Су денсаулық факторы ретінде. Су факторымен байланысты аурулар. Сумен қамтамасыз етудің гигиеналық маңызы.Ішілетін судың нормалау сапасы


1.Су . биосфера элементі.. Судың физиологиялық, гигиеналық және эпидемиологилық маңызы.
2. Ауыз судың сапасына қойылатын гигиеналық талаптар.
3. Судың химиялық құрамымен байланысты жұқпалы емес аурулар. Алдын алу шаралары.
4.Сумен қамтамасыз ету көздері және олардың сипаттамасы. Су көздерін қорғау шарлары.
5.Елді.мекендерді шаруашылық.ауыз сумен қамтамасыз ету жүйелері (орталықтандырылған, орталықтандырылмаған).
Адам организмі өзін қоршаған ортамен үнемі алмасуда болады. Су органикалық орта дами алмайтын қоршаған ортаның бір элементі болып табылады. Адам денесінің 60-70 % судан тұрады: Организмнің тіршілікке маңызды процестері: ассимиляция, диссимиляция, осмос, диффузия, сорылу, сүзілу судың қатысуымен жүреді. Тәулігіне адамның суға деген физиологиялық қажеттілігі орташа есеппен 2,5 л. құрайды. Бұл қажеттілік нормасы адамның қызметіне, жасына, климаттық-географиялық жағдайларына байланысты өзгеріп отырады.
Тұрғындар арасында жұқпалы аурулардың дамуында судың алатын орны ерекше. Әсіресе ішек ауруларының дамуы су арқылы жылдам өтеді, оған тікелей әсер ететін төменде көрсетілген жағдайлар:
- науқас немесе бациллотасымалдаушы шығарыстарымен инфекция қоздырғышының су көзіне түсуі;
- қоздырғыш суда өзінің өмірін және вируленттілігін ұзақ сақтайды;
- ластанған су адамның асқазан-ішек жолына түсуі.
Су эпидемиясына тән қасиет бір мезгілде көптеген адамның науқастануы, ол су көзін пайдаланатын тұрғындар арасында басталады. Су арқылы берілетін инфекциялар: холера, іш сүзегі, лептоспироз, эндемиялық гепатит және т.б
Эндемиялық гепатит – қазіргі кезде дамуы өте жиі кездеседі.
Суды нормалау және суды пайдалану тәртібі
Су көзін пайдаланудың екі түрі бар: - санитарлық-тұрмыстық мұқтаждықта қаматамасыздандыру; - өндірістік мақсатта пайдалану. Жұмсалған суды есептеу су пайдаланудың меншікті көлемі болып саналады, яғни бір адамға тәулігіне жұмсалған су көлемі.
Суды пайдаланушылардың негізгі категориялары:
- тұрғындардың ауыз су, тұрмыстық және шаруашылық қажеттілігін қамтамасыздандыруға пайдалануы;
- қоғамдық, коммуналды-тұрмыстық, мәдени-ағартушылық, емдік-профилактикалық, балалар, қоғамдық тамақтану кәсіпорындарын қаматамасыздандыруға пайдалану;
- көшелерді жууға, жасыл желектерді суаруға;
- өрт сөндіруге.
Тұрғындарды ауыз сумен қамтамасыз ету үшін су көзін таңдау міндетті түрде МЕСТ «Ауыз суы» 2874-82, Санитарно-эпидемиологические правила и нормы "Санитарно-эпидемиологические требования к качеству воды централизованных систем питьевого водоснабжения"№ 3.02.002.04. 16 тамыз 2004 ж.
Санитарно-эпидемиологические правила и нормы "Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию и эксплуатации систем централизованного горячего водоснабжения" № 3.01.002.04. 16 тамыз 2004 ж.
«Санитарно – эпидемиологические правила и нормы поверхностных вод от загрязнения» № .3.02.003.04. 28.06.2004 ж.
Санитарно-эпидемиологические правила и нормы «Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию зон санитарной охраны источников водоснабжения и водопроводов хозяйственно-питьевого назначения» от 18 февраля 2005 года № 63 талабына сай болуы қажет.
1. Гигиена/ Румянцев Г.И., Прохоров Н.И., Новиков С.М. и др. – М:Медицина,2001.-608 с.
2. Большаков А.М., Новикова И.М. Общая гигиена. – М., Медицина, 2002.
3. Минх А.А. Гигиена.-М.:Медицина,1997
4. СанПиН "Питьевая вода. Гигие¬нические требования к качеству воды централизованных систем питьевого водоснабжения. Контроль качества. 2.1.4.1074—01" от 26 сентября 2001 г.;
5. Санитарные правила и нормы по "Устройству и содержанию колодцев и каптажей родников, используемых для централизованного хозяйственно-питьевого водоснабжения N 3.01.036.97.02.07.97 Алматы,1997. 6 с.
6. Методические указания "По осуществлению государственного санитарного надзора за фторированием питьевой воды" N 3.05.040.97 02.07.97 Алматы,1997,14 с.
7. Методические указания "По санитарно-микробиологическому анализу воды поверхностных водоемов" N 3.05.039.97.
8. Неменко Б., У.Н. Кенесариев. Коммунальная гигиена. – Алматы, Fылым, 2003, - 464с.
9. Сборник санитарных правил и норм по коммунальной гигиене / гос. система санитарно- эпидемиологического нормирования РК. – Алматы, 1998. – 318с.
10. Мудрый И.В. О влиянии минерального состава питьевой воды на здоровье населения.//Гиг. и сан..-1999.-N 1.- С.15
11. Микроэлементозы человека / Авцын А.П., Жаворонков А.А., Риш М.А., Строчкова Л.С. - М., Медицина. - 1991. - 495с.
12. Гигиеническая оценка содержания микроэлементов в питьевой воде и продуктах питания в системе социально-гигиенического мониторинга / Боев В.М., Лесцова Н.А, Амерзянова Н.М. и др.// Гигиена и санитария. – 2002.- № 5. – С.71-74
13. Атчабаров Б.А. Борьба с эндемическим зобом – серьезная гигиеническая проблема в контексте улучшения здоровья населения // Медицина и экология. – 2002. - № 2. – С.65-66

Пән: Валеология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ф КГМУ 43-0402
1. Тақырып: Су денсаулық факторы ретінде. Су факторымен байланысты
аурулар. Сумен қамтамасыз етудің гигиеналық маңызы.Ішілетін судың нормалау
сапасы
2. Мақсаты: ауыз суға қойылатын гигиеналық талаптармен және оның
адам денсаулығы үшін маңызымен таныстыру.

3. Дәрістің жоспары:
1.Су – биосфера элементі.. Судың физиологиялық, гигиеналық және
эпидемиологилық маңызы.
2. Ауыз судың сапасына қойылатын гигиеналық талаптар.
3. Судың химиялық құрамымен байланысты жұқпалы емес аурулар. Алдын
алу шаралары.
4.Сумен қамтамасыз ету көздері және олардың сипаттамасы. Су көздерін
қорғау шарлары.
5.Елді-мекендерді шаруашылық-ауыз сумен қамтамасыз ету жүйелері
(орталықтандырылған, орталықтандырылмаған).

Су – биосфера элементі. Судың физиологиялық, гигиеналық және
эпидемииологиялық маңызы.

Адам организмі өзін қоршаған ортамен үнемі алмасуда болады. Су
органикалық орта дами алмайтын қоршаған ортаның бір элементі болып
табылады. Адам денесінің 60-70 % судан тұрады: Организмнің тіршілікке
маңызды процестері: ассимиляция, диссимиляция, осмос, диффузия, сорылу,
сүзілу судың қатысуымен жүреді. Тәулігіне адамның суға деген физиологиялық
қажеттілігі орташа есеппен 2,5 л. құрайды. Бұл қажеттілік нормасы адамның
қызметіне, жасына, климаттық-географиялық жағдайларына байланысты өзгеріп
отырады.

Тұрғындар арасында жұқпалы аурулардың дамуында судың алатын орны
ерекше. Әсіресе ішек ауруларының дамуы су арқылы жылдам өтеді, оған тікелей
әсер ететін төменде көрсетілген жағдайлар:

- науқас немесе бациллотасымалдаушы шығарыстарымен инфекция қоздырғышының
су көзіне түсуі;

- қоздырғыш суда өзінің өмірін және вируленттілігін ұзақ сақтайды;
- ластанған су адамның асқазан-ішек жолына түсуі.
Су эпидемиясына тән қасиет бір мезгілде көптеген адамның науқастануы, ол
су көзін пайдаланатын тұрғындар арасында басталады. Су арқылы берілетін
инфекциялар: холера, іш сүзегі, лептоспироз, эндемиялық гепатит және т.б

Эндемиялық гепатит – қазіргі кезде дамуы өте жиі кездеседі.

Суды нормалау және суды пайдалану тәртібі

Су көзін пайдаланудың екі түрі бар: - санитарлық-тұрмыстық мұқтаждықта
қаматамасыздандыру; - өндірістік мақсатта пайдалану. Жұмсалған суды есептеу
су пайдаланудың меншікті көлемі болып саналады, яғни бір адамға тәулігіне
жұмсалған су көлемі.

Суды пайдаланушылардың негізгі категориялары:

- тұрғындардың ауыз су, тұрмыстық және шаруашылық қажеттілігін
қамтамасыздандыруға пайдалануы;

- қоғамдық, коммуналды-тұрмыстық, мәдени-ағартушылық, емдік-
профилактикалық, балалар, қоғамдық тамақтану кәсіпорындарын
қаматамасыздандыруға пайдалану;
- көшелерді жууға, жасыл желектерді суаруға;
- өрт сөндіруге.
Тұрғындарды ауыз сумен қамтамасыз ету үшін су көзін таңдау міндетті
түрде МЕСТ Ауыз суы 2874-82, Санитарно-эпидемиологические правила и
нормы "Санитарно-эпидемиологические требования к качеству воды
централизованных систем питьевого водоснабжения"№ 3.02.002.04. 16 тамыз
2004 ж.
Санитарно-эпидемиологические правила и нормы "Санитарно-эпидемиологические
требования к содержанию и эксплуатации систем централизованного горячего
водоснабжения" № 3.01.002.04. 16 тамыз 2004 ж.
Санитарно – эпидемиологические правила и нормы поверхностных вод от
загрязнения № .3.02.003.04. 28.06.2004 ж.
Санитарно-эпидемиологические правила и нормы Санитарно-эпидемиологические
требования к содержанию зон санитарной охраны источников водоснабжения и
водопроводов хозяйственно-питьевого назначения от 18 февраля 2005 года №
63 талабына сай болуы қажет.

Ауыз суға қойылатын талаптар:
Ауыз судың сапасына қойылатын санитарлық – гигиеналық талаптар:
органолептикалық қасиеттері бойынша дәмі және иісі 2 баллдан, мөлдірлігі
Снеллен шрифті бойынша 30 см, түсі платинді кобальт шкала бойынша 20 – 35
0С – тан, тұнба әлсіз ғана байқалатын температура 7-12 0С – тан аспауы
қажет. Химиялық құрамы бойынша: РН 6,5-8,5, хлоридтер 350 мгл аспайды,
сульфаттар 500 мгл – ден аспайды, темір 0,3 мгл – ден аспауы қажет. Йод
пен фтордың микроэлемент ретінде гигиеналық бағасы мен физиологиялық маңызы
эндемиялық зоб және флюороз сияқты ауруларды тудырушы ретінде зерттеледі.
Бактериологиялық қасиеттері бойынша қойылатын талаптар: ауыз суында
эпидемиологиялық жағдай бойынша ауру қоздырушы микробтар болмауы қажет.
Жалпы микроб саны 100 – ден аспайды. Коли – титр 300 мл – дегі микроб
санынан аспауы қажет.
Орталықтандырылған және орталықтандырылмаған сумен қамтамасыз ету жүйесі
және оның гигиеналық сипаттамасы.
Сумен қамтамасыздандыру – тұрғындар, өндірістік кәсіпорындар сияқты
тұтынушыларды сумен қамтамасыздандыруға арналған шаралардың жиынтығы.
Тұтынушыларға су жеткізуші тасымалдаушы, суды тазалаушы, табиғи су
көздерінен суды жеткізуші қондырғылар мен жабдықтардың инженерлік –
техникалық кешені сумен қамтамасыздандыру жүйесі деп аталады.
Орталықтандырылған және орталықтандырылмаған су жүйесін бөледі. Мұндай
бөлудің негізгі белгісі суды тарту әдісіне негізделген. Орталықтандырылған
су жүйесінде су жер беті және жер асты су көздерінен механикалық жол арқылы
тұтынушыларға жеткізіледі. Жергілікті су жүйесінде су тікелей су көзінен
алынады.
Орталықтандырылмаған сумен қамтамасыз ету көздерінің суы сапасына
санитарлық-гигиеналық баға беру үшін СанЕмН 2.1.4.544—96 "Требования к
качеству воды нецентрализованного водоснабжения. Санитарная охрана
источников" құжатындағы көрсеткіштер басшылыққа алынады. Осы құжатқа сәйкес
жергілікті су көздерінің суының сапасы төмендегідей болуы тиіс:

Иісі 2—3 балдан артық емес
Дәмі 2—3 балдан артық емес
Түсі 30° жоғары емес
Мөлдірлігі шрифт бойынша 30 см-ден төмен емес
Лайлығы 2 мгл-ден артық емес
Нитраттар (NO3) 45 мгл-ден артық емес;
коли-индекс 10-нан артық емес .

Су көздері, олардың гигиеналық сипаттамасы.

Гигиеналық тұрғыдан барлық су көздері өздерінің шығу тегі, орналасуы
бойынша 3 топқа бөлінеді:
- жерасты сулары
- жер беті сулары
- атмосфералық сулар
Жерасты сулары , яғни жауын-шашын мен жер беті суларының топырақ
арқылы сүзілуі нәтижесінде пайда болады. Тереңдігі мен жер қабаттарына
қатысты орналасуына байланысты жерасты сулары 3 аймаққа бөлінеді: жоғарғы,
ортаңғы және төменгі. Шаруашылық – ауыз су мақсатында көбінесе жоғарғы
аймақ сулары пайдаланылады, олардың тереңдігі 1000м кейде 2000м дейін
жетеді. Тундрада – суық климаттық белдеулерде жоғарғы аймақ суларының
тереңдігі 2-10м аралығында ғана болады. Еріген қар суы оның минералдануы
деңгейін төмендетеді (100-150мгл). Шамалы суық климаттық белдеулерде
жоғарғы аймақ сулары тереңдігі 20-60м болады. тиісінше олардың минералдануы
да жоғарылай түседі (100-1000мгл). Оңтүстікке қарай жоғарғы аймақ
суларының тереңдігі мен оның минералдануы да арта түседі (300м және одан
терең, минералдануы біреше гл). Судың минералдануынан басқа ескеретін бір
жағдай, ол судың микроорганизмдермен, органикалық заттармен, улы
қоспалармен ластануы дәрежесі судың тереңдігі артуына байланысты
төмендейді. Бұл топырақтың беткі қабаты арқылы беткейлік сулардың
ластануының салдары. Беткейлік сулар топырақ қабаттары арқылы өтіп
біртіндеп сүзгіленеді: органикалық заттар, микроағзалар адсорбцияланады,
сонан соң органикалық заттар қалдықтары аэробты микроағзалардың қатысуымен
тотығу реакциясына ұшырайды. Минералданудың соңғы сатысында азотты
органикалық заттардың биохимиялық тотығуы жүріп, аммоний тұздарына, сонан
соң В.nitrosomonas, B.nitrobakter (фэробты бактериялар) көмегімен нитраттар
мен нитриттерге дейін ыдырайды. Бұл процесс нитрафикация деп аталады. Судың
өзіндік тазалануы топырақтың түріне, құрылымына, қалыңдығына, сондай-ақ
оның инсоляциясына, желдетілуіне, температурасына және т.б. физикалық-
химиялық, микробиологиялық сипаттамасына байланысты. Ғылыми зерттеулер
көрсеткендей 4м қалыңдықтағы топырақ микроағзалардың 90%-на дейін сүзіп
алады, ал 6м тереңдікте (бүтіндігі бұзылмаған топырақ қабаты) микроағзалар
суда мүлдем болмайды. Мұндай топырақтан сүзгіден өту процесі 100 тәулікке
дейін созылады.
Жерасты суларының сапасы едәуір дәрежеде жер қыртысының құрылымымен
анықталады. Оның жоғарғы қабаты микроағзаларға және жануарлар, өсімдіктер
негізді органикалық заттарға, яғни қарашірікке бай келеді. Тереңдеген сайын
топырақта құмды, тасты және сазды құрылымдар арта түседі, ал органикалық
заттар азаяды. Бұл қабат су өткізгіш, ал оның астында алғашқы су
өткізбейтін, құрамында саз, гранит немесе басқа сол тәрізді су өткізбейтін
элементтері бар қыртыс жатыр. Алғашқы су өткізбейтін қыртыс астында су
жүретін қабат мұнда құм, сызаттары бар жыныстар бар су өткізбейтін
қабаттармен алмасып отырады. Әр бір су жүретін қабаттардың өздерінің
ерекшеліктері бар.
Жер бетіне топырақ сулары ең жақын орналасады. Олар беткейлік
ағындылардан түзіледі және жоғарғы топырақ қабатының органикалық,
минералдық құрамын сипаттайды. Топырақ ылғалы микроағзаларға оның ішінде
патогенді микроағзаларға бай. Топырақ ылғалы әртүрлі агрегаттық күйде
болады: гигроскопиялық, қабыршақтық, капиллярлық және бос формалар түрінде.
Топырақ ылғалы құрамында микроағзалар, әртүрлі органикалық және минералды
ластаушылар жоғары болғандықтан су көзі ретінде пайдалануға тиімсіз, ол
бірақ топырақ биоценозының қалыпты жүруінде маңызды рөл атқарады өсімдіктер
мен жануарлар пайдаланады.
Бос күйде топырақ ылғалы гравитациялық күш әсерінен бірінші су
өткізбейтін қабатқа жетеді де грунт суларын түзеді. Грунт сулары жоғары
минералданған, олардың құрамында микроағзалар өте аз, температурасы төмен
және жағымды дәмі болады.
Санитарлық-эпидемиологиялық тұрғыдан неғұрлым тұрақты да сенімді
қыртыс аралық сулар, яғни алғашқы су өткізбейтін қабат астындағы. Қыртыс
аралық су жүретін горизонттардың қалыңдығы ондаған метрге дейін жетеді.
Бұл қабаттарда суды тасымалдайтын материалдар – құм, сызаттанған жыныс
(әк), гравий. Кейбір жағдайда су жүретін горизонттар бос кеңістіктен
тұрады, яғни жерасты көлі, өзені тәрізді болады. Қыртыс аралық суларға мына
қасиеттер тән: аз желдетілуі, биологиялық процестердің әлсіз жүруі, тұрақты
химиялық құрамы, жоғары минералдануы, яғни адамға қажетті макро-,
микроэлементтердің болуы (Ca,Mg,I,F, т.б.), тұрақты төмен температура,
жақсы органолептикалық қасиеттері. Осы себептен, кәдімгі жағдайда қыртыс
аралық суларды қосымша өңдеусіз ауыз су ретінде пайдалануға болады. Қыртыс
аралық сулардың ішінде артезиан сулары ерекше орын алады. Өйткені, бұл
сулар жоғары сапалы. Жоғары қысымда болғандықтан микроорганизмдермен
ластану қаупі болмайды.
Жерасты суларының ортаңғы белдеуі бірнеше жүз метр кейде мыңдаған
метр тереңдікте болады. мұнда сулар тұзды-гидрокарбонатты, сульфатты-
хлоридті, күкірт-сутекті, темірлі, кальций-магнийлі және т.б. минералды
болып келеді. Кейбір аймақтарда бұл сулар термальді де болады, яғни
температурасы 1000С дейін ыстық . Бұл сулар жоғары қабаттағы сулармен
қатынасы болмайды және бальнеологиялық мақсаттарға ғана қолданылады.
Кейбір аймақтарды термальды сулар тұрғын үйлерді жылытуға, ыстық сумен
қамтамасыз етуге қолданылады (мысалы, Махачкала қаласы (Кавказ)).
Испанияның кейбір қалаларында, Камчаткада 1966ж Пужет геотермальды
электростанция жұмыс істейді (қуаты 5МВт).
Жерасты суларының төменгі аймағы бірнеше км тереңдікте. Бұл сулар
қоршаған ортадан толық оқшауланған, химиялық құрамы өте тұрақты
(геологиялық уақыт өлшемі бойынша ғана өзгеруі мүмкін). Бұл жоғары
минералданған сулардың құрамында хлоридтер, натрий, Са,І,Вr,H2S, сирек
элементтер көп кездеседі. Мұндай сулар терең мұндай скважиналарыни қазғанда
қосымша өнім ретінде жер бетіне шығады және құрамындағы сирек кездесетін
элементтерді өндіріп алу мақсатында пайдаланылуы мүмкін.
Жер беті суларына өзен, көл, жасанды су қоймалары, бұлақтар, теңіз
және мұхит сулары жатады. Олар өзінің құрамындағы микроағзалардың,
органикалық және минералдық заттардың болуымен, өзіндік тазалануы
қабілетімен, физикалық қасиеттерімен, су ресурстарының жаңару дәрежесімен
ерекшеленеді.
Барлық жер беті суларын тұзды және тұщы деп 2-ге бөледі.
Неғұрлым жиі өзен сулары қолданылады. Өйткені өзен суының өзіндік
тазалануы, жаңаруы қабілеттері жоғары, дебиті (қоры) мол, табиғи минералдық
құрамы тұрақты. Сонымен қатар кемшілігі – антропогенді ластануы өте жоғары
(бірінші кезекте шаруашылық-фекальді, техногенді іркінді суларды ағызу үшін
қолданылады) және қар суы, жауын-шашын сулары бірден өзенге құяды. Тағы бір
кемшілігі - жылдың ыстық мезгілінде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әскери далалық жағдайларда әскердің тамақтануына санитарлық қадағалау жүргізу және ұйымдастыру негіздері туралы ақпарат
Су факторымен байланысты аурулардың алдын алу жөніндегі шаралар
Су факторымен байланысты аурулардың алдын алуға бағытталған шаралар
Су факторларымен байланысты аурулардың алдын алу жөніңдегі шаралар
Ластанған судан туындайтын аурулар
Өндірістік кәсіби аурулар
Мемлекеттік стандарт
Еңбек гигиенасы курсынан дәрістер кешені
ҚОРҒАСЫНЫ ӘРТҮРЛІ ДЕҢГЕЙДЕГІ СЫРТҚЫ ОРТАДА ОНЫҢ МАЛ ӨНІМДЕРІНДЕ АНЫҚТАЛУ БАЙЛАНЫСТЫЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ
Халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы
Пәндер