Аймақтық саясат

Жоспар

I Аймақтық саясаттың мәні

1.1 Аймақтық экономиканы басқару әдістері
1.2 Аймақтың әлеуметтік.экономикасын реттеудің
маңызы

II Қазақстан Республикасы аймақтарын дамыту мәселелері

2.1 Қазақстан Республикасы аймақтарының даму
көрсеткіштерін талдау
2.2 Оңтүстік Қазақстан облысының әләуметтік.
экономикалық дамуы
2.3 Аймақтық саясатты жетілдіру бағыттары

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Нарықтық қатынастар аясының кеңеюі, экономиканы басқару жүйесіндегі соңғы уақытта жүргізіліп жатқан өзгерістер аймақтардың әлеуметтік-экономикалық жүйедегі орны мен рөліне айтарлықтай ықпалын тигізді. Осыған орай аймақ экономикасын басқару, олардың дамуын мемлекет тарапынан реттеу мәселелері өзекті бола түсері сөзсіз.
Республикамыздың әрбір аймағы еліміздің шаруашылық кешенінде белгілі бір орынды ала отырып, осыған қоса басқа аймақтармен бүтіндей экономикалық бірлікті құрайды. Сондай-ақ әр аймақтың өзіндік табиғи ресурстары, оларды орналастырудағы ерекшеліктері, экономикалық даму деңгейі, өзіндік шаруашылық құрылымы бар. Соған байланысты аймақтық саясат қалыптастырылып, жүзеге асырылады. Аймақтық саясатты жүзеге асыруда мемлекеттік басқару мәселесі ерекше маңызға ие болары ақиқат. Бүкіл әлемде мемлекеттік басқару тиімділігін көтеру міндеті үлкен мәнге ие болуда. Бірақ барлық мемлекеттер қолдану үшін оңтайлы болып табылатын әмбебаб үлгі жоқ, әрбір мемлекет тарихы дамуының белгілі бір кезеңінде өзінің ұлттық ерекшеліктеріне сай келетін ыңғайлы үлгіні жасақтауы тиіс. Мұның барлығы да өз еліміздің және шет мемлекеттердің даму тәжірибелерін тереңірек талдау, ой елегінен өткізу міндеттерін жүктейді.
Қазіргі кезеңде негізгі шаруашылық қызметтің аймақтарда жүзеге асырылатындығын ескерсек, оларға әлеуметтік-экономикалық мәселелерді өздігінен шешуге лайықты қаржылық дербестіктің берілуі маңызды болып табылады. Осымен байланысты бүгінгі таңда мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді ажырату, бюджетаралық қатынастарды реттеу мәселелері еліміз аймақтарының экономикалық өсуіне мүмкіндік беретін негізгі шарттар ретінде қарастырылуда. Осы аталып өткен мәселелер курстық жұмыста қарастырылып отыр. Аймақтық саясаттың негізгі мақсаты – аймақтардың тұрақты экономикалық өсуіне мүмкіндіктер жасау негізінде бүкіл республика экономикасының өркендеуіне жол ашу болып табылады. Көздеген мақсатқа жету – мемлекеттік және аймақтық мүдделердің бірлігін, олардың ұштастырылуын көздейді.
Курстық жұмыстың мақсаты-аймақтардың әлеуметтік-экономикалық даму ерекшеліктерін, аймақтық саясаттың жасақталу барысын, оның жүзеге асыру бағыттарын, аймақтардың дамуын мемлекеттік реттеудің әдіс, тәсілдерін, аймақ экономикасын басқарудың бүгінгі күнгі өзекті мәселелері болып табылады. Осыған орай курстық жұмыста аймақтардың қазіргі кезеңдегі даму ерекшеліктеріне, Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуына, аймақтық саясатты жетілдіру бағыттарына басты назар аударылды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі


1. Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаевтің Қазақстан халқына жолдауы. Астана. 18 ақпан,2005
2. Кенжегузин М.Б. Казахстанская модель социально-экономического развития: научные основы построения и реализации.Алматы,ИЭМОН РК,2005
3. Кенжегузин М.Б. Реформирование экономики,2000
4. Смағұлова Г.С. Аймақтық экономиканы басқару мәселелері:Оқу құралы.-Алматы: Экономика,2005
5. Алимбаева А.А. Утешов С.Б. Ахметов С.Н. Таубаев А.А. Региональная социально-экономическая система.-Караганда:Сенат,2002,Том2.-409с.
6. Қазақстан Республикасы мен оның аймақтарының әлеуметтік-экономикалық дамуының статистикалық көрсеткіштері.Алматы,2005
7. Президенттің Қазақстан халқына жолдауы."Оңтүстік Қазақстан", №40-41 25.03.2004
8. Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейін даму стратегиясы
9. Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы.Шымкент,2005
10. Арненовскии И. Основы управления муниципальным хозяйством.-СПБ,1999.-540с.
        
        Жоспар
I Аймақтық саясаттың мәні
1.1 Аймақтық экономиканы басқару әдістері
1.2 Аймақтың әлеуметтік-экономикасын реттеудің
маңызы
II Қазақстан Республикасы аймақтарын ... ... ... Республикасы аймақтарының даму
көрсеткіштерін талдау
2.2 Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... ... тізімі
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Нарықтық қатынастар аясының кеңеюі, ... ... ... ... ... ... ... аймақтардың
әлеуметтік-экономикалық жүйедегі орны мен рөліне айтарлықтай ықпалын
тигізді. Осыған орай аймақ ... ... ... дамуын мемлекет
тарапынан реттеу мәселелері өзекті бола түсері сөзсіз.
Республикамыздың әрбір аймағы еліміздің шаруашылық кешенінде
белгілі бір ... ала ... ... қоса ... ... ... бірлікті құрайды. Сондай-ақ әр ... ... ... ... ... ерекшеліктері, экономикалық ... ... ... ... бар. ... байланысты аймақтық саясат
қалыптастырылып, жүзеге асырылады. Аймақтық ... ... ... басқару мәселесі ерекше маңызға ие болары ақиқат. ... ... ... ... көтеру міндеті үлкен мәнге ие болуда. Бірақ
барлық мемлекеттер ... үшін ... ... ... ... үлгі ... ... тарихы дамуының белгілі бір кезеңінде өзінің ұлттық
ерекшеліктеріне сай келетін ыңғайлы үлгіні ... ... ... ... ... ... және шет мемлекеттердің даму тәжірибелерін тереңірек талдау,
ой елегінен өткізу міндеттерін жүктейді.
Қазіргі кезеңде негізгі шаруашылық ... ... ... ... ... ... мәселелерді
өздігінен шешуге лайықты қаржылық ... ... ... ... ... байланысты бүгінгі таңда мемлекеттік басқару деңгейлері
арасындағы өкілеттіктерді ажырату, ... ... ... ... ... экономикалық өсуіне мүмкіндік беретін
негізгі шарттар ретінде қарастырылуда. Осы аталып өткен мәселелер ... ... ... ... ... ... мақсаты – аймақтардың
тұрақты экономикалық өсуіне мүмкіндіктер жасау негізінде ... ... ... жол ашу ... табылады. Көздеген мақсатқа жету –
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... мақсаты-аймақтардың әлеуметтік-экономикалық
даму ерекшеліктерін, аймақтық саясаттың жасақталу ... оның ... ... ... ... ... ... әдіс,
тәсілдерін, аймақ экономикасын басқарудың бүгінгі күнгі өзекті ... ... ... орай ... ... ... ... кезеңдегі
даму ерекшеліктеріне, Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық
дамуына, аймақтық саясатты жетілдіру ... ... ... ... ... ... мәні
1.1 Аймақтық экономиканы басқару әдістері
Аймақтық экономиканы басқарудың мазмұны - аймақта ... мен ... ... етіп ... ... ... ... экономика да экономикалық білімнің бір саласы болады. Аймақтық
экономика өндіргіш күштерді ... және ... ...
экономикасын дамыту, экономика саласын тиімді орналастыру ісінде табиғи
экономикалық қажеттіліктерді, ... ... және ... ... тиіс. Аймақтық экономика ғылым, білім заңдылықтарын
зерттеп, оны өндіргіш күштерді орналастыруды, жергілікті инфрақұрылымды
қалыптастырғанда, ... және ... ... ... ... жасағанда кеңінен пайдаланады. Аймақтық экономиканы
Қазақстан Республикасы экономикасының ажырамас ... деп ... ... ... ... әр ... ... Қазақстанның өзге де аймақтарының
экономикаларын, өндірістік потенциялымен, табиғи ресурстарымен, ал оны
былай ...... әлем ... ... шаруашылығымен тығыз,
өзіндік байланысы бары сөзсіз. Аймақтық экономика — аймақтық өндірістік
потенциялы, оның ... ... ... ... ... ... ... еңбек ресурсы, әлемдік шаруашылықта Қазақстанның алатын орны,
еліміздің аймақтарындағы экономикалық даму қарқыны, ерекшеліктері — ... ... ... ... ... ... ... керек.Қазақстан
Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 18 ақпандағы Қазақстан халқына
Жолдауындағы басты ... ... ... жағдайын
жақсарту.(1) Мемлекеттің даму барысында аймақтардың және олардың билік
ететін органдарының рөлі арта ... ... ... ... әсер ... ... даму ... артта қалған аймақтар мен дағдарысқа ұшыраған
шағын және орта қалалар, алыстағы селолық аудандардың дамуын ... ... ... және тағы басқа режимдерден жеңілдіктер енгізу қажет.
Аймақтық басқарудың тиімділігі оның ұйымдастырушылық құрылымы өте ... ... ... құрылымына сәйкес келуімен сипатталады.
Қазақстанның қазіргі шаруашылық комплексі күрделі, қайта ... ... ... Бірақ саланың даму приоритетінде өндірілетін тауарлар
тұрғындар үшін, электр жылуы саласы, отын өнеркәсібі, металлургия, ... ... АӨК ... ... жол және ... күрделі түйін
болып қалады.
Аймақтық нарықтық процесін құру және аймақтық қаржы — ... ... ... сондай-ақ аймақтың экономикасына кірістіру. Аймақтық
әлеуметтік -экономикалық білім ... ... ... іс ... территорияда қашанда онымен нақты айналысады. Нақты территорияға
қаржы-банк және есептеу талдау жасауды ... ... ... ... ... болу ... Оның ерекшелігін, сондай-ақ потенциялды
ресурстарды, экономиканың дамуын және шаруашылық құрылымын анықтап ... ... ... ... тікелей байланысқан мынадай
режимде аймақтық жүйеде жұмыс істеумен хабардар етеді: халық ... және ... ... өлшемде, әлеуметтік ұдайы өндірісті
байланыстыруды тұрақты қамтамасыз етеді, ... ... ... ... ... ... терминдермен түсіндіреді.
Тұтастай алсақ аймақ, ол-жалпы табиғи-ресурстарды пайдаланумен әлеуметтік
салалардың
пропорционалды ... ішкі ... және ... ... орнықты құрылуымен, көпшілік көрнекті түрде
анықталуымен аймақталатын территориялық бірлестік.
Көрсетілген ... ... ... ... ... ... ішкі тұтынушыларының салааралық
өнімдердегі үлесі көбінесе аймақтық ресурстарды пайдалану дәрежесіне ... және ... ... ... ... ... ... халық
шаруашылығының шеңберінде аймақтар өзімен - өзі қатынасады. Онда ... ... ... шек ... ... ... ... көңіл бөледі.
Дербес аймақтық экономикасын, экономикалық ресурстарды тәуелсіз және
жауапкершілікті түрде басқарып, әлеуметтік — ... ... ... ... тиімді түрде өркендеуін көздейді.
Аймақтың экономикалық-методиологиялық ... ... ... ... ... ... әдістерді аймақтық
экономиканы зерттеуде кеңінен ... ... ... нарықтық қатынасқа көшу жағдайымен аймақтық экономиканың
маңызы өсті. Кез келген мәселе, қайта құру процесінде, ... ... ... әсерімен тығыз байланыста болды.
Сонымен қоса, аймақты ғылымға дұрыс баға берілмеу, ... ... ... бір ... ... ... ... кеңінен зерттеле бастады.
Аймақтық экономиканың методологиялык аспектісінен ... ... ... ... білу ... ... ... обьектіснің көптеген қайшылықтарының жеке нышандары
бар. Оларға ұлттық — мемлекеттік және әкімшілік — аймақтық құрылыс, өндіріс
күштерінің ... мен ... ... ... тығыздығы,
көлік байланыстары, тағы басқалары жатады. ... ... ... ... ... қайшылықтар тән. Ол қайшылықтарды бәсеңдету
үшін үнемі жетілдіру қажет.
Аймақтық басқару жүйесін жетілдіру ... кем ... екі ... байланысты. Оның бірі — аймақтық басқару обьектісі, яғни аймақтың
негізгі жүйесі (ұлттық мемлекеттік деңгей, тағы ... ...... яғни ... ... жүйесі. Оған өзін - өзі баскқару ұйымдары
кіреді.
Ынта қойып зерттейтін мәселелердің бірі аймақтық басқарудың ... Бұл ... өзін - өзі ... тығыз байланысты. Жетілдірудің
негізгі жолдарының бірі экономикалық әдістерге көшу. Өйткені ... ... ... өкілеттілік беріліп жатыр. Нақты айтқанда,
қаржының бірталай үлесін, материалдық қорларды, өндірістік және ... ... ... ... болып табылады.
Аймақтық басқарудағы күрделі мәселелерге әлеуметтік — ... үш ... ... ... үшін ... мен өкілеттіліктердің
кеңейтілуін қамтамасыз ету:
а) аймақтық — ... ... ... ... ... инфрақұрылымдардың дамуы, қоршаған ортаны қорғау ... ... ... (салааралық ... ... ... ... ... ... аймақтық
шеңберінде;
б) жоғарыға қарайтын ... ... ... ... ... ... ... халықтық тұтыну
тауарларын өндіру).
Жалпылай типологиялық аймақта экономикалық ... ... ... дәрежесінің "нарықтағы бағдары") соңғы жылдарда тауар ... ... кою ... реттелген, тәуелсіз позициялы аймақты "таза"
түрде үкімет органдары басқаруы әбден мүмкін. 90 жылдары ... ... өте ... ... ... ... қарастырылған әр түрлі көз
қарастардың аспектісінде жинақталған оның әлеуметтік — ... ... ... әр түрлі территорияда емес, өзінін динамикасын және
тенденциясын ... ... ... ... Мұндай жағдайдың барлығының
дұрыстығы толық заңда бар. ... ... әр ... ... ... ... өтеді, бірақ оның нәтижесі 90 жылдардың аяғында ғана
тек айқындалған. Аймақтық "модельдік" сапасы бұл кезеңде калыптасуы мүмкін.
Олар:
диверсифицировалық және ... ... ... шамада: шикізат, металлургия және темір - ... ... ... ... ірі кәсіпорындарда ереже
ретінде ... ... ... ... бай ... ... ... экономиканың
федералды ортаға жеткізілуі;
саясатта шығарылған "жұмсақ" нарыққа ... ... ... ... немесе ... ... ... ... ... ... ... - федералды бюджетке
тәуелділігі;
М.Б.Кенжегузин, (3) 70 ... ... ...... моделі мынадай жағдайда қалыптасуы
мүмкін ... - ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылса;
аймақта ... ... ... ... және
территорияның экономикалық пропорциясы сақталса.
Бұл ... ... тек қана ... жағдай әрбір аймақта нақты уақытта әр
түрлі қарқынмен нарыққа ... ... ... ... жағдайлардың
қиындығына қарамастан өткізген алғашқы этапта сервисті даму әрекеті маңызды
девиденттерді ... Ішкі ... ... ... ... ... да ... Соның салдарынан осындай жерлерде
жұмыссыздық өсуде.
Қазақстанның барлық аймағында бірдей қарқында аграрлы реформа жүрмеген.
Нарықтық инфрақұрылымының даму ... жан — ... ... өндірісте де
аймақтың бір басқа жағынан дамуында да ... ... әр ... ...... жағдайы екі
факторға бөлінеді. ... ... даму ... жеке ... ... ... — географиялық
жағдайларды және басқаларын үйрету болып табылады.)
2. Субьективті (саяси үкіметтің барлық аймақпен ...... ... ... ... кері ... немесе
көмектесуі, миграция, топтарының өзгеруі және басқалары жатады). Дәл
бағытталған субьективті факторлардың ... ... ... ... және ... ... өзгерістері. Бұл жағдайдың
индекаторы, обьективті факторлардың түрлері, индекатордың сапасы жоғары
тәртіпте қарым — қатынастарға индекатордың ... ... ... үшін аймақтық даму тенденциясын алдын — ала ... және ... ... ... ... және мәліметтерге
индекатор көлемді әсер етеді.
Аймақтық экономиканың ... ... ... ... ... кәсіпорындарда және ұйымдарда, акционерлік қоғамда, кәсіпорын
арендасында, ... ... жеке ... ... үй ... және тағы басқаларының да ... ... ... ... ... — территориялық тұрғындардың, -
елді мекенді социоэтикалық барлық ... үй ... ... қызмет
атқарады.
Субьективті нарықтық ... ... ... ... ... ... ... инженерлер консалтингтер,
аудитерліктер фирмалар, жарнамалық агенстволар және ... да ... ... да өз ... ... ... аймақ экономикасының қай —
қайсысы болмасын саласының өзіндік қажеттілігі, атқаратын маңызды қызметі
болары ... ... ... ... ... ... мемлекетіміздің аймақтық саясатын жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесімен дәлелденіп отырған ақиқат.
Қазіргі уақытта ешбір мемлекет ел ... ... ... ... ... ... болып, әлемдегі өзінің лайықты орнына ие бола
алмайды. Өздерінің мемлекеттік басқару жүйесін ... ... ... мемлекеттер өз аумақтарында ... ... ... шет ел ... ... үшін тартымдырақ бола түсті.
Ал бүл қазіргі ғаламдану ... ... алып ... ... ... аса маңызды.
Экономикасы нарықтық қатынастар негізінде дамып отырған елдерде
аймақтық ... ... ... екі негізгі мақсатын бөліп
қарастырады:
1. «әділдік», яғни барлық аймақ тұрғындары үшін ... ... тең ... ... ету;
2. «тиімділік», жалпы ұлттың ... ... ... ... ... ... ... пайдалану талап етіледі.
Бүл екі мақсат қарама-қайшы да бірыңғай да болуы ... ... өсу ... ... мақсат басымдыққа ие болса, дағдарыс
кезеңінде екінші мақсат алдыңғы орынға шығады.
Қазіргі кезеңде ... ... ... ... көп ... ... ... таралып отыр. Соған сәйкес
қалыптасқан теориялық негіздерге жүгінейік. Жоғары ... ... ... ... ... ... үш ... тәсілмен ықпалын
тигізеді:
3. мақсаттар қою арқылы;
4. белгілі бір күтілетін нәтижені жүктеу арқылы;
5. ресурстарға шектеу қою арқылы.(4)
Басқарудың әр ... ... ... ... және функциялар болып бөлінеді. Бекітілген өкілеттілік
аясында әрбір басқару құрылымы өз бетінше ... ... ... бар. ... ... ... ағымдағы қызметке, соңғысы өзінің
функцияларын орындай алмаған жағдайда ғана араласа ... Бір ... ... тікелей бір-бірімен өзара әрекеттесе отырып, басқарудың
жоғары деңгейлерінің көмегінсіз өздерінің мәселелерін шеше ... ... ... ... ... ... ... мен
функциялар шегінен шьіғып кететін ... ... ... ... ... ... ... қайсысын ерекше орындау
қағидасымен, ал, қайсысы үшін ... әр ... ... ... бекіту керектігін ескеріп, соған сәйкес оңтайлы шешімдер табу
маңызды. Аймақтық басқарудың кез ... ... ... қызметтің
нақты түрлерін орындаумен сипатталады, яғни, құрылымның әрбір деңгейіне
қатысты нақты функциялардың болуы. ... ... ... функцияларының
жиынтығы басқару деңгейінің негізгі сипаттамасы болып ... ... ... ... - ... ... нақты әр деңгейінің
мақсаттары мен міндеттері. Әр деңгей ... ... ... ... ... ... басқару құрылымының деңгейлері бойынша функциялар мен
міндеттерді бөлу және қалыптастыру ... яғни ... ... сол
сияқты жоғарыдан - басқару субъектісінен де таралуы тиіс, Функциялар мен
міндеттер тым орталықтандырылу ... ... ... ... ... ... асырылмайтын функциялардың берілу қаупі
туындайды, сол сияқты оларды орталықсыздандыру ... ... ... ... мақсаттар мен міндеттердің ескерілмей қалу
қаупі бар. Басқару деңгейлері ... ... ... ... ... деңгейлерінің басымдығы немесе теңдігі сақталуы тиіс..
Осыған байланысты аймақты ... ... ... ... ... ... ... қағидасы табылады. Ол қағидаға сәйкес
басқарудың нақты функциясы оны тұтынушыға барынша ... ... ... ... деңгейлері арасында бөлінген функциялар басқару объектісінің
мақсатына қаншалықты сай болса, басқару да ... ... ... ... ... ... ... функцияларды бөлгенде сақталуы
қажет бірқатар қағидаларды атап өтейік:
• өкілеттіліктердің жеткілікті болу қағидасы, оған сәйкес ... ... ... ... оны ... ... ... үшін
қажет және жеткілікті болуы тиіс;
өкілеттіліктер мен жауапкершіліктердің сәйкестік қағидасы, ... ... ... ... ... өкілеттіліктер шегінен асып
кетпеуі қажет, сондай-ақ бұл ... кем ... да ... қамтамасыз етілу қағидасы, басқару деңгейіне сәйкес нақты
функцияны жүзеге асыру қажетті материалдык, қаржылық, еңбек және ... ... ... қажет.
Басқару деңгейлері арасындағы функцияларды бөлу бағалаудың сарапшылық
(эксперт) әдістерін қолдану ... ... ... ... ... ... бір деңгейінде функцияны тиімді ... ... ... ... бірліктердің түрлі сипаттамаларын
ескеру талап етіледі, атап ... ... саны ... көп ... функциялар жоғарыға берілмей, басқарудың аймақтық деңгейлерінде
қалады. Аумақтық бірліктердің экономикалық және әлеуметтік дамуы қаншалықты
жоғары ... ... ... ... көбі сол ... ... құзыретінде қалдырылады.
Нақты функцияның жүзеге асуының тиімділігін бағалау әрбір деңгейде
тиімділіктің әр түрлі ... және ... ... ... ... асырудың жоғары тиімділігін қамтамасыз етуге
мүмкіндігі бар деңгейге сол функция бекітіліп беріледі. ... ... ... ... ... ... және оның тиімділігіне басқару
объектісінің қанағаттандырылу деңгейі ... ... ... ... ... тиіс.
Осы теориялық негізге сүйене отырьп, ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі басқару
ерекшеліктерін қарастырайық.
Қазақстанның аймақтық экономикалық саясаты унитарлық мемлекет ... ... ... орай, аймақтық экономикалық саясат, ... қоса ... ... органдарымен де жүргізілуі тиіс. Тек орталық
билікте ғана жалпы елдің ... ... ... ... ... ... үшін ... пен салалар арасындағы пайданы тиімді қайта
бөлу, елдің экономикалық дамуындағы терең аймақтық және салалық ... ... ... ... экономикалық өсу траекториясына шығу
тәрізді күрделі мәселелерді шешуге мүмкіндік бар. Ал ... ... ... өз ... сәйкес, өз ... ... ... ... ... басқару осы орталық пен аймақтар
арасындағы мүдделерді үйлестірудің нысандары мен әдістерін қолдануды,
аймақаралық және ... ... ... мен қаржылық ағындарды
пайдалану арасындағы өзара байланысты ... ... ... ... ... ... дамуына
мемлекеттік қолдау механизмін ... ... ... ... ... дамуының негізгі ... ... ... және ... ... ... ... мен үйлесуі,
болып жатқан өзгерістерге сай олардың оңтайлы сәйкестігі қарастырылады.
Аймақтық саясаттың екі деңгейлілігі екі басқару субъектісін - ... пен ... ... ... органдары) анық бөліп көрсетумен
байланысты болып отыр. Бүл ... ... ... ... функцияларын орындауда толықтай дербестікке ие. Барлық мәселе -
осы ... мен ... ... ... ... басқару
органдарына қаншалықты бостандық берілгендігінде және ... ... ... ... ... Жалпы алғанда
екі түрлі нұсқа болуы мүмкін: біріншісі, орталық аймақпен салыстырғанда
артықшылықты жағдайға ие болады; екіншісі, ... ... ... ... орталықпен айқын қатынастар орнатуы.
Аймақтық саясатты жасақтаудың мәні аймақты басқару функцияларын бөлу
қағидаларын, мемлекеттік және ... ... ... ... ... қағидаларын, сонымен қатар нақты экономикалық механизмдерді жасақтау
болып табылады (1.1-сурет)
2-сурет. Мемлекеттік аймақтық саясаттың құрамы мен құрылымы
Орталық үкімет аймақтық ... ... ... жалпы ұлттық
мақсаттары шегінде жүзеге асырады және экономиканың даму жағдайына тәуелді.
Экономикалық дағдарыс ... - ... ... ал ... ... ... мақсаттар артықшылыққа ие болады. Қазіргі уақытта,
Қазақстан үшін ... даму ... ... ... ... ... халықтың тұрмыс-жағдайының деңгейін теңестіру;
Дағдарыстық аймақтарды құрылымдық қайта ... ... ... ... саясаты жалпы барлық ... ... ... ... ... ... ... тек ірі, жалпымемлекеттік бағдарлама көмегімен ... ... ... ... ... ... үшін қажет ресурстардың
жетіспеушілігі болады. Мемлекеттің негізгі функциясы,
артта қалған аумақтарды даму деңгейі жоғары ... ... ... мұндай жағдай халыққа өз зардабын тигізбеуі тиіс;
3. Аймақтардың кешенді дамуын жеке аймақтық мақсат
тармен ұластыру;
4. Тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ... ... ... ... ... функциялары рөлінің өсуіне алып ... ... орай ... ... ... ... мен ... жүзеге асырылуы тиіс. Биліктің барлық деңгейлері:
1. халыққа әлеуметтік кепілдіктерді ұсынуы және негізгі
конституциялық құқықтарын қамтамасыз етуі тиіс;
2. шаруашылық жүргізудің әр түрлі ... ... ... ... ... ... бірақ пайдасы аз және тиімділігі төмен
кәсіпорындарды ұйымдастыру мен ... ... ... асыруы тиіс;
4. басқару органдары аймақтың артта қалған аудандарын дамыту саясатын
жүргізуі керек;
5. табиғат қорғау шараларын жүргізуі ... ... ... асырудың экономикалық механизмі аймақтың
ерекшелігін, олардың шешетін стратегиялық және ... ... ... икемді және сараланған болуы керек.
Сонымен аймақтарды басқару келесілерді талап етеді:
1. республикалық және аймақтық деңгейлердегі басқару органдарының
функциялары мен ... ... Бұл ... ... жол ... ... ... иерархиялылығын белгілеуге, әрбір деңгейдің
шаруашылық жүргізу нәтижелеріне жауапкершіліктерінің шамасын
анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізудің аймақтық жүйелерін басқаруға аймақтық басқару
органдарының қатысуының негізгі нысандарын ... ... ... мен қайтарымы әлемдік шаруашылық жүргізу
тәжірибесімен де дәлелденіп отыр. Атап айтқанда, ... ... ... ... шығу үшін міндетті түрде нарықта сұранысқа ие
аймақтық ресурстардың жеткілікті болуы, экономикалық әлеуетке ие болу ... ... ... оның ... ... ... да жоғары деңгейінің
кепілі басқарудың озық ... ... ... ... ... ... аумақтағы экономикалық әлеуетті тарту, аймақтың өзі үшін, басқа
аумақтар үшін экономикалық қызмет нәтижелерін пайдалана білу екендігі шет
ел ... ... ... ... аймақтарын дамыту мәселелері
2.1 Қазақстан Республикасы аймақтарының даму ... ... ... ... аймақтық экономикаға, аймақтарды
дамытуға, дәлірек айтсақ, республикадағы ... ... ... әлеуметтік жағдайына, қаржы ... ... ... ... ... және шетелдік инвестицияларды
тарту және оны тиімді ... ... ауыл ... ... шағын және орта бизнесті дамыту ... ... ... көңіл бөлініп, нақты ... ... ... ... ... ... ... жетілдіруде
және мемлекеттің құқықтық пен қаржылық қарым-қатынастарын жақсартуда:
-Бірінші жағынан, оның ... ... ... ... пен жергілікті ұйымдар арасында,
актуальді мәселе болып салық жүйесі ... ... ... ... ... тағы бір маңызды орын ... ... ... демографиялық- спецификалық объективті бар
қажеттіліктерін және ... ... көп ... бөлініп қолға алынған
эколгиялық мәселелерін есепке ала отырып ... ... көп ... ... қажет етеді. Себебі, ... ... ... еместігі, олардағы
әртүрлі топырақты-климаттық ... ... ... кен
орындары, әртүрлі сумен етілуі және шаруашылық процесті ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
дамуында көп айырмашылықты көрсетеді.
Сонымен бірге, ең маңыздысы, ... ... ... ... механизмнің өзекті жақтары, экономикалық
потенциалдары ... ... ... ... әсер ... ынталандыру және әдістерді диференциалдау
оның қабілеттілігін артыру ... ... ... ... бұл салық
саясатына қатысты, нарықты экономикада мемлекеттік және ... ... ... ... етеді.
Нарықтық қатынаста аймақтық саясат үшін мемлекеттік және
жергілікті бюджеттің тиімді ... ... орын ... ... ... ... қатынаста Қазақстанның
аймақтары материалдық өндіріс саласында, ... ... ... даму мен ... дамуы жағынан және әлеуметтік сфераны
дамыту деңгейінде де әртүрлі, бірдей емес ... және де әр ... ... бес ... аймақтық жалпы өнім көлемі Қазақстанның барлық
аймақтарында жоғарлап, оның ... ... ... ... 2,8 ... 2005 ... есебімен 5 трлн теңгеге өсті.
Ауыл шаруашылығы саласына ... ... 2005 ... ... тұтастай ресубликада ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі
763843,4 млн теңгені құрады.
Жалпы аймақтық өнім 2005 жылы ... млн ... ... ең ... ... Алматы қаласында (1135348,1), Атырау (848964,9
млн теңге), Астана ... млн ... ... ... млн теңге)
қалаларында байқалды.
Республикамыздың кең байтақ аумағы мен оның ... ... ... ... ... әлеуеті, республикалық
еңбек бөлінісіндегі орны, әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... бері ... жатқан реформалардың нәтижесінің әр
келкі болуын тудырды. Қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... мен ... ... (2.1 кесте) деректерімен
бейнелеуге болады.
2.1-кесте
| ... ... ... ... ... |мың ... | | |дар |
| ... |1 шаршы | | | ... |км ... | | | ... | ... | | | |) |
| | | | ... ... | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | |бар | | ... |2724,9 |5,6 |168 |86 |39 |167 ... | | | | | | ... | | | | | | | ... |146,2 |5,1 |17 |10 |2 |14 |669 ... |300,6 |2,3 |12 |8 |1 |2 |724 ... |224,0 |7,1 |16 |10 |3 |15 |769 ... |118,6 |3,9 |7 |2 |1 |11 |184 ... |283,2 |5,1 |15 |10 |6 |25 |826 ... | | | | | | | ... |144,3 |6,9 |10 |4 |1 |12 |367 ... |151,3 |4,0 |12 |2 |1 |5 |477 ... | | | | | | | ... |428,0 |3,1 |9 |11 |9 |39 |498 ... |196,0 |4,6 |16 |5 |4 |8 |740 ... |226,0 |2,7 |7 |3 |1 |12 |265 ... |165,6 |2,2 |4 |3 |2 |5 |48 ... |124,8 |6,0 |10 |3 |3 |6 |403 ... |98,0 |6,8 |13 |5 |1 |- |727 ... | | | | | | | ... |117,3 |19,0 |12 |8 |4 |11 |865 ... | | | | | | | ... |0,7 |786,3 |2 |1 |- |2 |- ... | | | | | | | ... |0,3 |4159,6 |6 |1 |- |- |- ... | | | | | | | ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштері (аумағы, халқы, олардың орналасу тығыздығы,
барлық халық санындағы облыс халқының үлесі және т.б.) бойынша да ... ... ... ... ... аймақтың өзіне тән
маманданған саласы бар.
Жалпы аймақтық өнімнің салалық құрылымына ... ... ... ... деңгейін сипаттауға мүмкіндік береді. (2.2-
кесте)
2.2-кесте
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |капиталға |сауда |
| ... ... ... млн. ... |
| ... |млн. ... |ар, млн. ... | | | ... |млн. |
| | | | | ... ... ... |5253000 |763843,4 |2420976 ... | | | | | ... ... |69278 |82007,8 |38189 |24836,3 ... ... |485422 |27362,5 |184130 |79984,5 ... ... |180490 |105434,8 |99501 |31152,7 ... ... |1071754 |9445,3 |713681 |25202,8 ... ... |260236 |75118,5 |821987 |130596,5 ... | | | | | ... ... |74366 |45737,4 |22182 |22215,8 ... ... |501690 |22917,2 |91860 |55840,1 ... | | | | | ... ... |517281 |35553,3 |153438 ... |
|Қостанай |297612,4 |179593 |108742,9 |56074 |40172,0 ... ... |339679 |16848,7 |61471 |18843,7 ... ... |767801 |2385,0 |143108 |20968,3 ... ... |308129 |36268,7 |64072 |58893,8 ... |161786,1 |37339 |93979,0 |37229 |36444,5 ... | | | | | ... ... |141229 |95218,9 |64939 |57061,3 ... | | | | | ... қ.ә. |582472,5 |60230 |4762,5 |274746 |82266,0 ... қ.ә. ... |236399 |2080,9 |334159 ... ... ... ... аграрлық сектор Қостанай (108742,9 ... ... ... млн ... ... ... (95218,9 ... Қазақстан (93979,0 млн тенге) облыстарының экономикасында
елеулі рөл атқарады.. Өнеркасіптік тұрғыдан ... ... ... (1071754 млн ... ... (767801 млн теңге) Қарағанды (517281
млн теңге), Батыс Қазақстан (501690 млн теңге) облыстарын кіргізуге болады.
2.3-кесте
| ... ... ... |Орташа |
| ... ... ... мың ... |
| ... |қамтылғандар |адам |атаулы |
| |жүк ... мың | ... |
| ... ... | ... |
| |млн ... | | | ... |1926,9 |7261,0 |640,7 |34060 ... | | | | ... |83,6 |380,7 |37,4 |22740 ... |33,9 |338,6 |34,3 |34851 ... |92,3 |745,1 |59,0 |24736 ... |100,4 |209,5 |21,0 |65195 ... |257,1 |698,1 |53,6 |27688 ... | | | | ... |43,2 |447,9 |48,7 |22554 ... |29,1 |290,9 |28,7 |36145 ... | | | | ... |309,4 |685,9 |51,4 |28440 ... |161,5 |511,9 |45,4 |24431 ... |61,3 |272,5 |29,4 |30948 ... |114,7 |170,2 |18,3 |63959 ... |62,6 |371,7 |30,5 |31062 ... |35,4 |364,3 |31,2 |23011 ... | | | | ... |63,6 |937,6 |75,5 |22854 ... | | | | ... қ.ә |37,9 |269,0 |24,0 |51001 ... қ.ә |86,4 |266,9 |52,2 |49201 ... әр бір ... ... орта ... адам ... шаққандағы
кірістерінің деңгейінің алшақтығы шамамен ... жылы 4,7 есе ... адам ... ... ... ... ЖАӨ -нің көлемімен сай
келеді. Ең жоғарғы орташа жалақы Атырау және Маңғыстау ... 65195 ... 63959 ... ), Астана және Алматы қалаларында (айына 51001 теңге және
49201 теңге). Ең төменгі көрсеткіш ... ... ... мен ... (22854 ... және 22542 ... (2.3-кесте) (6)
Аймақтардағы экономикалық дамудың алшақтығы тек халықтың кіріс
деңгейінен қана айқындалмайды, сонымен бірге ... да ... ... өмір сүруі деңгейі негізінде анықталады.
Сондықтанда мемлекетіміздің аймақтарының арасындағы әлеуметтік-
экономикалық алшақтылықты азайту және жою ... ... ... сүру ... мен ... теңестіруге, әлеуметтік пен экономикалық
жағдайлары және мемлекетіміздің экономикасын тұрақты дамытуға алып ... ... ... ... ... ... ... дамуындағы Оңтүстік Қазақстан
облысының ерекшеліктерінің бірі оны өндіріс құралдармен қамтамасыз ету
бағытындағы, оның көп ... ауыл ... ... шаруашылығымен қарым-қатынасы, сонымен қатар ауыл шаруашылық өнімін,
орман шаруашылық өнімін, өнеркәсіп өнімдерін өңдеу, ... ... ету және ... ... ... құрылысты жандандыруымен
жақсарту.
Оңтүстік Қазақстаан облысы шығысында Жамбыл облысымен, солтүстігінде
Жезқазған облысымен, ... ... ... ал ... ... ... ең ірі өңірлерінің бірі болып
табылады. Оңтүстік Қазақстан облысының жер ... 117,3 мың ... ... Халқының саны 2005 жылғы деректер бойынша 2205,9 мың адам.
Облыстың әкімшілік-территорилық ... 4 ... 11 ... ... ... территориясында орналасу жиілігі 1 шаршы километрге
19,0 адам. Бұл халықтың 65,8 % экономикалық белсенді болып табылады.
Аймақтың ... ... ... мәселелерін шешуде
өндіргіш күшті орналастыру, негізгі фактор болып ... ... ... ... ... дамуға, өркендеуге,
сонымен бірге өндіргіш күшті дамытуға мүмкіндік ... ... ... ... бар, ... ... Қазақстан облысы Қазақстан Республикасының ең ... ... ... ... индустриялды типке кіреді, өте ... ... ... ... ... және ... ... салалары бар;
3. Аймақтың экономикасы халықтың қажеттігін қанағаттандыратын және
өндірістік өнімдерді өндіруге, өңдеуге қажетті пайдалы ... ... ... мен ... ... қоры ... ... Республика
көлемінде үшінші орында;
5. толық ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруге табиғи-климаттық жағдайы
өте қолайлы;
6. аймақтың жер ... ... ... ... ... ... ... бар.(7)
Оңтүстік Қазақстан облысының өнеркәсіп өндірісінің іс-әрекетін талдау
нәтижесінде, мемлекетте және ... ... ... ... ... өнімнің сапасын жоғарлатып, бәсекелі ету, жаңа өнімдер
шығару, өндірісті кеңейту, импорттан ... ... ... инновационды-
индустриалдық жағдайларды құру) нәтижесінде соңғы жылдары тұрақты дамуда.
2005 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... кезекте мемлекет басшысы бекіткен
2030 жылға ... ... даму ... мен әлемнің бәсекеге барынша
қабілетті елу елдің қатарына кіру мақсатын ... ... ... бағдарламасын жүзеге асыруға байланысты Қазақстанның жалпы
экономикалық дамуын ... ... ... ... ... өндіру көлемінің 11,8%-
ға, жалпы ауыл шаруашылығы өнімі 4,3%, негізгі қорға бағытталған инвестиция
35,9%, жүк айналымы 13,6%, бөлшек ... ... ... орын алды.
Облыста 142,5 млрд теңгенің өнеркәсіп өнімі өндірілді, нақты ... ... ... ... ... ... ... өнім көлемінің 4,8% үлесін құрайтын тау-
кен өндіру саласында 6,8 млрд теңгенің өнімі өндірілді. Өңдеу ... ... 86,5%) ... ... ... индекісі 116,8%, немесе өнім көлемі
123,3 млрд теңгені құрады. өнеркәсіб өнімі көлемінің 8,7% ... ... газ бен суды ... және бөлу ... өнім көлемі 12,5 млрд
теңгені ... (2.2 ... ... ... өнеркәсібінде үлкен үлесін қосатын сала бұл мақта
өңдеу өнеркәсібі. Бұл саланың ... ... ... ... ... ... ... алуда. Соңғы үш жылда Оңтүстік Қазақстан
обылысында 7 мақта ... ... ... өткізіліп, қосымша төрт ауқымды
зауыт салынды.
Ел экономикасының негізгі құрамдас бөлігінің ... ... ... “ Ас- ... ... ... осы сала ... денін білдіреді. Ондай болса Қазақстан экономикасындағы ауыл
шаруашылығының жағдайы ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің 2006 жылға арналған экономикалық-әлеуметтік
саясаттың негізігі ... мен ... ... ... ... ... ... 2006 жылы Қазақстан Республикасы
агроөнеркәсіптік кешенін тұрақты дамытудың ... ... ... іске ... басталды, оның негізгі басымдықтары
агроөнеркәсіптік кешен салаларының ... мен ... ... ... ... дамыту тұрақтылығын қамтамасыз ету,
сондай-ақ ... ... ... ... артықшылықтарын дамыту болды.
2005 жылы обылыс ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі қолданыстағы
бағада 90,4 млрд теңгені құрады, бұл 2004 ... ... 4,3 % ... ( 2.3- ... ... ... және ... емес қызметті ... ... ... ... 65,1 млрд теңге инвестиция игерілді
немесе 2004 жылдың деңгейіне 135,9 % құрады (2.4- сурет)
Тұрғын үй ... 15,4 млрд ... ... ... бұл 2004
жылмен салыстырғанда 2,8 есе артық. (2.5- сурет)
2005 жылы мемлекеттік бюджеттің ... 59,3 млрд ... ... % ... және 2004 ... ... түсімдер- 23,5% -ға
өсті (2.6 сурет )
Облыста ... ... ... өсуі мен ... төмендеуімен сипатталады. Нарықтың қатал заңы бойынша адам ... ... ... тауар ретінде түседі. Ал ондай болса жұмыссыздықтың да
болуы аксиома. Облыс экономикасында жұмыспен қамтылғандар саны 937,6 ... ... саны 75,5 мың ... ... ... ... жұмыссыздықтың
ең үлкен үлесі- Шымкент қаласына тиесілі, аудандар арасында жұмыссыз ең көп
аудан ... ... ... ... ... атаулы жалақы 22854 теңгені
құрады.(9)
Облыста әлеуметтік ... ... және ... негізінде “Аға
буын” бағдарламасы жүзеге асырылды, оның мідеті бойынша бюджеттен 86,8 ... ... ... Үкіметінің 2003-2006 жылдарға ... ... ... қамтудың белсенді саясатын жүргізуге,
халықтың тұрмыс деңгейін жақсартуға, ... ... және аз ... ... әлеуметтік қолдауды қамтамасыз етуге, оңалту шараларын
одан әрі ... ... Бұл ... іске асыру мен толық
жетілдіру негізінде ... ... ... ... ... ... ... 2003-2005жылдарға арналған бағдарламасы”
қабылданған.
2.3Аймақтық саясатты жетілдіру жолдары
Аймақтық саясатты ... ... ... ету - ... дамуын мемлекеттік және нарықтық реттеу бойынша
сәйкес ... ... мен ... ... ... қабылдауды
талап ететін шешілуі күрделі проблемалардың бірі болып табылады. Аймақтық
проблемалардың ерекшелігі – ... шешу үшін ... ... ... ... да қатысуы да талап етіледі. Осымен ... ... ... ... жетілдіруді өзара байланысты және бірін-
бірі орнын ... үш ... ... ...... ... ... басқару механизмін одан
әрі жетілдіру;
екіншісі – мезодеңгейде ... ... ... ...... ... басқару әдістерін жетілдіру.(4,10)
Аймақ экономикасын басқару механизмін бұлай шектеу, әрине ... ... ... ... ... механизмінің негізінде барлық
аймақтарға өмір сүру мен еңбек етудің тең ... беру және әрі ... ... даму ... ... ... аймақтық
менеджмент пен жергілікті өзін-өзі басқару механизмі тұрақты экономикалық
өсуді қамтамасыз етумен бүкіл халықтың тұрмыс жағдайын ... үшін ... ... және тартылған сыртқы ресурстарды барынша ... ... ... айтар болсақ, макродеңгейде аймақ экономикасын
басқару механизмін жасақтау мен дамытуға ... ... Оған ... ... ... қыркүйек айында қабылданған Қазақстан ... ... ... және оны жаңартуға жасалынған әрекеттер, 2000 жылы
жасақталған 2015 жылғы кезеңге дейінгі Қазақстан Республикасы ... ... және ... Тұжырымдамасы мен Схемасы, ... ... ... ... қатынастарды жетілдіруге қатысты
үнемі шаралар қабылданып жатқанын айғақтайды.
Жалпы ... осы ... ... ... жекелеген аймақтардың
әлеуметтік–экономикалық даму деңгейіндегі ауытқуларды қысқартуға, сонымен
қатар өнеркәсіптік өндірісті қайта құруға, оны ... ... ... ... ... дамуына ықпал етуге,
жұмыссыздыққа қарсы күреске және әлеуметтік инфрақұрылымның дамуына ... ... ... мен ... ... ... ... макродеңгейде аймақ дамуын басқару механизмін қалыптастырудың
негізгі тәсілдерін анықтайды. Дегенмен, осы уақытқа дейін бұл ... ... ... деуге болмайды. Сондықтан да оның мінедеттерін, әрекет ету
бағыттары мен жекелеген құралдарын нақтылау қажет.
Нарықтық реформалардың ... мен ... ... ... ... біразы ғана экономикалық өсу мен дамуға ... ... ... ... ... ... мен барлық халықтың мүдделерін
ұштастыра отырып, барлық аймақтардың проблемаларын шешуге бағытталуы тиіс.
Сонымен, аймақ дамуын ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық, әлеуметтік, шаруашылық-
құқықтық кеңістігінің тұтастығын сақтау;
... ... ... қысқарту және
біртіндеп жою;
• аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуын ғылыми-техникалық
прогрестің қазіргі талаптарына сәйкестендіру;
• барлық аймақтарды табиғатты ұтымды ... мен ... сүру ... ... ... ету.
Түптеп келгенде, аймақты басқарудың бүкіл механизмі барлық аймақтардың
күшін ... ... ... ... ... ... ... халқының әл–ауқатын көтеруге бағытталған жөн. Демек, бұл
механизм тұратын аумағын ... өмір ... ... бір ... ... теңдестірілген аймақтық дамуды қамтамасыз етілуі тиіс,
яғни халық ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның жағдайындағы және
т.б. аймақтарды айырмашылықтарды теңестіруді көздеуі қажет.
Аймақтар ... ... ... ... үшін, ең алдымен,
республикалық, облыстық және жергілікті деңгейлердегі билік органдарының
бірлесіп ... ету ... шешу ... Жүзеге асқан жағдайда орталық
аймақтар арасындағы өзара қалыптасқан өзара қарым-қатынастардың ... ... ... ... бірқатар шарттар бар.
Бірінші және негізгі шарт – Қазақстан Республикасының аймақтары
өздерінің табиғи, ... ... ... ... ... болғандықтан, орталық тарапынан аймақтарды ... ... ... шарт – ... ... ... ... өкілеттіктерді айқын бөлу, бұл, ең ... ... ... ... ... ... міндеттемелер және
әлеуметтік мәселелер аясындағы құзыреттерін шектеуге ... шарт - ... ... ... кеңейту, бірақ, ол
аймақтық саясаттың толықтай ырықтандырылу нысанына енбеу керек.
Бұл қарастырылған шарттардың жүзеге асыру жолымен ... ... ... ... жатқызуға болады:
1. Бір жағынан, бюджеттік қарым-қатынастарды әрбір аймақ бойынша
сараланған салықтың негізгі түрлері бойынша аударымдардың ... ... ... ... көшіруге, екінші
жағынан, бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... ... ... пен аймақтардың бюджеттік
өкілеттіліктерін шектеу саясатын жалғастыру;
2. Аймақтық жалпыреспубликалық еңбек өндірісіндегі ... ... ... жергілікті халықтың
жұмысбастылығын және ... ... ... қабілеттілігін
арттыру мақсатында аймақ шаруашылқтарын қайта құруға ... ... ... ... ... ... көмек көрсету;
3. Әлеуметтік бағдарламалардың белгілі бір ... ... ... ... басқару органдарына беруде
қаржыландырудың бұрынғы көлемін сақтау;
4. Алдағы жылдың бюджетін жасақтауға ... ... ... ... қатысуы.
Макродеңгейде аймақтық басқару механизмінің құралы ... ... ... ... ... және қазіргі уақытта
Еуропалық Одақтың көпшілік елдері ... ... ... ... ... ... ұсынылады. Қазақстан Республикасында
аймақтық ... ... ... ... ... ... түседі,
атап айтқанда, бюджетке демеуқаржы (дотациялар), жаңа жұмыс орындарын
құруға ... жеке ... ... ... дағдарыста
аймақтарға инвестиция салуын ынталандыру үшін салықтық ... ... ... қаржылық әдістерді қолдану жеткілікті негіздеусіз жүргізіліп,
бірқатар аймақтар тарапынан «масылдық пиғылдың» тууына және ... ... алып ... ... донор-аймақтардан алынатын қаржының
шамадан артуы, ... ... ... ынтасын төмендетеді және тиімсіз
жағдайға қояды, халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... ... жаңа нысандары, тап айтсақ,
нарықтық инфрақұрылымның түрлі элементтерін ... ... ... қызметін дамуына, белгілі бір аймақтың аумағында бизнесті
жүргізу жағдайларын жақсартуға ықпал ету; ... беру және ... ... көрсету жолымен аймақтарға атаулы қолдау көрсету сияқты ... ... ... көп ... түсе ... ... ... механизм құралдарын тиімді қолдану орталық пен аймақтар арасында
қаржылық-экономикалық өзара әрекеттің ... ... ... ... ... ... ... механизмі аймақтардың ресурстық
әлеуеті мен даму мүмкіндіктерін толықтай пайдалану барлық аймақтарда бірдей
емес болғандықтан, әр облыста әр түрлі ... ... ... ... ... ... алғанда, аймақтық менеджмент механизмін жетілдіру жолдарын
ұсынуды жөн санаймыз. Жалпы мақсаттардан оның ... ... ... олар ... ... ... ... ауқымын және жалпы табысын
арттыру;
• ұтымды мамандандыруды және салалар мен ... ... ... ... аумақтық жоспарлау мен ... ... ... ... ... климат жасау;
• кәсіпкерлік қызметті дамыту мен бәсекелестік ортаны құру үшін
жағдайлар қалыптастыру.
Аймақтық менеджмент аймақтық ... ... ... ... ... ... оларды іске асырудың нақты
қадамдары, тәсілдері мен әдістері айқындалғанда ғана ... әрі ... аса ... ... ... ... ... биліктің республикалық
және аймақтық органдарының арасында фнкцияларды міндетті ... ... ... ... ... ... міндеттерінің
қатарына біздің көзқарасымыз бойынша, төмендегілерді жатқызуға болады:
• аймақтардың экономикалық және әлеуметтік даму ... ... ... ... ... ... ... мен сапасын қамтамасыз ету;
• мемлекет пен оның жекелеген аймақтарының мүдделерін үйлестіру
арқылы біртұтас экономиканың қызмет етуін ... ... ... ... ... ... меншіктің түрлі нысандарын тең енгізуде ... ... ... ... ... және ... ... дамуын басқару бағдарламасы тиімді жүзеге асыру үшін ол
әрине, ресурстар көлемімен сәйкес ... ... ... жағдайға сай реттеуші
салаларының баламалары болуы, көзделген іс-әрекеттің орындалуын бақылауы
тиіс. Осыған орай аймақтар ... ... ... ... ... «жинағынан», жүзеге асыру «жинағынан» және бақылау «жинағынан»
құралуы ... Оны ... ... ... ... ... ... дамуын басқарудың қалыптастырушы «жинақ» элементтері бірге
келіп мүмкіндіктің өзін, сонымен ... ... ... ... ... ... нысандары мен әдістерін, бағыттары мен
объектілерін заңды арнаға түсіруі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы, билік деңгейлері мен
тармақтары ... ... ... ... ... азаматтардың
әлеуметтік құқықтары мен соған сәйкес нормативтер (мемлекеттің әлеуметтік
міндеттемелері), ... ... пен ... ... ... қатынастар мен
олардың аймақ деңгейлері бойынша бөлінуі және т.б. ... ... бұл ... ... ... ... пен оның жекелеген
аймақтарының мүдделерін үйлестіру болып табылады.
Аймақтар дамуын мемлекеттік басқарудың ресурстық «жинағы» көздеген
мақсаттарды шешу үшін ... ... ... ... ... ... бөлігін, сондай-ақ мемлекеттік емес ресурстарды
(жеке тұлғалардың қаржысы, сыртқы қарыздар және т.б.) ... ... ... ... ... да ... шарттары бар болғандығына
қарамастан аймақтық дамуды мемлекеттік реттеудің маңызды ... ... ... ... ... құрылымы жағынан санқырлы және
қалыптастырушы «жинақпен» ... ... ... бір ... ресурстық
«жинақпен» қамтамасыз етілген көптеген нақты әрекеттерді, механизмдерді
қамтиды.
Аймақтар дамуын басқарудың бақылаушы ... ... ... ... ол ауқымды мақсатты бағдарламасы болсын,трансферт немесе
қандай да бір жағдайға байлансты шешңм болсын) ... ... ... ... білдіреді. Мұндай қабылданған шешімдерді және ... ... аса ... ... ... аймақтық саясаты аймақаралық ерекшеліктерді жоюды,
экономикалық қызметті тең ... ... ... ... ... ынталандыруды қамтиды. Нарықтық механизмдер аймақтық
саясат ... ... өмір сүру ... ... ... ескере бермейді. Осы кезге дейін қолданылған қаржылық
реттеу механизмдері мен әдістемелері аймақтық сараланудың ... ... ... жоқ. ... оның күшеюіне әсер етті. Ағымдағы жедел
мәселелерді шешуде трансферттерді бөлуді қолдану өз кезегінде, ... ... ... асыру мен жергілікті бюджеттердің
тапшылығын төмендетуге маңызды әсер ... ... ... стратегиялық
мәселелерді дотация және мақсатты бағдарламаларды қаржыландыру механизмдері
арқылы шешуге талпыныс жасалынды.
Сонымен, аймақ экономикасын басқару аймақтық ерекшеліктерді ескере
отырып, ... ... ... ... ... ... буыны болып
табылады. Аймақтар дамуын басқарудың ... ... ... және ... асырудың механизмдерін жасақтау түптеп келгенде тұрақты экономикалық
өсудің кепілі бола ... деп ... ... ... ... сызба үлгісі ( моделі)
Қорытынды
Аймақтық саясат мәселелерін қарастыру ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізуде ... баса ... ... жүргізілетін аймақтық экономикалық
саясаты айтарлықтай табысты болмайды.
Аймақтық саясатты басқарудың маңызды міндеттерінің бірі ... ... өмір сүру ... ... жою ... Бұл ... орындау үшін аймақтардың экономикалық даму деңгейі
мен ерекшеліктерін ... ... жеке ... дамуының мемлекеттік
бағдарламаларын іске асыру үлкен мәнге ие болмақ.
Барлық аймақтар үшін жалпы аймақтық міндеттер – бұл ... ... ... ... жекелеген аймақтарды дағдарыстық жағдайдан
шығару, әлеуметтік инфрақұрылымды ... ... ... көлік жүйесін дамыту, экологиялық қауіпсіз жағдай туғызу.
Аймақтардағы басқару жүйесін ... ... ... құру ... ... ... ... жетілдіру қажет. Бұл
мәселені шешу үшін бюджетаралық қатынастар жетілдірілуі тиіс.
Аймақтар арасындағы теңсіздіктің өсуі мен экономикалық, әлеуметтік
және ... ... ... ... ... ... және
республикалық бағыныстағы қалалар ғана ... өсу мен ... ие. ... көбі инвестициян талап етеді. Сондықтан мемлекет
өзінің барлық қуатын ... ... ... ... ... ... даму ... шешіп, және бір уақытта әрбір ... ... әрі ... болатын жеке бағдарламаларды әзірлеуі қажет.
Қорыта келгенде, аймақтық саясатты жетілдіру үшін:
1. Орталық пен аймақтардың ... ... ... ... ... Аймақтарға көмек көрсетудің негізгі қағидалары келесілер болуы
тиіс: жалпы ... ... ... ... перспективалары
мен орнын анықтау, жергілікті халықты жұмыспен қамтуға мүмкіндік жасайтын
шаруашылық құрылымын құруға орталықтанған ... ... ... ... ... ... ... органдарға әлеуметтік-
экономикалық бағдарламаларды беру кезінде оларды қаржыландыру көлемі
азаймауы тиіс.
4. Бюджетті әзірлеу ... ... мен ... ... ... асырылуы керек.
Ең негізгі бағыт – орталық пен ... ... ... ... қатынас жасаудың оңтайлы моделін табу
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының президенті ... ... ... ... 18 ақпан,2005
2. Кенжегузин М.Б. Казахстанская модель социально-экономического
развития: научные основы ... и ... ... Кенжегузин М.Б. Реформирование экономики,2000
4. Смағұлова Г.С. Аймақтық экономиканы басқару мәселелері:Оқу құралы.-
Алматы: Экономика,2005
5. Алимбаева А.А. ... С.Б. ... С.Н. ... А.А. Региональная
социально-экономическая система.-Караганда:Сенат,2002,Том2.-409с.
6. Қазақстан Республикасы мен оның ... ... ... көрсеткіштері.Алматы,2005
7. Президенттің Қазақстан халқына жолдауы."Оңтүстік Қазақстан", №40-41
25.03.2004
8. Қазақстан Республикасының 2030 жылға ... даму ... ... ... ... ... Арненовскии И. Основы управления муниципальным хозяйством.-СПБ,1999.-
540с.
-----------------------
Жергілікті өзін-өзі басқару және басқада саяси және құқықтық
механизмдер
Бюджетаралық қатынастар механизмі
Өнеркәсіптік инвестициялық саясат механизмі
Жергілікті бюджет-салық ... ... ... ... ... : ... дамуды мемлекеттік реттеу қағидалары
Орталық (реттеудің мемлекеттік деңгейі)
Аймақ (жергілікті басқару органы екінші деңгей)
Аймақтық ... ... ... ... ... ... механизмдері
Кешенді аймақтық бағдарламаларды жасақтау
Мемлекет пен жекелеген аймақтардың мүдделерін үйлестіру
Әлеуметтік-экономикалық жағдайды талдау
Аймақтар дамуының негізгі проблемаларын анықтау
Инвестицияларды тарту және ... ... ... ... қызметті ынталандыру, бәсекелестік ортаны дамыт механизмі
Қалыптастырушы жинақ
Ресурстық жинақ (табиғи, қаржылқ, материалдық ресурстар)
Аймақтық басымдықтарға сәйкес қаржылық және инвестициялық ағындарды оңтайлы
ұйымдастыру
Аймақ ... ... ... ... ... ... асырылатын шараларды қадағалау)
Негізгі проблемаларды шешуде аймақтық басымдықтарды анықтау
Меншік қатынастары және оның аумақ деңгейлері бойынша бөлінуі
Мемлекеттің әлеуметтік міндеттемелері
Бюджеттік үрдіс пен салықтық ... ... ... ... мен ... ... ... Заңдар
Өндіргіш күштердің дамуы мен орналасуы

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау16 бет
Адам дамуының аймақтық аспектісі5 бет
Аймақтық басқару – жалпы басқару саласы ретінде10 бет
Аймақтық басқарудың концепциялық негіздері54 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Аймақтық дамуды мемлекеттік реттеу28 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Аймақтық жүйені құрудың стратегиялық бағыттары8 бет
Аймақтық жүйені құрудың стратегиялық бағыттары. Стратегиялық жоспарлау4 бет
Аймақтық және интегралдық реография8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь