезеңі, яғни тауелсіз республиканың нарықтык қатынастарға өту жағдайында екі деңгейлі- банк жұйесінің пайда болуы және дамуы.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Абишев С. Лицом к мировой экономике //Экономика и жизнь, 1991,
№5.
2. Абутыипов Ж. На пути к рынку //Казахстан: экономика и жизнь,
№3,№.
3. Антикризисная программа правительства //Экспресс К°, 1993, 5, 6,
, 7яиваря.
4. 4 Арынов ЕМ, Социально-экономический аспект развития пробммных регыонов СССР. -Алма-Ата, 1989.
5. Арынов Е.М., Жаааманов Р., Елеусизов А. Иностранное участие е
оздоровлении эщюмики Казахстана //Саясат-Политика, 1995,
№1,2. ...
6. Аубакиров Я.А. Экономические аспекты преобразования собствето-
сти. (Преобразование собственности - основа формирования рыноч-
ной экономики в Казахстане) - Алматы, 1995.
7. Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана за 60 лет. -Алма-Ата, 1977.
8. Ашимбаев Т.А. Путыс рынку. -Алматы, 1994.
9. Будущий экономический обмен Казахстана. Сборник тезисов меж-
вузовской научно-теоретической конференции. -Алма-Ата, 1977.
10. Джафурнин К.Е. ТАСИС в Казазхстане //Саясат-Политика, 1995,
№7.
11. Есимов А.С. Приватизация - основа реформы сельского хозяйства
//Саясат-Политика, 19%, №2.
12. Ертлесова Ж.Д. Программы и планы действий по углублетю рефор-
мы в регионах //Саясат-Политика, 1996, №2.
13. Жатканбаев Е.Б. Осиовы формирования смешанной экономики. -
Алма-Ата, 1992.
14. Жуламанов Р.К. Сравнительный анализ уровня конкурентоспособно-
сти национальной экономики //Саясат-Политика, 1996, №3.
15. Исингарин Н.К. Реализация среднесрочной программы - основная
задача Правительства //Саясат-Политика, 1996, №2.
16. Кабдиев Д. Развитие экономической мысли в Казахстане. -Алма-
Ата, 1978.
17. Кажигельдин А.М. От инфляционной экономики к инвестиционной
//Сажат-Политика, 1995, №3.
18. Казахстанский справочник бизнесмена. -Алма-Ата, 1978.
19. Кашимбоев Р. Сбшюнсированностъ и эффектность развития эко-
номики региона. - Алма-Ата, 1991.
20. Кузембаев Н.К. іВетюнальные проблемы формирования территори-
альных эконом&ШХЩ пропорций и их совершенствования. - Аша-
Ата, 1985.
21. 208
22. Музапарова Л.М. Горно-металлургический комплекс Казахстана:
современное состояние и проблемы. - Алматы, 1995.
23. Назарбаев Н.А. Стратегия ресурсосбережения и переход к рынку. -
М., 1992.
24. Назарбаев Н.А Стратегия становления и развития Казахстана
как суверенного государства. - Алма-Ата, 1992.
25. Назарбаев Н.А. Қазақстан - 2030. -Алматы, 1997.
26. Нарибаев К.Н. Региональные аспекты управления экономикой. - Ал-
ма-Ата, 1986.
27. Национальная программа разгосударствления и приватизации в Рес-
публике Казахстан на 1993-1995 гг. (ІІ-этап) //Советы Казахста-
на, 1993, 11 марта

28. Нургалиев К.Р. Экономика Казахстана. - Алматы, 1997.
29. Нургалиев К.Р., Тулембаева А.Н. Банковский маркетинг. - Алматы,
1998.
30. Нефть и газ Казахстана (Экономический обзор). - Алматы, 1995.
31. Новые территориальные комплексы СССР. - М., 1977, с. 191-251.
32. Очерки экономической истории Казахской ССР /Под ред.
С.Б.Баишева. - Алма-Ата, 1974.
33. Программа стабилизации экономйки Казахской ССР и перехода к
рынку. - Алма-Ата, 1991.
34. Семенов П.Е., Косов В.Ф. Проблемы развития и размещения произ-
водительных сил Казахстана. - М., 1974.
35. Толымбеков К. Без конкуренции непг рынка//Казахстан: экономика
и жизнь, 1992, №8.
36. Туркебаев Э.А., Двоскин Б.Я., Исентаев К.Б. Проблемы региональ-
ной экономики Казахстана. - Алма-Ата, 1977.
        
        Тақырып:Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының қалыптасуы,және қызмет
атқару механизмдері.
Жоспар.
І.тарау. Қазақстан Республикасындағы қаржы ... ... ... ... Қазақстанда қаржы нарығының қалыптасуы.
І.2.Қазақстан банк жүйесінің қалыптасуы. Құрылымы.
ІІ.Тарау .Қазақстан ... ... ... ... 1. ... ... ... қалыптасуы.
ІІ. 2. Бағалы қағаздар нарығының құрылымы.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасының ... банк ... ... ж. желтоқсанында ... ... ... ... және банк ... ... Заңынан бастау алады.
Заңға сәйкес республикада екі деңгейлі банк ... ... ... ... банк - ... ... ... және төменгі
деңгейдегі банк коммерциялық банктер ... Банк - ... ... ... ... және ... қаржыландыру ... ... ... ... Ол ақша ... тарту, орналастыру және басқа
банктік операциялар жүргізетін ... ... ... ... ... ... несие ресурстары осы Заң шыққан
күннен бастап Республика меншігі болып ... ... ... ... ... және оның ... банкі болып саналады. Қазақстан
территориясында біртектес ақшаны пайдалану және ... ақша ... ... Одактық шартта көрсетілген. Оның айналымға монополиялы
құқықпен ақша белгілерін эмиссиялауға, ақшанесие қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... банктер ашуға рұқсат ... ... банк осы Заң ... ... ... ҚазКСР-ның Жоғары
кеңесіне есеп береді, жер-жерлерде өз ... ... ... ... ... ... ... - оның басқармасы. Басқарманың төрағасын
Республиканың Жоғары ... 6 жыл ... ... Банктің құрылымы мен
міндеттері оның Жарғысында белгіленеді.
Кәсіпорындардың, ... ... мен ... ... ... үшін республика территориясында коммерциялық банктер мен
басқа несие мекемелері ұйымдастырылады. Коммерциялық банктер өз жұмысында
осы Завды және Қазақстан ... ... ... мен ... ... Клиенттерімен шарттасып қызмет көрсетеді. Коммерциялық
банктер мен басқа несие мекемелері мемлекеттік, ұжымдық, жеке және ... ... ... ... ... ... Қазақстан заңдарына сай
мемлекеттік банк (Орталық - Ұлттық банктен ... ... ... ... ... ... ... басым бөлігі мемлекеттік
құрылтайшылардың (мысалы, мемлекеттік ... мен ... ... есептеледі.
Коммерциялық банктер өздерінің акционерлер жиналысында ... ... ... істейді. Сонымен бірге республика территориясында
шетел мекемелерімен бірігіп ... ... ... ... ... Егер ... ... капиталын калыптастырғанда
өзіміздің ... емес ... ... шетел мемлекеттік, ия болмаса
мемлекеттік емес құрылымдары қатынасса, онда аралас ... ... ... ... ... ... ... құрылуы мүмкін:
1.мемлекеттік-жеке мемлекеттік-кооперативтік
2.жеке-кооперативтік
3. мемлеттік-кооперативтік
Қосылып құрылған банктермен олардың филиалдарынын ... ... ... ... Занда.Сөйтіп тәуелсіз Қазақстан
Республикасының банк жүйесінің қалыптасуы мен даму ... ... ... ... ... ... бөлуге болады. Бірінші кезең,
1917 ж. мен 1930 ж. аралығы - патшалык. ... ... банк ... ... бұл ... әр ... меншіктегі банктер мен несие
мексмелері қатар қызмет істеді.
Екінші кезең, 1930 ж. мен 1987 ж. ... - елде КСРО ... ... ... атқарды, яғни ол мемлекетгің Орталық банкі ... және ... беру ... қоса ... де ... ... кезең, 1988-1991 жж. аралыгы - елде мемле-кеттік маманданған
банктердің кұрылуы, яғни КСРО ... ... ... ... ... ереже, нұскау жэне т.б. ... ... ... және басқа қызметтермен шұгылданып, ал маманданған
банктер ... әр ... ... ... ... Сонымен бірге
1990 ж. басында кооперативтік және коммер-циялық банктер де құрыла бастады.
Төртінші ... 1991 ... ... ... дейін -нарықтық банк
жүйесінің калыптасу кезеңі, яғни ... ... ... өту ... екі деңгейлі- банк жұйесінің пайда болуы және
дамуы.
І.тарау. Қазақстан ... ... ... ... қызмет
атқару механизмдері.
І.1 Қазақстанда қаржы нарығының қалыптасуы.
Қазіргі уакытта экономикасы нарықтық типпен дамыған ... ... екі ... банк ... ... ... тұрде одан
әрі өрістеуде. Онын бірінші деңгейінде эмиссиялық, кадағалау, нұсқау ереже
шығару, рұқсат ету және сол сиякты ... ... ... ... деңгейінде клиентгерге қызмет көрсететін ... ... Бұл ... ... ... банк ... ақша айналымын ұйымдастыратын орталык
банкпен, ал кәсіпорындарды, ұйымдарды және халықты несиелейтін коммерциялык
банк-терден кұрылған..
Банктерді ... және ... ... деп бөлу ... жаңа ... ... құруға септігін тигізуде.
Қазақстанда банк ... ... және ... даму ... ... Орталық банкі еліміз тәуел-сіздік алганнан
сон КСРО Мембанкінін ... ... ... 1990 ... ... Қазақстанның Мемлекеттік банкі ретінде кұрылып, ... ... ... Қазакстан Ұлттық банкі деп ... банк ... ... ... ... ... өз
қызметін Қазақстан Республикасы Пре-зидентінің 1995 ... 30 ... ... ... ... туралы" Заң күші бар Жарлығы
бойынша жүргізеді және осы Жарлыққа сай Президентке есеп ... ... ... банк өз ... Қазақстан Республикасының Конституциясын
және ёасқа зандарды, халықаралық шарттар мен ... ... банк - ... ... дербес балансы бар, өзіне тікелей бағынатын
төменгі ... ... тіке ... ... ... ... ... шаруашылық есеп
негізінде жүргізеді. Әр түрлі ... ... баж ... ... ... ... босатылады. Ол республиканың кез келген жерінде
және одан тыс ... ... ... және ... да ... ... бар. Өз жұмысын үкіметпен келісіп, ... ... ... ... ... ... ... жауапты емес,
дәл сол сияқгы, егер өзіне белгілі бір ... ... банк те ... ... ... ... ... Үкімет-
тің өкілдік және атқарушы органдарының Үлттык банк пен оның ... ... ... ... ... ... жоқ.
Қазақстан Үлттық банкі Қазақстан Республикасы заңдарының негізінде өзінің
қызметіне қарай Үлтгақ банк ... ... ... кейбір банктік
операция түрлерін жүргізетін барлық банктердің, банктік емес қаржы мекеме-
лерінің міндетгі түрде ... үшін ... ... ... ... ... ... Үлтшқ Бан-кінің хабаршысы", "Вестник
Национального Банка Казахста-на" атты ... және орыс ... ... ... жарияланады.
Ұлттык банктің иегізгі міндеті - ұлттық валютаның ішкі және ... ... ету. ... ... ақша ... ... банктік есеп айырысу мен ва-люталық ... ... ... және банк ... ... ... етеді;
- несие берушілер мен салымшылардың, сондай-ақ шетел валютасын сатып алу-
сату және ... ... ... ... және
басқа ... ... ... және ... ... ... сияқты
мемлекеттің экономикалық саясатын
жүргізеді.
Ұлттық банктін міндеті оның атқаратын қызметтері арқылы орындалады:
Қазақстан Республикасында мемлекеттік ақша-несие саясатын жүргізу, ... банк ... ақша ... көлемін реттеумен және ресми
проценттік мөлшердің деңгейін өзгертумен шұғылданады. Егер ... ... ... ... ... ... ... жағдайда Ұлттық
банктің несие салымдарын шектеуге және банк операциялары ... ... ... ... бар. ... алты айға ... ... бірінші кластық жай және айналмалы вексельдерді, чектерді ... және ... ... банк ... бағалы қағаздарын шығарады, сонымен қатар мемлекеттік
бағалы қағаздарды, облигацияларды, депозиттік сертификаттарды, дисконттық
және өтеу ... бір ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу
және сатумен шұғылданады. Ұлтгық ... ... ... ... ... ... жүретін төлем құралдарының ... ... ... ... ... және ... мен тиынды) эмиссиялау. Ол үшін ұлттық банк номиналдардың құрылымын,
теңге мен тиындардың пішінін (дизайн), олардың ... ... ... ... ... банктің қолма-қол ақша қаражатын шығаратын, теңге мен тиынның
қолма-қол ақшасыз эквивалентін алып сату ... ... ... ... ... бар. Сондай-ақ қолданылған ақша белгілерін
айналымнан шығарып, оларды жаңасымен айырбастап, тозығы жеткендерін жоюмен
шұғылданады.
Үшіншіден, ... ... ... ... Ол үшін ... республикадағы қайта каржыландыру жүйесін ұйымдастырып, бірінші класты
(жоғары ... ... ... ... және басқа активтермен
қамтамасыз етілген несиені алты ай ... ... ... банк — екінші
деңгейдегі банктер үшін ... ... ... ... ... ... де, шетел валютасымен де, сондай-ақ қамтамасыз етілген, ия
болмаса қамтамасыз етілмеген несиені ... ... ... ... жэне мерзімге береді. Қазақстан Республикасындағы есеп ... мен ... ... казақстандык теңгемен жүргізілетін
банкаралык есептесуді өз уакытымен және тоқтаусыз жүруін қамтамасыз ... ... ... ... ... және ... органдардың банкі және агенті
қызметін атқару үшін кепілшісі ... ... ... ішкі және сыртқы
қарызын өтеуге қатысады, ... ... ... ... ... ... болдырмау үшін қажетті іс-шараларды қабылдайды. Қаржы
министрлігімен келісілген шарт ... ... ... қағаздарды
орналастырып, олардың депозиторлық ісін жүзеге асырады.
Бесіншіден, банктердің ісін бақылау және ... ... Ол ... ... ... одан шет ... банктермен олардың
филиалдарын ашуға рұқсат және ... ... ... лицензия
береді. Барлық банктер, банк емес қаржы мекемелері және олардың клиенттері
міндетті түрде ... үшін банк ісі, ... ... ... жүргізу мәселелері бойынша нормативтік актілер ... ... ... ... есеп ... бухгалтерлік, банктік және
басқа есептің мерзімін, формасын, тізімін, тәр-тібін және әдісін ... ... ... бақылайды. Банктер мен олардын филиалдарының
қызметін жерғілІкті ... ... ... ... ... ... банк өзінің бақылау кызметін атқару үшін ... ... жэне ... ... ... ... реттеу және валюталык бақылау кызметі. Оны атқару
үшін ұлттық банк шетел валютасының және ... ... ... ... ... және тәртібін белгілеп, шетел ... ... ... ... онын ... ... ... шектеу қояды.
Резиденттер үшін шетел валютасын және шетел валютасындағы бағалы
қағаздарды Қазақстанға аудару, ... ... және ... ... тәртібін
белгілеп, сондай-ақ Қазақстан Республикасының резидентгерінің республикадан
тыс шетел валютасында шот ашуының мақсатын, тәртібін және жағдайын анықтап,
шот ашуға ... ... ... ... ... ... курсын реттейді. Халықаралық
есеп айырысуды ұйымдастырып, шетелдермен валюта-қаржылық және ... ... ... ... ... ... есебін
жүргізеді.
Жетіншіден, елдің алтын валюта қорларын басқару қызметі. Оны атқару үшін
Ұлттық банк мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің "Бағалы металдарға
және асыл тастарға байланысты қатынастарды мемлекеттік реттеу ... ... бар ... сай ... ... ... ... бірінші сатып
алушы құқымен қатынасып, қазақстандық және басқа өндірушілерден (сатып
алушылардан) ... ... ... ... қорын толтыру үшін ... ... ... ... сақтауға қабылдап, одан әрі сақталуын
қамтамасыз етіп, қажет жағдайда ... ... ... немесе үкіметтің тапсырмасы бойынша ... ... ... үшін ... ... ... алынған құндылықтарды
қабылдайды. Алтын және басқа да ... ... ... ... және өңделмеген табиғи асыл тастарды ішкі және сыртқы нарықта сатып
алу және сату ... ... банк өз ... өз ... ... Оның өз ... ... капиталынан, қайта бағалау ... және ... ... ... банктің жарғылық капиталы 20 млрд теңгеден қалыптасады және оның
міндеттемелерін қамтамасыз етеді. Жарғылык ... ... ... ... мемлекет берген негізгі қордың құнынан және Ұлттық
банктің алған пайдасынан ... ... ... ... ... ... Таза ... есебінен
толтырылып, жүргізілген операциялар бойынша шығындарды өтеуге жұмсалады.
Алтын валюта ... ... ... шоты ... ... ... ... асырылмаған табысты есепке алуға арналады. Бұл шоттың Ережесін ... ... ... ... ... ... ... ішкі және
сыртқы тұрлаулылығын қамтамасыз ету үшін ... және сол ... ... ... ... ... элементтерден құрылады:
Алтыннан, банкнота, ... ... ... ... және ... ... банктің шоттарындағы қаржылардың
қалдықтарынан; ұлттық ... ... ... құндылықтардан; шетел
үкіметтері немесе халықаралық ... ... ... ... ... қағаздардан;
шетел вапютасындағы жай және аударым вексельден;
өтімділігі және ... ... ... шетел валютасындағы басқа сыртқы активтерден құрылады.
Арнайы провизиялар (резервтер) ... ... ... ... ... үмітсіз талаптарынан, оған қоса несиелерден, депозиттерден, бағалы
қағаздардан, есеп аиырысу кезіндегі ... ... ... басқа активтерден, сондай-ақ жалпы провизиялардан құрылып, оған
аяқталмаған құрылыс көлемі және ... ... ... емес ... ... сипаттағы төлемдер кіреді.
Ұлттык банктің қаржылык жылдағы таза ... оның іс ... ... мен осы жылғы шығын арасындағы айырмаға тең. Шығынға шығарылып
тасталған күмәнді борыштар, активтердің, оның ішінде ... ... мен ... ... ... ... ... жоғарыда
айтқанымыздай, жарғылықк, резерв капиталын қалыптастыруға жұмсалып, қалған
бөлігі келесі қаржы жылының ... ... ... банктін басқарушы органы болып Басқарма және директорлар Кеңесі
(Директорат) саналады. Оның жоғары органы - ... ол 9 ... ... ... ... төрағасы, бес лауазымды адамы және президенттен бір,
Респубдика Үкіметінен екі өкіл кіреді. Президенттен, Республика Үкіметінен
және ... ... ... ... ... ... Президент, Үкімет
және Ұлттық банктің төрағасы бекітеді және қызметтен ... ... ... ... Президенті Парламентпен келісе отырып
6 жыл мерзімге тағайындайды. Егер төраға кызметтен кеткісі келсе 2 ай ... ала ... арыз ... ... Оны ... Президент босатады.
Төраға Ұлттық банктің қызметіне жауапты. Оның орынбасарларын төрағаның
ұсынысымен Республика ... ... ... ... ... 6
жыл мерзімге бекітеді. Төрағаның орынбасарларын қызметінен ... ... ... ... ... ... өз еркінше қызметінен кеткісі келсе, онда 2 ай ... ... ... арыз береді.
Ұлттық банктің Баскармасының мәжілістері қажетті ... ... ... 1 рет ... онда ... банктің, жоғарыда айтылған қызметтерін
орындайды, ал Ұлттық ... ... ... ... ... -
Директорлар Кеңесі. Директорлар Кедесі Президенттің ... ... ... ... Заң күші бар ... сай ... ... барлық мәселелер бойынша шешім қабылдайды.
Ұлттық банктің облыстық басқармалары өз қызметін Ұлттық банк белгілеген
уәкілдік шегінде атқарып, оған есеп ... ... банк ... ... ... ... ... жяне банк кызметі туралы" республика
Президентінің 1995 жылғы 31 тамыздағы Заң күші бар ... ... ... банк ... бар. Ұлттық банк - мемлекеттің Орталық банкі, ол
банк жұйесінің жоғары (бірінші) денгейіндегі банк. Басқа банктердің барлығы
банк ... ... ... ... ... делінген.
Ұлттық банктің статистикалық көрсеткіштері бойынша 2000 жылдың басында
республикада екінші деңгейдегі 55 банк тіркелген: онын ішінде 1 ... яғни ... ... 100%-і ... ... ... 1 ... банк; 22 шетелдердін қатысуымен құрылған
(резидент емес банктердін еншілес банктерін косқанда) банктер, ... ... 17 ... ... ... ... тіркеуден
өткен 44 ломбард, 7 несие серіктестігі және ... ... ... 46 ... ... бар, атап айтқанда, Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігінін Қазыналық департаменті, оның 14 ... ... ... ... ... ... банктің Қазақстандық банкаралық есеп
айырысу орталығы; "Қазақстан Республикасы Еңбек және ... ... ... ... ... жөніңдегі Мемлекеттік орталығы",
Республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорыны; "Қазақстандық қор биржасы"
ЖАҚ; "Бағалы ... ... ... ЖАҚ; ... ... дамыту
коры" ЖАҚ; "Қауымдастықтарды несиелеудін қазақстандық қоры" Қоғамдық кор;
"Ауыл ... ... ... ... ЖАҚ; ... ... ЖАҚ;
"Кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру және жабу ... ... ... ... ... емес ұйым" Қоғамдық қор және т.б.
Қазіргі Қазақстанның нарықтық банк жүйесінде әр түрлі меншік формасындағы
банктер мен несие мекемелері қызмет ... ... ... ... банк - үкімет қаулысымен құрылған екінші деңгейлі банк, оның
жарғылық қорының иеленушісі үкімет.
Инвестициялық банк — ... ... және ... ... ... ... ... банк.
Шетелдің қатысуымен құрылған банк - акциясынын 50 ... ... ... қарамағанда, меншігінде және немесе басқаруында
болатын екінші денгейдегі банк:
Қазақстан Республикасының резиденті ... ... ... - ... тұлға, акциясының 50
процентінен көбісі ... ... ... ... ... ... ... Республикасының резиденттері еместің
қаражатын басқаратын ... ... - ... ... банк - ... келісім негізінде құрылған банк, оның
жарғылық ... ... ... ... және келісімге қол қойған
мемлекеттердің үкіметі.
Банк емес несие-каржы мекемелері - Ұлттық ... ... ... ... ... ... құқы бар банк емес ... тұлғалар.
Коммерциялык банктер - кәсіпорындар мен ұйымдарға, сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... Бұл олардың баска
арнаулы несие мекемелерінен айырмашылығы. Ал банк емес несие мекемелерінің
банктерден өзгешелігі олар тек кейбір банктік ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердін негізгі
мақсаты - неғұрлым жоғары пайда табу.
Қазақстан Республикасының Конституциясына және ... ... банк ... ... ... ... ... қосымша қызметтері ретінде
депозиттер қабылдауға құқы жоқ. ... ... ... ... мен ... ... деген сөзді, ия болмаса
депозиттер қабылдап, басқа банктік операциялар жүргізеді немесе банк ... ... ... ... ұғым ... туынды
сөздерді қолдануға тыйым салынады. Бұл тыйым Ұлттық ... ... мен ... ... ... ... ... банктің лицензиясыз жүзеге асырылған банк операциялары жарамсыз деп
табылады.
Егер банк мемлекеттік банк болмаса және банк пен ... ... ... ... ... мен мемлекет ... ... ... ... ... ... ... тек
мемлекеттік банктің жарғылық қорына салған қаражаты шегінде ғана ... ... ... ... ... ... қабылдаған депозиттерінің сақталуына олардың жарғылық қорындағы
Үкіметтің үлесіне пропорционалды міндеттеме алып жауап береді.
Банктік заңцарға ... ... үшін ... ... жаргылық
капиталдарына қатысуға мынадай қызметтерге тыйым салынған және шектелген:
банктердің, мемйекеттік емес жинақтаушы ... ... ... басқару жөніндегі
компаниялардың, инвестициялық қорлардың, ... ... ... ... ... акциялары қор биржасында листингтен
өткен ... ... ... ... ... ... ... акциялары он бес проценттен аспайтын мөлшерде) жарғылық
капиталдарына банктердің ... ... ... ... болып
табылатын және (немесе) банк қызметін автоматтандыруды ... ... ... және банк ... ... түрлерін
жүзеге асыратын ұйымдардың жарғылық ... ... ... ... ... ... қызмеггі жүзеге ... ... ... ... ... ... төлем қабілеті жоқ борышкерлер мүлкі мен істерін ... ... ... салу ... ... ... ... жарғылық капи-талына қатысуға тыйым
салынғаннан басқа банктерге ... ... ... ... банк ... жекелеген түрлерін жүзеге ... мен ... ... ... үшін ... ... ... етуді жүзеге асыруға; кез келген
ақпарат тарату түрлерінде банк қызметінің ... ... ... ... өз ... ... заем алушының кепілге берген
мүліктерін ... ... ... сатуға; қаржы қызметіне
байланысты ... ... ... беру ... юэрсетуге; банк
қызметіне байланысты мәселелер жөнінде басқа да ... ... ... ... саласындағы мамандардың білік-
тілігін көтеру жөніндегі оқуды ұйымдастыруға.
Банк жұйесінің екінші деңгейіндегі банктер өз қызметтерінің ... ... ... және ... ... жобаларды іске асыру,
сондай-ақ басқа да ортақ ... ... үшін ... және ... ... ... ... банк жүйесіндегі –
бәсекелестікті шектеу, проценттік төлемдермен қатар заем беру және ... ... ... ... ... ... Банк ... келген жерінде және оның шекарасынан тые жерлерде өзінің еншілес
банктерін, ... және ... ... болады.
Еншілес (дочерные) банк - жарғылық ... елу ... ... беруші бас (родительский) банкке қарайтын екінші деңгейдегі банк.
Ол - дербес занды тұлға.
Банктер ... ... ... ... құқы жоқ ... ... қоғам формасында ұйымдастырылады. Егер банк Ұлттық банктің
депозит ... ... ... ... ... бір жыл ішінде
үздіксіз ... ... ... және ақша ... ... ... сондай-ақ
жыл бойы Ұлттық банк бекіткен лимиттер мен міндетті нормаларды ... ашық ... ... ... ... ... ... Банкті
құрушы акционерлердің ол ашық ... ... ... ... ... ... қандай да болсын қосымша артықшылығы болмайды немесе ... ... ... ... да бір қосымша міндет атқармайды.
Банкті құрушы және акционері ... ... және ... емес - ... және жеке ... болуы
мүмкін. Үкімет банктің құрушысы және акционері ... ... ... елу ... ... ... қарайтын мемлекеттік
кәсіпорындар мен ұйымдар банктің құрылтайшысы және ... ... ... ... ... ... ... кезінде де және одан кейін де банктің дауыс құқығы бар акциясының
жиырма бес проценттен астамын ... ... ... иелене, қолдана және
немесе басқара ... Бұл ... ... ... мен бас ... ... (акционерлерге) қатысы жоқ екенін айта
кеткен жөн.
Банк құрушы заңды немесе жеке тұлға ұлттық банкке банк ашуға ... ... ... ... ... ... келесі құжаттар қоса тіркеледі, жаңадан
құрылатын банктің ... ... ... ... ... ... және ... органдарын бекіткен хаттама; құрылтайшылар
туралы мағлұмат (ұлттық ... ... ... ... құрылтайшы-
заңды тұлғаның соңғы екі жылдағы бухгалтерлік ... ... ... туралы аудиторлық фирманың (аудитордың) ... ... ... ... одан көбі ... Республикасының
резиденті болмаған жағдайда: сол мемлекеттің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қатысуға берген жазбаша рұқсаты.
Ұлттық банк - банк ашуға рұқсат беру үшін ... ... да ... ... алуы ... ... шартты негізінде құрылып, өзіңің
жарғысына сай қызмет атқарады. Банк құру ... ... ... ... ... қарастырылған мәліметтерден басқа міндетті тұрде
төмендегі анықтамалар болуы керек:
құрылтайшылар ... ... оның ... ... ... ... ... және тұрған мекені, сондай-ақ
оларды ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар үшін аты, ... ... ... жеке ... ... ... ... мөлшері, санаты ... және ... ... мәліметтер.
Банктің жарғысында шаруашылық серіктестіктері туралы заңда қарастырьшған
мәліметтерден басқа міндетті түрде ... ... ... керек:
банктің толық және қысқартылған фирмалық ... ... ... ... мен меншік
формасы туралы белгілер; -банктің қорларын құру жәке пайдалану принциптері;
банктің басқару органдарының ... ... ... оған ... ... ... қажет
Ұлттық банктен басқа банктер өзінің атауына кез келген тілде толық немесе
қысқартып "ұлттық", "орталық" ... ... ... дәл сол ... ... ... банктер «мемлекеттік» деген сөзді ... ... қоры оның ... ... ... ... ... негізгі көзі деп саналады. ... ... ... алғанда) акция сату есебінен, ия ... ... ... ... қолдаушы акционерлері
сатып алған акцияларына тек ақша ... ... ... ... ... банк акциясын төлеуге оның несиеге алған, кепіл
және ... да ... ... қолдануға акциясы ... ... ... ... ... яғни ... көрсетілген
құнымен сатылады. Жаңадан құрылған банктің оның ... ... ... қорының елу процентін акционерлері банк тіркеуден
өткен кезге ... ал ... ... күннен бастап бір жыл ішінде түгел
төлеуі қажет.
Жарғылық қорды ... екі ... ... ... акцияларды шығару, оның ішінде банктің пайдасын
капиталдандыру және ... ... оның ... ... ... көрсетілген құнын өсіру жолымен.
Банктің жоғарғы басқарушы органы - акционерлердің жалпы жиналысы, оның
ағымдағы қызметін ... ... ... Банктің басқарушы
қызметкерлері болып, Қадағалау кеңесінің ... және оның ... ... және оның ... банктің бас бухгалтері және
оның орынбасарлары, банк ... ... ... және бас ... ... ... саналады. Банктік заңға сәйкес банктің
Басқармасының төрағасы және оның ... ... бас ... және
оның орынбасарлары, банк бөлімшесінің бірінші басшысы және бас бухгалтері
қызметке ... ... ... ... ... ... банк ... төраға мен бас бухгалтер үш жылдан кем емес, ал
олардың орынбасарлары екі жылдан кем емес ... ... ... ... Осы
айтылған қызметкерлер Ұлттық банктің келісімін үш айға ... ... ... әрі ... ... кұқы ... ... кезекті және кезектен тыс болып бөлінеді. Кезекті
жиналыс жылма-жыл есепті жылдағы банк балансы жасалғаннан кейін бір айдан
аспай ... ... ал ... тыс жиналыс құрылтайшылардың, Қадағалау
кеңесінің, Тексеру ... ... ... ... ... ... құқықтары бар:
банкке қатысушылар санын немесе одан шығушылар
санын өсіру туралы шешім қабылдайды;
Қадағалау кеңесін, ... ... ... ... ... ... қордың мөлшері және оны өзгерту туралы
қаулы кабылдайды; ... ... ... ... Жарғысын,
қадағалау кеңесі, басқарма, тексеру комиссиясы туралы ... ... ... ... ... ... балансын, өткен жылғы
пайдасы мен шығыны туралы ... ... ... мен ... ... ... ... пайдасын бөліп, банк ... ... ... ... ... банк Басқармасының төрағасы мен оның мүшелерін қызметке
бекітіп және одан ... ... ... ... ... ... Жарғысын өзгерту мен толықтыру және басқа да жиналыста қаралатын
мәселелер жөнінде ... ... ... ... ... ... ... анықтайды;
банктің филиалдары мен өкілдіктерін ашу және олар дың құқықтарын ... ... оның ... мен ... ... ... ... анықтайды, еңбек жөнінде экономикалық
нормативтерді және банкті ... үшін ... ... ... ... жұмысын бақылайды. Банктің Кеңесін оның төрағасы тоқсан сайын
кемінде бір рет ... ... ... тыс ... оның мүшелері мен
Тексеру комиссиясының мүшелерінің 73 нің ... ... ... ... ... ... ... Дауыс тең болған жағдайда
Кеңес төрағасының дауысы шешуші болып саналады. Егер ... ... 2/3 ... ... ... ... занды деп есептеледі.
Банктің Басқармасы:
- банктің күнбе-күнгі ... ... ... ... және банк ... ... ... етеді;
банктің құрылымдық тараулары, филиалдары мен өкілдіктері туралы
ережелерді ... ... ... ... және ... ... өзінің Ережесіне сәйкес банк қызметінің басқа да
мәселелерін шешеді.
Егер мәжіліске Басқарма мүшелерінің" қатынасушылары ... кем ... ... ... ... ... сұрақтарды шешуге құқы бар.
Шешім көпшілік дауыспен қабылданады. Дауыс тең болса, Басқарма ... ... ... ... ... ... қабылданған шешіммен
келіспесе, онда өз ойын банктің Кеңесіне хабарлауға құқы бар. ... банк ... ... сөйкес банк жұмысын басқарып, Кенес
жұмысына кеңесші ... ... ... кез ... ... ... құрылымы банктік операциялардың
атқаратын міңдетін ескеріп қалыптасады. Мысалы, банктің қаражат тарту және
жинақтау ... ... ... операциялары) депозиттік
операциялар, игеру-опирациялық, несие және.т.с.с. басқармалары орындаған.
Әрбір коммерциялық банк ... ... ... ... ... (пайдалылығына) және өргімділігіне, көп көңіл бөлуі тиіс.
Ол үшін банктің алдағы; ... ... ... ... ... әсерін тигізетін құрылымдық бөлімшелер қалыптастырылады.
Банктің актив ... ... ... ... ... ... басқармасы. Банк ... ... және ... ... ... ... қорын қалыптастыру көздерінің
ерекшеліктеріне, берілетін несиенің қамтамасыз етілуіне және ... ... ... ... және ... факторларға
байланысты несие басқармасының шеңберінде, әдетте, алты бөлің құрылады.
Несие операцияларын ұйымдастыратын жалпы ... ... ... ... ... ... саясатын және оны ... ... ... ... жәие ұзақ ... ... мен қаржыландырудың
жалпы ... ... ... ... ... және ... ... қызмет керсетуді ұйымдастыру
әдістемелерін дайындайды;
несиелік тәуекелді зерттеп, банктік ... ... ... ... ... ... несиелеу бөлімі - ол: қарыздар мен қарыздың түріне
байланысты ... ... ... ... ... несие
ресурстарын анықтайды; несие алудың қажеітілігін ... ... ... ұйымдастырып, иесие істерін ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік картотекасын ... ... ... Ұзак мерзімді несиелеу және қаржыландыру
бөлімі - ол: ... ... ... ... ... қаржыландырудың негізгі бағыттарын айқындайды; қаржыландыру ... ... ... ... беру және қызмет ... ... ... ... қабілеттілігін тексеріп,
несие қабілеттілік картотекасын жүргізеді; ... ... ... ... және клиенттің инновациялық ... ... ... ... қаржыландыруды
ұйымдастырумен шұғылданады;
- ұзақ ... ... ... үшін ... және ... іске ... үшін ... делдалдық көмек көрсетеді.
4. Халықты несиелеу бөлімі - ол: тұтыну тауарларын сатып ... ... үй ... ... және ... несиелеуді
ұйымдастырады; несие карточкасын береді; халыққа басқа да ... ... ... ... ... ... банкпен, басқа да коммерциялық
банктермен, сондай-ақ өзінің бөлімшелерімен есеп ... және ... ... талдауды ұйымдастырады.
6. Дәстүрлі емес банктік операциялар бөлімі несиелеумен, мысалы, лизинг
операцияларын жүргізумен шұғылданады.
Коммерциялық банкте валюта басқармасы ... ... ... Ол:
валюталық позицияны (қалып) жүргізеді; валюта шоттарын жүргізеді;
валюталарды сатып алып және сатады; ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты төрт бөлім құрылуы ... ... ... ... мен ... ... ... бөлімі;
кассалық мәмілелер бөлімі; мерзімді мәмілелер, халықаралық есеп ... және ... ... ... емес ... ... ... басқармасы-банктің, өз капиталы мен ... ... және ... ... негізінен мына, қызметтерді
атқарады: банктің депозиттік қаражатын ... ... ... ... ... (ақша салушы) бойынша
есептеу; қаражатты депозитке салу үшін шарт ... ... ... ... және банк ... оның ... ... ... мақсатымен даму динамикасын талдау; банктін
ресурстарын жоспарлау үшін қажетті ... ... ... ... банктің өз каражатын есептеу мен талдау қызметін
жүргізеді. Олар: банктің каржылық қаражатын есептеу, ... ... ... динамикасын есептеу;
банкке қарайтын бағалы қағаздарды сатып алу және
сату ... ... ... ... ... дәл осындай операцияларды жүргізеді.
Клиенттерге есептеу-кассалық ... ... ... ... баскармасы құрылады. Оның ... ... ашу және ... ... ... ... ең басты қызметтерінің бірі - өзінің филиалдары мен өкілдіктерін
басқару. Банктің филиалы - заңды тұлға болып ... банк ... тыс ... және банктің атынан банк ... ... және ... банк ... өкілеттілік шегінде әрекет ететін банк
бөлімшесі. Оның банкпен бірыңғай ... ... банк ... ... ... ... ... өкілдігі - занды тұлға болып табылмайтын, банк тұрған жерден ... ... ... және оның ... ... ... ... банк
операцияларын жүзеге асырмайтын банк бөлімшесі.
Банктің есеп айырысу-касса бөлімі ... ... ... ... ... ... бойынша құрылған, заңды тұлға болып табылмайтын филиалдық
не ... ... жоқ, ... ... банк ... ... орындайтын аймақтық оқшау бөлімшесі.
Аталған банк мекемелерінің статусына байланысты ... ... ... ... қызметі және оларды басқару формасы да әр ... ... ... ... ... ... мысалы,
корреспондент-банктермен операциялар, ... ... және ... ... филиалдарды басқару қызметіне ... ... ... ... саясатын және несие операцияларын жүргізуінің
дұрыстығын ... банк ... ... жұмыстың жаңа әдістерін енгізуге көмектесу.
Талдау және ... ... ... ... ... ... ... жинақтау жэне талдау; клиентерге (занды
және жеке тұлғаларга) хабарлама-анықтама ... ... ... туралы есепті, жоспардың жобасын дайындау; банктің ... ... ... эксперттік зерттеуді, банкті бағалауды ... де) ... және ... бөлімі: қызметкерлердің санын және оларды қолдануды жоспарлайды;
кадрлардың ... ... және ... ... ... ... ... таңдаумен
және орналастырумен шұғылданады.
Әкімшілік-шаруашылық бөлімі банктің ғимаратын, құрал-жабдықтарын салумен,
жоспарлаумен, сатып алумеп, жөндеумен және ... ... ... ... бөлімімен бірлесіп электрондық жүйені қосу, банктің
мекемелерін электронды-есептегіш машиналар жэне ... ... ... ... ... ... ... нормативтік құжаттарды дайындап, банктің ... ... ... ... және ... ... дұрыс дайындалуын
бақылайды; шарттарды, кепілдік актісін және басқа іс қағаздарын толтырады;
банктің сот және әкімшілік ... ... ісін ... ... ... ... және ... әр түрлі актілерді
толтырады; банкте туындаған ... ... ... қорытынды жасайды.
Тексеру бөлімі банктің және оның филиалдарының жұмысының банктің Кеңесі
бекіткен ережелерге, нормаларға сәйкес болуын тексереді.
Электронды-есептегіш машиналарды енгізу және ... ... ... жүйесін ұйымдастырады; есеп айырысу мен төлемнің
электрондық ... ... ... ... басқармалары мен бөлімдері
үшін бағдарлама дайындайды;
банкті электронды-есептегіш техникамен жабдықтаудың ... ... ... жасайды; әкімшілік бөліммен бірігіп ... ... ... ... ... банк қызметінің басты бағытының бірі -
банктік ... ... ... ... жаңа клиенттермен
байланысты қамтамасыз етеді; іскерлік байланыстың дамуына әсер ... ... мен ... ... енгізуге және дайындауға әсер етеді;
нарықтық конъюнктураны зерттейді;
клиенттерге кеңес берумен көмектеседі.
Банктің клиенті - банкпен шарт ... ... шот ... кез ... ... ... тұлға. Біздің елімізде Ұлттық банкпен, ... және ... ... ... ... келісім шарт
негізінде жүзеге асырылады. Шартта банк пен клиенттің ... ... ... ... сай банк пен ... ... ... өзара сенімге негізделіп құрылады. Шартқа несие «және,
салым депозит) бойынша проценттік мөлшер, банктік қызметтердің және ... ... ... ... ... үшін екі ... мүліктік
жауапкершілігі, сондай-ақ шартты бұзу және басқа да ... ... ... тиіс. Шартта көрсетілген міндеттер мен құқықтар
біржақты өзгертілмейді.
Банктік шоттар. Банк пен ... ... ... қатынастары банкте шот
ашудан басталады. Біздің елде клиент өзіне қажетті мөлшерде есеп айырысу,
депозиттік және басқа да ... ... ... ... кез ... ... ... құқылы. Мысалы, егер клиент құқықтық тұлға болса,
негізгі қызметіне қарай бірнеше шот ... ... бар. ... ... - есеп ... ... шоты - ол өнімді (тауарды, қызметті) сатудан
түскен түсімді және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлермен есеп айырысу
үшін және басқа төлемдерді ... ... Есеп ... ... банктің клиенті депозиттік, иесиелік және басқа шоттар ашуы мүмкін.
Банктің операциялар жүргізуі банк ... ... ... ... ... ... ... депозиттерде шоғырлау (тарту);
оларды орналастыру (инвестициялық қызметі); клиенттерге есептесу-кассалық
қызмет көрсету. Банктер ең ... ... ... ... бір жағынан, экономикадағы уақытша бос ақша ... ... ... ... осы ... ... кәсіпорындардың,
ұйымдардың және халықтың әр түрлі ... ... ... Әр ... ... ұсақ ... ірі ... дейін, қаржылық
қажеттерін банк көптеген операциялар жүргізу арқылы қанағаттандырады.
Банктің жүргізген операциясы - банктің өз қызметін ісі
жүзінде атқаруының көрінісі. ... ... ... ... ... ... жатады: заңды және ... ... ... ... шоттар ашу және
жүргізу; банктер мен банк ... ... ... ... ... ... ... ашу және
жүргізу; кассалық операциялар. банкноталар мен ... ... ... есептеу, ұсату, айырбастау,
сұрыптау, қаттап буу және сақтау; ... ... ... және ... ақшасын аудару жөніндегі тапсырмаларын орындау; ... ... ... және жеке
тұлғалардың ... мен өзге де ... ... алу; ... беру ... ... мерзім,
қайтарым
талаптарына сәйкес заңды және жеке ... ... ... ... ... ... сенім білдірген адамның
мүддесі үшін және соның тапсыруымен тазартылған ... ... ... қағаздарды басқару; клиринг операциялары: ... ... ... және ... ... олардың өзара
төлемдер өтеуін ... ... және ... таза ... ... ... операцнялар: сейф
жәшіктерін, шкафтар мен ... ... ... ... бағалы қағаздарын, құжаттары мен ... ... ... ... ломбард операциялары: депоненттелген (сақтауға
салынған) оңай сатылатын бағалы ... ... ... ... ... ... мерзімді несие беру; төлем
карточкаларын, чек ... ... ... ... ... ... ... еатып ... ... ... ... ... жолмен вексель
(тратта) сатып алу арідылы төлеу.
Қорыта айтқанда, нарықтық ... ... ... ... (олар туралы алдыңғы тарауда ... ... ... ... ... операциялары (қаражат тарту); актив операциялары
(қаражат орналастыру);
актив-пассив операциялары (делдалдық, траст ... ... ... ... үшін банктерге жә-не басқа банк емес
занды тұлғаларға ... ... банк ... ... банк ... ... шартгарын белгілейтін Ережелер мен әрбір банктің ішкі
Ережелері болған ... ғана ... ... ... Банк ... ... ... туралы Ережелерін банктің директорлар ... ... ... ... ... ... жағдайда - акционерлердің
жалпы жиналысы) бекітуі тиіс. Онда мына ... ... ... ... мен ... ... ... шамабы (лимит) мен
мерзімі; олар бойынша сыйақының (мүдде) шектеулі мөлшері, оларды төлеудің
шарттары; банк операциясын ... ... банк пен ... ... ... және ... ішкі ... төмендегідей мәліметтер болуы шарт: бөлімшелердің
құрылымы, міндеттері, қызметі мен ... ішкі ... ... ... мен ... да ... ... міндеті, қызметі
мен өкілеттігі; ... ... ... мен ... ... ... ... қағаздар нарғының
қалыптасуы.
ІІ. 1. Бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы.
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарғының қалыптасуы. Бағалы
қағаздар ... ... ... және оның ... Бағалы қағаздар
нарығының кейбір элементтері 20-жылдары КСРО-да жаңа экономикалық саясат
кезінде болған. Ал ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
алғашқы нұсқалары Кеңес Одағы заңдарының негізінде 90-жылдардың ... ... бола ... ... ... тек ... тауар-ақша қатынастары және меншік
қатынастары жағдайында дамуы ... ... ... жаңа ... сай ... тек оны жекеменшіктендіру арқылы ғана іске асады.
Соңғы 10 ... ... ... ... ... ... Англияда ол шапшаң қарқынмен өтті. Бірақ Батыс Еуропа елдерінде
жекеменшіктендіру өркендеген нарық экономикасы жағдайында ... ... ... ... саны қанша көп болса ... ... ... ... ... өте оңай болды. Ал тәуелсіз
мемлекеттер ... (ТМД) ... жайы ... ... бағалы қағаздар нарығы жаңадан қалыптасып келе жатқан
жағдайда мемлекеттік кәсіпорындарды жекеменшіктендіру ... ... ... ... көптеген кәсіпорындар да, халық та осындай жаңа
құбылыстар ... ... кең ... ... ... ... бағалы қағаздардың жаңа түрі - жекеменшіктендіру чектерін
(купондарын) өмірге келтірді. Бұл ... ... ... бір ... өз иесіне мемлекеттің иелігінен алып, жекеменшіктендірілген меншіктің
бір бөлігін қайтарымсыз пайдалануына құқық береді.
Ірі және орта ... ... ... ... ... ... ... басталды. Акционерлік қоғамның иесі - ... ... құқы ... ... ... ... кез ... жекеменшіктендірілген
кәсіпорынның акциясын ... ... ... Ал жекеменшіктендірілген
кәсіпорын ұжымының мүшелері өздері ... ... ... ... ... ... ... құқы бар. Ондай сатып алуды ... ... ... ... ... ... ... қоғамға айналған кәсіпорындардың акциясын сатып алу
аукциондарда жүргізіледі. ... ... ... алдын ала ақпарат
құралдарында жарияланады. Сонымен бірге жекеменшіктендіру чегіне арнаулы
инвестициялық ... да ... ... ... ... ... қорлар
чектерді өздерінде көптеп ... оған ... ... ... ... ... ... қорлардың
акцияларын сатып ... сол ... ... ... ... Қор оған өз ... бір бөлігін төлейді. Инвестициялык
қорлар жеке ... ... ... қорларға салған чектерге кепілдік
бермейді.
Осы айтылғандардан басқа, жекеменшіктендіру чегін мұра етіп қалдыруға,
сыйлық ретінде беруге және ... ... ... ... де болады.
Біздің елімізде мемлекеттік меншікті ... және ... ... ... сату 1994 - 1995 жылдары ... Ол ... ... ... ... ... ол қорларға чектерін
тапсырғанымен олардың орнына акция алғандары аз.
Қорыта ... ... бір ... ... қағаздардың жаңа
түрі - жекеменшіктендіру чегін нарыққа әкелсе, екінші жағынан кәсіпорынның
жаңа ұйымдық-құқықтық формасы - ... ... ... ... олардың қалыптасуына жол ашты. Бұл жағдай жаңа ... ... ... ... ... ... басқа түрлерін
шығаруға да ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуындағы алғашқы кезең Қазақстан
Республикасының жоспарлы экономикадан түбегейлі жаңа, ... ... ... өтуі ... ... нарығын және оның қызметін
қамтамасыз ететін институттардың құрылуын ... ... Бұл өте ... ... мақсат. Көптеген жылдар бойы елімізде шын мәнінде ия ... ... оның ... яғни жеке ... және инвестиция-лық банктер,
биржалар, сақтандыру қоғамдары болған жоқ. Қаржы ... ... ... ... (монопольно) өзіне қаратып, барлық кіріс
көздерін халықтың қажетін өтемейтін міндеттерге жұмсап отырды. Оған ... ... ... ... ... заттай құрылымының 3/4 бөлігі
өндірістік құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... ... жұмсалғандықтан халық игілігіне
қолдануға болмаған. Елімізде "ұзаққа ... ... ... ол тек ... ... ... ... ғана емес, сонымен
қатар үнемі рухани кемшілікті де ... ... ... мен оны басқа-руды жаңа әдіспен жүргізу ... ... ... - ... ... ең ... ... және
өндірісті ұйымдастырудың ең тиімді түрі екендігін дүниежүзі ... ... ... дәлелдеген ақиқат шындық. Ал Қазақстан
Республикасы үшін шаруашылықты жүргізудің жаңа әдістеріне өту - тек ... өту ғана ... ... ... ... ... саясаттағы
субъективизмнен (әділетсіздіктен) бас тарту.
Шаруашылықты нарық әдістерімен жүргізу қаржы на-рығының мол ... ... ... ... ... - мемлекеттің бүкіл ақша қорларының
жиынтығы. Бұл қорлар экономиканың әр ... ... ... мен
ұсынысы әсерінен өзгеріп отырады және үнемі ... ... ... ... ... Еуропа бірлестігі мен Жапонияның қаржы нарығы
ең үлкен қорларды ... Ал ... ... ... өтпелі кезеңінде оның қаржы на-рығының қоры мол, ... ... ... ... ... қаржы нарығы біріне-бірі байланысты және бірін-бірі толықтырып
тұратын, бірақ әрқайсысы өз алдына қызмет жасайтын үш нарықтан ... ... ... акша ... және ... ... атқаратын қысқа мерзімді төлем құралдары (вексельдер, чектер және
с.с.) жатады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қағаз ақшаның құнсыздануынан инфляцияға ұшырауда. Егер жалпы
ұлттық өнім жылына 5%-ке, ал айналымдағы ақша -6-7%-ке өссе, онда ... ... сату да ... ... Онда ... ... аңғаруға болады. Егер де жалпы ұлттық өнім жылына сол 5%-ке,
ал айналымдағы ақша ... және одан да көп ... онда ... ... экономика кұлдырап төмен кетеді. Қазіргі ... ... ... дағдарыста.
Екіншіден, карыз капиталының яарығы, яғни қысқажәне ұзақ мерзімді банктік
несие ... ... ... ... ... ... ... көзі
жеткенде ғана жоғары проценттік өсіммен береді. Бұл несиені өзінің айналым
қаржысы жоқ кәсіпорындар алуына мәжбүр. Негізгі
қорларды құруға және ... ... ... ... өзгеріп, қайта
қаралып отыратын ұзақ мерзімді несие беріледі. Сондықтан, ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығы. Бұл нарықтың кейбір ... ... ... ... болғанымен, соңғы 70 жыл бойы
оның ешқандай өсу белгісі болған жоқ. Ал ... ... ... оның ... ... ... нарық қатынастары даму және
одан әрі жетілу үшін белгілі бір уақыт ... ... ... меншік
қатынастарын және мемлекет пен жергілікті басқару органдарының қаржы
саясатын ... ... ... ең ... ... және ... ... акцияландырудан
басталады. Қазіргі кезде ... жас ... ... тапшылығын толтыру
мақсатында бұрынғы үйренген әдіс - ақша ... ... оның ... ... бағалы қағаздардың бірі - қысқа
мерзімді мемлекеттік вексельдерді (ГКО) ... ... ... ... да дәл осы ... ... ... нарығы экономиканың кез келген саласының өз қажетіне ақша
қорын жасауына жол ашуда. Мысалы, акция шығарып осы ... ... ... ... ... ... ал облигацияны шығару несиені
банктен алудан тиімділеу жағдай жасайды. Бұл айтылғандар бағалы ... ... ... ... ... мемлекеттік үстемдікті жойған кезде, ол әкімшілік емес,
тек экономикалық зандардың әсерімен қызмет жасайды. Егер қаржы нарығы ... ... ... оның ... ... ... етуі мүмкін емес.
Кәсіпорын мемлекеттік меншіктен акционерлік меншікке өткенде бүкіл табыстың
салық төлегеннен кейін қалғаны өз меншігінде ... ... ... қаржысына коммерциялық банктердің төлейтін ... ... ... сай ... ғана ... есеп-шоттарда сақтайды. Сонымен,
шаруашылықты экономикалық әдістермен жүргізу - өндірістің ... ... ... ... ... қоғамда әлеуметтік оң өзгерістердің
болуының кепілі.
Бағалы қағаздар ... ... ... онда ... ... ... өзгешеленеді. Ол өзгеше тауар - бағалы кағаздар. Олар біріншіден,
меншік ... ... ... ... яғни олар ... табыс алу
құқы және табыс төлеу міндеттемесі пайда болады. Бұдан бұрын айтқанымыздай,
бұл тауарды өз құны аз ... өте ... ... ... ... болады.
Бағалы қағаздардың көрсетілген құны ... өте ... ... ... ... ... нақты капиталдың белгілі бір мөлшерін
көрсетеді. Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары
болса, онда оның ... ... ... ... ... болады
(керісінше де болуы мүмкін). Бұндай на-рықтық бағаның номиналдан ауытқуы,
бағалы қағаздардың "жалған капитал" екенін ... ... - ... ... ... белгісі, яғни өндірістік
капиталдың ... ... бір ... ... ... ... қағаздар ақша капиталының немесе ... ... ... жүретін "символы" болғандықтан оны "қордың құндылықтары" деп ... ... ... ... ... ... инструменті неме-се құралы"
болып та есептеледі. Себебі тек сол құралды пайдаланып, нақты құндылықтарға
қол жеткізуге ... сол ... бір ... ... ... ... ... қағаздар нарығы капитал нарығының, яғни ақша ... ... ... ... қызметін көрсетеді.
Бағалы қағаздар нарығы - ... ... ... болатын процестердің реттеушісі. Бұл алдымен капиталды
инвестициялау ... ... ... ... ... ... мұқтаж өндіріс салаларына құйылуы, ал артық болған уақытта сол
саладан кері ... ... ... ... механизмі мына-дан
түсінікті. Мысалы, ... ... ... ... ... өссе, онда соған сәйкес бағасы да өседі. Демек, оларды өндіруден
пайда да өседі, сондықтан басқа салалардың өніміне ... ... ... тиімділігі кеміп, ондағы ... ... ... ... ... құйылады. Багалы ... осы ... ... қамтамасыз ететін құрал. Олар уақытша бос капиталды
сату-сатып алу ... ... ... ... ... экономиканың тәжірбиесінде капитал ең ал-дымен қоғамға шын
мәнінде қажетті өндіріске орналасады. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... экономика қалыптасады: қоғамдық
өндіріс негізінен қоғамдық сұранысқа сай болады. Бұл өркендеген ... ... ... ... ... ... ... басқарған орталықтанған-жоспарлы экономика 70-жыл (1921-1991) бойы
қоғамның ... ... ... ете ... Ал ... ... - ... экономиканың шарықтап өркендеуіне жеткізетіні ақиқат
шындық.
Кәсіпорынның қосымша капиталға мұқтаждығы ... ... ... ... - негізгі қорды құру және ескі қорларды
жаңарту, айналыс құралдарын ... Бұл ... ... ... ... байланысты. Сонымен қатар конъюнктура-ның өзгеруі белгілі
бір уақыт арасында ... ... ... ... ... ... бір уақытта, яғни нарық конъюнктурасының өздеріне қолайлы кезінде
алғаны жөн. Қазақстан Республикасында әзір бұндай жағдай ... ... ... ... әрі ... әрі шектеулі, ал бағалы қағаздар нарығы
жаңадан ... ... ... ... бағалы қағаздар көмегімен қосымша
капитал алу ... ... ... және ... ... ... ... және оларды тіркеуге 2 жеті, эмиссиялық проспектісін шығарып және
нарыққа қатысушылардың оларды талқылауына 2-4 жеті, оларды ... ... есеп ... 2-3 жеті уақыт кетеді екен. Қорытындысында 1,5-2 ай
ішінде эмитент (шығарушы) ... ... ... ... оны ... ... болады. Сонымен бағалы қағаздар на-рығы - экономикалық өрлеуді көп
жағдайда ... ең оңай және ең ... ... ... ... ... ... нарығы қалыптасуы үшін оның құрамдас
бөліктері болуы қажет. Олар:
сұраныс пен ұсыныс;
делдалдар мен басқа қатысушылар;
нарықтық инфрақұрылым яғни ... ... ... ... ... және ... нарықты реттейтін және өзін-өзі реттейтін жүйелер.
Нарықтың осы құрамдас ... ... ... негізінен құрылып
болды. Бұл жөнінде елімізде экономикалык ... ... ... қабылданған Қазақстанда мемлекеттік меншікті жекеменшіктендіру
ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... шешуші роль атқарды.
Дегенмен, экономиканың дағдарысы жағдайында толыққанды ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейі көп жағдайда халықтың әлауқатына
байланысты. Себебі бағалы қағаздарға сұраныс ... ... ... ... ... өсуі - Қазақстанда бағалы қағаздар на-рығы
дамуының басты шарты.
Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының құрылымы және бағалы ... ... ... қалыптасқан жағдай сипаттағанындай бағалы
қағаздардың ең көлемдісі және ең өтімдісі мемлекеттік қарыз міндеттемелері.
Мемлекеттік қарыз міндеттемелері ... ... оған ... ... ... қағаздардың эмитенті Қаржы министрлігі;
Екіншіден, Ұлттық банк - оның ... ... ... ... ... бірге мемлекеттік бағалы қағаздардың дилері. Дегенмен,
бағалы қағаздар нарығына бұл ... ... ... ... мен ... ... ... шарттарын анықтаушылар.
Мемлекеттік бағалы қағаздардың түрлері: мемлекеттік қазыналық вексельдер;
мемлекеттік ... ... ... ... ... қысқа
мерзімді ноталары; жекеменшіктендіру купондары.
Мемлекеттік қазыналык вексельдер мен мемлекеттік қазыналық облигацияларды
ішкі ... ... ... ... ... қаржыландыру
мақсатында Қаржы министрлігі шығарады. Ал қысқа мерзімді ноталарды банк
жүйесінің ... ... ... ... ... қорын толтыру
мақсатында Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды жекеменшіктендіруге пайдала-нылды, ал
оның көптеген мөлшері жеке адамдар қолында осы ... ... ... ... ... ... істемей тұрған қазіргі кезде
жекеменшіктендіру ку-пондарының орнына берген акциялар оны ... ... ... түсіре койған жоқ.
ІІ. 2. Бағалы қағаздар нарығының құрылымы.
Бағалы қағаздар нарығын реттеу мемлекеттің ең маңызды ... ... - ... қағаздармен келісімге қатысушылардың заңды мүдделері мен
құқығын сақтауды қамтамасыз ету.
Бағалы қағаздар нарығында ... ... ... ... ... мен реттеу мемлекеттік орган-дарға жүктелген. Республикада ондай
органдар болып ... ... ... ... ... Қаржы
министрлігі, Ұлттық банк, Мүлікті ... ... ... ... ... жөніндегі Мемлекеттік комитет саналады. Осы бағалы
қағаздар нарығын реттейтін мемлекеттік органдардың ең ... - ... ... ... комиссияның құрамы 1995 ... ... сол ... ... 21-дегі Ребпублика президентінің "Бағалы
қағаздар және қор биржасы туралы" жарлығына сәйкес оның құқықтық ... және ... ... ... ... ұлттық комиссия оның төрағасы және төрт
комиссия мүшелерінен ... Олар ... ... ... ... өкілеттілікті атқарады. Комиссия төрағасы мен оның
мүшелерін Премьер-министрдің ұсынуымен 5 жыл мерзімге республика ... ... де оеы ... ... ... тұрақты қызметін
қамтамасыз ету үшін оның атқарушы ... ... ... республикада бағалы қағаздар нарығының қызметін толық
камтамасыз ететін ... ... бола ... жоқ. Оның ішінде бағалы
қағаздар нарығында кездесетін барлық ... ... ... ... заң актілері жоқ. Сол ... ... ... ... келе ... ... жеткілікті түрде хабарлайтын
ақпарат құралдары аз. Бағалы ... ... ... ... ... ... ала дайындалған қонцепияға жүгінгені дұрыс.
Дүнйежүзілік тәжірибеде бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу екі
түрлі жолмей ... ... ... уәкілі қатысуымен
тікелей араласу, сойымен қатар іс-шаралар арқылы нарыққа жанама араласу.
Тікелей ... ... ... ... ... ... ... үкімет органдарының қаулылары мен
бұйрықтары; бағалы қағаздар жиытығының жұмысына жаңа ережелер
енгізетін немесе ... ... ... да ... ... ... бұл ... ... нарығына
қатысушыларға лицензия беру, бағалы қағаздардың кейбір түрлерінің
айналуына ... қою ... оны ... ... ... және с.с. жұмыстар.
Жанама араласу тетіктеріне ... ... ... үшін ... ... ... айналымдағы ақша массасын және ... ... ... ... салық саясаты; депозиттерге,
несиелерге, қарыздарға үкімет кепілдігі; қарыз капиталы ... ... ... ... ... орта және ұзақ
мерзімді бағалы қағаздар, мемлекеттік огандардың
міндеттемелерін және с.с. ... ... ... ... ... ... үшін тікелей
бәсекенің тууы; мемлекеттің сыртқы экономикалық саясаты (шетел
валютасы мен алтын операцияларын, экспорт ... ... және ... ... ... ... экономикилык іс-шаралары (саяси
байланыстарды ұлғайту немесе шектеу және с.с).
Бағалы ... ... ... ... органдарға, не арнаулы ұйымға
(бағалы Қағаздар жөніндегі комиссияға), не ... ... ... ... ... ... ... АҚШ та тиісті заңдарды
шығарып, олардын орындалуын ... ... ... ... және қор ... туралы комиссия шұғылданса, ... ... ... ... ... ... инвесторлардың қаржысын қорғауға бағытталған негізінен үш
қызмет атқарады. Олар:
Біріншіден, нарықта шаруашылық субъектілері ретінде ... ... ... ... ... қатысушы, сонымен қатар, бағалы қағаздарға тікелей
қатысы бар қызметкерлерді ... ... ... ... ... қаржы
жөнінен белгілі бір талаптарға сай болуы қажет, яғни олардың көлемді
мөлшерде ... өз ... ... жөн. ... ... ... ... тіркеуші органдар тіркеуден өткізбеу құқын алады.
Екіншіден, экономиканың барлық ... ... ... ету. Ол, ... ... ... шығару мен оны шығарушылар
туралы анық та ... ... ... ... ... ... ... Оған алдын ала белгілі бір адамдар ғана біліп және тек солардың
арасында ... жеке ... ... қосылмайды. Одан басқа
эмитенттер бұқаралық ақпарат есептеріне үнемі қаржы ... ... ... ... ... ... тұруға міндетті.
Үшіншідең, институционалдық органдар бағалы кағаздар нарығын тексеру және
ондағы құқық тәртібін сақтау ... де ... Бұл ... заң ... кез ... ... кінәлілерге әкімшілік шара
қолданып, істерін сотқа беруге құқы бар. Ол үшін ... ... ... ... ... ... және ақша ... тыйым салуға
қажет. Құжаттарын алуға және с.с. өкілеттіктер.
Осы аталған бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... реттеу іс-шарларының да маңызы зор. Оңың ең бір дамыган
формасы -қор биржасы. Ол бағалы қағаздар нарығына ... ... ... ... ... ... ... ереже шығарып, оның
орындалуын қатаң қадағалап отырады.
Айта кететін жәйт, қазіргі кезде Қазақстанда екі қор ... ... ... ... ... және Орталық Азиялық қор биржасы
жұмыс істейді. Екі биржада да сату ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығына белсене араласатын басқа ұйымдар да ... ... ... ... ... - ... мамандардың
қауымдастығы. Ондай ұйымдар мемлекеттік реттеудің кейбір жетіспеу
жағдайлары ... ... ... ... мүшелерінің кесірінен бағалы
қағаздар нарығына қатысушыларға нұқсан келтірілгенін тексереді. ... ... ... ... ... ... қызмет істеуіне
бағытталған іс-әрекеттері көп жағдайларда осы тұрғыдағы ... ... ... ... ... ... ... етіп, оның міндетін
атқаратын кәсіби мамандар, яғни ... Ол ... баға ... үшін және
қажетті хабарларды тарататын компьютерлік техниканы қажет ... үшін ... ... сай ... ... дайындалған кәсіби мамандар
қажет. Олардың ... ... ... және кейбір күтпеген
жағдайды шешетін ... ... ... ... Сонымен бірге
бағалы қағаздар нарығы кәсіби мамандарының ... ... ... сезімталдығын (интуиция) да бағаламауға ... ... ... ... ... 1. Брокерлер - делдал ретінде
келісімге қатынасатын адамдар. ... ... ... ... жақты
табыстыруды көздейді. Брокер өкіл емес, ... ... ... ... ол ... ... негізінде жұмыс
істейді. Брокерге әрбір жеке ... ... ... ... Ол тек сол өкілеттік шегінде әрекет етуге міндетті.
2. Дилерлер - өз капиталымен ... ... ... ... - нарық конъюнктурасын бақылаушылар.
Осы мамандармен қатар бағалы қағаздар нарығына банк қызметкерлері,
инвестициялық ... ... және ... ... ... ереже-
нормалар шығаратын мемлекеттік шенеуніктер мен заң қызметкерлері қатысады.
Бағалы қағаздар нарығындағы брокерлер ... ... ... ... ... қызметкерлері. Батыс
Еуропа мемлекеттерінде олар не жеке фирма, не акционерлік ... ... Жаңа ... ... олар ... ... мекемесі болып құрылған. Салық төлеуден жеңілдік алу мақсатында
кіші кәсіпорын ретінде тіркелгендіктен ... ... қоры өте ... бұл ... өз ... ... алған капиталын өсіру
мақсатында клиенттер санын көбейтуге ұмтылуда.
Құрылымы жөнінен брокерлік фирма дирекция, әкімшілік бөлім, ... ... ... қағаздарды сату бөлімі және хабарлама-техникалық бөлімінен
тұрады. Шамамен фирмада 15-25 адам қызмет жасайды.
Бұлардан басқа ... ақша ... ... ... қызмет
көрсетеді, атап айтқанда, банктік несие ... ... ... ... қамсыздандыру, оның ішінде биржалық келісімді сақтандыру.
Брокерлер өз қызметінде мына түпкі бастамаларды басшылыққа алады:
Клиент ... ... шарт ... ... тапсырма бойынша
келісімге келеді, оның ... ... ... ... ... ... (қор биржасынан ба, әлде биржадан тыс ... ба); ... ... ... ... әрекет жасайды. Бірақ алған тапсырма
көлемінде ... ... ... өз ... ... Брокер
тапсырманы орындағаны туралы ... ... ... ... және ... сатудан түскен қаржыны (өзіне делдалдық
үшін сыйақы қалдырып) клиенттің есепшотына аударады;
Брокер мәмілені ... ... ... ... ... клиент көшірме талап етуге құқы бар;
Клиент брокерге мәміледегі барлық ... үкім бере ... ... ... ... мен ... ... келісім алғашқыда
ауызша болса, ол кейін жазбаша құжатта көрсетіліп, занды кушіне енеді.
Брокерлік фирма өз ... ... ... олардан кепілдік беруді
талап етеді (әсіресе клиент сатып алушы болса). Кепілдік ... ... ... ... сомаға вексель;
Мәміленің кемі 25%-тін немесе 100%-ін құрайтын сома ... ... ... ... ... шот ашылуы мүмкін;
4. Брокерге ... ... және с.с. ... ... брокерлік фирма клиентке хабарлап ... ... ... ... ... клиентке несие беріп, бүкіл операцияларды өз
есебінен жүргізуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... үшін процент (өсім ақы) ... ... үшін ақы ... ... бұл ... ... ... тек
делдалдық қызмет шегінен шығьш, олардың іс-әрекеті дилерлік фирманың
қызметіне ұқсайды.
Дилерлер - олар да ... ... ... ... ... өз ... ... Дилердің қызметін мына мысалмен
түсіндіруге болады. Мысалы, қалалық әкімшілік 100 ... ... ... ... делік. Эмиссиямен шұғылданатын өз аппараты
болмаған жағдайда әкімшілік дилерлер ... ... ... Егер
қалалық заем бірнеше миллион теңгеге шығарылатын болса, онда ондай үлкен
іспен тек ... ... ... мысалы, коммерциялық банктер
шұғылданады. Онда делдалдық механизм төмендегідей.
Әкімшілік дилерлерге 100 ... ... кем ... ... 98 ... яғни номиналынан 2 теңгеге кем ... ... ... ... ... одан ... пайда 2 теңгеден кем
болмауы тиіс. (Бұндай операцияны "дисконтпен ... деп ... ... ... ... ... жауапкершілігі
шектеулі дилер деп атайды. ... ... ... сатып алу-сатуға
тәуекелмен шығарған шығыны (риск), эмитенттер мен инвесторлардың шығынынан
әлдеқайда аз. Себебі сатып алу-сату аз уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... олардың курсы
және сапасы туралы хабар тарату; Клиенттердің тапсырмасын орындау; ... ... ... ... отыру. Егер бағалы
қағаздарды сату-сатып алу баяуласа (мысалы, сатушылар және ... ... ... онда бағалы ... ... ... ... өз ... ... жүргізеді.
Сатып алушылар мен сатушыларды бір-біріне кездестіріп, бағалы қағаздар
нарығының жұмысын жолға қоюға
себепші болады. Олар ... ... ... ... ... кағаздар нарығында дилерлердің қызметі брокерлердін қызметінен
өзінін кен ... ... атап ... жен. ... алғашқыда өзінің бірсыпыра капиталы болады, ... ... ... және ... ... ... ... толтырылып
отырылады.
Джобберлер - бағалы ... ... ... ... ... мәселелсрі жөнінен кеңес берушілер. Ен алғашқыда олар
Лондон Сити нарығында пайда болды. ... ... ... ... ... ксң көлемде өрістеп және үнемі өзгеріп отырғанда қажет.
Олар шығарылған ... ... ... ... ... үшін ғана ... қатар эмитентгерге жаңа бағалы қағаздар шығаруға да олардың көмегі
қажет. ... тек бір жолы ... ... қана ... ... ... (жан-жакты) мәселелерді шешуге көмектеседі. Мысалы, банктердің,
өндіріс кәсіпорындарының, инвестициялық қорлардан шығарған акцияларының
курсының ... ... ... Ол ушін олар ... ... ... ... құрады, Зерттеу ұжымдарында белгілі экономистер,
банк қызметкерлері және баска да ... ... ... ... ... ... түрлеріне ғана маманданатын болғасын оларды ... ... ... брокерлер мен дилерлер пайдаланады.
Джобберлердің қызметі өте ... ... олар ... ... ... жатады.
Қорыта айтқанда, бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары көбеюде. Тек
олардын бір-бірімен байланысты қызметі ғана нарықтың тұрақты ... ... ... ... ... ... өту ... Қазақстан Республикасы егеменді ел ретінде өзінің
тәуелсіз дамуы кезеңінде валюталық саясат жүргізуі ... ... ... ... валюта қатынастарды құрумен қатар халық
шаруашылығын қайта құру, оны ... ... ... ... бірге
шешу міндеттері тұрды.
Қазақстан 1992 -жылдың шілдесінде ХВҚ- ға мүше ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің құрылымдық қағидалары
мен қордың Жарғысына сәйкес қалыптастыруда. Валюта қатынастарын ұйымдастыру
үшін 1993 ... 14 ... ... ... ... алғашқы заң
қабылданды. Ол кезде Қазақстан сом аймағында болғандықтан шетелдермен жеке
валюталық байланыстары жоқтың қасында болатын. Сонымен ... ... ... ... айналымға шығаруға дайындап, жеке алтын валюта резервтерін
құру жұмыстарын жүргізумен шұғылдануда еді. Қабылданған заң бағаны ... ... ... сәйкес келіп, кейбір жағдайларда дамып
келе жатқан валюта қатынастарына тіпті ... ... ... ... 24 ... ... "Валюталық реттеу туралы" ... ... ... ... жүргізілетін валюталық
қатынастарының негізгі ... ... ... ... Олар ... ... занға қоса, "Қазақстан Республикасының
ақша жүйесі туралы" 1993 жылдың 13 ... заң; ... ... банкі туралы" 1995 жылдың 30 наурыздағы заң; "Асыл
тастар және қымбат бағалы металдармен ... ... ... ... 1995 ... 20 ... заң; ... және банк қызметі
туралы" 1995 жылдың 31 тамызындағы заң; сонымен қатар ҚР ... ... ... мен Ұлттық банк басқармасының нормативтік
актілері (мысалы, 1994 жылдың 24 қарашасында ҰБ ... ... ... ... жүргізу тәртібі").
Қазақстан заңдары бойынша валюталық реттеудің объектісі болып шетел
валютасы, ... ... ... ... ... құндылықтарды,
аффинирленген (тазартылған) алтын мен басқа да ... ... ... алып кету және ... тәртібін белгілеу болып
есептеледі. Валюталық қатынастардың субъектілері болып "резиденттер" ... ... ... Резиденттерге жататындар.
Қорытынды
Қазақстан Республикасында тұратын жеке кәсіпкерлер, оның ... ... ... ... ... ... ... бойынша құрылған
заңды тұлғалар, сондай-ақ ... ... ... ... одан тыс жерлердегі өкілдіктері;
Қазақстан Республикасынан тыс ... ... ... ... ресми өкілдіктер, сондай-ақ шаруашылық ... ... ... өкілдіктер.
Қазақстан Республикасындағы "резидент еместерге" жоғарыда республика
"резиденттері" түсінігінде көрсетілмеген заңды және жеке ... ... ... ... шетел валютасын сатып алу-сату ... банк ... ... жүргізуге берген лицензия бойынша
өкілетті коммерциялық банктер мен ... ... ... ... ... ... валюталық реттеу органы болып Ұлттық
банк ... Ол ... ... және ... ... ... айналысының аясы (сфера) мен тәртібін белгілейді, шетел
валютасында ... ... ... ... ... ... ... (мүдде) көлеміне де енгізеді; резиденттер мен
резидент ... ... ... және ... валютасындағы бағалы қағаздармен
операциялар жүргізу ... ... ... шетел
банктерінде шот ашу ... ... ... ... ... валюталық операциялар жүргізуге лицензиялар береді; ұлттық
валютаның - ... ... ... бағамын, оның ішінде бухгалтерлік есеп
жургізу, кедендік және ... ... ... ... ... және ... ... жасалатын операциялар бойынша
Қазақстан теңгесіне нарықтық баға белгілеу мақсатында Ұлттық ... ... ... ... ... алтын валюта активтерін құрап,
солармен операциялар
жүргізеді; халықаралык есеп айырысуды ұиымдастырып, шетелдермен ... және ... ... ... ... мемлекеттік шарттарға сәйкес шетелдік
және халықаралық ұйымдармен ... ... ... валюталық бақылауды валюталық бақылау органдары және олардың
агенттері жүргізеді. Валюталық бақылау органдары ... ... банк ... ... ... ... Бақылау агенттері болып заң
бойынша валюталық бақылау қызметін жүргізетін ұйымдар, атап ... ... ... өкілетті банктер есептеледі.
Валюталық бақылау негізінен мына бағытта ... ... ... ... сәйкестігін анықтау және оған қажетті
лицензиялар мен рұқсаттың болуы; резиденттердің ... ... ... міндеттемелерін орындауын тексеру; сондай-ақ ҚР-ның
ішкі валюта нарығында шетел ... сату ... ... шетел валютасымен жүргізілген төлемдердің дәлелділігі, ... ... есеп пен ... ... ... ... сонымен бірге резиденттер еместердің
теңгемен жүргізген операциялары бойынша бақылау ... ... ... ... ... саяси және мәдени
қатынастарға қызмет етіп, ол мемлекеттің төлем ... ... ... ... ... ... экономикалық, саяси және мәдени
қатынастары оның халықаралық есеп айырысу баланстарында жалпы ... ... есеп ... баланстары агрегаттық экономикалық
көрсеткіштер жүйесінде ... орын ... ... ол ... ... ... ... бөлуді көрсетеді. Сондықтан жиынтық ұлттық өнім мен ұлттық
табысты бөлгенде халықаралық талаптар мен міндеттемелердің таза ... есеп ... ... - ол бір ... ... қарағанда ақшалы талаптары мен ... ... мен ... ... есеп айырысу баланстарының негізгі түрлері мыналар: төлем
балансы; есеп айырысу балансы; халықаралық ... ... ... ... С. ... к мировой экономике //Экономика и жизнь, 1991,
№5.
2. Абутыипов Ж. На пути к рынку //Казахстан: экономика и жизнь,
№3,№.
3. Антикризисная программа ... ... К°, 1993, 5, 6,
, ... 4 ... ЕМ, Социально-экономический аспект развития пробммных
регыонов ... ... ... ... Е.М., ... Р., ... А. Иностранное участие е
оздоровлении эщюмики Казахстана //Саясат-Политика, ... ... ... Я.А. Экономические аспекты преобразования собствето-
сти. (Преобразование собственности - основа формирования рыноч-
ной ... в ... - ... ... Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана за 60 лет. ... ... ... Т.А. Путыс рынку. -Алматы, 1994.
9. Будущий экономический обмен Казахстана. ... ... ... ... ... ... 1977.
10. Джафурнин К.Е. ТАСИС в Казазхстане //Саясат-Политика, 1995,
№7.
11. Есимов А.С. Приватизация - основа реформы сельского хозяйства
//Саясат-Политика, 19%, ... ... Ж.Д. ... и планы действий по углублетю рефор-
мы в регионах //Саясат-Политика, 1996, ... ... Е.Б. ... ... смешанной экономики. -
Алма-Ата, 1992.
14. Жуламанов Р.К. Сравнительный анализ уровня конкурентоспособно-
сти национальной ... ... 1996, ... ... Н.К. ... среднесрочной программы - основная
задача Правительства //Саясат-Политика, 1996, №2.
16. Кабдиев Д. ... ... ... в ... ... ... Кажигельдин А.М. От инфляционной экономики к инвестиционной
//Сажат-Политика, 1995, №3.
18. Казахстанский ... ... ... ... ... Р. ... и эффектность развития эко-
номики региона. - Алма-Ата, 1991.
20. Кузембаев Н.К. іВетюнальные проблемы формирования ... ... ... и их совершенствования. - Аша-
Ата, 1985.
21. 208
22. Музапарова Л.М. Горно-металлургический ... ... ... и ... - ... ... Назарбаев Н.А. Стратегия ресурсосбережения и переход к ... ... ... ... Н.А ... становления и развития Казахстана
как суверенного государства. - Алма-Ата, 1992.
25. Назарбаев Н.А. Қазақстан - 2030. ... ... ... К.Н. Региональные аспекты управления экономикой. - Ал-
ма-Ата, 1986.
27. Национальная программа разгосударствления и приватизации в ... ... на ... гг. (ІІ-этап) //Советы Казахста-
на, 1993, 11 марта
28. Нургалиев К.Р. Экономика Казахстана. - Алматы, 1997.
29. Нургалиев К.Р., ... А.Н. ... ... - ... Нефть и газ Казахстана (Экономический обзор). - Алматы, 1995.
31. Новые территориальные комплексы СССР. - М., 1977, с. ... ... ... истории Казахской ССР /Под ... - ... ... Программа стабилизации экономйки Казахской ССР и перехода к
рынку. - Алма-Ата, ... ... П.Е., ... В.Ф. ... ... и размещения произ-
водительных сил Казахстана. - М., 1974.
35. Толымбеков К. Без конкуренции непг рынка//Казахстан: экономика
и жизнь, 1992, №8.
36. ... Э.А., ... Б.Я., ... К.Б. ... ... ... Казахстана. - Алма-Ата, 1977.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ісі62 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері және реттеу құралдары8 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері және реттеу құралдары жайлы10 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері мен реттеу құралдары13 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері мен реттеу құралдары жайлы ақпарат8 бет
Корпорациялардың қаржысы: мәні мен мазмұны, атқаратын функциялары және қаржы механизмі10 бет
Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері60 бет
Біріншілік өлшеу түрлендіргіштерін монтаждау7 бет
Банктің инвестициялық операциялары5 бет
Жылу қозғалтқыштары12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь