Кәсіпкерлік нарықтық экономика дамуының негізі ретінде

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6 бет.

I тарау. Нарықты экономикадағы кәсіпкерлік теориясы және
кәсіпорынның ұйымдық нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8 бет.
1.1. Кәсіпорын типтері және кәсіпорындардың түрлері ... ... ... ... ... ... 13 бет.
1.2. Нарықтық тәуекел жағдайындағы кәсіпорынның қызметі мен
мінез.құлқы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21 бет.
1.3. Шаруашылық және коммерциялық есептер. Кәсіпорын табыстары
және оларды бөлу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23 бет.

II тарау. Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің
дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26 бет.
2.1 Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің экономикалық ролі ... ... 31 бет.
2.2 Шағын кәсіпкерлікті дамытудың перспективалары ... ... ... ... ...33 бет.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35 бет.
Кіріспе.
Қазақстан Республикасының егемендік алып, тәуелсіз мемлекет болғалы, елімізде әлеуметтік - экономикалық мәні аса жоғары игі өзгерістерге қол жеткізілді. Елімізде экономиканы дамыту, осының негізінде әлеуметтік – экономикалық жағдайын тұрақтандыру, халықтың әл - ауқатын түбегейлі жақсарту міндеттері орындалуда. Қазақстан қазір ел ішінде біртіндеп нарықтық экономиканы тудыруға бағытталған құрылымдық реформаның жаппай қамтитын бағдарламасын жүзеге асыруда. Алғашқыда бұрынғы Кеңес Одағы шеңберінде жүзеге асырыла бастаған Қазақстандағы экономикалық реформа процесі, 1991 жылы желтоқсанда теуелсіздік жарияланғаннан кейін тіптен үдеп кетті. Тәуелсіздік жарияланған сәт пен қазіргі уақытқа дейінгі аралықтағы негізгі экономикалық уақиғалар: 1992 жылы қаңтарда бағаны ырықтандыру /либерализациялау/, 1993 жылы қаңтарда қабылданған Конституцияда және 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Жаңа Конституциясында жекеменшік құқықты мойындау, 1993 жылы сәуірде ұлттық жекешелендіру бағдарламасын жасау, 1993 жылы қарашада ұлттық валютаны енгізу; 1993-1994 ж.ж. дағдарысқа қарсы бағдарламаны жасау; 1994-1996 ж.ж. қатаң ақша - несие саясатын жүргізу; индикативті жоспарлар жасау, 1997 жылы қазан айында Қазақстанды дамытудың 2030 жылға дейінгі стратегиялық бағдарламасын қабылдау. Бұл бағдарлама экономиканы Жан - жақты күшейтуді және сапалы жаңа межелерге алып шығуға қабілетті экономикалық тасқынды қамтамасыз етуді көздейді. «Егер біз стратегиямызды мүлтіксіз орындап, ынталы еңбек етсек, онда біз Орталық Азияның нағыз барысы бола аламыз және ұлт тұтастығына, әлеуметтік әділдікке және барша халықтың экономикалық жақсы тұрмысына сай тәуелсіз мемлекет ретінде – дамушы елдер үшін үлгіге айналамыз» - делінген Президенттің халыққа Жолдауында.
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасы экономикалық жаңа қатынастардың қалыптасуына, нарықтық қайта құруды одан ары тереңдетуге бағытталған айтарлықтай шараларды жүзеге асыру жағдайында жұмыс істеуде.
Республикамызда кеңестік дәуірдегі мемлекеттік кәсіпорындар, зауыттар мен фабрикалар жекешелендіріліп, олардың орнына жеке меншікке негізделген шаруашылық субъектілері ұйымдастырылды. Қазіргі кезде бұрын тоқтап қалған көптеген өндіріс орындары, отандық және шет елдік кәсіпорындар, акционерлік қоғамдар ашылып, жұмыс істеуде. Сонымен қатар жаңа мазмұнды сан алуан өндірістік атаулар мен ұжымдар дүниеге келді. Ауылдық елді мекендерде өндірістік кооперотивтер, шаруашылық серіктестіктері, шаруа қожалықтары құрылды. Экономмиканы жедел дамытып, әлеуметтік өмірді тұрақтандырудың басым бағыты - шағын, орта және ірі бизнесті дамыту қолға алынды.
Еліміздің экономикасын қайта түлетіп, әлеуметтік - экономикалық әлеуетті еселей дамытуда кәсіпорындардың, мұндағы басты тұлға кәсіпкерлердің алатын орны ерекше. Отандық кәсіпкер
қазірдің өзінде тұрғындардың сұранысы мен өз ырзығын теруді қанағаттандырып қана қоймай, мемлекетіміздің іргесін нығайта беру барысында көптеген нақты қызметтер атқаруда.
Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны - бұл кәсіпорын. Міне сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, қызымет көрсетілуі тиіс. Бұған жағдайлар да бар. Өйткені кәсіпорында ең білікті кадрлар жинақталады. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсау, жоғары өнімді техникалар мен техналогияларды қолдану мәселелері кең түрде шешіледі. Кәсіпорындарда өндірісті және өнімді сатуға кететін шығындарды мейлінше азайтуға қол жетеді. Сол - сияқты бизнес – жоспарлар әзірленеді, маркетинг қолданылады, тиімді басқару жүйесі - менеджмент іске асырылады.
Мұның барлығы терең экономикалық білімді қажет етеді. Келешекте өндірісті жүргізуге маманданған экономистер үшін кәсіпорынның экономикалық негізін терең білу қажет.
Нарықтық экономикада мемлекеттің ролі аса зор. Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі міндеті – оның тиімді жұмыс істеуі үшін қолайлы жағдайлар тудыру және дамыту, кәсіпкерлік еркіндігі мен адал бәсекелестік ұйымдастыру болып табылады. Бұл мәселені шешудегі ең алғашқы адым көптүрлі экономикалық процестерді реттейтін заңнама - құқықтық және нормативті база жасау болуы қажет.
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді және оны экономикалық барша субьектілердің орындауын қамтамасыз етеді.
Қазіргі кезде кәсіпорынның мәртебесі, оны құрудың тәртібі, мүлікті пайдалану, шаруашылық жүргізу, экономикалық және әлеуметтік қызметтер, кәсіпорынның мемлекеттік және жергілікті өзін - өзі басқару органдарымен қатынасы негізінде ұлттық заңдармен реттеледі.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын шаруашылықты жүргізудегі негізгі объективті буынға айналды. Мәселе мынада, рыноктық сұранысты ескере отырып, кәсіпорын тек өнім өндіріп қана қоймай, сонымен қатар халықты жұмыспен қамту, жаңадан жұмыс орындарын ашу, еңбек ақыларын есептеу, т.б. жұмыстарды іске асырады
Әдебиеттер
1. Жалпы экономикалық теория. Ақтөбе 2004 ж.
Шеденов Ө. Қ. , Сағындықов Е. Н., Жүнісов Б. А.,
Байжомартов Ү. С.,Комягин Б. И.
2. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік. Алматы – 2002ж.
Үмбеталиев А. Керімбек Ғ.
3. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы – 2001ж.
Дүйсенбаев К.Ш. Төлегенов Э.Т. Жұмағалиев Г.Ж.
4. Кәсіпорындар мен бірлестіктердің шаруашылық жұмыстарына талдау.
Алматы – 1987ж.
5. Кәсіпорын экономикасы. А.Қ. Мейірбеков. Қ.Ә. Әлімбетов. Алматы –
2003ж.
6. Кәсіпкерлік негіздері. М.Б. Бисенғазиев. А.Ш. Хамитов. Орал – 2001ж.
7. Кәсіпорын экономикасы. Жолдасбаева Ғ.Ө.
8. Экономикалық теория. Шымкент – 2005ж. Райымқұлов С.
9. Экономикалық теория. Алматы – 1994ж. Аубакиров Я. Ескалиев М.
10. Экономикалық теория. Алматы – 2003ж. Мауленов С.С. Бекмолдин
С.Қ. Құдайбергенов Е.Қ.
11. Экономикалық теория. Крымова.
12. Нарықтық экономика теориясына кіріспе. Мәдешов Б.
13. Нарықтық экономика дегеніміз не? Әлейбеков М.И.
14. Курс рыночной экономики. Рузавин Г.И.М.1994ж.
15. Экономикалық теория негіздері. Алматы-2002ж. Осипова Г. М.
16. Стратегия развития Казахстана до 2030г. Алматы – 1997.
17. Закон Р.К. «О государственной поддержке малого
предпринимательстве» от 19.06.97г. Алматы 1997г.
18. Закон Р.К. «Об акционерных обществах» от 10.07.98 г Казахстанская
правда,21 июля 1998 г
19. Указ Президента РК «О защите прав граждан и юридических лиц на
свободу предпринимательской деятельности» от 27.04.98 г Биен, 21
мая 1998 г
20. Введение в рыночную экономику. Ливщиц А.Я. М.1992г.
21. Пркладная экономика. Пер. С англ. – Алматы : ТОО «Книга), 1997
22. Указ Президента Республики Казахстан )О мерах по усилению
государственной поддержки и активизации развития малого
предпринимательства Казахстанская правда, 1997г, 13 марта
23. Указ Президента Республики Казахстан «О приоритетах и
региональных программах поддержки и развития малого
предпринимательства в Республике Казахстан Казахстанская правда,
1997, 8 июля
24. Адасбаев Е.А. Анализ развития малого предпринимательства в
1992-1997 г.г и прогноз на 1998 г. Аль – Пари, 1997, августь-октябрь
25. Сажина М.А., Чибриков Г.Г. Экономическая теория. – М.: Норма
Инфра, 1998г.
26. Ефимова Е.Г. Экономика для юристов. – М.: Флинт, 1999г.
        
        Аннотация
Курстық жұмыстың тақырыбы: «Кәсіпкерлік нарықтық ... ... ... ... ... мынадай мәселелер қамтылды: нарықтық
экономикадағы кәсіпкерлік теориясы және кәсіпорынның ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынның қызметі мен мінез – құлқы, кәсіпорындағы
шаруашылық және коммерциялық есептер, ... ... және ... ... ... ... дамуы, шағын кәсіпкерліктің ролі, ... ... ... ... 48 ... ... Оның ішінде 4 кесте,
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ең ... ... көрсеткіштерін енгіздім. Осы
статистикалық ... ... ... ... ... ... кірістірдім.
Әр түрлі әдебиеттер пайдаландым. Орысша – қазақша ... ... 4 ... ... ... ... Нарықты экономикадағы кәсіпкерлік теориясы және
кәсіпорынның ... ... ... ... және ... бет.
1.2. Нарықтық тәуекел жағдайындағы кәсіпорынның қызметі мен
мінез-
құлқы.......................................................................
.................21 бет.
1.3. ... және ... ... ... ... ... ... тарау. Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің
дамуы.......................................................................
..........................26 ... ... ... ... ... ролі........31
бет.
2.2 Шағын кәсіпкерлікті дамытудың перспективалары...................33
бет.
Қорытынды...................................................................
......................35 бет.
Кіріспе.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... әлеуметтік - экономикалық мәні аса ... ... қол ... Елімізде экономиканы дамыту, осының
негізінде әлеуметтік – экономикалық жағдайын ... ... ... ... түбегейлі жақсарту ... ... ... ел ... ... ... экономиканы тудыруға
бағытталған құрылымдық реформаның жаппай қамтитын ... ... ... ... ... Одағы шеңберінде жүзеге асырыла бастаған
Қазақстандағы экономикалық реформа процесі, 1991 жылы ... ... ... тіптен үдеп ... ... сәт пен ... уақытқа дейінгі аралықтағы негізгі экономикалық
уақиғалар: 1992 жылы қаңтарда бағаны ырықтандыру /либерализациялау/, 1993
жылы ... ... ... және 1995 ... ... Жаңа Конституциясында жекеменшік құқықты мойындау, ... ... ... жекешелендіру бағдарламасын жасау, 1993 жылы қарашада
ұлттық валютаны енгізу; 1993-1994 ж.ж. ... ... ... ... ж.ж. қатаң ақша - несие саясатын жүргізу; индикативті жоспарлар
жасау, 1997 жылы қазан айында Қазақстанды ... 2030 ... ... ... ... Бұл бағдарлама экономиканы Жан -
жақты күшейтуді және сапалы жаңа ... алып ... ... тасқынды қамтамасыз етуді көздейді. «Егер біз стратегиямызды
мүлтіксіз орындап, ынталы еңбек етсек, онда біз ... ... ... бола ... және ұлт ... ... әділдікке және барша
халықтың экономикалық жақсы ... сай ... ... ... ... ... үшін үлгіге айналамыз» - делінген Президенттің халыққа
Жолдауында.
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасы экономикалық жаңа ... ... ... ... одан ары ... ... ... жүзеге асыру жағдайында жұмыс істеуде.
Республикамызда кеңестік дәуірдегі мемлекеттік кәсіпорындар,
зауыттар мен фабрикалар ... ... ... жеке ... ... субъектілері ұйымдастырылды. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... және шет
елдік кәсіпорындар, акционерлік қоғамдар ашылып, ... ... ... жаңа ... сан ... өндірістік атаулар мен
ұжымдар ... ... ... елді ... ... ... ... шаруа қожалықтары құрылды.
Экономмиканы ... ... ... ... ... басым
бағыты - шағын, орта және ірі бизнесті дамыту ... ... ... ... ... ... ... әлеуетті еселей дамытуда кәсіпорындардың, мұндағы басты
тұлға кәсіпкерлердің ... орны ... ... ... өзінде тұрғындардың сұранысы мен өз ... ... қана ... ... ... ... ... көптеген нақты қызметтер атқаруда.
Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің ... ... ... - бұл ... Міне ... да, бұл
деңгейде қоғамға ... өнім ... ... ... ... ... да бар. Өйткені кәсіпорында ең ... ... ... ... ... ... ... өнімді
техникалар мен техналогияларды ... ... кең ... шешіледі.
Кәсіпорындарда өндірісті және өнімді ... ... ... ... қол ... Сол - ... бизнес – ... ... ... тиімді басқару жүйесі - ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Келешекте өндірісті ... ... ... үшін
кәсіпорынның экономикалық негізін терең білу қажет.
Нарықтық ... ... ролі аса ... экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі міндеті – оның
тиімді жұмыс істеуі үшін қолайлы жағдайлар ... және ... ... мен адал ... ... болып табылады. Бұл мәселені
шешудегі ең алғашқы адым көптүрлі экономикалық процестерді ... - ... және ... база ... ... қажет.
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді
және оны экономикалық барша субьектілердің орындауын қамтамасыз ... ... ... ... оны ... ... ... шаруашылық жүргізу, экономикалық және әлеуметтік
қызметтер, ... ... және ... өзін - өзі ... ... ... ұлттық заңдармен реттеледі.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... буынға айналды. ... ... ... ескере отырып, кәсіпорын тек өнім өндіріп ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
орындарын ашу, еңбек ақыларын есептеу, т.б. жұмыстарды іске ... ... ... экономикадағы кәсіпкерлік теориясы
және кәсіпорынның ұйымдық нысандары.
1.1 Кәсіпорын ... және ... ... ... ... ... ... меншік
иелері саналады. Меншік иесінің өз мүліктерін пайдалануға, йеленуге құқығы
бар. Меншіктің көптүрлі ... ... ... әртүрлі ұйымдық -
құқылық формасын құруға негіз болып табылады.
Қазақстан заңында кәсіпкерлік азаматтар мен ... ... ... және ... ... ... ... – ақ
мүліктік жауапкершілігі негізінде ... ... ... қызмет.
Барлық шаруашылық қызметін ... тек ... ... дербестікпен, жауапкершілік және белсенді ізденумен
байланысты ... ... - ... ... деп ... ... бәрі ... белгілері болып табылады.
Кәсіпкерлікте тұлға (субъект) және ... ... ... ... ... жеке ... әр ... (акционерлік қоғамдар, арендалық ... ... ... бола ... ... ... шаруашылық қызметтің кез
келген ... ... ... ... беру ... қағаздармен операциалар, ... ... алу ... ... - адам қызметінің ерекше саласы және ... ... ... оқшауланып тұрады. Бүған ... ... ... ... ... ... Иозеф Алиоз
Шумпетер (1883-1950жж.) мән берген. Оның айтқан мынадай сөзін ... ... ... ... болу – ... ... істемеу,
кәсіпкерлік жұмысты ұйымдастырушылар» . Ол ... ... ... ... Сэй ... жж) ... деген: «Кәсіпкер –адамдарды өндірістік
шеңбер ауқымында ұйымдастыратын ... ... ... ... ағылшын экономисті Ричард Кантильон (1650-1734жж.) ендірді. ... ... ... ... ... табу ... өндірісті
ұйымдастырудағы адам белсенділігін жатқызған.
Кәсіпкерлік – новаторлық іс. ... ... – ол ... – бұл ... экономикалық қызметі, бірақ бұл қызметті жаңа
ізденіске бағыттайды және осы жаңалықты жүзеге ... үшін ... ... бизнес саласында жүзеге асады, сондықтанда экономикалық
әдебиеттерде олар үнемі пара - пар ұғым ретінде ... Ал ... ... жағын қарастыратын болсақ, онда кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... негізі
болып табылады. Осы жерден бастап және ары қарай «кәсіпорын» мен «фирма»
ұғымын ... ... Рас, ... бір - ... ... айырмашылығы
бар: «фирма» термині жиынтық ұғым, оған бір немесе ... ... ... енуі ... Әдетте, кәсіпорынға бір жақты, бір ... ... ... ... жаңа жағдайда нарықтық қатынастар жағдайында
кәсіпорын өзінің өндірістік қызметінде толық өз ... ... ... ... ... ... кешенінен техникалық, ұйымдық, экономикалық
және құқықтық тұрғыдан дараланған.
Кәсіпкерлік қызметінің орны ең алдымен – ... ... ... ол ... ... ... қатынастарды ұйымдастырудың
негізгі буыны. Құқықтық тұрғыдан немесе заңды құқықтары бар ... ... ... бекітіліп берілген мүліктерді пайдалана отырып
өнім өндіреді, түрлі жұмыстар атқарады, әр ... ... ... (фирма) қоғамдық өндірістің бастапқы, басты ... ... ... кәсіпорындарда өнім шығарылып, жұмыстар атқарылады,
қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру және таза ... алу ... ... көрсетіледі. Кәсіпорын өз алдына шаруашылық етуші субьекті
болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... Нарықтық коньюнктураға сүйене отырып, өз алдына өз жұмысын
жоспарлайды және даму ... ... ... ... ... қызмет/ тұтынушылармен жасалған келісімдері құрайды.
2. Өз ... ... ... және өндірістің
қалдықтарын өз бетінше немесе келісім ... ... ... ... ... таратады, ал кейбір жағдайда заңнама бойынша бағаны реттеу
немесе белгілеуді мемлекет атқарады.
Кәсіпорын – ... ... ... ... Кәсіпорындарда
тауарлар мен игі қызметтер өндіріледі, тасымалданады және ... ... ... ... өз ... жасалған өнімдерді
сатуға ғана ұмтылып қоймайды, сонымен бірге таза табыс алуға да тырысады.
Кәсіпкерлік мәртебесі мемлекеттік тіркеу және ... ... ... ...... ... олардың жұмыс бағыттары,
жеке жауапкершіліктері бар серіктестіктер мүшелерінің фамилиялары, фирманың
жеке ... ... ... және ... ... жазылған есеп жүргізу
кітабы.
Кәсіпорынды басқарушы субьекті мен меншік иесі ... ... ... ... ... пайдалану және қызметтің кейбір
түрлерін жүзеге асыру ... ... ... қаржылық өзара
қатынастары мен материалдық жауапкершілігінің тәртібі мен жағдайларын,
шартты бұзудың негіздері мен ... ... ... ... ... ... ... басқарушымен шарт жасасқаннан кейін,
шартта, кәсіпорын жарғысында және ... ... ... ... өзге реттерде, кәсіпорын қызметіне араласуға құқығы
жоқ.
Кәсіпорынның ... есеп ... өз ... мөрі ... ... - ақ ол әр ... операциялар жасап, мәмлелер жүргізе алады.
Бұл жағдайда ол басқа кәсіпорын немесе ... ... ... де
немесе өз бетінше де өмір сүре алады. ... ... ... ... алады. Бірінші жағдайда біз жедел шаруашылық ... ... ал ... ... кәсіпорынға тұрақты қаржылық жағдай
жасайтын оның экономикалық дербестігі, тиімді қызметі туралы ... ... ... ... басы ... ... өз
алдына шаруашылықты - оперативті ... ... ... тұлға түріндегі
бөлінуі саналады.
Заңды тұлғаның дербес балансы немесе сметасы ... ... ... өз ... ... мөрі ... ... болып тіркелу үшін кәсіпорынның төмендегідей белгілері
болуы керек:
1. Ұйымдық тұтастығы. Бұл, нақтылап айтқанда, құрылтай құжаттарында
өзінің ішкі құрылым және басқару тәртібі ... ... ... ... ... Кәсіпорынның негізгі және ... ... ... ... ... ол өз ... ... иеленіп,
оны есепке алады, пайдаланады, сатады, жарамсыз деп табады, мүлікке салық
төлейді.
3. Мүліктік жауапкершілік. ... ... ... өз
міндеттемелері бойынша жауапкершілікте болады.
4. Азаматтық айналымда өз атынан сөйлеу. Кәсіпорын, кәдімгі ... ... ... ... ... ... ... керек. Сол
мақсаттар үшін кәсіпорынға ат /атау/ береді, сол атпен ол мүліктік ... ... емес ... ие ... және одан ... ... ... төрелік сотта және аралық сотта талапкердің және ... ... ... ... ... Жер. Бұл белгілі бір өлшемдегі пайдалану мүмкіндігі орасан
зор ... ... ... күші – ой және дене ... ... ... және интеллектуальды құрамы.
3. Еңбек заты және еңбек ... ... заты және ... ... өнім ... тиісті қызмет көрсетіледі.
4. Кәсіпкерлік – меншікке негізделген, шаруашылық және басқа да
қызмет.
5. Капитал – ... ... ... ... ... ақша
қаражаты.
Қызмет мазмұнына қарай кәсіпкерлік мынадай түрлерге ... ... - ... , ... ... ... өндіретін кәсіпкерлік. Кәсіпкерліктің бұл ... ... ... ... табылады. Өндірістік кәсіпкерлікке
қатысты негізгі қызметтер: өнім ... ... ... мен ... ... ақпараттарды өңдеу және жинау; рухани
құндылықтарды ... ... ... ... ... негізгі қолдану өрістері:
- өндірістік кәсіпорын және мекемелер;
- коммерциялық сауда мекемелері;
- ... - қор ... ... мен ... ...... мен қызметтерді қайта сату
бойынша мәмілелер мен операциялар құрамына ... және өнім ... ... ... ... сатып алу жоғары бағаға сату
арқылы жасалады. Егер бұл операциялар заң ... ... ... ... ... ... тауарларды көтере сатып алу және сату бағалары бойынша есеп
айырысулар:
- жарнама;
- коммерциялық құжаттарды ... ... алу және сату ... ... ... іс ... ... биржалары, сауда
мекемелері. Тауар биржаларында тауармен, ... ... ... ... ... яғни ... ... келісімдер жасалады.
Тауар биржасының айналымының көп бөлігі нақты тауарлар сату емес,
тауарды келісім шарт бойынша ... ... ... ... ... ... ... тұрады.
Нарықтық экономикада мемлекеттің ролі аса зор. ... ... ... ... негізгі міндеті – оның тиімді
жұмыс істеуі үшін қолайлы ... ... және ... кәсіпкерлік
еркіндігі мен адал бәсекелестік ұйымдастыру болып ... Бұл ... ең ... адым көптүрлі экономикалық процестерді ... - ... және ... база жасау болуы қажет.
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді
және оны экономикалық барша субьектілердің ... ... ... ... - ... ... бір
түрі болып табылады, сату – сатып ... ... ... ... ... болып табылады. Оларға қатысушылар:
- коммерциялық банктер;
- қор ... ... ... мен ... ... және жеке ... банкілер – бұл финанс - кредит мекемелері, негізінен
акционерлік типте болады. Олар ... ... ... ол үшін ... ... несиесін қарайды.
Қор биржалары – бағалы қағаздар нарығы. Ол капиталдың қозғалысын
жеделдетеді және активтердің ... ... ... кәсіпкерлік - бір мәмілеге өзара ... ... ... ... ... ... ... көрсеткені үшін
кәсіпкер табыс алады.
Сақтандыру кәсіпкерлігі - кәсіпкер сақтандырған ... ... ғана ... ... ... алып ... ... ерекше формасы. Жарналардың қалған бөлігі кәсіпкерлік
табысты ... ... - бұл ой ... бір ... ... ... істеледі; финанстық, инвестициялық саясаттарды жасақтау,
белсенді ... ... ... Нарыққа бағытталу туралы финанстық,
шаруашылық талдауды жасауға, басқару мәселелері жөнінде ... ... ... /кеңес беру/ әдістері:
1. Экспорттық консультация - мұнда маман өз бетімен диагноз қояды,
шешімдер жасақтайды және ... ... ... ... консультация – фирманың маманы клиентпен белсенді
түрде қарым - қатынаста болады, оның өз ойын ... ... ... ... ... ... кейін ұсыныстар белгілейді.
3. Оқулық консультация - лекция оқу, семинар өткізу, оқу құралдарын
жасақтау т.б. Бұл кәсіпкерлік істердің қандай түріне болмасын, істі ... ... ... ... ... ... ... түрі үлкен өріс алып дамыған жоқ, бірақ оның болашағы зор.
Көріп отырғандай кәсіпкерліктің ... түрі ... ... ... ... ... жүзеге асыру және
пайда алу үшін экономикалық ... ... ... ... өз ... шын берілген адам және одан қанағат алуы парыз.
Ол әлеуметтік мәселелерге белсенді араласып, жағдай жасауы тиіс: денсаулық
сақтау, ... ... ... ... ақы ... қадағалау т.б.
Кәсіпкерлікті жасақтау және оны дамыту үшін кадрларды оқыту, білім
дәрежесін, мамандығын көтеруге көңіл ... ... ... ... ең алдымен кейбір жеке ... ... ...... ... жеке ... болып екі типке бөлінеді.
Бірінші тип. Мемлекеттік ... - ... ... ... ... ... ... органдардың қарамағында
болатын кәсіпорындарды ... деп ... ... ... ... ... болып саналады.
Мемлекеттік кәсіпкерлік - тұрақты және капитал сыйымдылығы
жоғары, себебі: ... ... және ... ... ... және ... кәсіпорындар: біріншісі ... ... ... ... ...... ... негізделген. Мұнда шаруашылық есептің екі ... Таза ... - ... ... ... ... ... емес шаруашылық есеп. ... ... ... ... мемлекеттік міндеттерді шешу үшін құрылады.
Екінші тип. Серіктестіктерді, акционерлік қоғамдарды,
аралас кәсіпорындарды, кооперативтерді жеке ... Олар ... ... ... ... жеке ... ... кәсіпорындар кәсіпорын йелері
біреу немесе бірнеше адам болып келулеріне, кәсіпорын ... ... ... ... ... жеке капиталдарды қосу
тәсіліне байланысты бөлінеді.
Серіктестік – бұл пайда табу ... екі не одан да ... ... ... құру ... ... қатар қатысушы
ретінде тек жекелеген тұлғалар ғана ... ... да бола ...... шектеулі, сондай - ақ жауапкершілігі
шектелмеген болып құрылуы мүмкін.
Жауапкершілік ... және ... ... ... жауапкершілік – кәсіпорынға өз қаражатын қосқан ... ... ... өзі ... қаражат мөлшерінде ғана
жауапкершілік көтереді дегенді білдіреді.
Жауапкершіліктері ... ... ... ... деп те ... немесе бірнеше генералды серіктестіктер (ГС)
кәсіпорынның міндеттемелері бойынша шектелмеген ... ... және ... басқаруды жүзеге асырады. Қалған шектеулі
серіктестердің (ШС) жауапкершіліктері салған капитал ... ... олар ... ... ... ... ... құрамында жұмыстан тыс уақытта кәсіпорын жұмысына ... ... ... ... емес ... де ... ... Әдетте олардың
есімдері қоғам алдында кең жарияланбайды. Дегенмен де, ... ... ... ... мен ... ... ... мөлшері
көрсетіледі.
Бизнесті ұйымдастырудың бұл түрі ... және ... пен ... ... ... ... ие. Артықшылықтары
ретінде капитал тарту ... ... ... ... ... тәуекелді азайту мүмкіндіктерін, жұрт алдында
есеп беру талабының және жарғылық ... ... көп ... ... ... ал серітестіктің тіркелуі кезінде тиісті соманың тек
25% ғана жеткілікті болатындығын айтуға болады.
Жауапкершілігі ... ...... - ала ... ... ... құрылған бірлестік. Оның мүшелерінің /жеке
және заңды йегерлері/ қоғамның міндеттемелерін орындауда жауапкершіліктері
жоқ, олар тек өз үлестерінің ... ғана ... ... ... ... ... біздің елімізде жиі кездесетін/
«Лимитед» /қысқаша Ltd/ «шектеулі серіктестік» деген ... ... ... жауапкершілігі шектеулі қоғамда кампаньондар ... ... ... ... Бұл ... кәсіпорындар ұйымдастыруға
өте қолайлы. Егер қоғамдастықтың бар мүлкі бір ... ... ... «бір ... қоғамы» болғаны.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестікті ұйымдастыру үшін құрылтай
келісім шарты жасалады, ... ... ... ... - ... негізгі қызмет бағыттары;
- қызмет түрлері;
- капитал мөлшері;
- қоғам ... ... ... ... бір жайт – ... ұйымдастырушылардың ақша
қаражаттарынан басқа құнды материалдық заттар түрінде заттық ... ... ... ... ... да ... ... құқығы жылына бір немесе екі рет
өткізілетін жалпы жиналысында ... да, ал одан әрі ол ... ... ... ... шешімдер қабылдауға құқығы бар, атап
айтқанда:
- жылдық балансты бекітеді;
- кірісті белгілі бір мақсатты ... ... ... ... ... аз ... жолдарын айқындайды;
- қоғамның төрағасын сайлауды немесе қайта сайлауды көздейді, ... ... ... ... ... ... жұмысын бақылауды бақылау комиссиясы, экономикасы дамыған
елдерде ... ... іске ... оның ... ... ... жауапкершілік - кәсіпорынға өз қаражатын ... ... ... ... ... ... мүліктерімен ортақ
жауапкершілікте болады дегенді білдіреді.
Айталық, екі адам ортақ кәсіпорынға 100 млн. теңгеден салды делік.
Сонда кәсіпорынның жалпы капиталы 200 млн. ... ... Егер ... ... алдындағы 300 млн. теңге көлеміндегі міндеттемелері бойынша
банкрот болса, онда жауапкершілігі шектеулі әрбір қос ... ... 100 млн. ... яғни ... қосқан мөлшерде ғана жабады.
Ал шектеусіз жауапкершілік жағдайында екі ортақтас 300 млн. ... қала ... Егер ... 100 млн. ... ғана төлей алса, онда
соры қайнаған кәсіпорынның екінші иегеріне 200 млн. ... ... ... ... ... жеке ... айырмашылығы – бірден көп қатысушының болуы. Бұл серіктестіктердің
арасында келісім-шартқа отыру қажеттілігін білдіреді, ол ... ... ... атауы, негізгі қызмет түрі, серіктестіктің
жұмыс істеуінің өміршеңдігі, әрбір серіктестіктің құқықтары мен ... ... ... ... ескі ... ... қабылдау жолдары. Барлық қалған ... ... ... жеке ... бірдей дерлік. Демек барлық
серіктестердің кәсіпорынның ... мен ... ... ... ал ... мен ... жеке - жеке ... салық салынатын кірістерінің құрамына қосылады. Бұдан басқа
серіктестер серіктестіктің кез келген ... ... ... жауап береді және кейде несие берушілер өз ... ... ... ... ... да болады.
Келісім - шарт дайындау қажеттілігі мен осы ... ... ... тартуды есептемегенде серіктестік құру да айтарлықтай оңай.
Серіктестікте сабақтастық деген ... жоқ, яғни бір ... ... ... серіктестік өз жұмысын ... ... ... ... ... өз ... бір ... үшінші біреуге
беруге құқығы бар. Бұған қоса серіктестің басқа ... ... өз ... несие алу құқығы бар.
Дербес /отбасылық/ жекеменшік ... ... ... ... Оның иесі ... табыстың бәрін алатын ... ... ... орай ... ... ... бір ... тұлға/ саналады.
Артықшылығы: таза табысты бөлісу жөнінен ың - шың жоқ, ... ... ... ... ... ... бастау капиталының мөлшері болымсыз, банктен несие алу,
ауқымды істі ... ... ... ... ... /пай/ меншіктігіне
негізделген. ... ... ... ... қызметтің нәтижесі
бойынша өздерінің жеке ... ... ... ... ... ... бойынша серіктестік тапқан таза ... ... ... ... капиталға қосқан үлесіне сәйкес
бөлінеді.
Толық серіктестік төмендегі негізгі екі белгісімен ... ... ... және оған ... серіктестіктің қызметтері
олардың өз қызметтері болып саналады, ал оның міндеттері ... кез ... ... өзінің барлық мүлкімен жауап береді.
2. Серіктестік жеке сенімді ... ... егер ... серіктестіктің атынан мәміле жасаса, мүліктік жауапкершілік басқа
қатысушыға жүктеледі. ... ... ... ... ... ... ... Егер толық серіктестікке оны ұйымдастырушылардың бәрі
жеке Адам ... ... ... ... бір ... ... /мәселен банкротқа ұшырағанда/, өмірге ... ... ... ... да жеке ... атап айтқанда: көлік,
саяжай, жиһаз, қылқалам туындысы, зергерлік ... ... да ... ... ... ... серіктестікті заңды тұлғалар, ірі ... ... ... ... ... ... ... болады; қаражат салу бағытында жұмыла кірісіп кете
алады, экономиканың әртүрлі салаларына қаражат салуда әртүрлілікті қолдана
алады.
Кемшілігі: таза ... бөлу ... ... ... ... ... ... салуда жеңілдік жоқ.
Коммандитті серіктестік - үлестік меншікке негізделген.
Коммандитті серіктестік өзінің салымы ... ... ... ... ... және ... ... толық ортақ жауап
беретін толық жолдастарды /өзінің ... ... ... ... ... ... қарағанда Коммандитті серіктестік – жауапкершілігі
шектеулі қоғам. Мұндай құрылым ... ... ... деп ... Оның артықшылығы – ... ... ... ол - ... ал азаматтық құқық ... ... ... ... ... ... капиталы да көп
болмайды.
Біздің елімізде коммандиттік серіктестіктің аралас түрі әлі ... жоқ. ... ... бір ... оған ... қажеттіліктің тууы
мүмкін. Мысалы, әлеуметтік - экономикалық маңызы бар бағдарламаны жекелеген
азаматтар береді, ал оған ... ... ... ... ... ... оны ... асыруға қажетті қаражат екеуінде де ... ... ... ... аралас түрі құрылады, жеке тұлға оған
шектеулі ... ... ал ... толық мүшелік құқымен
кіреді. Міне бұл ... ... ... банк несиесінің кепілі бола алады;
- екіншіден, кәсіпорынның бақылауымен оған жеке адам билік етеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... /77-84 ... ... ... ... ... құруға болады .
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік – қатысушыларының жарғылық
қорға салған салымдарымен шектелетін ... бар, ал ол ... ... ... ... ... тең ... өз иелігіндегі
мал - мүлкімен қосымша жауапты ... ... ... ... көлемі қатысушылардың өздерімен өз ... ... ... ... белгіленеді, бірақ ол олардың жарғылық қорға салған
салымдарының екі ... аз ... ... акционерлік қоғам – бұл акция шығарып және оны сату
арқылы көптеген қатысушылардың қаражаттарын ... ... ... ... ... ... иесі ... – мемлекет, кәсіпорын, ұйым
секілді заңды тұлғалармен бірге жеке азаматтар да бола алады.
Кәсіпорынның ... мен ... ... ... қос ... қаржылық - экономикалық жауапкершілігі олардың
қоғам ... ... ақша ... шектелінеді.
Акционерлік қоғамның бағыты мен қызметінің өзгешелігі әртүрлі болуы
мүмкін, жалпы мақсаты – таза пайдаға кенелу болып ... ... ...... осы ... ... ... өз акцияларын басқа тұлғаларға бере алатын ... ... ... Ол ашық ... ... ... ... өткізуге
және оларды еркін түрде сатуға құқылы. Ашық акционерлік қоғам мынадай өте
маңызды сипаттамаларға ие: ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты қоғамның ... ... ... және ... түрде жұрт алдында есеп беруі.
Кәсіпорынның тиімділік дәрежесі бағаланып, ... ... ... ... кәсіпорынның алдында тұратын айтарлықтай маңызды
үшінші мәселе – бұл ... ... ... мен ... ... ... – акцияларды тек оның
құрылтайшылары ... ... ... - ала белгіленген адамдар ... ... қоры ... ... ... тең ... акциялардың
белгілі санына бөлінген және тек құрылтайшылар арасында немесе алдын ала
анықталған тұлғалар ... ... ... серіктестіктер
жабық акционерлік қоғам деп аталады. Ол шығарылатын акцияларды ашық түрде
сата алмайды ... ... ... шектеусіз тұлғалардың сатып алулары
үшін ұсыныс жасау құқығы жоқ.
Кәсіпорындардың басқа да формалары бар. Мысалы, кіші ... ...... ... және ... /тәуекелшіл/
кәсіпкерлік жүйелері бар.
Франчайзинг - ірі фирманың фабрикалық маркасын пайдалануға құқық
алу үшін және ... бір ... ... бір ... өз
қызметін жасауға рұқсат алу үшін ... шарт ... ұсақ ... ... ... ... төмендету, тауарды жеткізуге, құрал-
жабдықты сатып алуға, ... ... ... түрлерінде жеңілдіктері
бар.
Ұсақ фирмалар ірі компаниялар ... ... ... ... ... ... екі ... да пайдалы: ұсақ
фирмалар ірі ... ... ... ... алады және
олардың қамқорлығына ... ал ... өз ... ... ... сондай-ақ өз қамқорлығындардан ұдайы төлем алып
отырады.
Венчурлық ... - ... ... ... шұғылданатын
коммерциялық ұйымдар. Венчурлық ... ... ... Ол ... ... көп қажет ететін салаларында ғылыми
зерттеу, инженерлік талдау, маңызды жаңалық жасау және оны өндіріске ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің отаны АҚШ
болып табылады және ол екінші дүниежүзілік ... соң кең ... күні ... ... Қазақстанда да құрылып қызмет ете
бастады.
Кәсіпорындар қызметтерінің негізгі мақсаттарына қарай :
1. коммерциялық;
2. ... емес ... ... ... Шаруашылық серіктестіктер, Өндіріс
кооперативтер, мемлекеттік және ... ... ... құрыла алады. Шарушылық серіктестіктер өз кезегінде толық
серіктестік, сенім серіктестік ... ... ... ... ... бар ... ... қоғам
(ашық және жабық), еншілес және тәуелді қоғамдар түрінде ... ... емес ... тұтыну кооперативі, қоғамдық немесе діни
ұйым, қайырылымдылық қор фирмаларында құрылады.
Коммерциялық емес кәсіпорындардың коммерциялық ...... ... емес ... ... және ол пайдалар
коммерцияға қатысушылар арасында бөлінеді.
Бюджеттік кәсіпорындар. Бұл топқа заңды, шаруашылық дербестігі ... ... Олар ... - ... жүйе ... ... немесе
құрылымдық тұрғыда министрліктерге, ведомстволарға немесе жергілікті
басқару органдарына бағынады. Бұлардың кірісі мен ... ... ... өтеледі, пайдадан салық төлеуге де тиісті емес. Олар сыртқы қаржы
көздерін пайдаланбайды. Кәсіпорындар басшыларын мемлекеттік басшы органдар
тағайындайды, ... ... ... ... қызметкерлер деп
атайды.
Мемлекеттік корпорациялар – кәсіптік ... ... ... ... ... адамдар тобы: капиталистер кеңінен қолданатын
акционерлік ... ... ... жағдайда мұндай корпорацялар монополиялық
бірлестіктердің негізгі түрі.
Ассоцациялар – ... ... өзін - өзі ... және өзін -
өзі басқару негізінде жұмыс істейтін кәсіпорындардың, мекемелердің біріңғай
экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... ұйым
ретінде бірігуі.
Ассоцияцияға кіретін кәсіпорындар шаруашылық дербестігін, заңды
тұлға ... ... ... ... өзгертпейді, өз қызметін
кәсіпорындар (бірлестіктер) туралы заңының ережелеріне сәйкес ... ... ... ... бірлескен, акционерлік қоғам,
сондай - ақ қоғамдық ұйымдардың кәсіпорындары өз ... - ақ кіре ... ... ... ... және ... ... қызметін ел аумағында, тіпті шетелдерде
де халық шаруашылығының кез ... ... ... ... ... өндірістік, шаруашылық, басқару жұмыстарын бір орталықтан жүзеге
асыру мақсатында бұл ... ... ... ... ... ... Ассоцияцияға қатысушылар бірлескен қызметтен түскен
пайдадан (кіріскен) өз үлестерін алуға құқылы.
Ассоцияциялардың негізгі түрлері мыналар:
- концерн:
- ... ... ... шаруашылық ассоцияциясы:
- консорциум:
1. Концерн – қатысу жүйесі, мүдде ортақтығы туралы шарттар, қатысу
үлесі, патенттік - ... ... ... ... ... ... тығыз байланысқан дербес кәсіпорындар
бірлестігі. Біріккен кәсіпорындарда акционерлік қоғам немесе басқадай сауда
серіктестіктері ... ... ... ... ... Консорциум – капиталистік монополиялар нысандарының бірі,
қарыздарды бірлестіре орналастыру, ... ... ... немесе күрделі
коммерциялық поерациялар жүргізу, іріленген өнеркәсіп құрылысын жүзеге
асыру, белгілі бір өнім ... ... ... ... мақсатында бірнеше
банк немесе өнеркәсіп субьектілері арасында жасалып, қабылданатын уақытша
келісім.
Холдинг – ... ... ... ... ... өзінің
капиталын олардың акцияларының бақылау пакеттерін сатып алу ... ... ...... өнім ... ... ... орындарын
белгілі бір нарыққа үстемдік ... ... ... ... Картельге мүше болу ерікті.
Мына белгілер бойынша жіктеледі:
- сату шарттарын қадағалау жөніндегі ассоцияция;
- баға белгілеу жөніндегі ассоцияция;
- өз ... ... ... қызметті, өнімдерді сату
мақсатында құрылған ассоцияция;
- бизнестің ... бір ... ... ... ... ... - өндірушілердің өнімді біртұтас сауда кеңсесі арқылы
бірігіп сату жолымен бәсекені ... және ... ... ... ... ... ... Синдикатқа қатысушылар
коммерциялық дербестігін сақтамаса да, ... ...... ... ол ... кіретін
кәсіпорындардың өндірістік коммерциалық және ... ... ... ... ... ... ерекшкленеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексімен, ... ... мен ... дамыту туралы», «Жеке кәсіпкерлік
қорғау мен ... ... ... заңдарында кәсіпорын кезкелген меншік
түрінде және оның өзі ... ... болу ... ... тәуекел жағдайындағы кәсіпорынның
қызыметі мен мінез құлқы.
Нарықтық орта ... және ... ... ... ... еркіндік алуы, оған ... ... ... ... ... ... ... шеңбері кәдімгідей
ұлғаяды. Мемлекеттік экономика ... ... ... іс - ... ... ... ... тұйықталды. Кәсіпорын өзінің экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... шаруашылық механизімі арқылы
жүзеге асырады. Аралас әрі әлеуметтік - бағытталғаң нарықтық ... ... ... ... құқыұ бере отырып, оның өз мүлкін,
өндірген өнімін және тапқан табыстарын ... мен ... ... ... ... шаралардың бір бөлігін жүктейді.
Сондықтанда барлық ... ... ... ... қызметті ғана емес, әлеуметтік қызметті де атқаруға міндетті.
Ендеше экономикалық қызметтің құрылымын қарастырамыз:
- өндірістік қызмет, бұл ... ... ... ... ... мен қызмет көрсету өндірісімен байланысты;
- алынған табысты бөлу мен қолдану қызметі, ... ... ... ... ... ... ... және ұжымды әлеуметтік
дамытуға жұмсалады;
- жаңа жағдайда кәсіпорын өндірілген ... ... ... ... ... ол ... ... бәсекелестік орта
жағдайымен, сұраным төлем қабілеттілігімен және ... ... ... ... ... жаңа ... кәсіпорын иығына мемлекеттік экономикадағы
кәсіпорында кездеспеген – ... ... ... Осы ... және ... кезде де дәстүрлі түрде ... ... ... ... ... ... жайлы ескі
көзқарасты барынша жоюда.
Экономикалық әдебиеттерде бизнес саласындағы кәсіпкер жетістігін,
олардың бизнес ... ... ашу ... және оны ... ... Жалпы кәсіпорын кәсіпкер ретінде мынаны
шешу қажет:
- нарықтық тұтыныстардың құрылымын ... ... ... ... ішінен қанағаттандырылатындардың қайсысы көп эффект беретіндігін
анықтау;
- өзінің меншікті табысын ... ... ... ... да ... арттыру керек. Ол үшін оған ынталандыру
қажет.
Сондай - ақ осыдан туындайтын нарықтық экономиканың жаңа ... ... ... ... ... ... тура ... нарықтық ортаның жағдайында кәсіпорынның бәсекелестік
қабілеттілігін ... ... ... ... ... ішкі ортаны басқару қызметі;
- қазіргі маркетинг жүйені қолданып, сыртқы ... ... ... ... үш ... ... атқаруы оған өзінің нарықтық
ортадағы мінез – құлқұының сипатын анықтауға көмектеседі.
Нарықтық экономикада ... ... ... ... және ... ... Сондықтанда кәсіпорын жайлы
мінез - құлық ... ... ... ие ... - ол ... ... ... мінез - құлқын қарастыратындары болып табылады.
Кәсіпкерлік қызметте тәуекелсіз нәтижеге жету мүмкін ... ... ... бой ұрмаса, онда ол түбінде банкрот ... ... ... ... шешімнен қашқақтайтын болса, онда оны ұйым ... әрі ... алып ... деп ... әр ... ... бар. Бір ... ол келешекпен
салыстырғанда анықталмағандық ретінде түсіндірілсе, екіншісінде - ... ... ... ... ... ... үшіншіде - өзінше
тәуекелді жүзеге асырушы жаңалық ретінде түсіндіріледі. Өте ... ... деп мына ... ... болады: тәуекелдік – қоғамдық
пайдалы нәтижеге мақсаттылықпен жету үшін ... ... ... ... және ... ... қол жеткізу мүмкін емес.
Тәуеклді әртүрлі белгісіне ... ... ... коммерциялық, қаржылық, пайыздық, несиелік.
Өндірістік тәуекел кез - келген өндірістік қызмет ... ... ... ... ... ... басты себептері –
межеленген ... және ... ... ... төмендету,
материалдық яғни басқа да шығындардың өсуі, көтеріңкі төлем мен ... т.б. ... ... - ... бекітілген тауар мен қызмет
көрсету ... ... ... ... уақытта коммерциялық
тәуекелдің кең тараған түріне, ... ... алу ... ... ... ... ... тауардың жоғалуын, айналымдағы
шығынның көтерілуін, өткерілу көлемінің төмендеуін және т.б. ... ... ... заем қорларының барлық
кәсіпорындағы қаржы қорларына қатынасымен байланысты болады.
Пайыздық тәуекел – пайыз нормасының ... ... ... ... ... мүмкінділігімен байланыстырылады.
Несие тәуекелінің пайда болуы заемщиктің қарызды төлемендігімен
түсіндіріледі.
1.3. Шаруашылық және ... ... ... және оларды бөлу.
Нарықтық экономиканың аралас әлеуметтік – ... екі ... - ... ... әрі мемлекеттік емес кәсіпорындарды ендіріп,
кәсіпорынның (фирма) шаруашылық ... екі ... ... ... және коммерциялық есеп.
Шаруашылық есептің принциптері.
Біріншіден, шаруашылық ... ... ... өз ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президенттің Мемлекеттік кәсіпорын жайлы ... сай, ... ... өз ... жүргізуге құқық берілген.
Екіншіден, кәсіпорын өзін - өзі сақтау принципін жүзеге асырады.
Үшіншіден, қазіргі кезде мемлекет меншігіндегі кәсіпорын өзін -өзі
қаржыландыру ... ... ... ... Бұл ... ... басты міндеті болып саналады. Нарықтық жағдай ... ... ... ... ұжым өзі ... ... ... төлеу қажет. Тек материал, энергия және ірі жабдықтарға ғана ... ... ... ... ... ... төлем төлеген нәрсеге де: ... жер, су, ... ... және ... да ... ... ... өндірістегі оңды нәтижелер үшін мемлекеттік
марапаттауды күтпей - ақ ... мұны ... ... өзін - ... ... ... Бұл ... шаруашылық есептің коммерциялық
жақындасуына алып келеді.
Жедел басқару құқығы арқасында ... ... ... бір ... ... емес ... ... болады, сөйтіп тек
өзі өндірген өнімді ғана өз бетінше ... ... ... ... ... ... әкімшілдік - әміршілдік модельден нарықтық
қатынасқа көшуіне шаруашылық есеп ... ... ... ... ... Мұндай көзқарасты қысқаша ғана былай тұжырымдауға болады:
әртүрлі меншіктегі кәсіпорынның ... ... ... ... есепке ауысуын талап етеді. Егер ... ... ... ... ... - ... ... тұрса,
коммерциялық есеп жағдайында кәсіпорын алдындағы міндет – тек ... ғана ... ... ... ... сатып - алу және ... ... ... ... есеп жағдайында кәсіпорын қызметінің құрылымы
түбегейлі ... ... ... ... қатаң тапсырыс байланысының
үзілуінен ... ... ... ... ... және ... ... тауарына бағыт бұруы мүмкін. Демек кәсіпорын өзінің қызметін
жаңа факторды ескере отырып ... ... ол ... талаппен айтар
болсақ – нарықтық тәуекел болып табылады. Коммерциялық есеп кәсіпорын
қызметінің жоспарлау ... ... ... Бұл ... ... ... бір ғана өндірістік бағытты қамтып алмай, сондай – ақ оның
негізінен төрт аспектісін: өткізу, ... ... және ... ... ... ... ... мектептерінде кәсіпорын табыстарын
талдағанда мынандай экономикалық категориялар қолданылады:
- жалпы ( жиынтық) табыс, өзінің ... ... ... ... ... ... өнім ... есептелінген;
- шектелген табыс, қосымша өнімді сату арқылы жалпы табыстың
ұлғаюы.
Қазақстан Республикасында ... ... - ... ... жағдайында бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... құн, жалпы және таза табыс, пайда, рентабельдік деңгейі. ... ... ... ... ... ғана ... әр
түрлі мемлекеттік емес кәсіпорын секторында да ... пен жеке ... ... ... ... және ... сай бөлінеді. Өзінің меншікті шығынын есептеп алмай, кез келген
меншік түріндегі ... ... ... ... мүмкін емес. Оған
шикізат пен материал шығындары жанар май, ... ... ... ... ... ақы және ... ... жатады.
Кәсіпорын шығындары өнімнің өзіндік құны түрінде болып келеді.
Өзіндік құн – бұл өнімді ... ... ... ... ... құны мен шығындар (өзіндік құн) арасындағы айырма
кәсіпорынның таза ... ... ... кәсіпорынның таза табысы ретінде
пайда жүзеге тасып отырады. Таза ... ... ... ... бір ... ғана емес, кәсіпорынның барлық табысы жалпы табыс деп
аталады. Кәсіпорынның жалпы табысы ... ... ... ақшадан
материялдық шығынды алып тастағанға тең. ... ... ... ... қор, ... және ... сақтандыру
қоры, тұрғындардың жұмыстылық қорына керекті нәрселерге жіберіліп
отырады.
Жіберілу ... ... ... ... ... ... ... сомасынан жүзеге асады.
Енді мемлекеттік ... ... ... - ... ... ... Пайданы бөлудің екі варианты бар. Бірінші
вариант - толық шаруашылық есептің бірінші ... ... ... ... ... ... ... бойынша. Олардың бір -бірінен
айырмашылығы мынада: шаруашылық ... ... ...... ... ... ... сөйтіп ол өзіне жалақы қоры ... ... ... ... Осы ... соңғы қор мына
құрамнан тұрады: өндірісті дамыту қоры, әлеуметтік- ... ... ... ... сиақты қоры.
Шаруашылық есептің екінші моделі біркелкі ақы ... ... ... Ол ... ақы ... қоры мен ... ... қосып алады.
Коммерциялық шаруашылық ... ... ... ... ... бөлу ... ... жүргізіледі. Коммерциялық
есептеу негізінде жұмыс атқаратын барлық ... ... ... ... ... ... бөлу процесіне мемлекеттің
араласуына жол бермейді. Бұған дейін олар бюджетке төлем ... ... ... Олар ... ақы, ... сыйақымен марапаттауға,
дивидендтті төлеуге және ... ... ... бір ... өз ... ... ... коммерциялық есептеу жағдайында тарифтік ставка мен
тарифтік ... ... - ақ ... ... бекіту
кәсіпорынның өз ... ... ... ... жүйе
кәсіпорын үшін жұмысты тарификацияалау процесінде тек бағыт беруші ... ал ... ... - ... ... ... жалақысын анықтайды.
Кәсіпорынның (фирма) рантабельдігі - бұл жұмыстың тиімділігі.
Өндіріс ... мен өнім ... ... білу ... ... ... өндіріс құрал – жабдығын тиімді
қолдануын ... ... ... ... ... өнім ... мың теңгеге шаққандағысын көрсетеді.
II ... ... ... ... ... ... Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің
экономикалық ролі.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдердегі және нарықтық
реформа жолына енді ... ... ... ... кәсіпкерліктің
ұйымдық нысандарының дамуын талдай отырып, біздегі бизнестің ұйымдық
нысандарының шетелдегілерге жақындау ... ... ... Сонымен
бірге айтарлықтай айырмашылықтар бар, бұл ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Бұл бөлімде шетелдік тәжірибенің жақсысын пайдалану мүмкіндігін
анықтап, оны Қазақстандағы кәсіпкерлікті ... ... ... ... Қазақстандағы бизнес дамуының ұйымдық ... ... ... ... ... Шетелдік тәжірибеде, атап айтқанда АҚШ-
та бизнестің келесі негізгі 4 нысанын ... жеке ... ... және ... ...... және ... қалау көзқарасы бойынша
шағын бизнесті ұйымдастырудың ең оңай формасы болып табылады. Себебі тіркеу
процедурасы сертификатты ... ... ... мен ... номерін
алудан тұрады, бұл талаптар орындалғаннан кейін бизнес өзінің заңды түрдегі
жұмыс істеу құқығын алады. Жеке ... тағы бір ... ... ... мүмкіндігі. Мұндай кәсіпорынды кез - келген
уақытта ... ... - ақ ... ... ... ... ... бағаланған құнына негізгі активтерден ... ... ... ... ... және ... мен тапсырыс берушілердің
/инвесторлардың/ қалаулары сияқты сезілмейтін активтер де ... өз ... ... ... ... болуы жеке кәсіпкерлікте ең маңызды шарт болып табылады.
Бұл тек кәсіпорынның тікелей ... ... ғана ... сондай - ақ
өндірілетін өнім сапасына деген ... ... Жеке ... ... үшін жеке ... қоса ... ... мүлігімен
жауап береді. Бұл фактордың қаншалықты сынды болуы бизнестің түріне және
несие берушілер ... ... ... өз меншігін қорғау
мақстаындағы бизнесті тиімді сақтандыра алу мүмкіндігіне ... ... ... ... айтарлықтай қаржы салып қойған болса және ... ... ... ... ... ... таба алса, онда
ол кәсіпкерліктің осы түрін пайдалана алады. Бизнесті ұйымдастырудың бұл
түрінің екінші кемшілігі жеке ... ... ... істеуі мен
өсуі үшін қажетті ресурстарының шектеулі болуы, себебі ... тек ... ... не ... сенім артуларына тура ... ... ... ... кезде кәсіпкерлердің барлық кірісі, соның ішінде
жеке кірістері салынатын салық сомасының құрамына кіреді. Кейде ... ... мен ... ... ... пайдаларды қосқан кезде кәсіпкер
бизнестің басқа түрлеріне қарағанда салықты айтарлықтай көп мөлшерде төлеуі
мүмкін. Көбінесе бұл ... өсу ... ... ... ... ... жеке кірістерін пайдалануға не бизнестен айтарлықтай соманы шегеріп
тастауға мәжбүр етеді. Екінші жағынан, егер бизнес алғашқы ... ... деп ... онда ... бизнестің бұл түрін пайдалануда
артықшылықтарға ие болуы мүмкін, себебі шығындар салық ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік бизнесті ұйымдастырудың ең кең ... ... ... Бұл ... ... заңды тұлға ретінде құрылмай - ақ,
сатып алынған патент негізінде жұмыс істеу мүмкіндігінің ... ... ... ... бір ... алу туралы куәлік және кәсіпкерлік
қызметті жүзеге асыру құқығын беретін лицензия ... ... ... ... жеке ... де өз ... ... үшін
жауапкершілігі шексіз болып табылады. Заңды түрде бұл жеке ... ... ... ... ... ... саналуынан көрініс табады, яғни
жеке меншік бизнеске тартылған меншіктен ... ... ... өз ... ... ... ... кезде кәсіпкердің барлық дүние –
мүлкі, мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... түрі тек тәуекел деңгейі өте төмен болатын салаларда
ғана ұсынылуы мүмкін.
Біріккен ...... де, ... де ... ... ең кең ... түрі ... табылады. Бізде бұл түсінік
үлкен дәрежеде шетел капиталымен біріккен кәсіпорын ретінде ассоцияланады.
Шындығына келгенде ұымдастырудың бұл түрі ... ... ... ... ... Мұндай компанияда басқару ісі компания мүшелері
сайлайтын директорлар кеңесі ... ... ... ... барлықтарының бірге қарастыратын обьектісі болып табылмайды және
ашық түрде ... ... жоқ, осы ... бұл ... ... ... ... бірдей болып келеді. Корпорациялар сияқты біріккен
кәсіпорындарға да 2 рет салық салынады, ал олардың ... ... жай ... ... ие емес ... ұйымдастырудың бұл түрі аз ... ... ... ... ... бірте - бірте корпорация түріндегі ең көп ... ... ... ... ... көруге болады.
Қазақстанда біріккен бизнес тарихи түрде кооперативтерден басталды.
Қазіргі уақытта коопертивтердің ... ... ... 1996 жылы 15 шілдеде түзетулер енгізілген 1995 жылдың 5
қазанындағы «Өндірістік кооператив туралы» ... ... ... ... ... жеке ... қатысуы мен
мүшелерінің салған мүліктік салымдарының (пай) ... ... ... біріккін кәсіпкерлік қызметке мүше болу арқылы азаматтардың
өз еріктерімен бірігуі болып анықталады. Кооперативті құру ... ... ... ... ... жарғылық келісім және
кооперативтің жалпы жиналысында бекітілетін ... ... ... ... ... ... мен ... бөлістіру тәртібі
және кооперативтің басқару ... ... мен ... көрсетілуі
қажет.
Қазіргі уақытта Қазақстанда кооперативтер өте сирек кездеседі,
негізінен олар 80-ші жылдардың аяғы мен 90-шы ... ... ... ... ... шаруашылық серіктестік түрлерін
артық көреді: толық, командиттік, ... бар ... ... ... ... түрлерімен салыстырсақ, онда ... ... ... принциптері бойынша жауапкершілігі шектелмеген
серікткстікке, ал командиттік серіктестік – генералды серіктестікке сәйкес
келеді. ... ... ... 1995 жылғы 2 мамырдағы
«Шаруашылық серіктестіктер ... ... ... серіктестіктің
міндеттемелері бойынша қатысушылары өз иелігіндегі барлық мүлігімен ортақ
жауапты болып келетін шаруашылық серіктестіктер ... ... ...... ең көп ... және ... түрі ... Корпорацияның басты артықшылығы - акционерлердің корпорация
қызметінің нәтижелеріне деген ... ... ... акционерлер сайлайтын директорлар Кеңесі басқарады.
Директорлар Кеңесі ... ... ... жауап береді, ал
оперативтік басқарумен ... ... ... Корпорацияны
ұйымдастыру серіктестікті ұйымдастырумен салыстырғанда қиын шаруа болып
келеді, ал жеке кәсіпкерлікпен ... боса да ... ... ... ... ... дайындалып, тиісті басқару органдары
тарапынан бекітілуін және ... ... ... деп ... ... ... үшін квалификациялық құжаттардың даярлануын қамтиды.
Корпорацияны құру кезінде қажетті ұйымдық құжаттардан басқа тіркеу
салымының төленуі және ... ... мен ... ... ... ... жердегі барлық штаттардан сертификат алу үшін ... ... ... төленуі шарт. Корпорацияның жұмыс істеуі жыл
сайын директорлар Кеңесі есеп беретін акционерлер жиналысын ... ... ... есеп ... ... ... жатқан жердегі барлық штаттардың
тиісті басқару органдарына ұсынылуы қажет.
Жеке ... пен ... ... ... бар, яғни ... ... /акционерлердің/ бірінің кетіп
басқаларының пайда ... ... ... істеуіне ықпал етпейді.
Акционерлер акцияларын үшінші ... ... ... сатуға құқылы.
Корпорацияның әртүрлі акциялар ... ... ... ... ... және ... ... түрлері мыналар: дауыс беру құқығын
беретін және дауыс беру құқығын бермейтін жай ... және ... ... ... ... сияқты әртүрлі мерзімдік
міндеттемелерінің де қолданылуы мүмкін.
Корпорацияның пайдасына 39% жоғарғы ставка бойынша ... ... ... ... қарай 15%-ға дейін төмендетіледі. Сонымен қатар
келесідей салық салу ставкалары пайдаланылады. Мысалы, егер ... 300000 ... ... ... онда 100000 ... шегеріледі
де, көрсетілген схема бойынша салық ... ал ... 200000 ... 39% ... ... ... салынады. Бизнестің ұйымдастырудың бұл
нысанының кемшілігі ретінде корпорацияның табатын пайдасына бір ... ... ... ... ... ретінде берілетін бір бөлігіне ... ... ... ... ... ... проблема бизнесті ұйымдастырудың S - Корпорация деген түрін
құру арқылы өз ... ... S - ... 1958 ... ... бизнес
кәсіпорындарына қатысты салық салу реформасының іске ... ... Бұл ... бизнеске шектен тыс салық салулардан құтылуға және
шағын және орта ... ... үшін ... жеңілдігін пайдалануға
мүмкіндік береді. S - Корпорация 35 ... ... ... акционерлер
санына ие және тек бір ғана акция ... ... құқы бар. ... ... ... ... /80% дейін/ қатысты талаптар бар. Инвестициядан
түсетін пассив ... ... 20% -дан ... тағы да S ... басқа бір корпорацияның филиалы бола алмайды.
Салық салу тұрғысынан S – ... ... өте ... ... акционерлер арасында бөлістіріледі де, олар өздерінің жеке
кірістеріне салық төлейді. ... ... ... ол ... ... ... бөлістіру мүмкіндігі бар. Бұл әсіресе
бизнестің жиі шығынға ұшырайтын ... ... ... инвесторлар
үшін артықшылық болып табылады.
Келтірілген талдаудан көрініп отырғандай, ... ... ... ... кең. ... бизнес әдетте жеке кәсіпкерліктен
не болмаса серіктестіктен /әріптестіктен/ басталады, бұл ... ... ... оңай және қол ... болуымен түсіндіріледі.
Ұсыныс ретінде біздің Республикамызда АҚШ - ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлер арасында
сұрастыру жүргізген кезде олардың көбісінің бизнесті ұйымдастырудың осы
түрін көбірек ... деп ... ... себебі бұл жерде
компанияның қызметіне ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың бұл түрін барынша
ұтымды етеді. S - Корпорацияның шағын және орта ... ... ... ... ... емес.
Кәсіпорынның тиімділік дәрежесі бағаланып, ... ... ... ... кәсіпорынның алдында тұратын айтарлықтай маңызды
үшінші мәселе – бұл ... ... ... мен ... ... ... ... жекешелендіруге
байланысты корпорациялық қозғалыс кең өріс ала ... ... ... ... мың ... акционерлік қоғамдарға
айналып кетті.
Бірақ біздегі акционерлік қоғамдарды дамыған ... ... ... ... ұқсатуға әлі ертерек. Белгілі болғандай, ... ... ... қоғамның өмір сүру тәсілі – акция, яғни номиналды
бағасы бар және девидент ... ... ... ... ... бір
бөлігін алуға құқық беретін құнды қағаз шығару.
Акционерлер акционерлік қоғамның жұмыстарын басқаруға және жойылған
кезде қалған мүліктің бір бөлігін ... ... ... ... ... жоқ болу ... біз акционерлік қоғамдар мен олардың бүгінгі
таңдағы ... ... ... ... айта ... Республикасының 1997 жылы 5 наурызда шыққан «Қазақстан
Республикасындағы құнды қағаздармен ... ... ... ... Заң мен «Құнды қағаздар нарығы туралы» Заңы акциялардың айналымын
және олармен жасалатын ... ... ... ... ... ... болып табылады. Жарғылық қоры номиналды ... ... ... ... ... ... шаруашылық серіктестік
акционерлік қоғам ... ... ... ... ... міндеттемелер бойынша жауап бермейді және қоғамның қызметіне
байланысты, қолдарындағы құны шегінде шығындалу тәуекелі бар.
Шет ... ... де жай ... мен ... ... ... ... Жай акция иелерінің дауыс беру құқығы бар, ал ... ... ... ... жоқ, бірақ акцияның артықшылығы акция
бойынша алатын девидентті алдыңғы кезекте алуға мүмкіндік беруінде. ... егер ... ... жойылатын болса бірінші кезекте артықшылықты
акция иелеріне ... ... құны ... ... ... ... ... өз кәсіпорнын қүру екендігі
күнделікті қолданылатын сөз болып қалды. Бұл сөздердің дұрыстығын ... ... ... ... ... 21 млн. ға жуық кәсіпорын бар,
олардың 16 млн.жеке кәсіпорындар. Шағын ... ... ... жыл сайын 600 мыңнан 1 млн.-ға дейін кәсіпорындар құрылады. Сондай
- ақ Қазақстанда да кәсіпкерлік белсенділік ... ... Жас ... бетінше жұмыс істей алатынын және тек өзіне ғана емес, ... да ... ... ашу мүмкіндігін сезінді.
Шағын кәсіпорынның ел ... ролі аса ... ... шағын кәсіпкерліктің үлесі қазіргі кезде ... ... ...... ... Шет елдерде оның
дамуы үшін 50-ші ... ... ... және ... мемлекеттік
басқару органдарының мамандандырылған ... ... ... Республикасының 1997 жылы маусым айында ... ... ... мемлекеттік қолдау туралы» Заңының 3-ші бабында ... ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерліктің субъектілері болып жұмысшылардың орташа жылдық саны 50
адамнан аспайтын және жалпы ... құны ... орта ... ... алпыс мың еседен ... ... ... ... мен ... ... жеке тұлғалар болып саналады.
Шағын кәсіпкерліктің артықшылығы :
1. айрықша қажеттіліктерді ( ксерокөшірме, бала ... ... ... құру және т.б ) ... ... тез ... қабілеттігі.
3. жаңа тауарларды, жұмыстардың жаңа ... ... ... ... ... ... үш ... өнімдер мен қызыметтерді өндіру көлемін ұлғайту, ... ... ... ... мен ... төлемдердің бюджетке түсуін
көбейту.
Шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... ... қарағанда статесеп бойынша қонақ үйлер, мейрамханалар,
қозғалмайтын мүліктер мен операциялар, жалдау және ... ... яғни ... ұғым ... өте ... ... барлық салалар шығынды болып келеді екен.
Шағын бизнес аймақтық ... ... ... ... секторы түрінде әлдебір бүтін ... өмір ... және ... ... ... ... ... болып әйгіленеді.
Шағын кәсіпкерліктің бірталай сапалық ерекшеліктері бар, ол
ерекшеліктер оны ... ... ... ... ... мәжбүр етеді. Оларға мыналар жатады:
- меншік құқықтың бүтіндігі және кәсіпорынды тікелей басқару, бір
жағынан, менеджерлерді ... ... ... ... ... ... табысқа жетудегі ролі мен мәнін күшейтеді;
- кәсіпорын ... ... және ... ... ... ... ... бір жағынан басқару тиімділігін
арттырады, екінші жағынан - өндіріске тұлғалық қатынас ықпалын күшейтеді;
- кәсіпорын ... ... ... бір ... оған
тауар түріне берілген бағаға және тауарлы рынок жағдайна айтарлықтай ықпал
ету мүмкіндігін тудырады. Екінші жағынан – ... ... тез ... ... тұтынушылар шеңберінің шектелінуі және жергілікті ... ... ... ... және ... ... сапасын
көтеруге ынталандырады.
Шағын кәсіпкерлік - өміршеңдік деңгейі төмен ... ... ... түрі ... ... Себебі ол:
- белгісіздігімен, стихиялығымен сипатталынатын жергілікті, бір
маңайдың аумағынан ... ... ... ... Бұл – ... ... көп капиталды қажет етпейтіндігіне және іс ... ... ... ... жүйесінде, ірі және орташа бизнестермен,
қаржылы - ... ... ... ... объективті түрде
әлжуаз пазицияда тұрады, мұны оның ... ... мен ... ... ... ... ... ішкі резерві болмағандықтан ол сыртқы ортаның
әсеріне өте ... ... ... ... дағдарыс елдегі экономикалық жағдайдың
өзгерулеріне байланысты. Шағын кәсіпорындар мен кооперативтердің алғашқы
толқыны салық салу жөніндегі жеңілдіктерді және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп
кетті. Инфляцияның асқынуы және айналым ... ... ... ... ... экономиканың дәл осы саласына қайтадан бағдарлап
жіберді.
Шағын кәсіпорындардың ең басты маңыздылығы - бұл ... ... ... шағын кәсіпорындар жұмыс ... ... ... сөйтіп жұмыссыздықты азайтады. Шағын және
орта кәсіпорындар, ... ... ... көп ... ... және ... ... шығару салаларында болады.
Шағын фирмалардың экономикалық тиімділігі, жергілікті ... ... ... икемиділігі, шағын мөлшерде
өндірілуі. Шағын және орта бизнес ... ... ... бәсекелестік орта өркендейді, қосымша ... орны ... ... ... ... ... барлық салаларында шағын ... ... ... ... ... ... іс болып
табылды. Шағын кәсіпорындардың ... ... ... және ... ... ... арттырады, жергілікті шикізат
ресурстарын тиімді пайдалануға ... ... ... ... дамытудың перспективалары.
Шағын кәсіпкерлік экономиканың ерекше секторы ретінде өмір ... және ... өмір сүре ... ... кәсіпкерліктің негізгі
мәселесі - салыстырмалы ... ... ... оның ... қаржылай ресурстарымен және халықтың барша топтарынан
алынған кадрлармен тұрақты қамтамасыз етілуімен ... бұл ... ... ... болуына
экономикалық, саяси және әлеуметтік сипаттар бар. ... ... ... ... ел экономикасының құрамдас бөлігі болып, экономиканың дамуы мен
тиімділігі айтарлықтай ықпал етеді, ... ... ... ... ... бюджетке салық төлеуші болып саналады. Мұның өзінде ... ... ... – оның салық төлеу мүмкіндігі оңтайлылық
деңгейге жеткен жоқ;
- қай ... ... орта ... ... және негізгі азық
-түлік пен азық - ... емес ... ... ... ... ... ... Экономиканың сол секторы болып саналады;
- еңбекті қоғамдық ... ... және ... ... инфроқұрылымды жасауға мүмкіндік тудырады.
Шағыын кәсіпкердің ... ... ... саяды:
- болашақтағы саяси және ... ... ... орташа топты қалыптастыратын көздердің бірі болып саналады;
- көрсеткен қолдауынан ... ... бір ... алып ... ... ... үміттенетін әлеуметтік топ секілді, нарықтық
экономикаға қолдауды қамтамасыз етеді.
Шағын ... ... ... ... саяды:
- еңбекке жарамды ... ... ... жұмысқа
тартады және оның экономикалық дағдарыс ... ... ... ұшын ... ... ең ... бөлгінің ділін өзгертіп, олардың ... ... және ... табысқа жетулеріне мүмкіндік
тудырады.
Жоғарыда аталған мүдделерге ... ... ... ... ... екі ... тұрады: біріншісі – дамуды
қолдау, екіншісі – мемлекеттік мүдде аясына жанама ... ... ... ... ... ... ... «Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдауды күшейту және
оның ... ... ... туралы» Жарлығы жақсы ықпал етіп отыр.
Соған сәйкес мынадай ... ... ... ... ... ... институттарды
құру;
2. Шағын кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыратын және оны құру
тәртібін қарапайымдандыратын, ... ... ... ... ... б. ... жөнінен қажетті нормативтік - құқықтық ... ... ... ... жұмыстарына жағдай жасау
( өндірістік ғимарат, жер учаскесін бөлу және т. ... ... ... ... қолдау жөніндегі мәселелерді
шешу - ол үшін кәсіпкерліктің дамыту қорын құру, шағын кәсіпорындар ... ... ... ... кәсіпкерлік туралы», «Жеке кәсіпкерлік мәселелері бойынша
Қазақстан ... ... заң ... өзгертулер мен
толықтырулар енгізу туралы », «Шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... кейбір заң
актілеріне өзгерістер мен толықтырулар ендіру туралы» Заңдар ... ... Ол ... ... және шаруалар ... ... жеке және ... ... даму ... ... - ақ ... органдардың араласуынан қорғайтын
кепілдік секілді нормалар көрсетілген.
Қазақстан әлемдік шаруашылықтың құрамдас ... ... ... ... күн ... ... елдерде өндірген заттарды
пайдаланады. Біз басқа ... ... ... мен ... ... бүгін әлемдік қоғамдастықтың толық құқықтық
тәуелсіз мүшесі болып ... ... ... ... факт
біздің елімізді сөз жоқ ... және ... ... ... ... ... ... – экономикалық қарым - қатынасты
одан әрі ... ... ... ... ... орай әр жыл сайын
Қазақстанның сауда қатынастарына неғұрлым көп мемлекеттер ... ... ... ... ... ... сауда жүргізеді.
Қорытынды
Қорыта айтқанда бұл курстық ... ... ... ... экономика жағдайындағы кәсіпкерлікті ұйымдастырудың
формалары, ... ... ... ... ... - ... нысандары, кәсіпорынның типтері ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстандағы шағын бизнес, шағын ... ... ... ... ... ... ... жалпы түсінік бере отырып, ... және оның ... ... ... ... және ... кәсіпкердің құқықтары, кәсіпкерлік қызметтің түрлері,
кәсіпкерлік қызметтің ... - ... ... серіктестіктің
түрлері; жауапкершілігі шектеулі серіктестік, ... ... ... ... ... серіктестік, толық
серіктестік, акционерлік қоғамдар; ашық ... ... ... ... ... ... ... корпорация,
ассосация, концерн, холдинг, картель, синдикат, трест, қызметтің басқа да
түрлерімен таныстық.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің сапалық
ерекшкліктері, ... ... ... ... ... мүдделері, шағын бизнесті ... ... ... ... түсініктермен толықтырылды.
Кәсіпкерлік қызметті белгісіне қарай нысаны мен түріне
классификациялау
|Ұйымдық-құқықтық ... ... ... |Меншік нысаны |
|нысаны бойынша |қызметінің ... ... |
| ... қарай | | ... ... ... ... ... ... ... |Қазыналық ... ... ... ... |
| ... ... ... |
|Трестер ... ... ... |
|Концерндер |Инвестициялық ... ... ... ... |Қаржы- |Жекелеген ... ... ... ... ... |Мәдениет ... ... ... ... ... ... ... |Білім |Кооперативтік-пен|
|Қоғамдар | ... ... ... |Аудиторлық ... ... ... |Трастлық |Сақтау ... ... ... | ... үй- ... ... |
| | ... |(біріккен |
| | | ... |
| | | | |
| | | | ... ... негізгі ұйымдық түрлерінің
артықшылықтары мен ... | ... | ... ... | | ... тұлғалы |Ұйымдастырудағы |Капиталды ... ... ... ... ... ... ... |Болған зардаптарға |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... және |
| ... ... ... |
| ... барлық табыс |іс-әрекеттің біріктірілу|
| ... ... ... |
| ... | ... ... бойынша |Әріптестердің өзара |
| ... ... ... ... |
| ... ... |ықтималдығы. |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |Әріптестердің өзара |
| | ... |
| | ... бұл ... |
| | ... ... ... ... |Басқарудың тым ... ... және ... ... және оның |
| ... ... ... |
| ... ... |төменділігі. |
| ... сала ... |
| ... ... ... ... мен |
| ... еркіндігі. |бақылау деңгейінің |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... түрі
|Критерийлер |Жеке кәсіпкерлік |Кооперативтер |Толық серіктестік |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... |Заңды тұлғаның |
|процедурасы ... ... ... ... үшін ... |көрсету, патентті ... мен ... ... ... ... |бойынша ... ... жеке ... ... ... ... |
|дәрежесі ... ... ... ... ... ... саны 2-ден көп болған жағдайда |
| ... ... ... егер 1 адам ... ол |
| |өз ... |жаңа мүшелерді қабылдауға немесе 6 ай|
| ... ... ... ... ... ... | ... бар ... ... ... сату ... ... ... |
|алу |беру құқығы ... ... ... ... |
| | ... егер ... тең |
| | ... иеленуші |келетін |
| | |3-ші ... ... |
| | ... онда ... бір |
| | ... ... ... |
| | ... |алу ... ... ... ... басқару |Жоғарғы басқару |
| ... ... ... |
| ... |жиналысынан ... ... ... ... ... ... |Серіктестікке |
| | ... ... |
| | | ... ... ... |Реттелінбейді |Ең төменгі 25 есеп|
|ең төменгі | | ... ... | | ... ... |Заңды тұлғаның ... ... ... ... |
|процедурасы мен|тіркелуі үшін ... үшін ... үшін ... ... тәртіп|белгіленген тәртіп|белгіленген тәртіп|
|шығындар |бойынша ... ... ... ... ... ... ... ... ... |салымдарының |
| ... ... тең ... ... |
| ... ... ... |жауапкершілік |
| ...... | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | ... |1 ... да ... ... ... |
| ... және ... 1-ден 30-ға ... 1-ден 30-ға |
| |1 ... ... ... |
| ... кері | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | ... ... |Жарғылық қордағы |Жарғылық қордағы |Жарғылық қордағы |
|алу ... ... ... ... ... ... |
| |тең келетін ... ... ... ... ... |алу арқылы |алу ... |алу ... ... ... ... ... ... басқару |
| ... ...... ... – мүшелер |
| ... ... ... ... ... |Серіктестік ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... ... 100 ... 500 |Айлық 1000 ... ... ... |есеп-айырысу |есеп-айырысу ... ... ... ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... |Жабық акционерлік қоғам |Ашық акционерлік қоғам ... ... ... ... ... ... ... |
|мен бастапқы |түрлеріне қарағанда ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ... ... ... шектелген |шегінде шектелген |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... қызметіне |
| ... әсер ... ... ... ... ... алу |Қоғам мүшелерінің |Акционерлер үлестерін |
| ... 1-ші ... ... сату |
| ... ... ... |еркіндіктері шексіз |
| ... ... | |
| ... басқа | |
| ... сату | ... ... басқару |Жоғарғы басқару |
| ... ... |
| ... тұрады, |жиналысынан тұрады, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... жүзеге асырады |
| ... | ... |Тек ... мен ... ашық түрде жазылу |
| ... ала ... ... ... |
| ... ... үшін ... қатар артықшылықты|
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |25%-дан аспайды. Алғашқы |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |тек қана ... |
| ... ... |арасында таратылады ... ... ең |Ең ... 5000 |Ең ... 10000 ... ... ... |есеп-айырысу көрсеткіштері|
| ... | ... ... ұйымдық-құқықтық түрлері
|Критерийлер |Жеке ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... ... ... ... ... ... ... мен |аз; лицензиялардан |төлемдері жоқ, ... ... ... тіркелу |заңдық келісімдер |байланысты ... ... жоқ. ... ... |
| | | ... арнайы |
| | | |акт ... ... |
| | | ... ... ... жеке ... жеке ... |
|дәрежесі |жауапкершілік ... ... ... |Жоқ ... ... |
| | ... тыс ... |
| | ... |ОП-ықпал етпейді; |
| | | |ГП-ң ... |
| | | ... |
| | | ... алып |
| | | ... ... ... үлесін |Меншікті сату және ... ... |ОП ... ... |беру құқығы шексіз |өз ... ... ала |
| | ... ғана ... ... |
| | ... болады |ГП-ң келісімімен |
|Басқару |Кәсіпорын толығымен ... ... |ГП ... |
| ... ... ... ие, ... басқарады, |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|Қаржыландыру |Кәсіпкерлердің |Серіктестердің |ОП ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... | ... рет ... |Жоқ |Жоқ |Жоқ ... | | | ... ... ... |
| 1 | 2 | 3 ... ... ... ... |Тіркелу талаптары |
|бастапқы шығындар ... ... ... ... |
| ... ... ... заңдарымен |
| ... ... ... ... |
| ... ... дайындау |
| | ... заң ... |
| | ... ... ... дәрежесі |Салынған инистициялар |Салнған инвистициялар |
| ... ... ... ... |
| ... ... |
|Сабақтастық ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... қамтамасыз |Кеңесі қамтамасыз |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ұйымның қызметіне|
| ... ... ... ... |
|Меншік үлесін алу ... ... ... ... |
| ... ... ретінде |үлесін акция ретінде |
| ... ... ... ... немесе беруде |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |сайланған Дирекрорлар |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... жыл сайын |Директорлар жыл сайын |
| ... ... ... ... |
| ... есеп |жиналысында есеп |
| ... ... ... ... акциялар |Акционерлердің саны |
| ... ... ... ... |
| | ... бір ғана түрі |
| | ... ... рет ... ... |Бар |Жоқ ... ... 2000-2003 жылдар аралығындағы жұмыстарының ең маңызды
көрсеткіштері
|Саланың аталуы|Кәсіпорындардың |Қызметкерлердің |Салалық ... ... ... қызмет |Қызметкерлердің орташа|
| ... ... ... ... ... |/қорытындыға |көрсету/ көлемі /1 жыл ... ... ... | | ... ... млн. тенге/ | |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... |2001 |2002 |2003 |2000 |2001 |2002 |2003 |2000 |2001 |2002 ... |2001 |2002 |2003 |2000 |2001 |2002 |2003 | ... |45124 |54503
|63934 |68708 |542030 |534898 |692216 |748785 |100 |100 |100 |100 |578463,5
|577667,0 |876645,8 |1278357,9 |9453 |11426 |13874 |17563 | ... ша- ... |2861 |3402 |3903 |4030 |71731 |64854 ... |6,3 |6,2 |6,1 |5,9 |27237,1 |28702,0 |36070,8 |44710,1 |4489 |5504
|6816 |8030 | |Балық аулау,балық өсіру |93 |121 |143 |152 |1528 |1777 ... |0,2 |0,2 |0,2 |0,2 |377,1 |290,0 |598,1 |376,7 |4430 |4505 ... | ... |5983 |6931 |7914 |8371 |72055 |72871 |112212 ... |12,7 |12,4 |12,2 | | | | | | | | | |Кен ... |280 |342 |388 ... |5632 |7539 |8915 |0,6 |0,6 |0,6 |0,6 |10077,1 |10652,0 |16705,5
|31089,8 |22633 |27745 |29094 |41425 | |Өңдеу өнеркәсібі |5216 |5991 ... |76866 |76066 |91732 |96069 |11,6 |11,0 |10,8 |10,7 |67922,0 ... ... |8075 |9620 |11724 |14477 | |Электр энергиясын, газ бен
су өндіру және бөлу |487 |598 |617 |608 |11319 |10818 |12941 |13048 ... |1,0 |0,9 |9065,2 |13558,8 |15753,4 |15406,2 |8270 |10048 ... | ... |4606 |5962 |7286 |8512 |68729 |75716 |103302 ... |10,9 |11,4 |12,4 |79225,1 |132064,5 |205908,9 |357770,2 |11777
|14721 |17050 |20519 | ... ... ... ... ... ... жөндеу |17730 |21795 |25894 |26853 |125179
|733796 |201064 |212292 |39,3 |40,0 |40,5 |39,1 ... ... ... |8619 |10852 |12820 |15631 | |Қонақ үйлердің қызмет
көрсетуі |108 |129 |158 |180 |2587 |2505 |2581 |3159 |0,2 |0,2 |0,2 ... |1281,0 |2321,1 |3537,3 |10070 |12489 |14843 |16894 ... ... ... |679 |813 |911 |944 |7064 |7281 ... |1,5 |1,5 |1,4 |1,4 |2224,5 |4311,5 |6110,6 |6608,8 |5447 |7040 ... | |Көлік |2172 |2647 |3022 |3279 |31472 |30347 |35667 |39035 |4,8
|4,9 |4,7 |4,8 |31081,0 |40801,7 |60454,3 |80629,4 |11202 |13506 ... | ... |325 |357 |399 |444 |3662 |4029 |4407 |4554 |0,7 ... |0,6 |6088,2 |7906,5 |10424,8 |13086,6 |23643 |26395 |31385 |33041 ... делдалдығы саласындағы қосалқы қызмет |850 |958 |1059 |1189 |5341
|5727 |6760 |6856 |1,9 |1,8 |1,7 |1,7 |29438,2 |14475,8 |12207,4 ... |20001 |26085 |36940 | ... ... операциялар, жалдау
және тұтынушыларға қызмет көрсету |8094 |9542 |11162 |12619 |91036 ... |124431 |17,9 |17,5 |17,5 |18,4 |59914,1 |72003,1 ... |12149 |13325 |17491 |22909 | ... және ... ... |1622 |1846 |2083 |2135 |24966 |25050 |28329 |30566 ... |3,3 |3,1 |10815,9 |16038,1 |18971,4 |26388,6 |7586 |8840 |10320
|13255 | |
Әдебиеттер
1. ... ... ... ... 2004 ... Ө. Қ. , ... Е. Н., ... Б. А.,
Байжомартов Ү. ... Б. ... ... экономикасы және кәсіпкерлік. Алматы – 2002ж.
Үмбеталиев А. Керімбек Ғ.
3. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ...... К.Ш. ... Э.Т. ... ... ... мен бірлестіктердің шаруашылық жұмыстарына талдау.
Алматы – 1987ж.
5. Кәсіпорын экономикасы. А.Қ. ... Қ.Ә. ... ... ... ... негіздері. М.Б. Бисенғазиев. А.Ш. Хамитов. Орал – 2001ж.
7. Кәсіпорын экономикасы. Жолдасбаева Ғ.Ө.
8. Экономикалық теория. Шымкент – 2005ж. ... ... ... теория. Алматы – 1994ж. Аубакиров Я. Ескалиев М.
10. Экономикалық теория. Алматы – 2003ж. ... С.С. ... ... Е.Қ.
11. Экономикалық теория. Крымова.
12. Нарықтық экономика теориясына кіріспе. ... ... ... ... ... не? ... ... Курс рыночной экономики. Рузавин Г.И.М.1994ж.
15. Экономикалық теория ... ... ... Г. ... ... развития Казахстана до 2030г. Алматы – 1997.
17. Закон Р.К. «О государственной поддержке малого
предпринимательстве» от 19.06.97г. Алматы 1997г.
18. Закон Р.К. «Об ... ... от 10.07.98 г ... июля 1998 ... Указ ... РК «О ... прав граждан и юридических лиц на
свободу предпринимательской деятельности» от 27.04.98 г Биен, 21
мая 1998 г
20. Введение в рыночную экономику. ... А.Я. ... ... ... Пер. С ... – Алматы : ТОО «Книга), 1997
22. Указ ... ... ... )О мерах по усилению
государственной поддержки и активизации развития малого
предпринимательства Казахстанская правда, 1997г, 13 ... Указ ... ... ... «О ... и
региональных программах поддержки и развития малого
предпринимательства в Республике Казахстан ... ... 8 ... Адасбаев Е.А. Анализ развития малого предпринимательства в
1992-1997 г.г и прогноз на 1998 г. Аль – ... 1997, ... ... М.А., Чибриков Г.Г. Экономическая теория. – М.: Норма
Инфра, ... ... Е.Г. ... для ... – М.: ... 1999г.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке кәсіпкерлік8 бет
Кәсіпкерлік және оларды салықтық ынталандыру65 бет
Патент негізінде жұмыс жасайтын кәсіпкерлік қызметте салық салудың экономикалық мәні33 бет
"Ақпарат түсінігі мен түрлері"13 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
1932 жыл ашаршылық ақиқатын ашатын кез келді9 бет
Linux жүйесі28 бет
Promt 98 бағдарламамен жумыс істеү5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь