Дидактика туралы түсінік

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

І.тарау .Дидактика туралы түсінік
1.1.Дидактикадағы оқыту әдістерінің негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.8
1.2.Қазақ тілін оқыту әдістерін жіктелу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.19

ІІ.тарау Тіл дамыту жұмыстарында қолданылатын әдіс.тәсілдердің тиімділігі
2.1.Тіл дамыту жұмыстарында әдіс тәсілдерді пайдалану жолдары ... ...20.24
2.2.Тіл сабақтарында қолданылатын әдістерді әдіскер ғалымдардың
жіктеу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24.26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27.28

Әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Кіріспе
Тақырып өзектілігі: кейінгі жылдары Президент Н.Ә.Назарбаевтың қолдауының арқасында үкімет білім саласына көңіл бөле бастады.
Дегенмен 1990-1999 жылдар аралығында жалпы білім саласы төмендегені хақ.Мұны тек біздің мемлекетіміздің кемшілігі дей алмаймыз.Мемлекет басшылары да, әсіресе президентіміз Н.Ә.Назарбаев шамалары келгенше мектепке, білімге көңіл бөлуде.Білім туралы заңдар қабылданды (1992, 1999ж.ж.), тұжырымдамалар жасалды (1992, 1993, 1997ж.ж.) тәрбие туралы “Атамекен” (1992ж.) бағдарламасын енгізді, мемлекеттік Конституцияға (1995ж.) баптар енуде, елбасының жылдағы Қазақстан халқына үндеулерінде білім туралы баса айтылып, ауылдық жердегі мектептерді компьютерленді-руді қолға алып, барлық мектеп жасындағы балаларды мектеппен қамтуды қадағалап жүр.Мұның бәрі орынды.
Балалардың білім деңгейін кеңейту үшін, олардың сабаққа деген қызығушылықтарын арттыру, оқушылардың өз ой пікірін айтуға мүмкіндік беруде әдіс-тәсілдерді сабақта пайдалану өте тиімді болып келеді.
Тілді оқыту барысында барлық іс-әрекеттердің, жұмыстардың, қолданылатын құралдар мен материалдардың-жалпы әдіс-тәсілдердің іске асуы үшін қажет құрамды бөлшектердің жетіліп, өзгеріп отыруын қадағалайды.Ол жалпы жүйесінің бір орында тұрып қалмай, сан жағынан да, сапа жағынан да үнемі өзгеріп отыруын қажет етеді.
Зерттеу мақсаты: оқу белсенділігін арттыру, білім іскерлік дағдысын қалыптастыруда әдіс-тәсілдерді оқушылардың материалды тез және саналы түрде түсінуін ұйымдастырумен бірге оқушылардың ойлау қабілеттерін дамытуда озат мұғалімдер тәжірибесінде қолданылып жүрген тиімді әдіс-тәсілдерді саралап, жинақтауын мақсат еткен қазақ тілі пәнін оқыту үрдісі.
Зерттеу міндеті-оқыту үрдісінде әдістерді қолданудың негізгі көздейтін міндеті-оқытудың жүйелі түрде сұхбатқа, әңгімелесуге құрылуы, оқушының білімді меңгеруде белсенді түрде жұмыс жасауы, басқалармен пікір таласы, қарым-қатынаста болуы, алға қойған мақсатты жеке оқушы емес, ұжым болып шешуі.Мұндай сабақты ұйымдастыру мұғалім мен оқушыдан үлкен белсенділік пен шығармашылықты, жауапкершілікті қажет етеді.
Зерттеу нысаны: қазақ тілі әдіс-тәсілдерінің үлес қосқан әдіскер ғалымдардың зерттеулеріне шолу.
Зерттеу болжамы: қазақ тілі сабағында әдістерді тиімді пайдалану арқылы оқушылардың білімге деген қызығушылықтарын арттыру, терең ойлау қабі- летінің белсенділігін қалыптастыру, оқытудың жаңа технологиясы арқылы жүзеге асып келеді.Қолдануға өте тиімді ғылыми негіздері ретінде Л.С.Выготский, Д.Дьюй, Ж.Пиаже еңбектерін атауға болады.Сын тұрғысы- нан ойлауды дамыту бағдарламасы әлемнің әр түкпірінен жмналған білім берушілердің еңбектерінің жиынтығы. «Сын тұрғысынан ойлауды дамыту» бағдарламасы: оқушылардың өз ойын еркін жеткізуге дайындайтындығымен, оқыту мен ұйымдастырудың тиімді әдіс-тәсілдерінің молдығымен, ғылыми теориялық тұжырымдамаларының тереңдігімен жүзеге аса бастаса оқушылардың білім деңгейлерін арттыруға әсері зор.
Әдебиет тізімі
1.Арғынов Х. Қазақ тілі методикасы -Алматы, 1969
2.Әбілқаев А.Қ. Қазақ тілін оқыту методикасы -Алматы, 1995ж.
3.Әлімжанов, Маманов Қазақ тілін оқыту методикасы -Алматы,
4.Байтұрсынов А.Тіл тағылымы -Алматы, «Ана тілі» 1992 ж.
5.Бадырақов Қ. Сәт сапар, жас ұстаз! -Алматы, «Ана тілі» 1992ж.
6.Бегалиев Т.Б., Мусаева С.А. Жас ерекшелік педагогикасы -Алматы,
Фолиант 2006ж.
7.Ботабаева Ұ.Ана тілінен дилактикалық материалдар -Алматы,«Рауан» 1992
8.Жеткізген Ж.Б. Қазақ тілін оқытудың тиімді әдістері -Алматы,«Кітап» 2006
9.Жұбанова М.Қ. Жұбановтың ұлттық дидактика хақында -Алматы, 2002ж.
10.Оразбаева Ф.Ш. Тілдік қатынас пен қатысым әдісінің ғылыми теориялық
негіздері -Алматы, 1996ж.
11.Оразбаева Ф.Ш., Рахметова Р.С. Қазақ тілін оқыту әдістемесі
-Алматы, 2005ж.
12.Оралбаева Н.Орыс тілінлегі мектептерде қазақ тілін оқыту әдістемесі.
13.Құлмағамбетова Қазақ тілін оқыту әдістемесі -Алматы 2000ж.
14.Қадашева Қ. Жаңаша жаңғыртып оқытудың ғылыми әдістемелік негіздері
-Алматы, 2007ж.
15.Қоянбаев Педагогика -Астана 2000ж.
16.Мұхамади Қ.Т. Қазіргі қазақ тіліндегі қимылдың тездік тәсілінің берілу
жолдары -Адматы, 1997ж.
17.Шалаханова А.Е. Балаларға қазақ тілін үйретуде ойын тәсілін қолдану
-Алматы, 2006ж.
18.Исабаев Ә.Қазақ тілін оқытудың дидактикалық негіздері -Алматы, 1993ж.
19.Сүлейменова Ж. "Оқушылардың оқу белсенділігін арттырудың тиімді
жолдары" // Қазақ тілі және әдебиеті 2002-№10
20.Кәрменбаева Б."Шеберліктің белгісі-түрлі әдісті болу"
//Тәрбие құралы 2005-№1
21.ҚАЗМУ хабаршысы 1998-№20-№25. б.33-36
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
.......................................3-4
І-тарау .Дидактика туралы түсінік
1.1.Дидактикадағы ... ... ... ... ... ... ... Тіл дамыту жұмыстарында қолданылатын әдіс-тәсілдердің тиімділігі
2.1.Тіл дамыту жұмыстарында әдіс тәсілдерді пайдалану жолдары.......20-24
2.2.Тіл сабақтарында қолданылатын әдістерді әдіскер ғалымдардың
жіктеу
жүйесі......................................................................
..........................24-26
Қорытынды...................................................................
.................................27-28
Әдебиет
тізімі......................................................................
..........................29
Кіріспе
Тақырып ... ... ... ... ... қолдауының
арқасында үкімет білім саласына көңіл бөле бастады.
Дегенмен 1990-1999 жылдар аралығында ... ... ... ... тек ... мемлекетіміздің кемшілігі дей алмаймыз.Мемлекет
басшылары да, ... ... ... ... келгенше
мектепке, білімге көңіл бөлуде.Білім туралы заңдар ... ... ... ... (1992, 1993, ... ... туралы
“Атамекен” (1992ж.) бағдарламасын енгізді, мемлекеттік Конституцияға
(1995ж.) баптар енуде, ... ... ... ... ... туралы баса айтылып, ауылдық жердегі мектептерді компьютерленді-руді
қолға алып, барлық мектеп жасындағы балаларды мектеппен қамтуды ... бәрі ... ... ... кеңейту үшін, олардың ... ... ... оқушылардың өз ой пікірін айтуға мүмкіндік ... ... ... өте тиімді болып келеді.
Тілді оқыту барысында барлық іс-әрекеттердің, жұмыстардың, қолданылатын
құралдар мен материалдардың-жалпы ... іске асуы үшін ... ... ... өзгеріп отыруын қадағалайды.Ол ... бір ... ... ... сан ... да, сапа ... да үнемі
өзгеріп отыруын қажет етеді.
Зерттеу мақсаты: оқу белсенділігін ... ... ... дағдысын
қалыптастыруда әдіс-тәсілдерді оқушылардың материалды тез және саналы түрде
түсінуін ұйымдастырумен бірге оқушылардың ойлау қабілеттерін дамытуда озат
мұғалімдер тәжірибесінде ... ... ... ... саралап,
жинақтауын мақсат еткен қазақ тілі пәнін ... ... ... ... әдістерді қолданудың негізгі көздейтін
міндеті-оқытудың жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... түрде жұмыс жасауы, басқалармен пікір таласы,
қарым-қатынаста болуы, алға қойған мақсатты жеке оқушы ... ұжым ... ... ... ... мен ... ... белсенділік пен
шығармашылықты, жауапкершілікті қажет етеді.
Зерттеу нысаны: қазақ тілі әдіс-тәсілдерінің үлес қосқан әдіскер
ғалымдардың зерттеулеріне шолу.
Зерттеу болжамы: қазақ тілі ... ... ... ... ... ... ... қызығушылықтарын арттыру, терең ойлау қабі-
летінің белсенділігін қалыптастыру, оқытудың жаңа технологиясы арқылы
жүзеге асып келеді.Қолдануға өте тиімді ғылыми негіздері ретінде
Л.С.Выготский, Д.Дьюй, Ж.Пиаже ... ... ... тұрғысы- нан
ойлауды дамыту бағдарламасы әлемнің әр түкпірінен жмналған ... ... ... «Сын ... ... ... оқушылардың өз ойын еркін жеткізуге дайындайтындығымен, оқыту
мен ұйымдастырудың тиімді әдіс-тәсілдерінің молдығымен, ғылыми ... ... ... аса ... ... ... арттыруға әсері зор.
1.Дидактика туралы түсінік.
1.1.Дидактикадағы оқыту әдістерінің теориялық негіздері.
Білім беру, жалпы білімнің даму ... ... ... ... ... ... ... педагогиканың негізгі ғылымы
болып табылады.Оны оқыту және ... беру ... деп ... ... ... деген сөзінен шыққан.Оның мағынасы білім беру ... ... ... ... “білдіремін” деген түсінік.
Дидактиканың негізгі қарастыратын мәселелері: оқытудың мазмұны, процесі,
әдістері, түрлері, заңдылықтары, принциптері т.б.
Дидактиканың ... ... ... бар. ... ... білім
беру яғни, оқыту процесі, оқытудың принципі, білім берудің мазмұны, оқытуды
ұйымдастырудың түрі.Сонымен әр ... ... ... ... ... бен ... өзара әрекетіне бағытталған, мақсат
көрсетілген процесс.Бұл процесс барысында балаларға ... ... ... ... дамыту іске асады.
б) Оқытудың принципі-оқыту процесінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... анықталады.Дидактикалық принциптер
оқушылардың таным қызметі және оқыту мақсаттарымен ... ... ... оқу ... ... ... ... қолданылатын
жалпы қағидалар болып табылады.
в) Білім берудің мазмұны.Жеке адамның жан-жақты дамуы және қалыптасуы үшін
меңгеретін білім, іскерлік, дағды ... ... ... ... ... ... түрі (формасы) дегеніміз-ұстаз бен шәкірттердің
арнайы ұйымдастырылған, белгіленген ... ... ... ... процесі.Оқытуды ұйымдастыру оның мазмұны, ... ... ... өзінің тарихы бар.Ол чехтің ұлы ұстаз ... Ян ... ... ... ... ... (1657ж.) деген
еңбегінде оқыту теориясының түйінді мәселелерін шешіп берді.Мектептерде
қолданылып жүрген оқытудың ... ... ... принциптерін
кезінде Я.А.Коменский ұсынған.
Я.А.Коменский білім беру мен оқыту ... жас және ... ... ... ... мен ... ... тығыз
байланыста болуын талап етті, оқытудың сынып-сабақ жүйесін белгіледі.
Орыс педагогі К.Д.Ушинский (1824-1871) Я.А.Коменскийдің еңбегін ... ... ... ... ... ... ... еуропалық білім беру ... ... ... ... ... ... ... ашты, қазақ жастарын
оқытты.Оның “Қырғыз ... ... ... өте құнды еңбек болып
саналған, ол өзінің құндылығын бүгін де жоғалтқан жоқ.
Кеңес дәуіріндегі дидактиктер, психологтар, ... ... ... пайдалы еңбекті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... процесіндегі ойлау туралы еңбектер
жазған, сөйтіп дидактикаға өз үлестерін қосқан ғалымдар.Олар шәкірттердің
ақыл-ой дамуының оқытудағы ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін зерттеген.
Одан бері де қазақстандық ғалымдар А.Байтұрсынов, ... ... ... т.б. ... ... түрлерін,
шәкірттердің танымдық іс-әрекеттерін белсендіре ... ... ... ... Л.В.Занков, П.Я.Гальперин т.б. оқыту мен
даму арасындағы байланысты тереңдете көрсеткен.Әсіресе олар қарым-қатынас
мәселелеріне көп ... ... ... озат ... ... Ш.А.Амонашвили, Е.Н.Ильин,
И.П.Волков, қазақстандықтар Р.Нұртазина, ... ... ... өз ... ... және қосып та жүрген азаматтар.
Сонымен жалпы оқытудың, білім берудің, орта білімнің тарихы ерте заманнан
басталып, “дидактика” деп ... күні ... ... ... ... ... ... әр ғылымның, оның ішінде білім туралы, оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... деген көзқарастағы қарама-қайшылық-тарихи объективті.Себебі
осындай өтпелі кезеңде жыртықты ... үшін ... ... ... ... шаруашылығына көңіл бөлетіні бегілі.Себебі, білімнің өндіргіш күш бола
тұра, берер нәтижесі тез ... ... ... ертеден қалыптасқан.Ол білімді екіге бөлуден туындаған:
материалдық білім және формальдық немесе интеллектуалды-классикалық білім.
а) Адамдарды тәжірибелік пайдалы білімдермен ... ... ... ... ... ... теориясы пайда болғаны белгілі.Бұл теорияны
жақтаушылар ... ... ... Дж.Каунте т.б. білімнің мазмұнын
таңдап алу негізінде үйренетін пәннің өмір үшін пайдаға жарарлық ... ... ... ... ... ... ... білім теориясы пайда болды.Мұны ... ... ... т.б. Олардың ойынша оқушыларға кең көлемде білім
берудің керегі жоқ, өйткені олар ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін, ойлауын, ауқымын жа-дында
сақтау қабілетін дамытатын материалдарды беру ... ... ... ... дұрыс.Бірақ бірінсіз бірінің күні жоқ. Сондықтан осы ... ... ... т.б. ... ... ... ... пікірдің дұрыстығын дәлелдеді. Мектептерде екі бағыттың екеуі де
пайдалануда.
Қазақстандағы мектеп жүйесі мен білім беру ... ... және ... ... ... ... болып біртіндеп дамыды.
Болашақта жалпы орта білім мына бағыттарда ... ... ... ... орта ... ... ... дамуы;
- жалпыға бірдей орта білім беру.Ол 10, 11, 12 жылдық болуы;
- арнайы орта білім беретін оқу ... ... ... ... ... ... оқу орындарының жұмыс істеуі;
- жекеменшік оқу орындарының ашылып, ... ... ... туғызу;
- жалпыға бірде орта, политехникалық, еңбек, кәсіптік білім беретін ... ... діни оқу ... ашылуына мүмкіндік беру.
Ата-ана осы бағыттың қалағанын баласының қабілетін, ... ... ... ... ... ... сол ... оқытуға мүмкіндік
алады.
Көп жағдайда жалпы орта білім, сол отра ... ... ... беріп, еңбекке баулып, балаларға кәсіптік бағда жасап, кәсіптік
білімнің әліппесін ... орта ... ... ... және
кәсіпке баулудың негізі- жалпы орта білім.Бәрі сол орта білім арқылы ... ... ... ... әдістерінің жіктелу жүйесі.
Әр кезеңнің өзіне сай оқыту ... ... ... заман талабына,
білімнің мазмұнына, оқытудың заңдылықтарына, баланың ақыл-ой, ... ... ... ... ... орай ... (жалқыдан
жалпыға), дедукциялық (жалпыдан жалқыға) әдістердің орны бөлек.Бұл жерде
анаииз (талдау), синтез ... ... ... интеграция
арқылы оқыту білімнің мазмұнын дұрыс түсінуге мүмкіндік береді.
Оқыту әдісі ... ... алу ... ... ... табиғатқа
байланысты.Ал табиғатты, қоршаған ортаны, әлеуметті қарым-қатынас арқылы
білеміз.
Сонымен педагогикалық ... ... нәр ... ... ... ғылыми таным, күнделікті ... ... ... ... ... ... ойға жетектейді, оқыту әдістерін
пайдалануға, қоршаған ортаны, әлеуметті, табиғатты зерттеуге итермелейді.
Ғылыми таным арқылы ... ... ... өте ... айтқандай
ғылыми танымның элементтері бастауыш сынып сабақтарында ... түрі ... ... ... ... ... т.б. пәндер арқылы
жалғасады.Мұнда да бақылау, ақпарат, талдау, болжау, ал- ... ... ... т.б. ... ... бұл ғылыми тұрғыда.
Ақпарат алмасу, пікір-сайыс, пікір-талас, ... ... ... ... ... ... ... ғылыми таным мен күнделікті
танымнан пайда ... ... ... ... түсіреді.
Осының нәтижесінде ұстаз бен шәкірттің оқыту, оқу қарым-қатынасы пайда
болып, оқыту әдістері айқындалады.
Күнделікті ... ... ... барлығы қолданады.Ал ғылыми
танымдық әдістерді қолдану әр ... ... келе ... ... ... материалдарын ғылыми тұрғыдан қарап, ғылыммен
байланыстыру қажет.
Дидактикалық ... ... ... ... танымдық қатынастың жолдары
арқылы күнделікті танымдық әдістер мен ... ... ... ... іске ... ... ... таным процесінен ғылыми таным процесіне
немесе ғылыми ... ... ... ... ... ... ... тиімді жолдарын іздестіреді, яғни ... ... ... ... оқыту әдістерінің өзінше қолайлы етіп ... ... іске ... ... ... оқыту әдістерінің негіздері болып
табылады.Сонымен:
1.Әдістердің оқыту заңдылықтары мен принциптеріне сәйкестігі.
2.Әр әдістің педагогикалық, ... ... ... ... ... ... баланың сана-сезімін қалыптастыруға қолдансақ,
түсіндіру әдісін баланың логикасын, ал ... ... ... ... ... ... ұстаз бен шәкірт қызметтестігін ұйымдастыруға бағыттылығы: қарым-
қатынас, іс-әрекет, оқып үйрену, үйрету.
4.Әдістің оқушылардың жас және дербес ерекшелігіне ... ... ... өмір ... ... дамуы, ес, қабілет т.б.
5.Әдіс ұстаздың жалпы ... ... ... ... және ... ... жеке басының қасиетіне байланысты.
6.Әдіс сабақтың мазмұнына және ерекшелігіне байланысты.Мысалы, математика,
физика пәндерін логикаға сүйеніп, ал ботаника, ... көру ... ... ... ... байланысты.Мысалы, зертханалық сабақтарда нұсқау,
тапсырма, кеңес беріп, тексеріп қорытындылауға болады.
8.Әдіс сабақ барысында жағдаятқа ... ... де ... нашар оқитын балалар үшін қайталап өтсе, жақсы оқитын оқушылармен
кеңесу арқылы өткізуге болады.
9.Әдістер өзара байланысты.Мысалы, дәрісте ... ... ... ... қолданылады.
10.Әдістердің таным сатылармен сәйкестігі.Мысалы, жаңа тақырып өткенде жаңа
білімді қабылдайды.Бұл жерде бір әдіс қолданылса, ал ескі ... ... әдіс ... әдісінің нәтижелі қолданылуы ұстаздың шығармашылығына, шәкірт-
тердің білімге деген құштарлығына ... де осы ... 10 ... ... дұрыс пайдаланылса оқыту әдіс-
тері дұрыс іске асады.
Оқыту әдістерінің атқаратын қызметі ұстаз бен ... ... ... ... ... ... мен ... білім беру-
ді ұйымдастырып дүниетанымын қалыптастырады.
Оқушы өзінің алған білімінің ... ... ... ... ... көтеріледі.Оның интеллектуалды қабілеті, дарыны, сезім мүшелері,
көруі, естуі, иіс сезуі, дауысы, жігері, рухани қажеттілігі, ... ... бәрі ... ... ... ... ... керекті оқыту
әдісін қолдануына дұрыс ықпал етеді.
Педагогикалық оқыту ... нәр ... ... ... ... ... таным, ақпарат алмасу болып табылады.Осылар баланы, ұстазды ойға
жетектейді, ... ... ... ... ... ... зерттеуге итермелейді.
Оқыту әдістерінің, тәсілдерінің, құралдарының өмірге сәйкес ... да ... ... ... тән ... бар, оған үлес
қосқандар да баршылық.
Орыс данасы Лев Толстой: «Жақсы дерлік те, жаман дерлік те бір әдіс ... ... ғана ... ... ... белгісі-түрлі әдісті
болу; керек орында жоқ әдісті табу да ... ... ... ... тырысу керек;оларды өзіне сүйеніш қолғабыс нәрсе есебінде қолдану
керек» дейді.
Әдіс турасында басқалардың да пікірлерін қорытып қысқасынан ... ... өз ... жақсы деген пікір болып шығады.Әдіс-керекшіліктен шығатын
нәрсе.Әдістің жақсы жаман ... ... ... ... ... қарай.
А.Байтұрсыновта ұсынған бірнеше әдіс-тәсілдер.
Жалқылау (Айырыңқы) әдіс-жалпылау әдіске ... ... ... жалпылау әдістен артықтығын қуаттайтын пікір 18-ғасырдың аяғында
туады.Бастап қуаттаушылар бұл әдістің ... ... ... ... баланы таныстырғанда, оның бөлімдерінен бастап таныстырмаймыз,
тұтас тұрған тұлғасында ... ... де ... ... ... ... ... тұлғасынан бастап үйрету керек дейді.Бұлайша
үйрету үшін ... ... ... ... алып балаға жаттату
керек.Мағынасыз әріпті жаттағаннан мағыналы сөзді ... ... әрі ... дейді.Бұл әдістің негізгі кемшілігі сөзді жаттау.
Ал жалпылау әдіске жан беріп ... ... ... ... ... да оқулық (әліппе) керек емес.Кез келген ... ... алып ... сөйлемдерді оқытып, оларды сөзге, сөзді буынға, буынды
әріпке бөліп таныстырса, бала оқуды үйреніп алады. Өйткені, ... ... бір ... ... ... ... дыбысты жалқылау әдіс пен дыбысты жалпылау әдіс қатар өркендеп,
сонан екеуі қосылып, ... әдіс ... ... әдіс ... ... ... бөлінеді.
«Шағын сөз» түрі. Мұның асылы балаларға шағындап алған әр сөздің оқуы мен
жазылуын білдіру.Мұны әуелі Погел, Томас, Белме ... ... ... әдіс ... ... ... ... көп сөзді оқып
кетуге жарайды.
«Жазу-оқу» түрі.Бұл әдісті қолдаушылар оқу ... ... ... ... жазудан бастау дұрыс дейді.Мұны былай дәлелдейді: «Жазу жоқ ... ... жазу ... ... ... жазу ... әдіс ... оның пайдасы, ықпалы зор болып, оқу мен жазу ... ... ... ... үйреткенде істелетін істің негізгі бес
түрі:
1) Балалармен әңгімелесу;
2) Оқуға үйретуге даярлайтын жұмыстар;
3) Сөзден дыбыстарды ... ... ... ... ... ... сөз ... соны оқу.
20-жылдары ресейлік Б.Е.Райков, К.И. Ягодовский, М.М.Пистрак ... ... ... эвристикалық, зерттеу, зертханалық
әдістерін ұсынады.
30-жылдары ресейлік М.М.Пистрак, П.Н.Щимбириев, ... ... ... ... ... ... ... кітаппен
жұмыс, зертханалық жұмысты ұсынды..
50-жылдары Д.О.Лордкнипанидзе әдістері топтастырып 3 түрін берді: сөздік,
кітаппен жұмыс, оқыту тәжірибелік.
60-жылдары Е.Я.Голант, С.Г.Шаповаленка, ... ... ... ... ... ... жаңа жіктеуін енгізді: сөздік, ... ... ... пен ... әдістер классификациясын (жіктеп-топтау) жа-
сағанда оқыту процесінде іске асырылатын дидактикалық ... ... ... жаңа ... ... ... дағдыны қалыптастыру, білімді
қолдану, бекіту, шығармашылық іс-әрекетін дамытуды ұсынды.
Оқыту әдісі дидактиканың ең ... ... ... ... ... ... ... сияқты, оқытудың жалпы мақсаттары және міндеттерімен
анықталады.Оқыту процесінің нәтижелі және сапалы болуы.
оқыту әдістерін тиімді шығармашылықпен жүзеге ... ... ... ... күні көп ... ұшырап отыр.
Оқыту әдістері туралы әртүрлі анықтамалар бар.Олар:
а) “Оқыту әдістері дегеніміз-оқытушы мен оқушылардың жұмыс істеу әдісі,
соның ... ... ... ... ... ... мен қабілеттілігі артады”.
б) “Оқыту әдістері деген-мұғалім мен оқушылардың бірлесе ... ... ... ... мен ... ... әрекет арқылы білім
алуы” (И.Д.Зверев).т.б.
Дидактика теориясында оқыту процесінің мәні ұстаз бен шәкірт ... екі ... ... ... ... ... ... түрінде болады, яғни оқушының өзінің белсенді рөлі
де болуы керек.
Оқыту әдістері өте көп.Ол пәнге, тақырыпқа, ... ... ... ... шеберлігіне, сабақтың керекті құрал-жабдықтарымен
қамтамасыз етілуіне т.б. байланысты.Сондықтан оқыту ... ... ... ... ... астам түрі бар.Әдістерді
топтап–жіктеу ғалымның көзқарасына байланысты.Олар әдістерді қай тұрғыдан
алып ... ... ... ... Ю.К.Бабанский,
Р.Г.Лемберг т.б. ұсынған оқыту әдістерінің жүйеленуі-әдістердің ең ... ... ... (әңгіме, кеңес, дәріс, кітаппен жұмыс),
көрнекілік (иллюстрация, ... ... ... әдістерде сөзге, көрнекілікте көркемдік бейнеге, ал тәжірибеде іс-
қимылға сүйенеді.Оқыту әдістерін қолдана отырып, мынаны есте сақтағанымыз
жөн.Бала есту ... ... ... 20 ... көру ... ... пайызын, сөйлеу қабілеті арқылы 90 пайызын қабылдайды.
Бүгінгі мектептерде ауызша, көрнекілік, тәжірибелік ... ... ... ... ұстаздар В.Ф.Шаталов, С.Н.Лысенкова, т.б. бұл
әдістерге жаңа мән беруде.
Топталып-жіктелудің тағы бір кең тараған түрі-оқыту ... ... ... ... сай ... бағытты ұстағандар И.Я.Лернер,
М.Н.Скаткин.Олар оқыту әдістерінің бес ... ... ... ... ... ... ... әдісі, оқулықпен жұмыс
істеу, жазбаша жаттығулар);
б) Қайталау (жаттығу, әңгіме, өз сөзімен айтып ... ... ... ... ... ... ... дәлелді түрде
баяндауы);
г) Ізденіс түрлері (байқау, жоспар жасау, эвристикалық әңгіме);
д) Зерттеушілік (тәжірибе, байқау, ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру әдістері.Оған сөздік (әңгіме,
дәріс, семинар, ... ... ... ... ... ... ... кино), индуктивті, дедуктивті,
репродуктивтік, мәселелік немесе өз ... ... ... ... ... процесінде оқытудың іс-әрекетін ынталандыру әдістері.Бұл ... оқу ... ... ... ... ойындар, оқу кезінде қолайлы
жағдаят туғызу, оқушыға қажетті ... қоя ... ... ... жатады.
в) Оқыту процесіндегі оқу-танымдық іс-әрекетінің тиімділігін бақылау және
өзін-өзі бақылау әдістеріне: ауызша тексеру, машинамен тексеру жатады.
Ұстаз сабақ өткізген кезде таза бір ... ғана ... ... ... нәтижесінде өтеді.Оның үстінде әрбір әдіс жеке элемент-
терден ... ... деп ... ... ... ... ... тәсілдеріне: оқыған кітапқа жоспар жасау, қайта айтып беру ... т.б. ... ... ... ... ғана ... ... мектептің оқу
материалдық және техникалық базасына да байланысты.Оқыту ... және ... ... ... оқу ... ... мектеп зертханаларының, оқу кабинеттерінің түрлі көрнекті және
техникалық құралдармен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... және ... дамуы мен
тәрбиесіне бағытталған шәкірт пен ұстаз арасындағы бірлесіп жүргізілетін іс-
әрекеттің ... ... ... ... ... ... тәсілдерінен тұрады.Тәсіл-әдістің құрамды
бөлігі.
Қазақ тілін оқытудың негізгі мақсаты-тіл үйрету, яғни оқушыларға ... ... жазу ... ... грамматикалық формалар мен
сөйлем құрылысын меңгерту.
Оқушыларға қазақ ... ... ... ... жету ... мұғалім
сабақтың түріне қарай әртүрлі әдістерді орынды қолдануы керек.Оқушының
тілін дамыту әдістерін сөз ... ... оның ... ... ... ... ... тоқтала кеткен жөн.
Оқытудың жалпы әдістеріне, оның тарихи даму тұрғысынан алып қарайтын
болсақ, оқыту ... ... 3 ... ... ... немесе екінші тілді тікелей оқыту.
3.Аралас.
Аударма әдісі ана ... ... ... ... ... ... ... тіл сөздерінің мағынасы ана тіліне
аударылады да, ... ... ана ... ... құрылысымен
салыстыра оқытылады.
Аударма әдісі сөйлем мүшелерінің орын тәртібін, сөздердің байланысу
жолдарын, қазақ тіліндегі ... ... ... дара ... ... көздейді.
Натуралды әдісті ХІХ ғасырдың 70 жылдарында алғаш рет педагог Берлиц
қолданды.Мұғалім өзге ... ... ... ... ... ... көрсетіп, оның атын атап сосын оларға қайталатып отырған.Мұғалім бұл
әдісті қолданғанда, оқушының есту, көру ... ... ... жоғарыда аталған екі әдісті тиімді түрде бірге ... ... ... тиімділігін ... ... ... ... ... ұғымдағы оқытудың жалпы ... ... ... әрқайсысы да түрлі жекелеген әдіс-тәсілдер арқылы жүзеге
асады.
Ғылымда ... ... ... ... қазақ тілін оқыту
тәжірибесін жинақтай келе, төмендегідей ... ... ... ... ... ... жалқылау, жалпылау әдістері,
әңгімелесу, еліктеу, жаттықтыру, оқушының ана тілінің материалын пайдалану
әдісі, көрнекі ... ... ... құралды қолдану, сөйлеуге
үйрету үшін пайдалану ... ... ... ... ... қолдану сабақтың
мазмұнына, мақсатына байланысты шешіледі.
Баяндау ... ... ... беруші болғандықтан, ол сабақта
оқушыға ... ... ... ... негізінен мұғалімнің баяндауы
арқылы жүзеге асады.Мұғалім баяндаған жаңа ... ... ... ұғу
үшін, мұғалімнің баяндауына түрлі талаптар қойылады.
1.Мұғалімнің сөзі анық, нақтылы болу ... өз ойын ... ... білу ... сөзінің анық болуы оқушының жаңа тақырыпты
тез түсінуіне жағдай жасайды.Сабақтың нәтижелілігі ... ... ... ... ... етеді.
2.Мұғалімнің баяндауы, сөзі әдеби тілдің нормасына сай ... ... ... ... ... ... сөйлеуді алдымен
мұғалімнен үйренеді.
3.Мұғалімнің өз ойын оқушыға жүйелі түрде жеткізе білуі оқушының оны
жақсы ... ... ... ... ... ... жағынан
байланысты, жүйелі болуына негіз болады.Мұғалім баяндауының жүйелі болуы
оқушының материалды тез, ... ... ... ... баяндау тәсілін дұрыс қолдана білуі қажет.Баяндау тәсілінде
мұғалім өз дауысына , үніне ... ... ... да ... ... ... уақытқа да үлкен мән беруге тиісті.Мұғалімнің
баяндау мезгілін дұрыс, дәл белгілеуінің ... өте ... ... ... мұғалім баяндау мезгілін дұрыс ... ... ... өте ... мән ... ... ... баяндау әдісімен тікелей байланысты.Алайда бұлардың
өзіндік ерекшелігі бар.Баяндву ... ... ... ... ... ... ... де мұғалім сөзі, баяндауы арқылы ... ... ... тек ... ... баяндап қана қоймай, оны оқушы
санасына жеткізуге, оқушы оны жақсы түсінуіне көңіл ... ... ... ... ... ... алатын өзіндік
белгілі орны бар.Еліктеу әдісі оқушының ... дәл ... ... ... әдіс ... ... ... да
көп қолданылады.
Еліктеу әдісі қазақ тіліндегі дыбыстарды дұрыс айтуға жаттықтыру кезінде
өте керек.Қазақ тілінің өзіне тән дыбыстарды (ә, ө, ү, ұ, қ, ң, ғ, һ) ... ... ... оқушы оның қалай айтылуын алдымен мұғалім- нен
естіп, соған еліктеп үйренуі керек.Кейін оны ... ... ... ... ... бекітуге де болады.
Еліктеу тәсілінің жақсы ... ... оны ... ... ... жеңіл, ерекше дайындықты, қиын құралдарды керек
етпейді.Еліктеу әдісін қолдану-оқыту үшін де, ... үшін де өте ... ол көп ... ... ... ... ... әр сабақта,
жұмыстың барлық түрімен байланысты өте кең дәрежеде қолданылатын белсенді
тәсіл.Бірақ бұл тәсілдің ... ... ... ... қажет.
Жаттықтыру тәсілі оқушының тілдік материалды қолдануын әдетке айналдыруды
көздейді.Ол үшін оқушы ... ... ... ұтымды пайдаланып, оны
сөйлеуде қолданудың ... ... ... ... ол сөйлеуге
оқушының ұзақ, жиі жаттықтыру ғана іске асады.
Көрнекілік әдсі.Бұл әдіс-оқушылардың тілін дамыту, ... ... үшін ... ... бірі.Оқушылардың материалды саналы түрде
түсініп, есінде берік сақтауын қамтамасыз етуде көрнекіліктің мәні ... айта ... ... ... ... ... қатысуы арқылы
жаңа ұғым адам ... тез ... ... те сақталады», дейді
Ми шабуылы әдісі-туындаған мәселені шешу үшін аз уақыт ішінде ... ... «Ми ... ... екі ... тұрады:
1) оқушылардың белгіленген мәселелер жөніндегі ойлары мен идеяларын
жинақтау.2) идеяларды «эксперт» тобының талдауы және ... ... ... ... ... ... салынбайды;
- басқарушылар және бағынушылар болмайды;
- әр түрлі мазмұндағы пікірлер неғұрлым көп ... ... ... ... мол ... ... олардың пікірлерін, идеяларын мадақтап, мақтап отыруы
қажет;
- қысқа және жүйелі түрде жеткізілуі керек.
Эвристикалық немесе «Сократ» ... ... ... ... ... ... ... әңгіме әдісі оқушылардың алдында
алған білімге ... ... ... ғана ... екі жолы бар: ... ... тіл ... талдауға
көшу), дедуктивті (тіл фактілерін тадау арқылы ... ... ... ... ... қолданылатын әдіс-тәсілдердің
тиімділігі.
2.1.Тіл дамыту жұмыстарында әдіс-тәсілдерді тиімді пайдалану жолдары
Әдіс пен тәсілдің ... ... ... асуы ... ... ... ... туралы көптеген монографиялық еңбектер, жекелеген
ғылыми және практикалық сипаттағы мақалалар ... ... ... ... ... ұйымдастыру», М.Махмутовтың «Қазіргі сабақ»,
И.Д.Зверевтің «Қазіргі сабақ: ізденістер, проблемалар, шешіністер», «Сабақ
ол ... ... ... ... ... айтуға болады.
Жаңашыл-педогогтар В.Ф.Шаталов, Ш.А:Амонашвили, С.Н:Лысенкова т.б. іс-
тәжірибелерінен қазіргі сабақ қандай ... ... ... сұрақтың жауабын
табуға болады.
Сабақтың типтері мен түрлерін М.Махмутов төмендегіше берген:
а) Жаңа оқу материалын оқып-үйрену сабағы.Бұл ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың ізденіс,
жұмыстануы негізінде өткізілетін сабақ түрлері жатқызылады.
ә) Білім, іскерлікпен ... ... ... ауызша, жазбаша
жаттығу, Оқушылардың өз бетімен ... ... ... ... ... сабақтар өткен материалды іштей
байланыстыру, қайталау, жүйелеу, қорытындылау мақсатымен жүргізілетін сабақ
в) Аралас сабақ.Сабақтың бұл түрі ... ... ... бар ... ... ... Білім, іскерлік пен дағдыны бағалау, бақылау сабағы.Бұл сабақтар
көбінесе ... ... ... ... бір ғана оқушыға
да немесе бүкіл ... да ... ... ... ... ... тұрақты емес, сабақта алға
қойылатын мақсатқа жету үшін қолданылатын әдіс-тәсілдер әрқашан да ауыспалы
сипатта болады деп есептейді де, ... ... ... оның ... мен ... ... ортақ болады деп көрсетеді.
Тіл дамыту-тіл үйрету мәселесіндегі басты жұмыстардың бірі болып
есептеледі.Оқушының ... және ... ойын ... ... үлгі ... ... ... тарихын, проблемаларын, стилистикасын,
орфографиясын, лексикасын, пунктуациясын жақсы біліп, ... ... ... ... ... кандидаты, доцент К.Жақсылықова жиі айтып жүр.
Әр мұғалім қазақ тілі сабағында тіл дамыту жұмыстарын шығармашылық мәнде
жүргізіп, ... ... ... ол оқушының тіл үйренуіне үлкен жағдай
жасайды.Демек, оқушылардың тілін дамыту ... ... ... ... оқушы қай пәнді оқып үйренсе де, ол өзінің ... ... ... ... күнбе-күн сөйлеп, ойын қалыптастырып отырады.
Сондықтан қазақ тілі сабақтарындағы тіл дамыту жұмыстары ... ойын ... ... дамыту жұмысы негізінен әр түрлі
бағытта жүргізіледі.Олар-мәдени, әдеби сөйлей ... ... ... оқу дағдыларын қалыптастыру, лексикалық жұмыстар жүргізу арқылы
оқушының ... ... ... сөз тіркестерін және сөйлем құрау жолдарын
меңгерту, сауатты сөйлей білуге әрі жазбаша ... ... ... тіл ... ... ... мазмұны осы мәселелер айналасында
қарастырылып, іске асырылады.Ауызекі сөйлеу тілін жақсы меңгерген, оған
жаттыққан ... ойын ... да ... ... бере алады.
Оқушыға мәнерлеп оқудың, әдемі сөйлеудің ... ... өзі ... ... сөйлеу дағдысын қалыптасыруда дыбыстар мен сөздерді
дұрыс айтуға ... ... ... ... ... сөйлеу тілі- не
жаттықтыру, өлеңдер, мақалдар, жұмбақтар, жаңылтпаштар, мәтіндер ... ... ... сияқты жұмыстар жүргізудің мәні бар.
Тіл үйренудегі басты шарттардың бірі-сөздік қорын байыту.Сөздікпен жүйелі
жұмыс жасау мұғалімнің оқушымен күнделікті жүргізілетін жұмысының ... ... ... жоғары сыныпты бітіргенге дейін оқушының
сөздік жұмысына арнаған дәптері болуы тиіс.Сөздік жұмысы ... ... ... ... ... келешектегі білімін еске ала
отырып жүргізілуге міндетті.
Оқушы өзінің үйренген сөзін ауызекі сөйлеу тілінде ... ... ... дамыту бағытындағы ең үлкен жетістігі.Бұл жөнінде Л.Н.Толстой: «Балаға
үйренген сөзін қолдана білуіне жағдай туғызу керек,-дей ... ... ... ... ауызекі сөйлеу тілінде бір рет қолдана білсе,
ол оның жеке меншігіне айналады»,-деп айтқан екен.Демек, сөзді орынды жерде
қолданып оның ... ... ... бала өз бетімен сөйлем ... ... ... ... де ... ... ... сөзсіз.
Сондықтан сөздік жұмысын дұрыс ұйымдастырып, баланың сөз байлығын арттыру
әрбір тіл үйретуші мұғалімнің жауапты жұмысы.
Профессор А.Жүнісбековтың ... ең жиі ... 1000 ... тіл ... адам сол ... еркін сөйлеуге мүмкіндігі бар.Бұл
айтылып отырған сөздік ... тек қана тіл ... ... ... ... ортасындағы күнделікті тұрмыс тіршілікте жиі
қолданылатын белсенді ... ... ... ... ... ... тілі ... жоғарыда аталып өткен жұмыс
түрлері жүйелі түрде ұйымдастырылып ... ... өз ойын ... ... ... айта ... мүмкіндігі мол.
Сондықтан қазақ тілін оқытатын әрбір мұғалім оқу ... ... ... ... ... ... дұрыс жауап беруге, ауызша
тапсырмалардың мағынасын түсініп сөйлеу барысында орынды ... тіл ... ... ... өз ... ... ... тілі сабағы әрі тартымды, әрі қызықты, әрі сапалы болуы әр пән
мұғалімдерінің өзіне, білім ... ... ... байланысты.Оқу-
тәрбие негізі-сабақ.Сондықтан сабақ тартымды, ... ... ... және ... ... ... ... сабақты дұрыс жоспарлап мақсатын нақты белгілеп алмайынша
дегеніне жете алмайды.Сабақтың мазмұнын, ... ... ... ... ... ойластыруы қажет.Сабақты жоспарлауға қандай негізгі талаптар
қойылады.Олардың жобасы төмендегідей:
1.Оқушылардың сабаққа бар ... ... және ... ынта-жігермен
тыңдауын ұйымдастыру.
2.Сабақтың тақырыбына сай мақсатын нақтылай білу.
3.Оқытушының тақырыпты терең және жан-жақты меңгеруі.
4.Мұғалімнің материалды жеткізу шеберлігі, сезімі, тиімді әдіс-тәсілдері.
5.Көрнекі құралдардың ... ... ... жеке ... ... ... әртүрлілігі.
7.Осылардың ең бастысы-сабақтың жүйелілігі.
Оқытушының іскерлік сапасына төмендгідей талап-міндетер қойылады:
- Сабақтың мақсаты айқын болуы.
- ... ... әрі ... ... ... қозғап пікір-сайыс туғыза білу.
- Баяндау тәсілі жүйелі әрі қисынды болуы.
- Көрнекі құралдардың ... ... ... қолдану.
Қазақ тілі сабағында әдістерді тиімді пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... қабілетінің белсенділігін
қалыптастыру, оқытудың жаңа ... ... ... асып ... бағдарламаның қолдануға өте тиімді ғылыми негіздері ретінде
Л.С.Выготский, Д.Дьюи, ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасы әлемнің әр түкпірінен жиналған ... ... ... «Сын ... ... дамыту»
бағдарламасы: оқушыларды өз ойын еркін жеткізуге дайындайтындығымен.Сабақты
өткізу барысында ... ... үш ... ... ... ... ... сапалы сабақ өткізуіне мүмкіндік туғызу; оқыту
мен ұйымдастырудың тиімді әдіс-тәсілдерінің молдығымен; ғылыми ... ... ... В.В:Давыдов жасаған жүйесінің көздеген мақсаттарына жету
тек баланың белсенділігіне байланысту.Осыған орай, бұл жүиенің ... де ... ... ... ... ... көздейді.
Әрбір ұстаз өз Отанын шексіз сүйетін, білімді, іскер, адамгершілігі мол,
парасатты, мәдениетті жан-жақты ... ... ... ... әр түрлі әдіс-тәсілдерді пайдалану.
Ана тілін қадірлеу, оның ... ... ... ... ... ... ... тілді үйрету-тіл үйретуші мектеп мұғалімнің
ардақты борышы.
2.2.Тіл ... ... ... ... ... жіктеу
жүйесі.
Дидактика ілімінде оқыту әдістерін топтауда бірізділік жоқ.Ғалымдар оқыту
әдістерін әр түрлі топтастырады.Атап айтқанда, И.А.Кайров, Н.К.Гончаров,
Б.П:Есипова, ... ... ... ... ... ... мынадай 9 түрі бары айтылған:
1.Мұғалімнің баяндауы мен лекциясы
2.Мұғалімнің оқушылармен әңгімесі
3.Мұғалімнің тәжірибелерімен оқытылатын затты көрсетуі
4.Картиналармен, ... ... ... ... ... және ... да кітаптарда оқушылардың өздігінен білім алуы
7.Оқушылардың өздігінен бақылауы, ... ... ... ... ... ... ... ауызша, жазбаша және практикада
сынау.
И.Я.Ларнер мен ... ... ... 5 түрін көрсетеді:
Түсіндіру-сипаттау әдісі, әңгіме, лекция, көрсету, оқулықпен жұмыс істеу,
жазбаша жаттығулар.
Қайталау-жаттығу, әңгіме, өз ... ... ... ... ... ... ... баяндауы, экскурсия.
Ізденіс түрлері-эвристикалық әңгіме, байқау, жоспар жасау.
Зерттеушілік-тәжірибе, байқау, сыныппен жұмыс, ... ... ... тілін зерттеуші әдіскер-ғалымдар ... ... ... ... ... ... беруде мынадай оқыту әдістерін
пайдалануды тиімді деп санайды:
- ... ... ... ... ... ... Ә.Исабаев болса, қазақ тілінен білім беру әдістерін былайша топтайды:
Қазақ тілін практикалық жақтан үйрету әдістері ... ... ... ... өту ... түсініксіз сөздерді үйрету әдісі)
Қазақ тілін теориялық жақтан үйрету әдістерін ... ... ... ... ... ... ... кітапты пайдалану әдісі)
Қазақ тілін теориялық және ... ... ... әдістері
(фонетикалық талдау әдістері, ... ... ... ... ... ... ... түрін өзгерту әдісі, диктант жазу әдісі)
З.Бейсембаева мына әдістерді көрсетеді: табиғи әдіс, сұрақ-жауап ... ... ... мен ... ... ... ... әдісі.
Профессор Н.Оралбаева, К.Жақсылықова «Орыс тіліндегі мектептерде қазақ
тілін оқыту әдістемесі» оқулығында қазақ тілін оқытумен ... ... ... ... түсіндіру, ойландыру, жалқылау, жалпылау,
әңгімелесу, еліктеу, ана тілімен салыстыру, топ, экскурсия әдісі.
Ж.Сүлейменова әдістерді жалпы дидактикалық және жеке ... деп екі ... ... ... ... ... хабарлау немесе сөз әдісі
(баяндау, түсіндіру, пікірталас); ... ... ... әдіс ... ... ... әдіс (жаттығу,
тәжірибе жасау, экскурсия), кітаппен жұмыс жасау әдістерін жатқызады.
Жеке пәндік топқа ана ... ... ... салыстыру (еліктеу, аударма,
грамматикалық талдау, коммуникативті-ситуативтік, ... ... ... ... ... ойын әдісін
жатқызған.
Әдіскер - ғалым К.Назарғалиева оқыту процесіндегі негізгі мақсат-таным-
білімді меңгеру және меңгерту, оқытушы мен ... ... ... оқыту әдістерін саралауға өзге ... осы ... ... тиісті деп, оқыту әдістерін екі топқа бөліп топтастырады.
Оқыту әдістері:ауызша баяндау, информациялық хабарлау, түсіндіріп оқыту,
әңгімелеу, демонстрациялау, ... ... ... ... ... ... қосымша материалмен жұмыс,
жоспарлау, бақылау, зерттеу, графикалық жұмыс, оқыған материалын баяндау.
Қазақ тілін оқыту әдістемесінде тілді қатысымдық ... ... ... ... ... ... ... кеңейтуді осы бағытта жүзеге асыру
қажеттілігі маңызды ... ... ... ... ... ... мәні мен ... орнын ажыратып, айқындау-қазіргі
көкейкесті мәселе.Тілді үйретуге қатысты ... сөз ... ... ... мәселенің бірі осы-қатысым әдісі.
Қорытынды
Қазақ тілін оқыту әдіс-тәсілдерінің қолдану жолында ХХ ғасырдаң бас кезі,
әсіресе, оның алғашқы он ... ... ... ... орын алады.Өйткені
бұл кезеңде көрнекті ғалым-ұстаздардың, қоғам қайраткерлердің, ... ... ... тілдің ерекшелігіне, оны оқыту мәселесіне,
қазақ тілінің қоғамдағы орны мен әлеуметтік мәніне ... ... ... кемде-кем.Олардың қатарына А.Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Махмутов
т.б. жатады.
Әр кезеңнің өзіне сай оқыту әдістері ... ... ... ... мазмұнына, оқытудың заңдылықтарына, баланың ақыл-ой, ... ... ... ... жоқ.Осыған орай индукциялық (жалқыдан
жалпыға), дедукциялық (жалпыдан жалқыға) әдістердің орны бөлек.
Дидактикалық түрде негізделген оқыту әдістері танымдық қатынастың жолдары
арқылы ... ... ... мен ... ... ... арқылы іске асады.Жаңашыл ұстаздар күнделікті таным процесінен
ғылыми таным процесіне ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды үйретудің тиімді жолдарын іздестірсе яғни
индуктивті-дедуктивті, дедуктивті-индуктивті әдістерді пайдалану өте ... ... ... ... осы ... ... қазақ тілін оқыту
тәжірибесін жинақтай келе, төмендегідей әдіс-тәсілдерді ... ... ... ... ... жалқылау, жалпылау әдістері,
әңгімелесу, ... ... ... ана ... ... ... көрнекті құралды пайдалану, техникалық құралды қолдану, саяхаттарды,
сөйлеуге үйрету үшін пайдалану әдістері.
Оқушы өзінің алған ... ... ... ... ... ... ... интеллектуалды қабілеті, дарыны, сезім мүшелері,
көруі, естуі, иіс сезуі, дауысы, жігері, рухани қажеттілігі, эмоциясы, т.б.
күшейеді.Осының бәрі баланың ... ... ... ... керекті оқыту
әдісін қолдануына дұрыс ықпал етеді.
А.Байтұрсынұлы қолданған және зерделеп, жүйелеген әдістер
А.Байтұрсынұлы қолданған, ... ... осы ... ... ... күні ... ... негізгі әдіс болып келе жатқаны бәрімізге ... ... оңай оқу ... ... ... ... кезінде алып отыру
үшін, балаға жұмысты әліне қарай шағындап беру мен ... ... ... ... ... бүгінгі оқыту ісіндегі қолданып жүрген әдістеріміз, ұсынылып
отырған жаңа технологиямыз дәл осы ... үшін емес пе? Ал бұл ... 1928 ... ... қана ... жоқ, ... да ... тізімі
1.Арғынов Х. Қазақ тілі методикасы -Алматы, 1969
2.Әбілқаев А.Қ. Қазақ тілін оқыту методикасы -Алматы, 1995ж.
3.Әлімжанов, ... ... ... ... ... -Алматы,
4.Байтұрсынов А.Тіл тағылымы -Алматы, «Ана тілі» 1992 ж.
5.Бадырақов Қ. Сәт ... жас ... ... «Ана ... ... Т.Б., ... С.А. Жас ... педагогикасы -Алматы,
Фолиант 2006ж.
7.Ботабаева Ұ.Ана тілінен дилактикалық материалдар -Алматы,«Рауан» 1992
8.Жеткізген Ж.Б. Қазақ тілін ... ... ... ... 2006
9.Жұбанова М.Қ. Жұбановтың ұлттық дидактика хақында -Алматы, 2002ж.
10.Оразбаева Ф.Ш. ... ... пен ... ... ғылыми теориялық
негіздері -Алматы, 1996ж.
11.Оразбаева Ф.Ш., Рахметова Р.С. Қазақ ... ... ... 2005ж.
12.Оралбаева Н.Орыс тілінлегі мектептерде қазақ тілін оқыту әдістемесі.
13.Құлмағамбетова Қазақ тілін оқыту ... ... ... Қ. Жаңаша жаңғыртып оқытудың ғылыми әдістемелік негіздері
-Алматы, 2007ж.
15.Қоянбаев Педагогика ... ... Қ.Т. ... қазақ тіліндегі қимылдың тездік тәсілінің берілу
жолдары -Адматы, 1997ж.
17.Шалаханова А.Е. Балаларға қазақ тілін үйретуде ойын тәсілін қолдану
-Алматы, 2006ж.
18.Исабаев Ә.Қазақ тілін оқытудың ... ... ... ... Ж. ... оқу ... ... тиімді
жолдары" // Қазақ тілі және әдебиеті 2002-№10
20.Кәрменбаева Б."Шеберліктің белгісі-түрлі ... ... ... ... хабаршысы 1998-№20-№25. б.33-36

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дидактика жөнінде түсінік4 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың математикалық түсініктерін дамытуда дидактикалық ойындарды қолдану33 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың қарапайым математикалық түсініктерін оқытудағы жалпы дидактикалық принциптер28 бет
Мектепке жасына дейінгі балалардың математикалық түсініктерін дамытуда дидактикалық ойындарды қолдануға сипаттама24 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет
Балабақшадағы дидактикалық ойын7 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Бастауыш сыныпта оқыту процесінде мұғалімнің дидактикалық қағидаларды қолдану теориясы58 бет
Бастауыш сыныпта қолданылатын дидактикалық материалдар кешені38 бет
Болашақ мұғалімнің дидактикалық дайындығы33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь