Томас Джефферсонның өмірбаянын, саяси қызметін, ол басқарған кездегі Америка Құрама Штатының тарихы


Жоспар
Кіріспе . . .
1-тарау. Томас Джефферсонның өмірі мен саяси жолы жіне тәуелсіздік жолындағы күрестері
1. 1 Томас Джефферсонның өмірбаяны мен саяси қызмет жылдары . . .
1. 2 Америка Құрама Штатының тәуелсіздігінің жолындағы күресі . . .
1. 3 Республикашылар партиясының көшбасшысы ретінде . . .
2-тарау. Т. Джефферсонның президенттік қызметі мен ішкі және сыртқы саясаты
2. 1. АҚШ Томас Джефферсонның президенттік билігі кезеңінде . . .
2. 2. Томас Джеффермонның жүргізген демократиялық ішкі саясаты . . .
2. 3 Томас Джефферсонның сыртқы саясатындағы басты бағыттары . . .
Қорытынды . . .
Пайдаланылған әдебиеттер . . .
Қосымшалар . . .
Кіріспе
Зерттеу өзектілігі: Томас Джефферсон-дүние тарихындағы белгілі қайраткер. Томастың өмірбаяны мен өз мемлекетіне сіңірген еңбегі адамзат тарихында мәңгілікке қалады. Томас Джефферсон тарихта ттек қана белгілі мемлекеттік саясаткер ғана емес, сонымен бірге ол ботаник, гуманист, философ, лингвист, полеонтолог, географ, архитектор, этнограф, ретінде тарихта атын қалдырды. Томас Джефферсонның саяси дүниетанымы эволюциялық даму кезеңіне тура келеді. Сонымен бірге, демократик бағыттарды жақтаушысы демократияның өркендеуіне өз ықпалын тигізді. Әсіресе, америкалықтарға егемендік үшін күрестегі үлесі үлкен. Атап айтқанда, АҚШ-ның егемендігі үшін тәуелсіздік деклорациясын жазған белгілі қайраткер. Томас Джефферсон адам құқығын бәріненде жоғарыға қойды, өйіткені адам туғанынан ешкімге бағынышты емес сонымен қатар адамдар барлық жерде де барлық уақытта да тең дәрежеде деді. Ол адамзатты ұлтымен жынысына, нәсіліне, әлеуметтік жағдайына жасына қарамау керек дейді. Томас Джефферсон демократиялық ұстанымдарды қолдаушы сонымен қатар оның іске асуына үлкен үлес қосқан қайраткер. Томас Джефферсон саяси әлемдік тарихқа мәңгілік сөнбес із қалдырды.
Томас Джефферсон республикашылар партиясының құрамында болды, ол партия жайлы былай деп айтады: «Қарапайым халықты бағалап, оларға қамқорлық таныту біздің республикашылар партиясының негізгі ұстанымы, ал, халыққа сенімсіздік таныту мен қорқу-басқа партиялардың ұстанымы». Көріп тұрғанымыздай Томас Джефферсон халық қамын жейтін, қажеттіліктері мен мүддесін өз қолынан келгенше қамтамасыз етіп, қорғайтын халықтың қамқоршысы. Томас Джефферсон барлық адам табиғатынан тең және бірдей жартылған, соның үшін де барлығы тең дірежеде өмір сүрулері керек деген ұстанымды ұстанған. Томас Джеффферсон адамзаттың құқығы мен теңдігінің жақтасы, қарапайым халықты қорлап, езуге, қоғамның байлығын қиянеет пен опасыздық жасау арқалы бөлуге қарсы шыққын белгілі тұлға.
1. История политических и правовых учений В. С. Нерсесянца. Москва 1998. 98-бет
Тақырыптың зерттелу деңгейі: АҚШ алғашқы және соңғы декларацияның авторы Томас Джефферсонның саяси және әлеуметтік көзқарастары мен идеялары жайында еңбектер көп. Әрбір әлеуметтанушы, тарихшы, саясаттанушы, АҚШ-тың тарихын зерттеген кезінде Томас Джефферсонға арнайы жеке тоқталады. АҚШ-тың бұл декларациясы әлемдік прогресстің рөлі болғаны үшін дүние тарихында Томас Джефферсонның алар орны ерекше. Америкалықтардың демократиялық жолдағы азаттық үшін күресі Томас Джефферсонның атымен байланысты болғаны үшін, ол жайлы көптеген ңбектер әдебиеттер кездеседі. Тақырыбым 1743-1826 жылдары Томас Джефферсонның өмір сүрген жылдар арасын қамтиды.
Ғылыми жаңалық: Томас Джефферсон Ұлт-азаттық күресі кезіндегі ұлы ревалюциялық құжат-АҚШ-ның «Тәуелсіз декларациясын» жазды. Мемлекеттік өкіметті құрап, оны бақылау құқығынан шектеуге болмайтындығын атап көрсетті. Егер өкімет халық құқығын қорласа, ондай өкіметті ауыстырып, өзінің қалауына сай өзгертуіне болатындығын көрсетті. Мұнда Джефферсон билеушіге қарсы халықтың көтеріліс жасауға құқығы бар екенін дәлелдеп, халық егемендігін жақтады. Бұл дүниежүзілік прогресстің рөлі АҚШ-тың тәуелсіздік декларациясын одан әрі дамуна ықпал етті. Онда теңдік, бостандық көтеріліс жасауға құқығы барлық халықтың ажыратылмайтын табиғи құқығы деп есептелді. Адамдардың табиғи құқығын мемлекет белгіленген заңдардан жоғары тұруы керектігін атап көрсетті. Декларацияда жаратушы барлық адамдарды тең етіп жаратты және оларды өмірге бостандыққа бағытқа тырысуына құқығы бар делінген. Томас Джефферсонның тәуелсіздік декларациясы қазіргі кезге дейін АҚШ конституциясына күшін жоймаған.
Зерттеу құрылымы: «Америка Құрама Штат. Томас Джефферсон кезіндегі АҚШ-тың сыртқы саясаттағы басты» аттыдиплом жұмысы жоспардан, кіріспеден және екі тараудан, қорытынды мен пайдаланылған әдебиет және де қосымшадан тұрады. Екі тарау мен тараушалардан, қорытындыдан тұрады.
Кіріспе, бұл жерде диплом жұмысының тапсырмасы айтылады, таңдап алынған тақырыптың өзектілігі, зерттеудің мақсаты мен міндеттері баяндалады, тақырыптың хронологиялық шеңбері мен зерттеудің әдіснамасы сонымен қатар зеріттелу деңгейі көрсетіледі.
Бірінші тарауда Томас Джефферсонның туылуы, отбасы жағдайы, қызметке келу кезеңдері, тәуелсіздік үшін күресі мен оның жазған деклорациясы туралы сонымен бірге саяси тарихтағы орны туралы баяндалады
Екінші тарауда болса Томас Джефферсонның президенттік қызметке келуі ұлықтау рәсімі кезінде сөйлеген саяси сөздердің мағынасы, оның ішкі және сыртқы саясаты туралы айтылған.,
АҚШ-тың егемен, дамыған ел ретінде құрылып, үлкен белестерді бағындырып, ірі жетістіктерге жетуінде белгілі кісілердің рөлі ерекше. Осы белгілі қайраткерлердің бірі-Томас Джефферсон менің бүгінгі диплом жұмысымның тақырыбы болып отыр.
Томас Джефферсон-АҚШ мемлекетінің іргетасын қалағандарың бірі . Соны үшінде Джордж Вашингтон, джон Адамс және Томас Джефферсонды халық әкелері деп атайды. Ол заманының белгілі саяси қайраткері, ағартушы, ғалым-гуманист, американдық революцияның демократик бағытын ұстанушы идеолоы және лидері болды. Томас Джефферсонның өмір жолы мен саяси қызметі отанын аяққа тұрғызу, әрі қарай дамыту, халықтың әлеуметтік жағдайын көтеруге бағытталған ккүрестерге толы болды.
Томас Джефферсонның американдықтардың азаттығының жалыны мен егемен ел құру мақсатына қосқан ең үлкен сыйы мен үлесі, ол «Тәуелсіздік Декларациясы» атты егемендіктің нышаны болған құжатты жазып шығып, деклорацияда жазылған заңдармен қағидалардың шын мәнісінде өмірлерінде іске асуы үшін күресуі болды. Оның бұл деклорацияда көрсеткен мақсатының көбісі қабылданып, жүзеге асты. Өйіткені, Томас Джефферсон отанының нағыз патриоты, халқының адал ұлы болды. Міне, Томас Джефферсонның осы сияқты саяси қайраткерлік қасиеттерін, Америка Құрама Штаттарының мемлекет болып құрылуына оның тарихын оқып, үйрену маңызды. Соның үшінде осы диплом жұмысы арқалы Томас Джефферсонның жаңа қырларын ашуға кеңірек талдауға тырыстым.
Тақырыптың деректік көзі. Тақырыптың дерек көзі болып ХҮІІ-ХІХ ғасырларда АҚШ тарихына байланысты жинақталған құжаттық жинақтар болып табылады. Мұндай жинақтардың арасында алдымен АҚШ тарихының хрестоматияларын айтамыз. Осы жинақтардың бірі АҚШ тарихының белглі тарихшысы Э. А. Иванян жинақтаған «Хрестоматия по истории США» (М., 2005) кітабы. Бұл жинақта сол кездегі АҚШ тарихына байланысты жазылған көп құжаттар жиналған.
Тақырыптың тарихнамалық әдебиеттерінің тізімінде Томас Джефферсонның өмірбаянына, саяси қайраткерлік қасиеттерінің ашылуына, саяси қызметінің тарихына аталған өмірбаян негізінде жазылған кітаптардың алатын орны ерекше. Осылардың ішінде Г. Н. Севостьянов пен А. И. Уткиндер жазған «Томас Джефферсон» (М., 1976) кітабы сонымен қатар Томас Джефферсонның өзі жазып оны кейіннен В. М. Большаков пен в. Н. Плешков орыс тіліне аударған «Автобиография. Заметки о штате Виргиния » (Л., 1990) атты еңбегі А. Б. Альтер жазған “Буржуазная политическая экономия США”(М., 1961) еңбектері бар. Бұл кітаптарда Томас Джефферсонның өмір жолы, балалық шағы мен жасөспірімдік кезеңі жінеде саяси қызметтері жайлы жан-жақты жазылған. Бұдан басқа Томас Джефферсоның саяси қызметінің басталған кезеңі, қызмет бабының өсу кезеңдер, заңгер, заң шығарушы өкіл, губернатор, партия лидері, президент сияқты қызметтері туралы кезеңдер баяндалған.
Жоғарыда айтылған Америка тарихының белгілі маманы В. В. Согриннің еңбектерін талдайтын болсақ, оның жоғарыда көрсетілген кітабынан басқа «Мифы и реальности американской истории»(М., 1986), «Политическая история США. ХҮІІ-ХХ вв. » (М., 2001) және «Основатели США: исторические портреты» (М., 1983) еңбектері бар. В. В. Согриннің бұл кітаптарында АҚШ тарихына бірқанша деректерді тарта отырып жан-жақты баяндайды.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері:
Диплом жұмысының мақсаты Томас Джефферсонның өмірбаянын, саяси қызметін, ол басқарған кездегі Америка Құрама Штатының тарихын жан-жақты зерттеп, олардың мағынасы мен тарихи маңызын Томас Джефферсонның АҚШ тарихымен бірге әлем тарихында алатын орнын, сыртқы саясатындағы басты бағыттары мен оның себептері мен салдарын ашып көрсету, Томас Джефферсонның америкадағы буржуазиялық революциядан кейінгі, АҚШ-тың ел болып аяққа нық тұруына қосқан үлесі, қоғамдық саяси ойлары, идеялары мен көзқарастары туралы зеріттеу және оны талдау болып табылады. Осы айтқан мақсаттарды іске асыру және тақырыпты толығырақ қамтып ашу үшін мынадай мақсаттар мен міндеттер қойдым:
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеті:
Осы мақсат негізінде тақырыпты барынша толық ашу үшін мен мынадай мақсат пен міндет қойдым.
- Томас Джефферсонның өміріндегі негізгі маңызды кезеңдері мен жеке тұлға болып қалыптасуының кезеңдерін зеріттеу;
- Томас Джефферсонның заңгер, реформатор ретіндегі қырларын aшып көрсeту;
- Америкада болып өткен буржуазиялық революция уақтысындағы Томас Джефферсонның іс - әрекеттеріне баға беру;
- Буржуазиялық революциядан соң, АҚШ-ның егемендік алуына қосқан үлесі туралы айту;
- Томас Джефферсонның губернатор және президент ретіндегі қызметінің кезеңдерімен оң қырларын көрсету;
- АҚШ-тың егемен ел болуы үшін жазған “Тәуелсіздік деклорациясы”ндағы Томас Джефферсонның идеялары мен ой - пікірлерін талдау;
- Томас Джефферсонның Президент кезіндегі ішкі және сыртқы саясатының өзгешеліктерін айқындау ;
- Ұлықтау рәсімі кезіндегі Томас Джефферсонның айытқан сөздері туралы баяндау;
- Томас Джефферсонның тарихи тұлға ретінде АҚШ тарихындағы алған орнын көрсету;
Жұмыстың әдістемелік негізі ретінде: тарих ғылымының жүйелілік, тарихилық, объективтілік, сияқты негізгі ұстанымдары негізге ала отырып жазылды. Сонымен қатар, диплом жұмысын жазу кезінде логикалық зерттеу, салыстырмалы-тарихи талдау, сыни талдау, методтары кеңінен қолданылды.
Диплом жұмысының ғылыми жаңалығы: Томас Джефферсонның өмірбаянын, реформашы, заңгер, дипломат, президент ретіндегі қызметтерін әр жақтама талдап, мағынасын ашып көрсетуге талпыныс жасалды.
Жұмыстың хронологиялық шеңбері: Диплом жұмысының хронологиялық шеңбері ХҮІІІ ғасырдың екінші жартысынан ХІХ ғасырдың бірінші жартысына дейінгі аралықты қамытады.
Жұмыстың құрылымы. Диплом жұмысы жоспардан, кіріспеден, екі үлкен тарау және тармақшалардан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер мен қосымшалардан тұрады.
1-тарау. Томас Джефферсонның өмірі мен саяси жолы жіне тәуелсіздік жолындағы күрестері
1. 1 Томас Джефферсонның өмірбаяны мен саяси қызмет жылдары
Америка Құрама Штатының тарихы ХVII ғасыр соңы мен ХІХ -ғасыр бас кезінде дүниеге белгілі саясаткерлерді тарих бетіне шығарды. Бұл саясаткерлердің әртүрлі бағыттағы, әрі әр түрлі партиялардың мүшесі болсада, барлығы да жаңа әрі жас Америка Құрама Штатының іргетасын қалаушылар ретінде тарих бетінде қалды. Себебі, бұл тарихи қайраткерлер отандарының тағдырына өмірлерін арнап, оның қалыптасып, гүлденуіне, нығаюына бар күштерін салды. Джей Пейн, Франклин, Джордж Вашингтон, Александр Гамильтон, Джордж Адамс, Джеймс Мэдисон, сонымен қатар Америка Құрама Штаты демократиясының, тәуелсіздігінің негізін салушылардың бірі, белгілі саясатшы, философ Томастың (1743-1826ж) аты солардың қатарында.
Ұлы саясаткер, гуманист, реформатор америкалық революцияның демократтық бағытын ұстанушы Томас Джефферсон 1743 жылы 13 апрелде Виргиния колониясында Альбемарл графтығының Шедвел саяжайында белгілі ауқатты отбасында сегіз баланың үшіншісі болып туылды. Әкесі - Питер Виргинияға көшіп келгендердің алғашқыларының бірі болды. Ол арнайы білімді, оқымысты болмаған. Ол Виргиния колониясындағы, зерек, сауатты кісі болғандықтан жауапкершілігі бар істерге шақырылып тұрды . Мысалы, Виргиния жерінің сызбасын сызу, шекараны анықтау, жұмыстарын атқарды және де заң шығаратын кеңестің отырысына шақырылып тұрды.
Джефферсондар әулеті Америка құрлығына Уэльс жерінен көшіп келген. Алайда Джефферсондардың нақты қашан көшіп келгені беймәлім. Кейбір мәліметтерге қарағанда АҚШ-тың Тәуелсіздік декларациясының жасаушылардың бірі Томас Джефферсонның әкесінің әкесі - Томас Джефферсон ХҮІІ ғасыр 70-жылдарында Джеймс өзенінің жанындағы қазіргі Ричмонд аумағындағы Хенрико графтығында өмір сүрген. Ол сұрмерген аңшы ретінде белгілі болған, сонымен қатар фермерлердің кедей санатына жатты өйткені оның айтарлықтай мөлшерде жері болмады. Томас Джефферсон бай отбасының қызы, көршісі - Мэри Брэнчке үйленгенінен соң ғана, әйелінің жасауына келген дүние арқылы 1682 жылында 167 акрлық жер телімін сатып алды. Сол уақыттағы өлшеммен есептелінсе бұл өте кішкентай жер болып есептелінетін.
Джефферсондар әулетінің шаруашылығының әрі қарай нығаюына Томас Джефферсонның сайланбалы “жол инспекторы” лауазымын иемденуіне байланысты болатын. Томастың атасының міндеті сол жердегі жергілікті тракторлардың жұмысқа жарамдылығын тексеріп, қадағалау болды. Томас Джефферсонның орталаушы тапқа өткендігі, оның жергілікті сотта алқа би болып қызмет етуіде бірден бір дәлел болады. Өйткені, кедейлер мұндай лауазымға ие бола алмайтын еді. Оның үстіне, 1697 жылы- қайтыс болған үлкен ұлы Томасқа жер телімімен қатар, бірнеше құлды да мұралыққа қалдырған болатын [1] . 1. Севостьянов Г. Н., Уткин А. И. Томас Джефферсон. М., 1976. 5-10 бб.
Қоғамдық қызметті иемденуі және табысты некелесулер Джефферсондар әулетінің кейінгі ұрпағында да дәстүрге айналды. Осындай себептердің негізінде, Джефферсондардың әулеті әлеуметтік баспалдақта күнөткен сайын биктей бастады. Екінші Томас Джефферсон да сотта судия қызметін атқарады. Бұдан басқа тағы ол графтықта милиция капитаны шенін алады. Екінші Томас Джефферсон бай плантатор Рендольфтың туысы майор Питер Филдтың қызын әйелдікке алады. Бұль жағдай оған, үлкен жер иеліктерімен қатар мал -мүлік мұра ретінде қалып, жұмыс барысында қызметтік өрлеуіне себебші болады . Ол графтықтың шериф шенін алып, ХҮІІІ ғасырдың бірінші жартысында кішігірім жер өсімқорлығына араласады. Бірақ, оның өмірінің соңына жақын өмір сүру деңгейі күрт төмендей бастайды. мұның себебі үйін өрттің жалмауы себеп болды. Ол өрттен өте үлкен шығынға ұшырап, отарлық әкімшіліктен материалдық көмек сұраужағдайына дейін жеткен. Мәліметтерге қарағанда, одан осы қарыздары үшін айыппұлдарсалынған . Осыжағдайға қарамастан, 1731 жылы ол өлгенінен кейін үш ұлынада біраз мал-мүлік мұра ретінде қалады.
Балаларының ішінде дәстүрге сай кенже ұлы - Питергемұраның ең аз бөлігі тиді . Бірақ, Питер екі құл және екі атқа ие болды . Жер теліміне келсек, оған алыстау орналасқан жердегі 1707 жылы әкесі Томас пен Файнкрик аймағынан сатып алынған 150 акрлық жер берілді. Файнкрик жері дәл сол кезде Хенрико графтығынан бөлініп шығып, Гучланд графтығына қосылған болатын. Питер Джефферсон жер өлшеуші қызметін атқарған. Питердің қызмет бабымен өсуі өзінің іскерлік қасиеттерімен бірге, оның анасы тарапынан алыстау туысы болған кісілер мен де достық пейілмен жақсы араласуыоң әсерін көрсетті. Мысалы, осындай туыстарының бірі Гучланд графтығының ірі жер иеленушісінің бірі болған Уильям Рендольфпен достығы болатын. [2] . 2. Севостьянов Г. Н., Уткин А. И. Томас Джефферсон . . . 10-11 бб.
1739 жылы 32 жастағы Питер Джефферсон Уильямның қарындасы - 19 жастағы Джейн Айшем Рендольфқа үйленді. Джейннің әкесі сол уақытта көреген, білімді кісі болған. Ол кісінің 3000 акрлық жер телімінде 350 қара құлдар істеген. Питердің қарамағындағы жерлер Джеймс өзенінің бір сағасында болса, Рендольфтардың иелігіндегі жер өзеннің екінші сағасында еді. Әйелінің жасауына Питер досы Уильямнан екі жүз акр жерді сатып алды. Питердің кезінде Шедвел деп аталған саяжайының негізі міне осылай қаланғанболатын. Саяжайдың Шедвелдеп аталуының себебі жас әйелі Джейннің Лондондағы туылған жері Шедвел деп аталатын еді.
Питер Американың батыстағы жерлерін игеруіне де қатынасты. Питер экспедиция құрамында болып, Аллиган тауының шыңына бірінші шыққандардың бірі болған. Сол экспедиция нәтижесінде сол уақыттағы Виргинияштатының батыстағы шекарасының алғашқы картасы сызылды. Картаны сызғандардың қатарында Питер Джефферсонда бар. Уильям Рендольфпен достығының тағы бір маңызды көмегі тиді. Уильям Питер Джефферсоннан 6 жас кішіеді, алайда ол одан 12 жыл бұрын қайтыс болып кетті. Уильямнің өсиет хаты мен Питер оның помесьтесі Такахоэге көшіп барып, ол жерде жеті жыл басшылық етеді. Такахоэ жеріне қоныс аудару кішкентай Томастың алғашқы саяхаты болды. Көшудің негізгі көлігі жылқы еді. Кішкентай Томас Джефферсон жылқы үстінде отырып, жол бойы көргендерін ә кесіне сұрап, алған жауаптарын бойына тоқып отырды.
Томастың бірінші ұстазы Такахоэ жерінде болды. Т. Джефферсон бұл кезде бес жаста еді . Үйдеоқытатын балалар мұғалімнен Томас негізінен ағылшын әліпби мен арифметиканы үйренді. Бұған ол төрт жылын сарып етті. Джефферсон басқаоқұшыларға қарағанда берген білімді тез, қызығушылықпен қабылдады. Ұстазы Питерге қабілетті баласын мектепке беру керек деген ұсынысын айтады [3] . 3. Севостьянов Г. Н., Уткин А. И. Томас Джефферсон . . . 11-12 бб.
Такахоэде Питер жер өлшеуші қызметін жалғастырады. Сонымен бірге, қайтыс болған досыныУильямның да иелігіндегі шаруашылықтыда дамытып, темекі өндірісін жылдан-жылға кеңейте түсті. Питер Джефферсон бос кезінде өзі толтырған кішкентай кітапханасында кітап оқығанды ұнататын . Алайда Питер өзінің білімі мен мақтана алмады, осы жағдай өзінің өмірінде жетістіктерге жетуіне кедергі болды деп есептеді. Питер менің балам келешекте мен сияқты өкінбесін, менің балам оқыған үлкен адам болуы керек деп, Томастың ұстазының ұсынысын қабыл алады.
175 жылы Такахоэ поместьесінің мұрагерідосы Уильямның ұлына қамқорлық ету уақыты аяқталысымен Джефферсондар отбасы Шедвел саяжфйына қайта оралады. Шедвелде 9 жастағы Томас пастор Уильям Дугластың мектебіне барады. Томас мектепке атпен баратын және аптаның соңында Шедвелге қайта оралатын. Сол кездің өзінде Томасты жақсы шабарман дейтін. Томас құралайды көзге атқан сұр мерген де болатын. Бірақ ол аңшылыққа құмар емес еді. Дугластың мектебінен соң Томастың ұстазы Моури Джеймс болды. Моуристің тәрбиесіне Томас Джеферсон келгенде 14 жаста болатын. Жаңа ұстазынан Джефферсон ағылшын әдебиеті жөнінен жүйелі түрде білім алды, математика, тарих, география пәндері бойынша алғашқы түсініктерін алды. Осы кезде Томас итальян және француз тілдерін үйренуде бірінші жетістіктерге қолы жетті. [4] . 4. Невинс А., Коммаджер Г. История США. От английской колонии до мировой державы. Пер. с анг. В. Оболенского и Б. Прянишникова. Нью-Йорк, 1991. 147-148 бб.
Томас Моуридің мектебіне оқуға барған жылы Питер өмірден озды. Томас үшін бұл орны толмас үлкен қайғы болды. Томас тек әкесіненғана емес, өз өміріндегі негізгі жол көрсетушісі, кеңесшісі, ақылшысынан айырылған еді . Бұл кезде Джефферсондардың жері 2650 акрға жеткен болатын. Томастың плантациясыннда 60 дана құлмен өсірілген темікі мұхит арқылы шетелдерге сатылып отырды. Бұдан бөлек шаруашылықта 25ат, 70 ірі қара мал, ұсақ мал мен 200 шошқа болды. Дегенмен, питердің қазасынан кейін Джефферсондардың әлеуметтік жағдайы нашарлай бастайды. Анасы Джейн үй шаруасынан, сегіз баланы қараудан қолы босамады.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz