Социология пәнінің анықтамасы. Социологияның заңдары мен категориялары


І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1.1. Социология пәнінің анықтамасы. Социологияның заңдары мен категориялары.
1.2. Социологияның басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасы.
1.3. Социологияның атқаратын қызметі.

ІІІ. Қорытынды

ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
Социологиялық білімнің негізгі қызметі - әлеуметтік құбылыстар мен проблемаларды дұрыс түсініп, олардың пайда болу, бой көрсету себептерін ашу, оларды шешудің әр турлі жолдарын танып білу. Бұл ғылымның «социология» деген атауы латын, грек сөздерінен құралған: «societas»-латын тілінде қоғам, «logos»-грекше ілім, ұғым деген сөз. Демек, социология қоғам басқа да ғылымдардың зерттеу объектісі болып табылады. Сондықтан социология-қоғам туралы ұылым деумен шектелсек, бұл ғылымның өзіне тән объектісі мен пәнін ашып бере алмайды.
«Социология» термині көп жағдайда шегіне жеткен кең мағында, барлық қоғамдық ғылымдарды камтитын мағынада қолданылады. Социологияның басқа қоғамдық ғылымдар арасында өз алдына бөлек ғылым екені мынадан да көрінеді. Социология қоғамды, оның өмір сүруі мен дамуын әлеуметтік құбылыстар, процестер мен қатынастар тұрғысынан қарастырады. Оның зерттеу объектісі – социум деп аталатын әлеуметтік шындық. «Қоғам» деген термин социологияда адамдар арасында болып жататын алуан турлі қарым-қатынастардың күрделі жиынтығын білдіреді. Сондықтан, жалпы алғанда, қоғам барлық қоғамдық ғылымдардың зерттеу объектісі бола отырып, сонымен қатар әрбір ғылым өзінің ерекше зерттеу объектісін бөліп алады. Экономика ғылымдарының объектісі - өндіріс, өндірістік қатынастар, тұтыну мәселелері. Экономика саласымен салыстырғанда, саясаттанудың өз ерекшелігі бар. Саясаттану саяси билік жүргізу мәселелерімен тікелей байланысты.
Әлеуметтік қатынастардың бір ерекшелігі олар біртұтас комплексті сипатта болады да, тек жекелеген экономикалық немесе тек саяси, тек рухани ғана болмайды. Жеке адам, тап, ұлт демографиялық, кәсіптік топтар әруақытта қоғамдық қатынастардың барлық жиынтығының субъектісі болып табылады. Мұнда ескерілуі қажетті бір жағдай – «әлеуметтік» ұғымы «әлеуметтік қатынастар» ұғымынан әлдеқайда кең ұғым, өйткені оның мазмұны әлеуметтік құрылым, әлеуметтік институттар, әлеуметтік нормалар және т.б ұғымдарды да қамтиды. Социология пәніне мынадай анықтама беруге болады: социология – қоғамның құрылысы, өмір сүруі мен дамуының жалпы және сол заңдылықтардың адамдар мен олардың бірлестіктерінің және тұтас қоғамның өмірі мен өзара қарым-қатынастарында іске асырудың жолдары, формалары мен әдістері жайлы ғылым. Әрине бул анықтаманы жалпыға бірдей міндетті, әбден пісіп жетілген, барлық социологтар мойындауға тиісті анықтама деуге болмайды. Дүниежүзілік социологияда бұл ғылымның пәнін анықтау мәселесінде түрліше пікір баршылық. Әйгілі американдық социолог Нейл Смезлер: «Социология қоғамды және әлеуметтік қатынастарды зерттеу ғылымы» дейді. Оның пікірінше, социология адамдарды танып білу, зерттеудің бір тәсілі, ол адамдардың мінез-құлқын, олардың жүріс тұрысын анықтауға тырысады.
1. Абай Құнанбаев . Екі томдық шығармалары – Алматы 1986
2. Арон Раймон Этопи Равития социологчиски – М 1986
3. Анцупов А.Я. Шипилов А.И. Конпликтология: теория, история, библография – М 1986

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар:

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1. Социология пәнінің анықтамасы. Социологияның заңдары мен
категориялары.
2. Социологияның басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасы.
3. Социологияның атқаратын қызметі.

ІІІ. Қорытынды

ІV. Пайдаланылған әдебиеттер

1. Социология пәнінің анықтамасы. Социологияның заңдары мен категориялары.
Социологиялық білімнің негізгі қызметі - әлеуметтік құбылыстар мен
проблемаларды дұрыс түсініп, олардың пайда болу, бой көрсету себептерін
ашу, оларды шешудің әр турлі жолдарын танып білу. Бұл ғылымның социология
деген атауы латын, грек сөздерінен құралған: societas-латын тілінде
қоғам, logos-грекше ілім, ұғым деген сөз. Демек, социология қоғам басқа
да ғылымдардың зерттеу объектісі болып табылады. Сондықтан социология-қоғам
туралы ұылым деумен шектелсек, бұл ғылымның өзіне тән объектісі мен пәнін
ашып бере алмайды.
Социология термині көп жағдайда шегіне жеткен кең мағында, барлық
қоғамдық ғылымдарды камтитын мағынада қолданылады. Социологияның басқа
қоғамдық ғылымдар арасында өз алдына бөлек ғылым екені мынадан да көрінеді.
Социология қоғамды, оның өмір сүруі мен дамуын әлеуметтік құбылыстар,
процестер мен қатынастар тұрғысынан қарастырады. Оның зерттеу объектісі –
социум деп аталатын әлеуметтік шындық. Қоғам деген термин социологияда
адамдар арасында болып жататын алуан турлі қарым-қатынастардың күрделі
жиынтығын білдіреді. Сондықтан, жалпы алғанда, қоғам барлық қоғамдық
ғылымдардың зерттеу объектісі бола отырып, сонымен қатар әрбір ғылым өзінің
ерекше зерттеу объектісін бөліп алады. Экономика ғылымдарының объектісі -
өндіріс, өндірістік қатынастар, тұтыну мәселелері. Экономика саласымен
салыстырғанда, саясаттанудың өз ерекшелігі бар. Саясаттану саяси билік
жүргізу мәселелерімен тікелей байланысты.
Әлеуметтік қатынастардың бір ерекшелігі олар біртұтас комплексті сипатта
болады да, тек жекелеген экономикалық немесе тек саяси, тек рухани ғана
болмайды. Жеке адам, тап, ұлт демографиялық, кәсіптік топтар әруақытта
қоғамдық қатынастардың барлық жиынтығының субъектісі болып табылады. Мұнда
ескерілуі қажетті бір жағдай – әлеуметтік ұғымы әлеуметтік қатынастар
ұғымынан әлдеқайда кең ұғым, өйткені оның мазмұны әлеуметтік құрылым,
әлеуметтік институттар, әлеуметтік нормалар және т.б ұғымдарды да қамтиды.
Социология пәніне мынадай анықтама беруге болады: социология – қоғамның
құрылысы, өмір сүруі мен дамуының жалпы және сол заңдылықтардың адамдар мен
олардың бірлестіктерінің және тұтас қоғамның өмірі мен өзара қарым-
қатынастарында іске асырудың жолдары, формалары мен әдістері жайлы ғылым.
Әрине бул анықтаманы жалпыға бірдей міндетті, әбден пісіп жетілген, барлық
социологтар мойындауға тиісті анықтама деуге болмайды. Дүниежүзілік
социологияда бұл ғылымның пәнін анықтау мәселесінде түрліше пікір баршылық.
Әйгілі американдық социолог Нейл Смезлер: Социология қоғамды және
әлеуметтік қатынастарды зерттеу ғылымы дейді. Оның пікірінше, социология
адамдарды танып білу, зерттеудің бір тәсілі, ол адамдардың мінез-құлқын,
олардың жүріс тұрысын анықтауға тырысады.
Социологияның ең негізгі, мазмұны жағынан көлемді категориясы
әлеуметтік ұғымы. Бұл ұғым әлеуметтік жүйе, әлеуметтік құрылым,
әлеуметтік әрекет, әлеуметтік мінез-құлық т.б. көлемді ұғымдарды
қамтиды.
Социология әлеуметтік болмысты, социумды зерттейтін ғылым болғандықтан,
оның заңдары да әлеуметтік сипатта болады, яғни қоғамның әлеуметтік
қауымдастықтардың, топтар мен жеке адамдардың іс-әректтері мен өзара
байланыстарының заңы болып табылады.
Әлеуметтік заңдарды түрліше белгілері бойынша классификациялауға болады.
Жалпылылығы жағынан олар жалпы заңдар және ерекше заңдар болып бөлінеді.
Олардың сипатына, кқрініс беру ерекшелігіне қарай динамикалық және
статистикалық заңдарға бөлінеді. Динамикалық заңдар нақты жағдайда өз
ретімен болатын оқиғалар арасындағы бір мәнді, қатаң байланысты көрсетеді,
олардың бағытын, түрлері мен факторларын анықтап береді. Статистикалық
заңдар әлеуметтік құбылыстарды қатаң қажеттілік түрде айқындамай белгілі
бір ықтималдыққа жол береді, сөйтіп әлеуметтік өзгерістердің негізгі бағыты
мен тенденциясын ғана көрсетеді. Осыған байланысты социология ғылымын
төмендегідей құрамдас бөлімдерге бөлуге болады.
Біріншісі – жалпы теориялық социология. Бұл біртұтас социумның өмір сүруі
мен дамуының жалпы заңдылықтарын анықтауға бағытталған макросоциологиялық
зерттеу болып табылады.
Екіншісі – әлеуметтік жүйенің жекелеген құрамдас бөлімдерінің әрекет етуі
мен өзара байланысының заңдылықтарын зерттеуге бағытталған жалпылығы орташа
социология. Бұған мәселен, қала социологиясы, экономикалық социология,
білім беру социологиясы, саясат социологиясы т.б жатады.
Үшіншісі – микросоциология. Ол жекелеген адамдардың қимылы мен өзара
қарым-қатынасын, мінез-құлқын, жүріс-тұрыстарын бақылау арқылы әлеуметтік
құбылыстар мен процестерді зерттейді.
Социологиялық зерттеулер нәтижесінде алынатын ғылыми қорытындылардың
жалпылық дәрежесіне сәйкес бұл зерттеулер теориялық және эмпиристік болып
екіге бөлінеді.
Теориялық зерттеу үшін маңызды мәселе - әлеуметтік өмір саласындағы
жиналған нақты материалдарға терең қорытынды жасау. Ал эмпириктік
социология тікелей бақылау, сұрақ қою, құжаттарды талдау, статистикалық
мәліметтер негізінде нақты материалдар, фактілер жинаумен шұғылданады.

1.2. Социологияның басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасы.
Социология өз алдына жеке-дара дамымайды, басқа қоғамдық ғылымдармен
үздіксіз тығыз байланыста дамып отырады. Социологияның осы байланысын
түсіну үшін оның әлеуметтік ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Социология пәні және оның қоғам өміріндегі рөлі туралы
Социология ғылымы жайында
Социология ғылымы туралы жалпы түсінік беру
Әлеуметтанудың атқаратын қызметі (функциясы)
Социологиялық білімнің құрлымы
Әлеуметтанудың құрылымы мен қызметтері
Әлеуметтану бойынша сұрақтар
Студентерге қазіргі қоғамның келбетін, әлеуметтік бейнесін, құрылымын түсіндіру
СОЦИОЛОГИЯНЫҢ ЗЕРТТЕУ МЕТОДОЛОГИЯСЫ БОЙЫНША ЛЕКЦИЯЛАР КОНСПЕКТІСІ (ТЕЗИСТЕРІ)
Зерттеудің деңгейі
Пәндер