Суицидтік мінез-құлықтың өзіндік психологиялық ерекшеліктерін анықтау


Кіріспе
I Негізгі бөлім
1.1. Қазақстан Республикасындағы суицид мәселесі
1.2. Адамдардың суицид жасау себептері
II бөлім
2.1. Суицидтің әлеуметтік.психологиялық алғы шарттары
2.2.Суицидтің алдын алу жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қазіргі қоғамның әлеуметтік-экономикалық даму дәрежесінде адамның суицидтік көріністерін зерттеу және профилактикалық шараларды жасау мақсатында суицидтік тәуекелдің факторларын анықтау үшін суицидтік жүріс-тұрыстың мотивтерін, жағдайларын және себептеріне терең жан-жақты ғылыми негізде әлеуметтік-педагогикалық, психологиялық талдау жасап, жинақтау аса өзекті болып отыр. Сондықтан да саяси тұрақсыздық және әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайларында адамдар арасындағы әлеуметтік-психологиялық шиеленістің күннен күнге артып, ушыға түсуі, әлеуметтік қызметкерлерге әлеуметтік-психологиялық атмосфераның ерекшеліктерін ескере отырып, суицидальды адамдармен әлеуметтік профилактикалық және әлеуметтік-терапевтік іс-шараларды ұйымдастыру туралы жауапкершіліктерді арттыруда. Адамдардың осындай психикалық күйіне әлеуметтік әсер етулердің елеулі екендігі туралы өзін-өзі өлтірумен (суицид) аяқталған көрсеткіштер бойынша пікір айтуға болады. Соңғы жылдары өзін-өзі өлтірулердің күн санап таралғандығы, (ал мұндай өзін-өзі өлтірулер күн сайын 1000-нан аса жасалады – барлығы жылына 500 мыңға жуық) – бүкіл әлемдік қауымдастық үшін маңызды әлеуметтік және қоғамдық мәселенің өзектілігін көрсетіп отыр. Өзін-өзі өлтіру халықтың өлім-жітімге ұшырауының ең кең таралған себептерінің бірі болып табылады және қоғамның денсаулығына, әлеуметтік тәртіптің, нормалардың бұзылуына және экономикаға айтарлықтай зиянын тигізеді. Яғни өзін-өзі өлтіруге тырысқан адам өз-өзіне қастандық жасау арқылы ұзақ ауруға, ал кей кездері өмір бойы әлеуметтенуден кейін қалатын мүгедектікке алып келеді. Суицид өмірмен қош айтысуға әрекет жасап көрген адамның ғана емес, оны қоршаған ортаның психикасын бұзатын, қоғам үшін, әлеуметтік жүйенің қалыпты қызмет атқаруына кедергі болып табылатын жауапсыз іс-әркет.
1. «Дат» газеті, Республикалық психиатрия, психотерапия және наркология ғылыми-тәжірибелік орталығы суицидология және эпидемиология ғылыми бөлімінің меңгерушісі Айгүл Нәшкенованың берген сұхбаты;
2. Азаматтық радиосы, Қазақстан психоаналитиктер ассоциациясының президенті Анна Құдиярованың берген сұхбаты, сайты www.azattyq.org;
3. www.stud.kz – танымдық және энциклопедиялық сайт;
4. Абжад студенттердің интеллектуалдық таным клубы қатысушыларының сұхбаты, сайты www.abzhad.tor.kz;
5. Қазақстан Республикалық телерадиокорпорациясы – жаңалықтар, сайты www.kaztrk.kz;
6. Ефремов В.С. Основы суицидологии. – СПб.: Диалект, 2004. – С.69.
7. История социологии в Западной Европе и США: Учебник для вузов. – М.: Норма; ИНФРА, 1999. – С.45.
8. Дюркгейм Э. Самоубийство. Социологический этюд. – М.; мысль, 1994. – С.114.
9. Личко А.Е. Психопатология и акцентуации характера у подростков. – СПб., 2000. – С.23.
10. Бородин С.В., Михлин А.С. Мотивы и причины самоубийства // Актуальные проблемы суицидологии. – М., 1999. – С.31.
11. Сорокин П.А. Самоубийство как общественное явление //
Социологические исследования. – 2003. - №2. – С.104.
12. Гилинский Я.И. Самоубийство как социальное явление. Проблемы борьбы с девиантным поведением. – М., 1999. – С. 65.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 23 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар:
Кіріспе
I Негізгі бөлім
1.1. Қазақстан Республикасындағы суицид мәселесі
1.2. Адамдардың суицид жасау себептері
II бөлім
2.1. Суицидтің әлеуметтік-психологиялық алғы шарттары
2.2.Суицидтің алдын алу жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Қазіргі қоғамның әлеуметтік-экономикалық
даму дәрежесінде адамның суицидтік көріністерін зерттеу және
профилактикалық шараларды жасау мақсатында суицидтік тәуекелдің факторларын
анықтау үшін суицидтік жүріс-тұрыстың мотивтерін, жағдайларын және
себептеріне терең жан-жақты ғылыми негізде әлеуметтік-педагогикалық,
психологиялық талдау жасап, жинақтау аса өзекті болып отыр. Сондықтан да
саяси тұрақсыздық және әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайларында адамдар
арасындағы әлеуметтік-психологиялық шиеленістің күннен күнге артып, ушыға
түсуі, әлеуметтік қызметкерлерге әлеуметтік-психологиялық атмосфераның
ерекшеліктерін ескере отырып, суицидальды адамдармен әлеуметтік
профилактикалық және әлеуметтік-терапевтік іс-шараларды ұйымдастыру туралы
жауапкершіліктерді арттыруда. Адамдардың осындай психикалық күйіне
әлеуметтік әсер етулердің елеулі екендігі туралы өзін-өзі өлтірумен
(суицид) аяқталған көрсеткіштер бойынша пікір айтуға болады. Соңғы жылдары
өзін-өзі өлтірулердің күн санап таралғандығы, (ал мұндай өзін-өзі өлтірулер
күн сайын 1000-нан аса жасалады – барлығы жылына 500 мыңға жуық) – бүкіл
әлемдік қауымдастық үшін маңызды әлеуметтік және қоғамдық мәселенің
өзектілігін көрсетіп отыр. Өзін-өзі өлтіру халықтың өлім-жітімге ұшырауының
ең кең таралған себептерінің бірі болып табылады және қоғамның
денсаулығына, әлеуметтік тәртіптің, нормалардың бұзылуына және экономикаға
айтарлықтай зиянын тигізеді. Яғни өзін-өзі өлтіруге тырысқан адам өз-өзіне
қастандық жасау арқылы ұзақ ауруға, ал кей кездері өмір бойы әлеуметтенуден
кейін қалатын мүгедектікке алып келеді. Суицид өмірмен қош айтысуға әрекет
жасап көрген адамның ғана емес, оны қоршаған ортаның психикасын бұзатын,
қоғам үшін, әлеуметтік жүйенің қалыпты қызмет атқаруына кедергі болып
табылатын жауапсыз іс-әркет. Қоғамдық өмірдегі белсенді өзгерістер күн
өткен сайын жылдам өтетін сипатқа ие бола бастауда, осының нәтижесінде
алуан түрлі таптар мен әлеуметтік топтар тең емес жағдайларда қалады, бұл
өз кезегінде суицидтік жүріс-тұрысқа жол ашатын алғышарт ретінде
қарастырылады. Дағдарысты жағдайлар мен суицидтік іс-әрекеттердің даму
барысында адамдардың жас кезеңдері маңызды мәнге ие болып келеді.
Зерттеушілер бұл жағдайда өздерінің ерекше белгілері бар үш жас аралығын
бөліп көрсетеді: балалар мен жасөспірімдер, еңбекке жарамды жас және
инволюциялық кезең [2
Зерттеудің мақсаты: Суицидтік мінез-құлықтың өзіндік психологиялық
ерекшеліктерін анықтау.
Зерттеудің міндетті:
- суицидтің пайда болу себептері
- суицидтің алдын алу жолдары
- суицидтің әлеуметтік-психологиялық алғышарттары
Зерттеудің нысаны: Суициттік мінез-құлықтың өзіндік психологиялық
ерекшеліктері
Зерттеудің көздері: Қазақстан халқына жолдаулары, дәрігерлік сараптамалар,
психолог-педагогтардың еңбектері басшылыққа алынды.
Ғылыми жұмыстың құрылымы: Ғылыми-зерттеу жұмысы кіріспеден, екі бөліменен,
қорытынды және пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.

1.1 Қазақстан Республикасының суицид мәселесі
Менің таңдаған әлеуметтанулық зерттеу тақырыбым – Қазақстан
Республикасындағы суицид мәселесі. Бұл мәселені талдау үшін алдымен суицид
деген терминге қысқаша шолу жасап өтелік.
Суицид (лат.: sui caedere — өзін өлтіру) – адамның өзіне-өзінің қиянат
жасап, өз өмірін қиюы. Суицид деген термин XVII ғасырда пайда болған, бірақ
XVIII ғасырдың ортасына дейін бұл ұғым қоғамда кеңінен пайдаланылған емес.
Тек XX ғасырдың басында адамдардың өз-өзіне қол жұмсауының етек алуына
байланысты ғылымда суицидология атты дербес зерттеу саласы қалыптасты.
Ғалымдардың айтуынша суицидтің үш түрі бар:
1. Шынайы суицид. Оған барған адам өмірден түңіледі, үнемі көңілсіз
болып жүреді, өлгісі келеді. Нақтырақ айтқанда өмірдің мәнін жоғалтады.
2. Жариялық суицид. Өзін-өзі өлтіргісі келгендердің көбі өлместен
бұрын өзгелердің назарын өзіне аударғысы келеді (мысалы, біреумен ренжіссе,
қолына суық қару алып, болмаса арқан, жіп ала жүгіріп, өлем деуі).
3. Жасырын суицид. Бұл түрінде адам өз-өзін өлтіру жақсы іс еместігін
түсінеді, бірақ қиындықтан шығар шара, жол жоқ болып көрінгендіктен, өлімге
апаратын істерге бас тігеді (мысалы, нашақорлық, алкоголизм т.б).
Енді Қазақстандағы суицидке тоқталайық, Қазақстандағы суицид саны
жалпыәлемдік стандартпен салыстырғанда, өте жоғары деңгейде. Қазір әлемнің
барлық елдерінде, оның ішінде Қазақстанда да суицид пен нашақорлық
проблемасы маңызды мәселеге айналып отыр. Себебі бұлар адам санын
азайтатындықтан, мемлекетті моральдық және экономикалық жағынан шығынға
ұшыратып отыр.
Қазіргі кезде Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымының дерегі бойынша
Қазақсатан елдегі азаматтарының өз өмірлерін қиюы бойынша әлемде үшінші
орынды алады. Ал осыдан үш жыл бұрынғы деректер бойынша Қазақстан бесінші
орында болған. Ол кезде орта есеппен 100 000 адамға шаққандағы суицид
жасаушылардың саны 30 адамды құраған.
Жалпы әлемде жыл сайын шамамен миллионға жуық адам өз-өзіне қол салып
көз жұмады. Олардың 8 мыңы – қазақстандықтар, яғни республикада әр сағат
сайын бір адам өз еркімен өмірмен қош айтысып жатады.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, Қазақстанда
100 мың тұрғынға шаққанда 53 кісі өзіне қол салып қаза болады екен.
Қазақстан бұл көрсеткіш бойынша тұрақты лидерлер саналатын – Венгрия (88)
мен Литвадан (96-99) сәл төмен тұр. Бұл көрсеткіш Орта Азия елдері бойынша
Қазақстанда ең жоғары деңгейде.
Ал енді Қазақстанның ішіндегі жағдайға назар аударсақ: соңғы бірнеше
жылда осындай қаза бойынша көш басында Оңтүстік Қазақстан облысы (72
оқиға), Ақтау (64-67 оқиға) және Солтүстік Қазақстан облысы (100 мың
тұрғынға шаққанда 57 адам өз-өзіне қол жұмсаған). Бір атап өтерлігі – елде
адам өлтіргендерге қарағанда өз-өзін өлтіргендер саны әлдеқайда көп екен.
Қазақстанда суицид жасайтындардың көбі ер азаматтар деген пікір бар.
Мамандардың айтуынша, Қазақстанда 2007 жылы 342 суицид фактісі тіркелген.
Оның 23-і ер азаматтар.
Психологтардың сөзіне қарағанда, өз-өзін өлтіру оқиғалары әйелдерге
қарағанда ер адамдар арасында жиі келеді. Ер адам өз-өзіне қол саламын деп
шешсе, онда олар өз ісін аяғына дейін жеткізуге тырысады. Ал әйелдер әдетте
өлуді емес, өзіне назар аудартуды көздейді. Сол себепті, статистикада өз-
өзіне қол жұмсап өмірін қиған ер адамның 1 оқиғасына әйелдердің өз-өзіне
қол жұмсауға талпынған 5 фактісі сәйкес келеді екен.
Ал әйелдер суициді жөнінде мынандай мәлімет бар: дүниежүзілік
денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, қазақстандық әйелдер арасындағы
суицидтің көрсеткіші – 15 пен 24 жас аралығында 100 мың тұрғынға шаққанда
11,1 оқиғаны құрайды. Салыстырмалы түрде АҚШ-та бұл көрсеткіш – 2,9-ға тең.
Қазақстанда жылдан-жылға жасөспірімдер арасында суицид көбейіп отыр.
Мамандар жыл сайын Қазақстанда 14 пен 17 жас аралығындағы жасөспірімдер
арасында 6-8 суицид фактісі тіркелетіндігін айтады.
Елде 2005-2007 жылдары кәмелетке толмағандар арасында 1364 өз-өзіне
қол салу фактісі анықталып, оның – 887-і қазамен аяқталған. 2005 жылы –
261, 2006 – 274, ал 2007 – 352 суицид тіркелген.
2008 жылы Павлодар қаласында алғашқы бес айдың ішінде 18 жасөспірімнің
түрлі жағдайлардағы суцид жасауларытіркелсе, оның оны қайғылы жағдаймен
аяқталған. 2008 жылғы деректің өзі алдыңғы жылдарға қарағанда жастар
арасындағы суицидтің белең алғандығын көрсетеді.
Ресми дереккөздерге сенсек, 2009 жылы 26 жасөспірім өздеріне қол
салған. Жағдай былтыр да жақсарған жоқ. Осылайша, елімізде 237 суицид
оқиғасы тіркелген. Алаңдататыны – мұндай оқиғалар еліміздің барлық
облыстарында орын алған. ШҚО-да 30 жасөспірім, Қарағанды, ОҚО, Ақмола,
Ақтөбе облыстарында 20-дан аса жасөсіпірім өмірмен қоштасу туралы шешім
қабылдаған. Соңғы үш жылда СҚО-да бұл көрсеткіш екі есеге артқан, - деп ҚР
Парламенті Мәжілісінің депутаты Жарасбай Сүлейменов айтып кеткен. Сонымен
қатар, депутат жасөспірімдер арасында соңғы жылда болған суицидтердің
кейбіреулерін келтірді: Өткен жылы 13 қазанда Қарағанды қаласында он төрт
жасар жасөспірім асылып қалды. Арада бес күн өткеннен кейін жұртшылық
Алматы облысының Тұздыбастау кентінде он бес жасар екі жасөспірімнің
өздеріне өздері қол жұмсап, өмірмен қош айтысқандарын естіп, жағаларын
ұстасты.
23 қарашада бұқаралық ақпарат құралдары Ақтөбе қаласында он жетідегі
қыз бала мен он бес жасар жасөспірімнің асылып қалғаны туралы ақпарат
таратты. 26 қарашада осындай оқиға Алматыда қайталанды. Бұл жолы айтып
келмеген ажалдың құрығына он алты жасар жасөспірім ілікті.
Желтоқсанның 6-13 аралығында Теміртауда, Семейде, Астанада, Ақмола
облысының Щучинск қаласында тағы үш қыз, екі ер бала өз еріктерімен өмірден
озды.
23 желтоқсанда Ақмола облысының Егіндікөл ауылында жергілікті
мектептің 10 сыныбында оқитын қыз бала асылып өлді. Өкінішке орай жаңа
жылдың алғашқы күндері де ата-аналарға қайғы арқалата келді. Бұрынғы күні
ғана бұқаралық ақпарат құралдары жұртшылыққа Ішкі істер министрлігі
академиясының бірінші курс студентінің көп қабатты үйдің төбесінен құлап
өлгенін естіртті.
Сөйтіп, бүгінде ата-анасы баласы мектепке кетсе, үйге аман-есен орала
ма деп, өздері жұмыста жүрсе, кешке балам алдымнан шығар ма екен деп
алаңдайтын, мазасыз күй кешетін болды. Ертең мезгілсіз ажал кімнің есігін
қағады, кімді зар жылатады?! Бұл пәле бізге қайдан жабысты? Сырты бүтін,
іші түтін балалар қайдан шығып жатыр? Балалар бесіктен белі шықпай жатып
неге өмірден түңілетін болды? Сенің табаныңа қадалған шөгір менің
маңдайыма қадалсын, - деп бауыр еті баласы үшін отқа да, суға да түсуге
даяр ата-ананың көз жасы неге құрғамайды, деген сұрақтарға кім жауап
береді?
Енді жоғарыда көрсетілген суицидтардың себебін анықтайық. Неліктен бұл
адамдар бір рет қана берілетін өмірден оңай кете салады? Психолог
мамандардың бұл мәселенің себебін қалай анықтағандарына назар аударайық.
Өзін-өзі өлтіру ешқашан кездейсоқ әрекет болған емес. Адамның, жалпы,
күйзелісі оқшауланған психологиялық қажеттіліктерден туындайды. Өз-өзіне
қол жұмсау қадамына барудың себептері өте көп. Оның бастылары –
махаббаттағы бақытсыздық, жақын адамының өлімі, жалғыздық, жұмыс барысында
туындаған проблемалар. Кейде жазылмайтын ауруға душар болғандар мен
материалдық-тұрмыстық қиындыққа ұшырағандар да өз өміріне балта шауып
жатады. Тіпті кей жандарға қызмет лауазымының өзгеруі де ықпал етеді. Бірақ
жоғарыда айтылған проблемалардың бірі кездескен адамның барлығы бірдей өз
өзіне қол жұмсамайды ғой. Неге? Себебі оның өмір сүруіне оң ықпал ететін
бірнеше факторлар болады. Ол – тату-тәтті отбасы, махаббат, ата-ана
қамқорлығы, дұрыс тәрбие. Жауапкершілікті сезінген адамға осындай құндылық
қасиеттер кез келген проблемаларға қарсы тұруға көмектеседі, - дейді Айгүл
Нәшкенова, Республикалық психиатрия, психотерапия және наркология ғылыми-
тәжірибелік орталығы суицидология және эпидемиология ғылыми бөлімінің
меңгерушісі
Психолог мамандар, әдетте жалғыздық – суицидке итермелейтін бірден-бір
себеп екендігін айтады.
Өз-өзіне қол салу – түсініспеушілік пен жалғыздықтан туындайтын
проблема. Әрдайым адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасында түсініспеушілік
орын алып жатса, ата-ана баласын түсіне алмаса, күйеуі әйелін түсінбесе
немесе керісінше дегендей, жақын жандардың бір-бірін түсінбеуі осындай
қайғылы оқиғаларға алып келеді, – деп Қазақстан психоаналитиктер
ассоциациясының президенті Анна Құдиярова айтып кеткен.

1.2. Адамдардың суицид жасау себептері
Әр суицидтің шығу себебі бар. Бірақ көп жағдайлардағы себеп ондай
адамдардың иманының болмауы мен өмірдің қиыншылықтарын дұрыс
түсінбеулерінде болады. Бұлар басты себептері. Ал басқа себептердің барлығы
осы басты себептерге тікелей тәуелді. Мысалы, сүйген қызымен ұрысып, немесе
аралары ажыраған жігіттің өзін-өзі өлтіруіне санасы ояу адам баласы үшін
ешқандай ақылға қонымды себеп жоқ. Ақымақтықпен өз өмірін қияды.
Қаржылық жағдайлардың әсері де кей адамдар үшін суицидтің тудырушы
күші болып табылады. Алайда, қаржылық қиындықтар басты себеп емес. Егер
ондай қиындықтарға шыдамай өз-өзін өлтіру белең алса, онда әлемнің тең
жартысы қырылып қалады емес пе?! Қиындық кімде жоқ дейсіз?! Демек, иманы
мен өмірге деген көзқарасы дұрыс емес болған адам ғана мұндай уақытша
қиындықтарға төзе алмай, ең дұрыс жол ретінде суицидті таңдайды.
Ренжу. Кейде жасөспірімдердің арасындағы суицид ата-анасына ренжудің
салдарынан болады. Бірақ сондай ардақты жандарға ренжіп өзін-өзі өлтіру де
жан дүниесінде кемістігі бар адамның істейтіні болса керек.
Қателік. Өмір болғаннан соң қиындығы мен қызығы қатар жүреді.
Қателіктерге ұрыну барлығымыздың табиғатымызда бар нәрсе. Қандай қателік
жасасақ та суицидпен шешімін табуымыз дұрыс емес. Сүрінбейтін тұяқ жоқ.
Ата-анасынан қорқып қателігін жылы жауып қою мақсатында өлімге бару көзі
ашық, көкірегі ояу жандардың істейтін әрекеті емес.
Міне Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымының тағы бір дерегі:
Суцидпен көз жұмғандардың 44% өзіннің өліміне мына адам кіналі деп хат
жазып қалдырады. Олардың кіналі деп тапқаны мыналар:
- Барлығы - 20%
- Жақын адамым – 12%
- Бастық – 8%
- Ешкім емес – 4%
Яғни бұл – эгоизм. Артында қалғанды ойламайды, сол керек!, - деп кек
қайтарған болады.
Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымының мамандары адамдардың өз өміріне
қол жұмсауына себеп болатын мынадай факторларды көрсетеді:
- 1,2 % - Денсаулығының нашарлығынан;
- 3 % - Қаражат қиындығынан;
- 1,4 % - Өмір сүрудің ауырлығынан;
- 6 % - Құмарлықтан;
- 18 % - Отбасы келіспеушілігінен;
- 18 % - Рухани дерттен;
- 19 % - Жазасын өтеуден жалтару мақсатында осындай қатерлі қадамға барады
екен. Ал өзін-өзі өлтіру фактілерінің 41 %-ы неден болатыны белгісіз күйде
қалып отыр. Бұл мәселедегі ең күйзелтетіні, суицидтің жасөспірімдер мен
жастар арасында көптеп кездесуі.
Жасөспірімдердің неліктен өз-өзіне қол жұмсайтындығы жөнінде көптеген
пікірлер бар. Солардың кейбіреулері төменде:
Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасының 2008 жылы Балалар
суициді тақырыбында жүргізген арнайы зерттеуінде балаларды суицидке
итермелейтін негізгі себептер ретінде баланың күрделі әлеуметтік-
психологиялық жағдайы, одан кейін – ұлтаралық қатынас, отбасылық тұрмыстың
қолайсыздығы мен қолдаудың болмауы сияқты факторлар аталған.
Айта кететін бір жәйт, жасөспірімдер арасындағы өз-өзіне қол жұмсау
фактілерінің әрбір үшіншісі – көрнекі құбылыс, нақтырақ айтсақ, олар өлгісі
келмейді, тек осы әрекеттерімен өздеріне назар аудартқысы келеді. Мамандар
мұның өте қауіпті құбылыс екендігін айтады. Өйткені, келесі талпынысы
қазаға ұласып жатады.
Жасөспірімдер арасында өзіне-өзі қол жұмсаушылардың көбеюі ең алдымен
телеарналардан беріліп жатқан ұрыс-төбелеске, қантөгіске толы фильмдердің
әсері, сондай-ақ, бәріне шайлығын айырамын, байлығын еселеймін, деп шарқ
ұрып жүрген ата-аналардың жұмысбастылығы кінәлі, олар күнкөрістің қамымен
таң атқаннан күн батқанша үй қарасын көрмейді, балалардың оқуына,
тәрбиесіне көңіл бөле бермейді, назардан тыс қалған бала өзін керексіз
сезінеді деушілер де бар.
Қоғамда болып жатқан өзгерістер мен сан түрлі қиындықтар бала
психологиясына кері әсер етуде. Өз-өзіне қол салу – түсініспеушілік пен
жалғыздықтан туындайтын проблема.
Дүниенің ақпараттануы, адамның табиғаттан алшақтауы, неше түрлі
компьютерлік ойындар, көбінесе жастардың арасында суицидтің көбеюіне ықпал
етіп отыр.
Жасөспірімдердің өздеріне-өздерінің қол салуына көбінесе, айтылған
сынды дұрыс қабылдамауы, қиындықтарға төзбеуі себеп болады. Сондай-ақ,
қоғамдағы жат қылықтарға әуес, нашақорлар мен маскүнемдер суицидке бейім
келеді.
Өзіне өзі қол жұмсайтын жастардың көбеюі — еліміздегі жастар
саясатының деңгейінің төмендігін көрсетеді.
Балалар өз-өзін өлтірудің себебі көп деп түсіндіреді. Алайда, олардың
басты проблемасы – жалғыздық. Егер мектепте қандай да бір проблема туындап
жатса – ата-ана балаға көмек көрсету керек, ал отбасында проблема туындап
жатса – ұстаздар балаға назар аударуы тиіс. Қазір бұл мәселенің алдын алу
үшін мектептерде психолог мамандарды, кәмелетке толмағандардың істері
бойынша жауап беретін инспекторларды көбейтіп жатыр.
Тағы бір жүргізілетін іс-шара бұл – дүние жүзінің суицидке қарсы күрес
күні. Бұл күн 10 қыркүйекте өзіне өзі қол жұмсаудың алдын алу жөніндегі
халықаралық қауымдастық бастамасымен және Дүниежүзілік денсаулық сақтау
ұйымының қолдауымен атап өтіледі.
Мамандар өлуге құмарту – психиканың проблемасы екендігін айтады.
Сондықтан әрдайым жақындарыңмен бірге болып, бір-бірін бағалап, әрдайым
түсіністікпен өмір сүре білу қажет дейді психолог мамандар.

2.1 Суицидтің әлеуметтік-психологиялық алғы шарттары
Қазіргі қоғамның әлеуметтік-экономикалық даму дәрежесінде адамның
суицидтік көріністерін зерттеу және профилактикалық шараларды жасау
мақсатында суицидтік тәуекелдің факторларын анықтау үшін суицидтік жүріс-
тұрыстың мотивтерін, жағдайларын және себептеріне терең жан-жақты ғылыми
негізде әлеуметтік-педагогикалық, психологиялық талдау жасап, жинақтау аса
өзекті болып отыр. Сондықтан да саяси тұрақсыздық және әлемдік экономикалық
дағдарыс жағдайларында адамдар арасындағы әлеуметтік-психологиялық
шиеленістің күннен күнге артып, ушыға түсуі, әлеуметтік қызметкерлерге
әлеуметтік-психологиялық атмосфераның ерекшеліктерін ескере отырып,
суицидальды адамдармен әлеуметтік профилактикалық және әлеуметтік-
терапевтік іс-шараларды ұйымдастыру туралы жауапкершіліктерді арттыруда.
Адамдардың осындай психикалық күйіне әлеуметтік әсер етулердің елеулі
екендігі туралы өзін-өзі өлтірумен (суицид) аяқталған көрсеткіштер бойынша
пікір айтуға болады. Соңғы жылдары өзін-өзі өлтірулердің күн санап
таралғандығы, (ал мұндай өзін-өзі өлтірулер күн сайын 1000-нан аса жасалады
– барлығы жылына 500 мыңға жуық) – бүкіл әлемдік қауымдастық үшін маңызды
әлеуметтік және қоғамдық мәселенің өзектілігін көрсетіп отыр.
Өзін-өзі өлтіру халықтың өлім-жітімге ұшырауының ең кең таралған
себептерінің бірі болып табылады және қоғамның денсаулығына, әлеуметтік
тәртіптің, нормалардың бұзылуына және экономикаға айтарлықтай зиянын
тигізеді. Яғни өзін-өзі өлтіруге тырысқан адам өз-өзіне қастандық жасау
арқылы ұзақ ауруға, ал кей кездері өмір бойы әлеуметтенуден кейін қалатын
мүгедектікке алып келеді. Суицид өмірмен қош айтысуға әрекет жасап көрген
адамның ғана емес, оны ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тұлғаның акцентуациялық мінез бітісі, оның суицидтік жүріс-тұрысқа қатері
Мектеп оқушылары арасында суицид жасау қаупін алдын-алудың педагогикалық негіздері
Суицидтік мінез құлықтың өзіндік психологиялық ерекшеліктері
Жасөспірімдер суицидін педагогикалық тұрғыдан алдын алу жолдары
Жүріс - тұрыстың бұзылуы
ЖЕТКІНШЕКТІК ШАҚТА СТРЕССТІҢ ӘСЕРІНЕН СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫҢ ПАЙДА БОЛУЫ МЕН ОНЫ ЗЕРТТЕУДІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
Суицидтік мінез-құлықтың психофизикалық және жас шамасына байланысты себептері мен пронедивтік диагностика
Россиядағы өзін-өзі өлтіру анализі
Суицид мәселесі
Жасөспірімдер мен ересектердің қарым - қатынас психологиясы
Пәндер