Ежелгі грек сурет өнері

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім.
1. Ежлгі Грециядағы сурет салу әдістемесі.
2. Ежелгі Грек сурет өнері.
3. Ежелгі Грециядағы сурет салу ерекшелігі

ІІІ. Қорытынды.
Кіріспе.
Ежелгі Грецияға сурет өнері де кең тарады, бірақ, өкінішке орай, ол біздін, уақытқа дейін мүлде сақталған жоқ деуге болады. Грек суретшілері өз фрескалары мен мозаикаларына мифологияның оқиғаларын арқау етті, бірақ суреттер сонымен бірге сол кездің оқиғалары мен гректердің тұрмысын да бейнеледі. Біз қазіргі кезде археологтар Италияның оңтүстігінен және СССР-дің оңтүстігінен тапқан табыттардағы фрескалардан қызыл және қара түсті фигуралармен әшекейленген, көп мөлшерде бүгінге дейін келіп жеткен вазалардан гректердің монументтік және станокты сурет өнері жөнінде түсінік аламыз. Ежелгі қара фигуралы вазаларда күйдірілген саз балшықтың қызғылт фонында қара фигуралармен әр түрлі сюжеттер бейнеленеді. Едәуір кейінірек күйдірілген саз балшықтан қызғылт түсті фигураларды қара фон қоршап түрған қызғылт фигуралар вазалар жасала бастады. Ваза жасаушы суретшілер осылайша сюжетті неғұрлым дәл бере алды. Едәуір кейінгі уақыттардағы кейбір фреска — мозаикаларды молалардан табуға болады, Осыдан аз уақыт бұрын Италияның оңтүстігіндегі грек зираттарынан клас-сикалық дәуірдегі фрескалар табылды.
Ежелгі дүние бейнелеу өнерінің ескерткіштері сол кездегі қоғамдық өмірдің көрінісін береді. Мәселен, көлемі шағын суреттер шайқастарды, жарыстарды, цехтық шеберханаларды, бейнелейді; қытай бедерлері мен миниатюралары байдың үйіндегі той-думанды, белі бүгіліп, шаршаған адамдардың тұз өндіретін жерлердегі еңбегін, жібек пен қағаз ендірісінің процестерін; египет суреттері — салық төлеушілерді ұрып-соғуды, тұтқынға алуды және т. б. көр-сетеді.
Ежелгі грек бейнелеу өнерінің ескерткіштерін тарих жөніндегі оқу құралдары ретінде пайдалану сол кездегі адамдардың идеясын, көзқарасын, діни сенімі мен тілек-талабын нақты және кез жеткізе ашуға көмектеседі. Ежелгі грек ғасырлардағы өнердің көптеген ескерткіштері тарихи құбылыстарды суретшінің оларды өз көзімен көргеніндей және өз табының мүддесі тұрғысынан түсінгеніндей етіп немесе бұл құбылыстарды көрермен суретшінің қалауынша түсінетіндей етіп бейнелеген күйінде жеткізеді. Ежелгі грек суретші көбінесе адамдардың нағыз өзін емес, ойындағы адамдарды бейнелеген. Мәселен, грек мүсіншісі өз статуяларында сұлулық пен батылдықтың эллиндік идеалын білдірген, ежелгі грек суретші икондарда әулиелік пен аскетизмнің шіркеулік идеалын білдірген, ал Қайта өрлеу дәуіріндегі суретші әулие арқылы шіркеудің идеялық шырмауынан азат бола бастаған өз дәуірінің адамын мадақтаған. Ілгеріде атап көрсетілгеніндей, суретшілер ойдан шығарылған фактілер мен ертегілердегі пенделерді бейне-леген.
Г. Р. Косова жүгізген зерттеулер алғашқы адамдарда өнердің шығу фактісінің өзі оқушылар үшін алғашқы адамдардың қалай өсіп дамығанын көз жеткізе дәлелдеуге қызмет ететінін көрсетті. Мектеп оқушылары үңгірге сурет салып, жоғары палеолиттің скульптурасын жасау үшін, адамның жетілген қолы мен ақылы қажет болғанын және бұл шығармаларды жасаушылар өздерінін; ежелгі ата-ба-баларынан әлдеқайда озық болғаны?! түсінеді.
Сонымен ежелгі грек өнер шығармаларын тарих женіндегі көмекші оқу құралдары ретінде пайдалану оларда бейнеленген тарихи шындықты жақсы білуге, тереңірек сезіп, жете түсінуғе көмектеседі.
Ежелгі грек өнер шығармалары сурет жөніндегі көмекші оқу құралдары ретінде мектеп оқушыларына өнер әлемін аралатуға және оларға эстетикалық тәрбріе беруге жәрдемдеседі . Оқушылардың ежелгі грек өнер жайында суреттің мектептегі курсынан алған білімдері өнердің қоғамдық құбылыс ретіндегі мәнін тереңірек түсінуге көмектеседі, өйткені нақ осы дәуірлердің өнерінде оның Қоғам дамуымен байланысы және өнердің таптық сипаты ерекше айқын керінеді. Өнердің документ шығармаларымен жұмыс істеу.
бағыну, наным-сенімдер және дуагерлік негізінде емес, өзі түйген ұғымдар негізінде пікір айтатын ең жоғары ақыл иесі ретінде сезінді. Сөйтіп ол өз өмірін өзіне неғұрлым дұрыс көрінгеніндей құрды.
Грек дүниесінің рухани бірлігі әсіресе өнер саласында ерекше көрініс тапты.
Бізге жеткен алғашқы грек мүсіндерінен Египет ыңпалы әлі де айңын аңғарылады: қарсы алдынан көрсету және алғашңы кезде алға басылған оң аяқ немесе кеудеге қойылған қол арқылы қимылсыздықты ұяң ғана жеңе бастау. Эллада да кездесетін мәрмәрден жасалған осы мүсіндер, адам түсіндіре алмайтын сүйкімділікке толы. Олардан жастың лебі, суреткердің шабытты ұмтылысы, оның табанды да тынымсыз еңбек пен шеберлігін үздіксіз жетілдіру арқылы табиғат берген материалды толың игеруге, табиғаттың бүкіл, кейде жасырын жатқан сұлулығын аша аламын деген жан тебі-рентерлік сенімі есіп тұрады.
Адамның бойынан төрт есе үлкен алып мәрмәр мүсіннен (б. э. бұрынғы VI ғасырдың басы) «Мен түгелімен — мүсін де, тұғыр да — тұтас бір тастан жасалған деген мақтанышқа толы жазуды оқуға болады. Суреткер өзінің бойын билеген қуанышты осылай білдіріп, ұзақ еңбек арқылы материя массасын өз қалауынша билеп алуды үйренген өз қолының шеберлігін маңтан етеді, өйткені оның ұмтылып, өресі биік қолөнерде қолы жеткен — өнер деп аталған шабыты асқақ еді.
Грек шеберінің өз жұмысына осылай, салмақты, сүйіспеншілікпен және жіті қарауы Элладаның көркем творчествосының негізінің өзінде жатыр.
Архаикалың мүсіндер кімдерді бейнелейді? Олар — жалаңаш бозбалалар (куростар), атлеттер, жарыс жеңімпаздары. Дене тәрбиесі мен өнердің игілікті қабысуы! Эллада мүсіндері стадионда туған деу тіпті де асылық емес. Тұрақты, көбіне жалпы гректік жарыстар жігіттердің бұлшық етін, қимыл әбжілдігін жетілдірді. Суреткер әбден шыныққан, серпінді дене сұлулығынан шабыт алды, ал тамаша мүсіндер жастарды жаттығуға құлшындырып, оларға дене мүлтіксіздігінің үлгісін берді.
Мыналар коралар — хитон немесе сулың киген жас әйел-дер. Ол кезде әдетте грек әйелдері спорттың жарыстарға қатыспайтын, сондықтан жалаңаш әйел денесінің сұлулығы өнерде бірден жарқырап кете алған жоқ.
Көп нәрсені аңғартатын белгі мынау: грек өнерінің арайлы таңында-ақ құдайлардың мүсіндік бейнелері адам бейнелерінен ішінара эмблемалар арқылы ғана ажыратылатын. Соңдықтан сол бозбаланың мүсінін біз көбіне-көп бірде атлеттің, бірде жарың пен өнер құдайы Фебтің өзін — Аполлонның мүсіні деп қабылдауға бейім тұрамыз.
Әдебиеттер.

1.Л.Любимов.Ежелгі дүние өнері.-Алматы,1980.
2.Өнер өрісі.-Алматы,1999.
3.V-VI кластарда ежелгі дүние тарихын оқыту методикасы.-Алматы,1994.
        
        Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім.
1. Ежлгі Грециядағы сурет салу әдістемесі.
2. Ежелгі Грек сурет өнері.
3. Ежелгі Грециядағы ... салу ... ... ... ... ... де кең ... бірақ, өкінішке орай, ол
біздін, уақытқа дейін мүлде сақталған жоқ ... ... Грек ... ... мен ... мифологияның оқиғаларын арқау етті, бірақ
суреттер сонымен бірге сол ... ... мен ... тұрмысын да
бейнеледі. Біз қазіргі кезде археологтар Италияның оңтүстігінен және ... ... ... ... ... ... және қара түсті
фигуралармен ... көп ... ... ... келіп жеткен
вазалардан гректердің монументтік және станокты сурет өнері жөнінде түсінік
аламыз. Ежелгі қара фигуралы ... ... саз ... ... қара фигуралармен әр түрлі сюжеттер бейнеленеді. Едәуір кейінірек
күйдірілген саз балшықтан қызғылт түсті фигураларды қара фон қоршап ... ... ... жасала бастады. Ваза жасаушы суретшілер осылайша
сюжетті неғұрлым дәл бере ... ... ... ... ... ... ... молалардан табуға болады, Осыдан аз уақыт бұрын ... грек ... ... ... фрескалар табылды.
Ежелгі дүние бейнелеу өнерінің ескерткіштері сол кездегі ... ... ... ... көлемі шағын суреттер шайқастарды,
жарыстарды, ... ... ... ... ... ... байдың үйіндегі той-думанды, белі ... ... тұз ... ... ... ... пен қағаз ендірісінің
процестерін; египет суреттері — салық төлеушілерді ұрып-соғуды, тұтқынға
алуды және т. б. ... грек ... ... ... ... жөніндегі оқу
құралдары ретінде пайдалану сол ... ... ... ... ... мен ... нақты және кез жеткізе ашуға көмектеседі.
Ежелгі грек ... ... ... ... тарихи құбылыстарды
суретшінің оларды өз көзімен көргеніндей және өз табының мүддесі тұрғысынан
түсінгеніндей етіп немесе бұл ... ... ... ... етіп ... ... ... Ежелгі грек суретші
көбінесе адамдардың ... өзін ... ... ... ... грек ... өз статуяларында сұлулық пен батылдықтың эллиндік
идеалын білдірген, ежелгі грек суретші икондарда әулиелік пен ... ... ... ал Қайта өрлеу дәуіріндегі суретші ... ... ... ... азат бола ... өз ... адамын
мадақтаған. Ілгеріде атап көрсетілгеніндей, суретшілер ойдан шығарылған
фактілер мен ертегілердегі пенделерді ... Р. ... ... ... ... ... өнердің шығу
фактісінің өзі ... үшін ... ... ... өсіп ... көз
жеткізе дәлелдеуге қызмет ететінін көрсетті. Мектеп оқушылары үңгірге ... ... ... ... жасау үшін, адамның жетілген қолы
мен ақылы қажет болғанын және бұл шығармаларды жасаушылар өздерінін; ежелгі
ата-ба-баларынан әлдеқайда озық болғаны?! ... ... грек өнер ... ... ... ... ... ретінде пайдалану оларда бейнеленген ... ... ... ... ... жете ... көмектеседі.
Ежелгі грек өнер шығармалары сурет жөніндегі көмекші оқу құралдары
ретінде мектеп ... өнер ... ... және ... эстетикалық
тәрбріе беруге жәрдемдеседі . Оқушылардың ежелгі грек өнер жайында суреттің
мектептегі курсынан алған ... ... ... ... ретіндегі
мәнін тереңірек түсінуге көмектеседі, өйткені нақ осы дәуірлердің өнерінде
оның Қоғам дамуымен байланысы және ... ... ... ... ... ... документ шығармаларымен жұмыс істеу.
бағыну, наным-сенімдер және дуагерлік негізінде емес, өзі ... ... ... айтатын ең жоғары ақыл иесі ретінде сезінді. Сөйтіп ол өз
өмірін өзіне неғұрлым дұрыс көрінгеніндей құрды.
Грек дүниесінің ... ... ... өнер ... ерекше көрініс
тапты.
Бізге жеткен алғашқы грек мүсіндерінен ... ... әлі де ... ... ... ... және ... кезде алға басылған оң аяқ
немесе кеудеге қойылған қол арқылы ... ұяң ғана жеңе ... да ... мәрмәрден жасалған осы мүсіндер, адам түсіндіре
алмайтын сүйкімділікке ... ... ... ... суреткердің шабытты
ұмтылысы, оның табанды да тынымсыз ... пен ... ... ... ... ... ... толың игеруге, табиғаттың бүкіл, кейде
жасырын жатқан сұлулығын аша аламын деген жан ... ... ... бойынан төрт есе үлкен алып мәрмәр мүсіннен (б. э. бұрынғы VI
ғасырдың басы) «Мен ...... де, ... да — тұтас бір тастан
жасалған деген мақтанышқа толы жазуды оқуға болады. Суреткер ... ... ... ... ... ұзақ ... ... материя массасын өз
қалауынша билеп алуды үйренген өз қолының шеберлігін маңтан етеді, өйткені
оның ұмтылып, өресі биік ... қолы ... — өнер деп ... ... ... шеберінің өз жұмысына осылай, салмақты, сүйіспеншілікпен және жіті
қарауы Элладаның көркем творчествосының негізінің өзінде жатыр.
Архаикалың ... ... ... Олар — жалаңаш бозбалалар
(куростар), атлеттер, жарыс жеңімпаздары. Дене ... мен ... ... ... мүсіндері стадионда туған деу тіпті де асылық
емес. Тұрақты, көбіне ... ... ... жігіттердің бұлшық етін, қимыл
әбжілдігін жетілдірді. Суреткер әбден шыныққан, серпінді дене сұлулығынан
шабыт алды, ал ... ... ... ... құлшындырып, оларға дене
мүлтіксіздігінің үлгісін берді.
Мыналар коралар — хитон немесе сулың киген жас әйел-дер. Ол кезде әдетте
грек ... ... ... ... ... жалаңаш әйел
денесінің сұлулығы өнерде бірден жарқырап кете алған жоқ.
Көп нәрсені аңғартатын ... ... грек ... ... таңында-ақ
құдайлардың мүсіндік бейнелері адам бейнелерінен ішінара эмблемалар арқылы
ғана ... ... сол ... ... біз ... ... бірде жарың пен өнер құдайы Фебтің өзін — Аполлонның ... ... ... тұрамыз.
Осынау архаикалық куростардың, Аполлондар мен коралардың ... ... ... сол замандардың алғашқы мүсіндері ... ... ... ... ... атақты «архаикалық күлкі». Ғажайып
күлкі! Оған дәл эпитет табу қиын. Шаттың ... ме? Жоқ, әлі ... сәті ... жоқ. «Архаикалық күлкіде» әзіл мен әжуа табы
байқалады, бірақ оны анық ... деп тағы айта ... Бұл ... ... сыртқы дүние-ге күлуі ме немесе көңіліндегіге өзінің
жасырын сырына қуанудан туған ба? Бұл күлкі табы ғана, әлі шын ... ... ... немесе кораның бейнесі нағыз тірі адамның жүзін
көргендей әсер ... Жоқ, бұл әлі жүз ... ... ... бет-
әлпет қана. Дегенмен осы бір жұмбақ «архаикалық күлкі» ... ... ... оны ішкі ... ... ... дәлелі
емес пе екен? Біздің алдымыздан жақсы шыныққан ... ... ... санамен нұрланған жас азаматтың шығуын қалаған болар... Шартты
күлкі, онда бүкіл бейнеге сәулесін төгіп тұрған ... ... ... бар.
Біз прогресс деген үғымды өнерге колдану қиын ... ... ... тас ... ... салынған құдіретті, кейде кемеңгер бейнелеу
өнері пропорцияны немесе перспективаны жақсақ берді екен деп өнердің нашар
түріне жатқызылмайды. Мәселенің түп төркіні ... ... ... ... ... мен ... кескінін бірден әр түрлі нүктеден көруге болатын етіп бейнелеген
Египет суретшісі немесе мүсіншісі оптика заңын елемегенмен, ... ... жоқ, ол көз ... ... оның өзі ... адам туралы
білетін ңәрсесін бергісі келді. Ал бұл үшін оған өзі ... ... ... еді. ... ... грек ... өнерде жаңа
жол салып келе жатңан, ол адам кескінін өзі ... ... сол ... ... ... да ... ңарсы алдынан бейнелеуден, позаның
шарттылығынан, бейнелеу өнерінде немесе бедерде бетті қырынан көрсет-
кенмен, денені ... ... ... бас ... ол ... ... ... жаңа мазмүнынан туған жаңа бейнелеу ... ... деп ... ... Әйтсе де осы арада да бір жай сұранып тұр.
Келесі ғасырда (б. э. бұрынғы V ғ.) грек ... әлі ... жете ... ... шыққан кезде, жаңа мұратты ... де ... ... ... ... суреткер барлық қиыншылықты жеңген кезде
архаикалық өнердің жүрек қылын қозғайтын сүйкімділігі жаз жақындағанда ... ... ... жөніндегі түла бойды түгел билейтін сияқты
адастырып кетеді. Сондықтан да ... өнер ... ... ... ретінде ғана емес, өздігінен де баурап алады: одан көктемнің нәзік
лебін сезінесің.
Мұны тағы бір атап ... ... ... ... грек ... ... ... стильдендіріп көрсету, символдар арқылы әлде-не сенімдер мен
түсініктерді білдіру мақсатын емес, көз аясындағы, жер бетіндегі ... ... ... Ол ... нені ... біліп, нені көрсетуі керек еді?
Әлемдегі бүкіл әдемілік нышаны бар адам сұлулығын көрер көзге ... үшін ... ... ... бәрін: кеңістіктегі көлемділікті, яғни
үш өлшемділікті: пропорцияның ... ... ... қимылдың
табиғилығы мен ширақтығын біліп, көрсетуі керек ... ... ... шыңы ... — ол, ... ... рухани
көзімен, өзінің шабытымен дүниеден аңғарып-сезіне білгенін, өз жанында
әлпештеп, ... ... ... тиіс ... үйлесімділікті білдіруі
керек. Өйткені кез келген бейнелеу өнеріне, тіпті ең ... ... ... ... ... ... ... Каспар Давид Фридрихтың сурет
өнері жөніндегі мына пікірін бөліп жармай тұтас қолдануға болады. «Суретші
көз алдында көрініп тұрғанды ғана емес, өз ... ... де ... Ал егер ол ... ... ... ... онда сурет өнерін
тастасын».
Грек суретшісі өз ... ... ... бүкіл түйсігінен табиғат ісін
сұлулықпен аяқтауға мүмкіндік беретін нәрсені көре алды.
Б. э. бүрынғы 600 жылдары жасалған курос ... ... ... ... Метрополитен музейі) тіп-тік те сабырлы. Оның әлпетін қиыннан
қиыстырып шаршы әдіспен өрілген ұзын шаш, ... ... ... ... ... бізге ол құдды бір тіп-тік келген кең иығын, қимылсыз түп-түзу ... ... ... ... ... тұтып, әдейі көрсеткісі келіп
тұра қалғандай.
Дегенмен, бәрібір бұл ... ... ... ... ... ... арқылы көрінген мүсіннің барлық мәні, барлық ішкі ақталысы, оның барлық
мағыналылығы Шығыс білмеген жаңа көркемдік мұрат туралы баяндайды.
Самос аралындағы Гера ... ... б. э. ... VI ... ... басында жасалған сияқты (Париж, Лувр). Суретші бұл әйел құдайдың
жүзінде күлкі ойнатты ма, жоқ па, оны біз ... ... ... ... ... ... ... жасалған) бізге бас бейнесіз жетті. Төменнен
беліне дейін жұмыр ұстын ... етіп ... бұл ... ... ... ... ... Хитонның қатаң параллель қатпарлары астынан,
сулықтың сәндік ретінде жинақ-талған ... ... өмір ... ... бұл тағы да ... ... ... емес, өйткені сурет-
кердің творчестволық объекті адам кескінінің монументтік сымбаттылығы.
Эллада өнерін ол ашқан жолда ерекшелендіретін тағы бір ... ...... ... ... ... ... бейнелеу әдістерін жетілдірудің
ғаламат шапшаңдығы. Бұл ... ... ... ... ... бойы ... ... тіпті мүлдем басқаша. Б. э. бұрынғы VI
ғасырдың ортасы. Бұдан ... біз сөз ... ... ... Аполлоны»
(Мюнхен, Глиптотека) не бары ондаған жылдар ғана кейін жасалған. Бірақ
әбден ... ... осы бір ... ... ... ... ... десеңізші! Ол орнынан әлі қозғала қойған жоқ, бірақ жүріп
кетуге түгел дайын. Белі мен ... ... ... ... ... ... ... ең жарқын, қарапайым шаттықтың нышанындай.
Атақты «Мосхофор» — бұзау арқалаушы деген сөз (Афины, Акрополь ... жас ... ... ... етіп ... ... Иығындағы жатқан
бұзау аяғын кеудесіне қысқан қолдары, жігіт қолы мен ... ... ... ... ... бұзаудың пәк тұмсығы, құрбандық
шалушының ойлы, сөзбен айтып жеткізе алмастай сырға толы көзқарасы —» бәрі-
бәрі үндесіп, ... ішкі ... ... ... ... ... музыкалылығымен сүйсіндіретін тұтастық туғызады.
Мүсіннің тұңғыш иесінің есімімен аталған «Рампен» басы (Париж, Лувр, Афины
музейінде басы жоң ... бюст бар, осы 'бас ... дәл ... сияқты). Бұл
жарыс жеңімпазының бейнесі, венок соның дәлелі. ... ... ... ... ... ... өте ... әдемілеп өрілген. Бірақ бұл
бейнедегі басты нәрсе—басының сәл бұрылып тұрғанды-ғы: мұның өзі ... ... ... ... бүғаудан босану және шынайы азаттықтың
ұяң хабаршысы. Б. э. бұрынғы VI ғасырдың ... ... ... (Лондон, Британия музейі) тамаша. Оның күлкісі мақтанға, салтанатқа
толы. Бұл оның денесі соншалық сымбатты және ер ... ... ... өзі ... ... ... ... тұрғандығынан емес пе
өкен?
Куростарға қарағанда коралар бізге ... ... 1886 жылы ... ... он төрт мәрмәр кора қазып алды. Б. э. ... 480 жылы ... ... ... ... көміп тастаған коралар бояуын
ішінара сақтаған (бояу ала-құла болғанмен, тіпті де табиғи ... ... ғана ... ... мен ... де қызыл түсті). Бұл мүсіндердің
бәрі жиналып бізге б. э. ... VI ... ... ... ... ... айқын түсінік береді (Афины, Акрополь музейі).
Бірде жұмбақ сырлы, елжірей, бірде ... ... ... ... анық
ойнақы күліп тұрған бейнелер. Малынып киінген, әдемілеп ... мен ... ... сұлулығымен еліктіретін, кейде ойлы, әрең-
әрең байқалатын күлкі ... ... ... ... бейнелер. Олардың
кескіндері сымбатты да ... сан ... етіп ... ... ... ... аңғартады. Біз олармен тұстас куростардың мүсіндері
бұрынғы ебедейсіздіктен арыла ... ... ... ... ... бола ... ... кем соқпайтын прогресс әйелдер
бейнелерінен де айқын аңғарылады: киімшең дене қимылын, өмір тынысын
айқынырақ беру үшін ... ... ... сайын шөбер
орналастырылады.
Реализмде қажымай-талмай ... ... сол ... ... грек ... тән нәрсе шығар. Оның терең рухани бірлігі Грецияның әр аймағына
тән стильдік ерекшеліктерді бір ... ... ... ... ... бұра ... ... осындай нұсқалары
жалпы гректік көркемдік мұраттарды сапалық жағынан байыта түсті.
Осы мұраттың әр түрлі бояуларын ... ... ... мүсіндерге тән, бірақ олар ұлы грек ... ... ... ... ... ... аңғарылады. Элладада пайда болған стиль күні бүгінге дейін сақталып
келеді.
Криттік, сарайлық архитектурадан өзгеше грек ... ең ... ... ... ... грек ... міндеті әу бастан-ақ мүлдем
басқаша болатын. Оларға ... ... ... ... діни ... ... алдында, далада өткізілетін. Грек храмы тек қана құдай
мүсіндері тұратын орын ретінде ... ... храм ... ... ... сияқты «құдай үйі» емес, оның ер кісі ... ... ... ... ... еді. ... храм өшпес
сұлулықтың тағы да қайталап айталық, табиғат өзі ... ... ... калдырған мекені, архитектуралық алқасы болды.
Ешбір мүлтіксіз өнер туындысы: адам кейпін қайталайтый және санада құдай
саналған адам бейнесімен біте қайнасып кететін құдай ... ... ... ... тамаша болуға тиіс еді десеңізші...
Грек храмдары микены ... ... ... ... ... ... ол ... жағынан ошақ тұратын патша мегаронының залына
сәйкес келетін. Целлеге жарық тек есіктен ғана ... ... оның ... ... ... ... туғызатын қаракөлеңке болып тұратын. Бірақ
біз ... ... ... ... ... ... білмейміз, өйткені, ең жақсы
дегеннің өзінде оның нұсқасыз қалдыңтары ғана сақталған.
Грек храмдары туралы біздің ... ... ... целлені
салтанатпен көмкеріп тұратын колонналар.
Архаикалық дәуірдің өзінде грек архитектурасында екі стиль, немесе, атау
ретінде қабылдағаныңдай екі: ... және ... ... анық ... ... ... деген сөз) колонналар мен төбелі ... ... ... жоғарғы бөлігінің құрылымын айқындайды.
Грек архитектурасының дамуындағы негізгі стиль деп санауға болатын
дорийлік стиль ішінара ... ... ... ... басқыншылығы кезінде
енген бастауды бейнелейді және Пелопоннес пен ұлы Греция (Сицилия мен
Оңтүстік Италиядағы грек ... ... ... ... ... біздің алдымызда бұғатты дорийлік колонна. Ордер дің бүкіл
композициясы қаншалық айқын, ... ... да ... көрінеді!
Вертикальдар мен горизонтальдардың, түзу сызықтар мен тік ... дәл ... ... ... аса жарасты ұштасуы.
Бөлшектердің бұдан ... ... ... ... табу мүмкін емес, әрбір
бөлшек алдыңғының қажетті салдары, толықтауышы немесе үйлесімді түзетуі
сияқты.
Вертикаль ... бар алып ... ... енді ... ... ... ... дөңгелек жастық—эхинмен бітеді. Өзінің
барынша ықшамдылығы-мен геометриялық жағынан мінсіз, колоннаның құрылысын
стиль жағынан ... бар ... осы ... ... ... бірдей
етіп антаблемент салынған. Ол—паруаздан— ... ... ... ... ... ... ... керіліп жатады; архитрав
үстінде болатын және тік ... ... мен ... (ал ... бедер мүсіндер өз-өзінен сұранып
тұрғандай) бөлінген фризден және карнизден тұрады. ... ... ... оның ... үш ... ... ... көп кескінді монументтік мүсіннің мінсіз алқасы болып тұрады.
Осынау артық-кемі жоқ геометриялық дәлдікке, іштей күшке толы ... ... ... ... ... ... ... форма жеңілдігіне, линиялардың жұмсақтығына ионийлік ордер
ұмтылысты, өзінің ... ... ... ... ... Бұл ... ... ерекше нәзік сән, көркемдік беретін серіппе тәріздес ... ... ... ерекше айқын байқа-лады.Табан тұғырдан ... ... ... жапырақ жарған гүл сияқты жоғарылаған сайын
ашыла түскендей болады. Бөлшектердің ... ... да ... ... бірақ бұл есеп біліне бермейді, қиялды тұмшаламайды.
Ионийлік ордер Кіші Азия мен Эгей ... ... ... ... ... ескен көркемдік лебін бейнеледі.
Гүлденген дәуірдегі грек архитектурасы гректің ... ... қос ... болған екі стильді бір ескерткіште ұштастыра алады.
... Колоннадан өзінің күші мен сымбаты, ғаламат үйлесім жолындағы қанатты
серпіні мен дәл ... ... ... грек ... ұлы ... ... ... Грек өлеңі тамаша, грек мүсіні тамаша, грек
колоннасы тамаша. «Тұнып тұрған ... ... ... ... ... ... ... колоннасы — таңғажайып таза үнді, жан тебірентерлік айқын да
толық ... ... ... симфония, бұл жалқылық пен жалпылық үндестігінің
абсолютті мінсіздігі, бұл адам даналығы ежелден талпынып келе жатқан әлдене
кіршіксіз ... ... ... ... ... колоннаның ролі зор да алуан түрлі болды. ... ... сырт ... ... целлені қоршап тұратын. Қаланың халық
жиналыстары өтетін алаңдарының (агорлардың) айналасында ... ... ... ... ... ... колонналар жауыннан немесе аптап
ыстықтан бой тасалайтын портиктер құрайтын. ... ... мен ақша ... адамдар да сая тапты: портиктер жеке меншік
үйлердің алдынан да жиі кездесетін. Сөйтіп, оңтүстік күнінен жылу ... ... ... ... ... ... грек қаласының тірлігі
осы колонналар фонында немесе соның аясында өтіп жататын ... грек ... ... ... ... құмар болма, тек
әсемдікке байланысты ләззатты ғана таңдай біл!»,— деп көрсеткен еді.
Сократтың пікірі бойынша, «бірдеңе үшін ... ... ... бәрі ... да ... сегіз ғасыр өткен соң, сұлулықтың антикалық мұраты қайта туған
Ренессанс дәуірінде ... ... мен ... ... ... ... гуманист Бальдассаре Кастильоне бұл
қағиданы ... ... ... ... ... ... тұратын шеңбер тәрізді. Ортасы жоқ ... ... ... та ... Егер сіз ... ... жіті көз
жіберсеңіз, ізгілік пен ... ... ... ... ... мен архитравтар жоғарғы галлереяны көтеріп ... ол ... ... ... ... ... де ... Адамдар алғаш құрылыс
сала бастап, олар ... ... ... орталың бөлігін биік еткенде, мұны
ғимарат неғұрлым әсем болсын деп емес, су ... ағып ... ... ... ... ... дереу әсемдік келіп қосылды... Демек, ізгі
мен әсем белгілі мағынада бір нәрсе деуге ... ... ... жағынан өз міндетіне тамаша сай келді, оөйтіп
қазір архитектурада әбден танылған міндет атңару ... ... ... да грек ... уақыт сынына төтеп берді. Өз міндетіне
толық сай грек колоннасы әсемдігі жағынан да мүлтіксіз болды.
Сәулет өнері мен мүсін өнері Грецияда біте ... ... ... ескерткіші сифностықтар (Сифнос аралдарының
түрғындары) Аполлонға арнаған тарту-таралғы сақталатын Дельфы қаласындағы
жиһазнасында адам ... ... ... орнында тұр, демек оның қола
мүсіндері капитель — тірек міндетін атқарады.
Мүсін өнері сәулет өнерін тұрғызды, ал ... ... өз ... ... ... ... саңталатын ғимарат, соның алқасы ретінде ойластырылған грек
храмының өзі мүсіндермен және бедерлермен безендіріледі, оларға құжыраның
немесе тұғырдың ... жақ, ... олар осы ... өз ... ... бір, оның келбетімен астасып кеткендей, сонымен бірге өзгеріп, бірге
жетіледі.
Доркйлік ... ... ... не бары ... кескінді ғана
бейнелейтін бедерді қажет етеді де, олардың алмасып ... ... ... ... ... немесе аңыз қаһарманының ерлігі жайлы
баяндап беруге ... ... Ал ... ... ... ... ... бейнеленеді — көз алдымызда тағы да яки
шайқас, яки аң аулау, яки діни ... ... ... үш бұрышты
фонында орталық бейнелері салтанатты түрде биіктей беретін ... ... ... Мұнда мүсіннің архитектура бөліп
берген тәуелділігі айқын көрінеді. VI ғасырдың соңы мен V ... ... ... ... ... соны ішкі күш пен серпіңділіккө ие ... ... ... ... ... ... храм ... өзінің
әсем ою-өрнектерімен франтонның барлық үш ... ... ... өсімдік стиліндегі өрнектермен — акротерийлермен, қалмен
батырлардың ... ... ... ... ... ... көтереді.
Грек өнерінің архаикалық кезеңдегі дамуы туралы ... ... ... өнері мен мүсін өнері ескерткіштерінің жалпы келбеті туралы,
олар бізге қандай күйде жетті, жасалған кезде ... еді, ... ... ... сөз айта кетейік. Бұл өте маңызды және іс тек ... ... ... жаңа ... ... ... ... жай надандық көзқарас салдарынан бүліну, көбіне сұмдық бүлінуде
ғана емес. ... ... ... храмды немесе бүлінген мүсінді ғылыми
жолмен барынша білгірлікпен қалпына келтірудің өзі ... ... ... ... ... шын ... бере ... Аполлон храмынан бар қалғаны қуатты жеті архаикалық, демек әлі
де жуан дорийлік колоннасымен архитрав бөліктері ғана. ... сүр ... ... зор ... көгілдір аспан фонында ерекше көзге ұрады
да—осы қирандылардың құдіреттілігіне қайран қалған біздің қиялы-мыз бүкіл
храмның, мынау ... бір ... ... ... ... ... қалпын
елестеткісі келеді. Бірақ біз ойша қайта жасаған храм көрінісі, ... ... ... ... ... бейнесі қаншалық жаңсақ
болса, соншалық жаңсақ. Өйткені бұл ... аса ... ... ... ... грек тас ... ... сұлулық
мұратымен біте қайнасқандай көрінеді. Үлгілеудің бүкіл жұмсақтығын ... ... және ... ... ... ... бойынша ішкі ізгі
сабырмен, мүсінші жасаған адам сұлулығы бейнесінің ... ... ... ... аң түс арасынан адам тәнінің жылылығы нұр шашьш
тұрғандай.
Иә, осы ақ түс ... ... ... оны мәрмәрдің табиғи түсін
қалпына келтірген уақыт туғызған. Уақыт грек мүсіндері ... ... ... ... жоқ. ... осы ... әсемдігі солардың өз
жан-дүниесінен құйылып тұрғандай. Уақыт тек әлденені кемітіп, әлденені
еріксіз айқын көрсетіп, бұл сұлулықты тек ... ... ... ... ... өнер туындыларына қарағанда, бізге жеткен антикалық
бедер мен мүсіндер әлдене аса ... ... ... ... ... да ... грек мүсіні жөніндегі түсінігіміздің өзі түбірінен
толық ... ... өзі ... грек ... ... да ... ... болды.
Нұрлы да мерейлі ол күннің алтын түсімен, намазшам мезгілінің ... жылы сулы ... ... айналадағы төбелердің жап-жасыл
өңімен үндесіп жататын алуан түрлі болуымен күн ... ... ... ... архитектуралың бөлшектері мен мүсіндік әшекейлері ... да, ... өзі ... ғимаратқа мерекелік көрік беретін. Әр алуан
бояу бейненің реализмі мен ... ... ... ... ... ... неғұрлым айқын, түсінікті де етене ете түседі, іал осыңдай әсер
етуге көмектесетін ... ... дөл ... ... білеміз. Бізге жеткен антикалық мәрмәр мүсіндердің (барлығы дерлік міне
дәл осы бояуынан айрылған.
Бірақ басым көпшілігі кейін балқытылып жіберілгендіктен де аса ... ... де ... ... ... ... жоқ. ... таттануы
әсер еткен. Әрине «Жасыл көк» қолаға ерекше «романтикалық» әр береді. ... осы ... ... жасыл табы қола мүсінде ежелгі жандар ерекше
қадірлеген нәрсені: ... ... ... ... ... аса ... бүкіл әсемдігін көлегейлеп тұрады. Біраң бұл да ... мен ... қола ... күн көзінде металдың алтын түсті
нұрымен жарқырап тұрған.
Салтанатпен алаулаған мүсіндер! Мәрмәр мүсіндер сияқты оларда ... ... ... асыл ... көз, ... мыс пластинкадан ерін,
күміс ... тіс ... т. б. ... басқа түстермен
безендірілгенді. қазір солардың қоладан басңа бірі де жоқ, бірақ ол ... күн ... ... ... ... ... ... түрлі түстер оның сурет өнерімея байланысты екенін
айңын көрсетеді. Грек өнері көз айсындағы дүниенің әсемдігін тек ... мен ... ... ... ғана ... бояу арқылы да
көрсетуге талпынуының өзі бүл өнерде де бейнелеу өнерінің белгілі бір орны
бар екенін ... ... ... ... ... ол ... толық
растайды: Элладада сурет өнері мүсін өнерімен тең саналды, сондықтан сурет
өнерінің ... ... ... ... ... ие ... бәрі оңтүстіктің табиғи нұрлы бояуына малынып ... ... ... басқаша болуы мүмкін бе!
Ежелгі Элладаның сурет өнері де мүсін өнері сияқты ... шат, ... ... тиіс ... ... ... Элладада VII ғасырдың өзінде гүлденіп, өркен
жайғанын біз әдеби ... ... Оның бір ... ... емес, аңыз
көріністерін бейнелейтін суреттері бар үш ... ... ... ... тым ... ... ... шынайы серпінге то-лы,
ескерткіштің архитектуралық композициясына сәтті кіріккен суреттер.
Бірақ сол кездегі грек ... ... ең ... ... ... ... ... аса тамаша көптеген керамика. ... ... және ... бейнелеу өнерінен шабыт алғаны даусыз, сондықтан
олардың өз жетістігі біз үшін ерекше.
Б. э. бұрынғы VII—VI ғасырдың бас ... ... ... ... ... ... біз атап өткенбіз. Бұл грек құмыра өрнектеу
өнерінің жаңа кезеңінің басы.
Грек ыдыстары формасы жағынан сан ... ... ... ... өсімдік
майы, бал сақтауға арналған жіңішке мойынды екі тұтқалы сопақша амфоралар;
гректердің әдеттегі сусыны — су қосылған шарап ... ыдыс — аузы ... ... көтеруге арналған көлденең екі тұтқасы, бастан түсіру үшін
тағы бір тік тұтқасы бар су таситын ... ... ... ... жайпаң,
астында табақшасы бар екі тұтқалы киликтер; иіс май мен иіс су ... ұзын түра ... және ... ... құмыралар мен ыдыс-аяңтар
кездеседі.
Осының бәрі де таң ... ... ... әрбір ыдыстың
формасы өз міндетіне дәл лайықталған. Сол баяғы ... ... ... ... ... жайлы айтқан сайын «әдемі де қолайлы» деп екі сапаны біріктіре
сөйлеп, дұрыстығын қайталап қуаттайтын заң. ... ... ... ... ... ... үшін ... сияқты күнделікті тұрмыс мүлкі
үшін де ... ... ... ... ... Грек ... ... кратері тамаша! Тегінде, сол кездегі жағдайда олар күнделікті тұрмыс
үшін ең қолайлы ыдыстар болған ... ... ... алаңды өз мүсіндерімен неғұрлым үйлесімді
әшекейлейтін мүсінші сияңты құмыра ... ... де ... ... ... ... көлемін ескере отырып әшекейлеуге тиіс
еді.Кейбір грек құмырасына қарап отырып, біз ыдыстың формасы мен ... ... ... жан ... ... көргендей құмарта
қызығамыз.
Құмыра өрнектеу өнері кейінгі архаика кезеңінде шап-шаң өркендеді. Қара
өрнекті құмыралар VI ғасырдың алғашқы төрттен үшіне тән, ал оны ... ... ... ... ... орын алады.сурет-1.
Клитий менЭрготим
Кратері.(Франсуа
құмырасы)
Қара өрнекті сурет тек сәндік үшін жасалады. Сурет саз ... ... ... ... ... ... Суреттің негізі силуэт, сондықтан
кескін аумақты ... ... басы ... ... тура, аяқтары
қырынан салынады). Детальдар металды нақыштау сияқты жасалады. Әйелдер
денесі ақ түспен боялады. ... ... ... жері ... ... тұру үшін ... боялады.
Аттиканың қара өрнекті керамикасының ең үздік үлгісі атақты «франсуа»
құмырасы (б. э. бұрынғы 560 жылдың ... ... ... ... ... оны ... археологтың есімімен аталған. Осы кратерге форма
берген ... да, ... ... де өз ... қол қойған
(Клитий және Эрготим).
Бес белдеуге ... ... ... екі жүз ... салынған. Салтанатпен
тойға кетіп бара жатқан ... ... ... ... ... аттар,
кентаврлар, зырлаған күймелер... Осының бәрі, сірә қазір ізі жойылған
монументтік ... ... ... ... ... жоңтығы, шарттылың. Бірақ жазықтыққа бейнелерді
орналастыру ғажайып үйлесімді, ... ... ... алмасып отыруында
әлдене мінсіз тәртіп бар, сонымен бірге кескіндер көлемі ... ... ... ... ... береді де, мұның өзі ... ... ... көрік береді, ал онда буырқанған серпін де, қатаң өлшем де
бар. Осынау ... ... ... ... ... де бар, ... ... волюттары жоғарғы белдеуге тіреліп тұр.
сурет-2.
Қызыл фигуралы құмыра,
шебер Евронийдің жұмысы.
Осыдан екі ғасыр бұрын жасалған ... ... ... ... ... ... прогресті көреміз. Біраң таза
геометриялың өрнектен бейненің әсерлілігіне көшу әлі жоң: егер ... ... ... ... ... де ... ... өрнек болып көрінеді.
Қорытынды.
Енді міне осыдан не бары отыз-қырық жыл ғана өтті — біздің алдымызда өзге
өнер ... ... ... кейіпкерлері Ахиллес пен Аякстың асық ойнап
отырған кезі бейнеленген Амфора (Рим, Ватикан). Суретті б. э. ... ... ... ... Аттиканың аса көрнекті құмыра өрнекшісі
Эксекий жасаған.сурет-3.
Сүйекпен ойнап жатқан Аякс пен
Ахилл,Амфорадағы сурет.
Кескіндер үш ... ... ... қимылдамайды. Бірақ қанды шайқастан
кейін демалып отырған осынау сопақ бетті, шошақ сақалды грек жауынгерлері,
силуэт етіп ... ... ... бөлшегі ретінде ғана емес,
өздігінен де әсерлі. Құмыраның ... ... ... ... ... ... емес, сурет. Геометриядан енші бөлісу ме? Жоқ, әрине, өйткені
грек бейнелеу өнері математикалың ... ... ... ... ... дөңес бүйіріне мінсіз кіріктіріліп, оның тамаша формасымен мінсіз
үйлесіп тұрған ... ... оның ... ... контурымен
ажырамастай астасңан, ал ыдыс-тың тұтқалары еңкейген бейнелермен бір ырғақ
жасап үндесіп тұр, сонымен бірге ... ... ... ... бас ... үш ... құрап, суреттің де, құмыраның да бүкіл сәндік
келбетінің композициялың орталығын айқын ... ... ... ... ... ... салу ... түбегейлі өзгеріс болды:
қара кескінді сурет орнын неғұрлым жетік ... ... ... басты.
Кескіндер сазбалшықтың өз түсіңде қалдырылады да фоны жылтырақ қара сырмен
боялады. Детальдар енді ... ойып ... ... ... ал ... ұсақтары — әзер білінетін солғын-сары штрихтермен
белгіленеді. Мұның өзі кескіндерді ... ... ... ... ... арқылы оларды жазықтықтан «ажыратып» алуға, бұлшық
еттерін ... ... ... ... ... толқынданған
шаш бұйрасын беруге мүмкіндік туғызады.
Әдебиеттер.
1.Л.Любимов.Ежелгі дүние өнері.-Алматы,1980.
2.Өнер өрісі.-Алматы,1999.
3.V-VI кластарда ежелгі ... ... ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Қазіргі қазақ комедиясы. Драммадағы тарихи тұлға5 бет
Ежелгі Греция өнері9 бет
Классикалық кезеңдегі грек мәдениеті, Октавиан Август принципаты (талдау жасау)10 бет
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
Ішкі секреция бездері4 бет
А Пушкин классикалық көне әлем жұмыстарының түсінігі28 бет
Аббасидтер кезиндегі араб мәдениеті13 бет
Александр Македонский46 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь