Тұрғын үйлер мен қоныстар


1 Қазақтардың түрғын үйлері.
2 Шошала
Татарлардың ата-бабалары көшіп қону дәстүрін отырықшылыққа көшкеннен кейінде жалғастырылғаннан. Жылы уақыттан бастап адамдар қысқы қоныстарын тастап табиғаттың әсем жеріне орналастырылған киіз үйлерге көшетін болған.
Татар ауылдары ХІХ ғасырпға дейін бұрынғы кездегі қоныстану дәстүрін ұстанған. Үйлер шарбақтың ең түпкі жағында болған көшелері тар келген.
Қазақтардың түрғын үйлері. Қазақ халқының түрғын үйі — киіз үй материалдың мәдениеттің тамаша ескерткіші. Ол қысқы және жазғы болып белінді, үлкендігі және құрылысы женінен бір-бірінен айырмашылығы болды.
Киіз үй - ағаш және киізден дайындалатын, ағаш керегелерден, шаңырақтан, уықтардан тұратын жиналмалы тұрғын үй. Киіз үйдің үлкен-кішілігі қанаттарының (керегелер) санына байланысты болады. 12 қанаттан түратын киіз үйдің ауданы 100-120 шаршы метрге тең болған. 12-15-18 қанатты киіз үйлерді XII ғасырдан бастап пайдаланған. Әрбір кереге 36 сағанақтан тұрған. Керегелер тор көз, жел көз болып екіге бөлінген. Оңтүстікке қарап ашылатын есік "сыңырлауық" деп аталған.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Тұрғын үйлер мен қоныстар
Татарлардың ата-бабалары көшіп қону дәстүрін отырықшылыққа көшкеннен
кейінде жалғастырылғаннан. Жылы уақыттан бастап адамдар қысқы қоныстарын
тастап табиғаттың әсем жеріне орналастырылған киіз үйлерге көшетін болған.
Татар ауылдары ХІХ ғасырпға дейін бұрынғы кездегі қоныстану дәстүрін
ұстанған. Үйлер шарбақтың ең түпкі жағында болған көшелері тар келген.
Қазақтардың түрғын үйлері. Қазақ халқының түрғын үйі — киіз үй
материалдың мәдениеттің тамаша ескерткіші. Ол қысқы және жазғы болып
белінді, үлкендігі және құрылысы женінен бір-бірінен айырмашылығы болды.
Киіз үй - ағаш және киізден дайындалатын, ағаш керегелерден,
шаңырақтан, уықтардан тұратын жиналмалы тұрғын үй. Киіз үйдің үлкен-
кішілігі қанаттарының (керегелер) санына байланысты болады. 12 қанаттан
түратын киіз үйдің ауданы 100-120 шаршы метрге тең болған. 12-15-18 қанатты
киіз үйлерді XII ғасырдан бастап пайдаланған. Әрбір кереге 36 сағанақтан
тұрған. Керегелер тор көз, жел көз болып екіге бөлінген. Оңтүстікке қарап
ашылатын есік "сыңырлауық" деп аталған. Керегелер сырты тоқылған шимен
жабылған. Сырты киіз "туырлықпен", одан жоғары орналасқан уықтардың үсті
"үзікпен", шаңырақ үсті киіз "түндікпен" жабылған. Аталған киіз бөліктер әр
түрлі түсті "белдеулермен" бекітілген. Киіз үйдің іші кілемнен, киізден,
тоқыма әдісімен дайындалған басқұрлармен, баулармен бекітілген. Өздерінің
қолданылуына қарай киіз үйлер үшке бөлінген. Қонақ қабылдауға арналған
салтанаттың киіз үйлер ауданының үлкенділігімен, әдемілігімен ерекшеленген.
Салтанаттың киіз үйлер кемінде 12 қанаттан тұратын болған, үстін жібекпен,
ақ киізбен көмкерген. Өте әдемілігімен тойға арналған киіз үйлер - отаулар
ерекшеленген. Күнделікті тұрмысқа арналған киіз үйлердің аудандары да шағын
болған. Оларды көшіп-қонған кезде бір түйеге артып жүре беретін болған.
Сонымен қатар қазақтар тұрғын үй үшін күркені жене күймені пайдаланған.
Киіз үйдің ортасына тамақ дайындау үшін және салқын кезде үй жылыту
мақсатымен ошақты орналастырған. Есікке қарама-қарсы қонақтар мен құрметті
адамдар үшін төр болған. Есіктің екі жағы босаға деп аталған, оң жақ
босағада ыдыс-аяқ, құрал-сайман, сол ұсақ босағада ат әбзелдері сақталған.
Босағадан оң жақта үй-иелерінің кереуеті орналасып, ол шымылдықпен
бөлінген. Киіз үйдің ішкі жасауы әр түрлі ағаш, тері дүниелерден,
кілемдерден, шиден, киізден тоқылған заттар мен нәрселерден тұрған. Киізден
дайындалған текеметтер, сырмақтар, түкті кілемдер түрлі-түстілігімен, ою-
өрнегімен, әдемілігімен көздің жауын алатын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қола дәуірі жайлы ақпарат
Қазақстан жеріндегі тұрғын үйлер мен баспаналардың даму тарихы
Қазақстанның орта ғасырлардағы қалалары мен қоныстары
Қола дәуіріндегі қазақстан тайпалары
Қола ғасыры археологиялық дәуір ретінде
Андронов дәуірінің қоныстары мен тұрғын үйлері
Энеолит дәуіріндегі әлеуметтік және шаруашылық ұйым
Ғұн және Усун мемлекеттері
Қазақстандағы қола дәуірі жайлы
Энеолит дәуірі, шаруашылығы мен тұрмысы
Пәндер