Қазіргі таңда аймақтық саясатты жүргізу мәселелері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І Нарық жағдайындағы аймақтық саясатты жүргізу мемлекеттік басқару обьектісі ретінде
1.1. Қазіргі кезеңдегі аймақтық саясаттың жүргізудің теориялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Басқару аймақтық саясатты жүзеге асырудың негізгі құралы ретінде ... ...9
1.3. Аймақтық саясатты басқарудың шетелдік тәжрибесін пайдалану мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

ІІ Нарық жағдайындағы аймақтық саясатты жүргізудің даму бағыттары
2.1. Аймақтардың дамуындағы экономикалық қауіпсіздік мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.2. Индустриялық.инновациялық стратегияның аймақтарда жүзеге асыру барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

ІІІ Қазақстандағы аймақтық саясатты жүргізудің тиімділігін арттыру жолдары
3.1. Қ.Р. аймақтық саясатты жүргізу жолдары және оны жетілдіру ... ... ... ... 27
3.2. Аймақтардың дамуының қазіргі жағдайы және оны жетілдіру ... ... ... ... .30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34

Пайдалынылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
Кіріспе.
Қазақстанның қазіргі заманғы дамуы экономикалық одан әрі интеграциалануы, экономикалық және әлеуметтік процестердің өзара байланысуының күшеюмен, елдің экономикалық біртұтас әлеуметтік -экономикалық комплекске айналуымен сипатталады. Сондықтан да, оның дамуын стратегиялық жоспарлау біртұтас экономикалық қана емес, сонымен бірге республиканың аймақтық саясаттың дамуын да қамтуы тиіс. Осыған байланысты аудан мен облыстың экономикасының дамуының жинақталған жоспарын құру әдістемесімен методологиясын жетілдіру мәселесі елдің экономикасын стратегиялық жоспарлау жүйесімен өзара байланысты, жоспарды экономикалық дайындау жүйесін құру қажетті өзекті мәселесі болып табылады.
Әлеуметтік - экономикалық дамуының аймақтық стратегиялық жоспарларын басқаруды жетілдіру басты бағыттарының бірі, эконмикалық жоспарлау жүйесіндегі аймақтық комплексті жоспарлаудың ролін арттыру жатады. Өйткені, мемлекеттің экономикалық саясатының жалпы міндеттері облыстар, аудандар мен қалалардың денгейінде нақтыланады.Аймақтың комплексті жоспарлар Қазақстан Республикасының экономикасының даму жоспарының базисі болып табылатын, республиканың облыстары мен қалалары , аудандарымен ауылдарының экономикалық және әлеуметтік даму жоспарларының критериі жоспарлардың өзара байланысты
Аймақтардағы күрделі әлеуметтік - экономикалық проблемаларды және аймақтық мақсатты бағдарламалары мен ведомстволардың арасындағы процестерді шешуге, қоршаған ортаны қорғау мен өндірістік, әлеуметтік инфрақұрылымдардың дамуын есепке ала отырып, жергілікті ресурстарды комплексті пайдалану мен әлеуметтік даму мәселелерін шешуге бағытталады.
Аймақтық бағдарламалардың негізгі көрсеткіштері түгелдей кешенді стратегиялық жоспарға еңгізіледі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1. «Аймақтың экономикасын басқару» Алматы 2005ж
2. ҚР әлеуметтік – экономикалық дамуының 2005 – 2007 жылдарға арналған орта мерзімді жоспары. ОҚО Статистика агентігі. Шымкент, 2005*.
3. Танкиева. «Жергілікті экономиканы басқару» Алматы-2007ж
4. Бердалиев К.Б. «Основы управления экономкой Казахстана». Алматы, Экономика, 1998г
5. Саиров.Е.Б. «О региональном развитии и региональной политике в Казахстане» Саясат, №2, 2001г
6. ОҚО « 2005 – 2007 жылдарға арналған стратегиялық бағдарламасы» ОҚО Экономика және бюджетті жоспарлау департаменті. Шымкент, 2005.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Қазіргі таңда ... ... ... ... Қазіргі таңда аймақтық саясатты жүргізу мәселелері
Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
..........................................3
І Нарық жағдайындағы аймақтық саясатты ... ... ... ... ... кезеңдегі аймақтық саясаттың ... ... ... аймақтық саясатты жүзеге ... ... ... ... ... басқарудың шетелдік тәжрибесін пайдалану
мәселелері..................................................................
.............................................13
ІІ Нарық жағдайындағы ... ... ... даму ... ... ... ... қауіпсіздік
мәселелері..................................................................
.............................................18
2.2. Индустриялық-инновациялық стратегияның аймақтарда ... ... ... ... ... жүргізудің тиімділігін арттыру жолдары
3.1. Қ.Р. ... ... ... ... және ... Аймақтардың ... ... ... және ... қазіргі заманғы дамуы экономикалық одан ... ... және ... ... ... күшеюмен, елдің экономикалық біртұтас әлеуметтік
-экономикалық ... ... ... ... да, ... ... жоспарлау біртұтас экономикалық қана емес, ... ... ... ... ... да ... ... Осыған
байланысты аудан мен облыстың экономикасының дамуының жинақталған ... ... ... ... ... ... экономикасын
стратегиялық жоспарлау жүйесімен өзара байланысты, жоспарды экономикалық
дайындау жүйесін құру ... ... ... ... табылады.
Әлеуметтік - экономикалық дамуының аймақтық стратегиялық жоспарларын
басқаруды жетілдіру басты бағыттарының ... ... ... ... ... ... ролін арттыру жатады.
Өйткені, мемлекеттің ... ... ... ... ... мен қалалардың денгейінде ... ... ... ... ... даму ... базисі
болып табылатын, республиканың облыстары мен қалалары , аудандарымен
ауылдарының экономикалық және ... даму ... ... ... ... ... ... - экономикалық проблемаларды және
аймақтық мақсатты бағдарламалары мен ... ... ... ... ... қорғау мен өндірістік, әлеуметтік
инфрақұрылымдардың дамуын есепке ала ... ... ... ... мен ... даму ... ... бағытталады.
Аймақтық бағдарламалардың негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... аймақтық саясатты жүргізу мемлекеттік басқару
обьектісі ретінде.
1.1. Қазіргі кезеңдегі аймақтық саясатты жүргізудің теориялық
ерекшеліктері.
Елдің әлеуметтік-экономикалық ... ұзақ ... ... ... ... және т.б. аумақтық факторларды
толықтай ескеріп, оларды ... ... ... ... ғана ... ... ... және жүзеге асу мүмкіндігі
жоғары ... ... ... ... ... ... біркелкі болмауы мемлекет тарапынан жүргізілетін аймақтық
саясат ерекшеліктерін анықтайды. Соған орай мемлекеттің аймақтық саясатының
мақсаттары мен міндеттері, оларды ... ... ... ... ... қатынастардың дамуы барысында кәсіпорындарға толықтай
дербестік бере отырып, олардың шаруашылық қызметіне тікелей араласпағанмен
де, ... ... ... ... ... қарсы шектеулер т.б.)
араласады. Бұл нарық жағдайында кәсіпорындардың тиімді қызмет етуінің бір
шарты деуге болады. Ал егер ... ... ... ... қарым-қатынас
орнатпаған болса, немесе халықтың өмір сүруін қамтамасыз ететін ортасы
болып табылатын мемлекеттің барлық аумақтарының ... үшін ... ... ... онда ... жатқан реформалардың оң нәтижеге-
жеткізбейтіндігі анық. ... ... ... ... реттеу - бұл
олардың дамуының қажетті шарты.
Экономиканы ... ... ... ... ... қарастырылатын
аймақтық саясаттың қазіргі теориялық ерекшеліктерін қарастыру оның ... ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Сондықтан да аймақтар дамуындағы қазіргі қалыптасып отырған жағдайды
саралау және соған орай ... ... ... ... ... айналады. Осы мақсатта аймақтық саясаттың қалыптасуына әсерін
тигізетін негізгі жағдайларды сараптауға жүгінейік.
Нарықтық қатынастарды ... ... ... реформалар
аймақ аралық саралауды (дифференциация) тым «күшейтіпң жіберді. Нәтижесінде
жан басына шаққандағы жалпы аймақтық өнімді (ЖАӨ) өндіру көлемі ... ... ... он ... ... ... ... Ал АҚШ-та
ең «алдыңғың және ең «артта қалғанң штаттарының арасындағы айырмашылық -■
небәрі 1,8 есе ... ... ... ... отырғанындай, жан басына
шаққандағы жалпы аймақтық өнімнің ең жоғары көлемі - Атырау облысына, ал ең
төменгі көлем Жамбыл ... ... ... отыр. 2005 жылғы деректер
бойынша осы екі облыстың жан басына шаққандағы ЖАӨ-дегі ... 12 ... ... ... ... ... мың теңге
|1 ... ... | |
| |2000 |2001 |2002 |2003 |2005 ... ... |12!,5 |157,8 |168,4 |172,3 |266,9 ... |87,1 |94,7 |95,8 |98.1 |157,6 ... |124,2 |162,5 |185,4 |200,1 |285,9 ... |58,5 |72,0 |74,6 |85.7 |120,8 ... |288,6 |581,7 |698,2 |70 і .5 |1099,4 ... ... |125,0 |143,3 |152,4 |164.8 |196,7 ... |44,0 |50,2 |56,4 |60.0 |91,2 ... ... |1 ! 5,9 |203,4 |240,0 |258.9 |323,0 ... |150,8 |197,2 |201,4 |202.5 |272,2 ... |122,6 |144,1 |145,6 |158.3 |217,1 ... |58,8 |93,4 |и |103,4 |189,5 |
| | | |100,7 | | ... |247,4 |432,1 |458,3 |504.3 |566,5 ... |136,7 |175,2 |198,3 |203,4 |289,9 ... ... |55,1 |61,1 |67,5 |71,3 |147,8 ... ... |55,1 |61,1 |67,5 |71.4 |1 10,3 ... қаласы |243,3 |254,0 |259,4 |302,5 |510,6 ... ... |283,1 |329,9 |331,2 |367.1 |625,7 ... тым ... әрине, миграцияның күшеюіне, дағдарысты және кедей
ареалдардың кеңеюіне, аймақтардың ... ... ... ету
механизмінің әлсіреуіне және аймақаралық қарама-қайшылықтардың өсуіне алып
келері сөзсіз. Бұл өз кезегінде біртұтас әлеуметтік-экономикалық ... ... ... Аймақтық әлеуметтік-экономикалық
теңсіздіктер (диспропорциялар) көбінесе ... ... ... ... де, ... ... қажеттілігі айқын. Мемлекеттің
тұтастығын сақтауға ұмтылған бір де бір мемлекет аумақтық ... ... жол ... Мұны ... ... тәжірибесі
де дәлелдей түседі. Сондықтан Қазақстан үшін әлеуметтік-экономикалық ... ... ... мемлекеттік аймақтық саясатты жүргізу
стратегиялық тұрғыдан маңызды болып ... ... ... ... ... ... аймақтарындағыы өмір сүру жағдайын жақсартпайынша
мүмкін емес. Республиканың ... ... ... әлеуметтік,
экономи-калық, экологиялық ерекше проблемаларымен сипатталатын әр түрлі
аймақтарды қамтиды. Осы тұрғыдан алғанда және ... ... ... ... ... төрт ... бөлуге болады:
1. Шаруашылықтарының құрылымы экспортқа бағытталған;
2. индустриялық дамыған;
3. агроөнеркәсіптік;
4. дағдарыстық.
Бірінші топ - ... ... ... ... айтарлықтай
қорларын иеленетін және ғылыми өндірістік ... ... ... ... бар, ... ... аймақтарының экономикалық-
әлеуметтік артта қалуымен, эқологиялық жағдайларының ... ... ... Бұл аймақтарға Қазақстан экономикасын ... және ... рөлі ... Осы аймақ топтары үшін
төмендегідей ... ... шешу ... деп атап ... болады:
минералдық шикізат және көмірсутек шикізаттарын кешенді өндіру мен өңдеудің
жаңа технологияларын енгізу ... ... ... ... ... интенсивті игеру;
отандық және шетелдік инвесторлар үшін қолайлы инвестициялық климатты
анықтайтын және әлемдік стандартқа ... ... ... ... ... және ... инфрақұрылымдарды кұру
ауылдық аймақтарының дамуындағы «жинақталғанң ... ... ... ... т.б.) шешу.
Екінші топқа - ауыр индустрия салаларына ... ... ... ... қажетісінетін өндіріс құру үшін қолайлы экономикалық
жағдайлары және жоғары ғылыми-өндірістік әлеуеті бар, негізінен қаржылық
ресурстармен өзін-өзі ... ете ... ... ... аймақтарды дамытуда шешуді ... ... ... ... жатқызуға болады:
шетел инвестицияларын тарту жолымен экспорттық әлеуетті қалыптастыру;
жаңа ... ... ... шығаруды ұйымдастыру, жаңа технологиялар
негізінде құрал-жабдықтар мен машиналар, электроника құралдары, автомобиль
құрылысы, жаңа мнтериалдар, лазер ... ... ... ... дамытуды жеделдету.
Үшінші топ - ауыл шаруашылығына ... ... ... Бұл ... аймақтар үшін халықтың жұмысбастылығын қамтамасыз
ету және жаңа жұмыс орындарын ашу ... ауыл ... мен ... ... ... ... жэне орта ... дамыту қажет.
Олардың әлеуметтік-экономикалық дамуын тұрақтандыру үшін келесідей
мәселелер өз ... ... ... ауыл ... өнімдерін өндіру үшін тиімді
мамандандыруды жүзеге асыру;
ауыл шаруашылық өнімінің жоғары сапалығын және экспорттық ... ... ... ... ... жаңа технология мен техникаларды
енгізу және пайдалану;
тұтыну нарығын ... ... ... мақсатында, тұтыну заттарын өндіретін
ауыл шаруашылығының және өнеркәсіп ... ... ... міндетті түрде өндірістік және ... ... ... - ... (экстремальный) табиғи климаттық, әлеуметтік-
экономикалық және техника-технологиялық жағдайдағы, шаруашылықтың салалық
құрылымы ... емес ... ... сонымен қатар экологиялық
дағдарысқа ұшыраған аудандар жатады. Бұл ... ... ... үшін ... ... ... ... қажет.
Сонымен бірге осы топтағы аймақтардың дамуы үшін ... тиіс ... ... ... терендеу үрдісінің алдын алу;
осы аймақтарда тұратын халықтардың өмір сүру сапасын және деңгейін көтеру
үшін материалдық ... құру ... ... ... қабылдау;
қоршаған табиғи ортасы адамдардың денсаулығына өте кауіпті ауылдық
аймақтардан, кіші және ... ... және ... да тұрғылықты жерлерден
республикамыздың басқа аймақтарына орын ауыстырғысы келетін халықтар үшін
қажет ... ... ... және ... ... ... және ... тиімді
пайдалану.
Республика аймақтарын мұндай топтастыру басқарудың аймақтық ... ... және ... ... ... ... ... аймақтардың қатарына бірқатар себептердің ... ... ... ... ... бірнеше есе
төмен, ал экономикасы өнеркәсіптің аз әртараптандырылған (диверсификация)
құрылымымсн, нашар ... ... ... ... ... ... ... өзіндік дамуын ынталандыратын мемлекеттің көмегіне
мұқтаж. Сондықтан да ... ... ... ... басып отырған
Қазақстан үшін шешілуі тиіс ... ... - ... үшін ... бейтараптандыра отырып, олардың дамуы үшін қажет ... ... ... нәтижені ұлғайту.
Аймақтардың дағдарыстығының басты белгілері болып табылатындар:
1. өндіріс қарқынының төмендеуі;
1. халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі (жан ... ... ... жұмысбастылыққа қатысты жағымсыз тенденциялардың ... ... ... ... ... ... ... көрсету саласындағы
проблемалардың күшеюі және т.б.
Аймақтардың біркелкі дамымауы іргелі әлемдік үрдістерге жатады. Әрбір
елде салыстырмалы түрде ... және ... ... ... бар - ... табиғи-климаттық, ресурстық және басқа да
жағдайлармен ... ... ... ... Осы орайдағы
мемлекеттің міндеті шектен тыс ... ... ... жол ... ... сүру ... мен сапасындағы шектен тыс ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерімен анықталады, сондай-ақ олар мемлекеттің
«теңестіруң ... ... үшін ... ... ... Осы ... ... басқарушылық механизмінің негізгі міндет-терінің қатарына артта
қалған аймақтардағы өмір сүру деңгейі мен ... ... ... ... ... деңгейге (осы параметрлер бойынша) біртіндеп жақындау
жатады. Бұл жағдайда негізгі міндет мемлекет тарапынан аймақтардың өзіндік
дамуын ... ... ... ... қолдау
(қолайлы жерлерге көшіп-қонуға көмек ... ... ... ... мен ... ... ... және т.б.
болып табылады
Аймақ дамуының кез келген аясындағы дағдарысты жою, бір жағынан алғанда,
экономикалық белсенділік деңгейімен байланысты.Әлеуметтік даму ... ... ие бола ... ... дәрежеде ресурстық
мүмкіндіктермен анықталады, олар өз кезегінде экономикалық даму деңгейіне
байланысты. Екінші жағынан, ... ... ... ... ... ... тек ғана экономикалық басымдыққа біржақты бейімделуі
нарықтық экономиканың және тұтас ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және экономикалық құраушыларының
тепе-тендігі қажет. Экономикалық және әлеуметтік құраушыларды ... ... ... ... әр ... ... ... орнын
толықтыруға және халықтың тұрмыс жағдайының деңгейін көтеруге болады, бұл
түптеп келгенде мемлекеттің аймақтық ... ... ... ... ... бірі ... ... саясаттың мәні мен міндеттері және ... ... ... ... бар . ... ... ... құрамдас бөлігі
бола отырып, аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының тиімділігі ... ... ... ... ... ... көтеруді
өзінің басты мақсаты етіп қояды. Қойылған мақсатқа жету үшін, әрине,
міндеттердің ... ... ... ... ... пен ... мүдделерін үйлестіру, аймақтық дамудың әрекетті механизмін
жасақтау, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жатады.
1.2. Басқару аймақтық саясатты жүзеге асырудың негізгі құралы ретінде
Тәуелсіз ... ... ... жүзеге асыру тиімді басқару
жүйесін қалыптастырмайынша жоғары нәтижеге жеткізбейтіндігі көптеген
дамыған ... ... ... ... ақиқат. Қазіргі
уақытта ешбір мемлекет ел ... ... ... ... ... ... болып, әлемдегі өзінің лайықты орнына ие бола алмайды.
Өздерінің мемлекетгік басқару жүйесін ... ... сай ... өз аумақтарында шаруашылық кәсіпорындарын орналастыру үшін,
шетел инвестицияларын тарту үшін тартымдырақ бола түсті. Ал бұл ... ... ... алып ... ... ... ... аса
маңызды.
Экономикасы нарықтық қатынастар негізінде дамыи отырған елдерде аймақтық
дамуға ... ... екі ... мақсатын бөліп қарастырады:
- «әділдік», яғни барлық аймақ тұрғындары үшін жақсы
тұрмыс-жағдайына жетудің тең ... ... ... ... ... ұлттың тұрмыс-жағдайын көтеру
мақсатында әр аймақтың өндірістік әлеуетін тиімді
пайдалану талап етіледі.
Бұл екі мақсат қарама-қайшы да ... да ... ... ... өсу кезеңінде бірінші мақсат басымдыққа ие болса, дағдарыс
кезеңінде екінші ... ... ... ... ... ... ... күрделенуіне орай
басқарудың көп ... ... ... ... ... Соған сәйкес
қалыптасқан теориялық негіздерге жүгінейік. ... ... ... ... кейінгі басқару құрылымдарына үш негізгі тәсілмен ықпалын
тигізеді: мақсаттар қою арқылы;
белгілі бір күтілетін ... ... ... ... ... қою
арқылы. Басқарудың әр ... ... ... ... және ... ... ... Бекітілген өкілеттілік
аясында әрбір басқару құрылымы өз бетінше басқару ... ... бар. ... ... ... ... ... соңғысы өзінің
функцияларын орындай алмаған жағдайда ғана араласа ... Бір ... ... ... бір-бірімен өзара әрекеттесе отырып, басқарудың
жоғары деңгейлерінің көмегінсіз өздерінің мәселелерін шеше алады. Басқару
деңгейлері арасындағы ... ... ... ... ... ... шығып кететін болса, келісімшарт ... ... ... ... ... ... ерекше орындау
қағидасымен, ал, қайсысы үшін ... әр ... ... ... ... ... ескеріп, соған сәйкес оңтайлы шешімдер табу
маңызды болып табылады.
Аймақтық ... кез ... ... ... ... нақты
түрлерін орындаумен сипатталады, яғни, құрылымның әрбір деңгейіне ... ... ... ... ... ... функцияларының
жиынтығы басқару деңгейінің негізгі сипаттамасы ... ... ... ... ... ... басқарудың нақты әр деңгейінің мақсаттары
мен міндеттері. Әр ... ... ... ... ... ... қалыптастырады.
Аймақтық басқару құрылымының ... ... ... ... бөлу және қалыптастыру төменнен, яғни басқару объектісінен, сол
сияқты жоғарыдан басқару субъектісінен де ... ... ... ... тым орталықтандырылу негізінде ... ... ... немесе жүзеге асырылмайтын функциялардың ... ... сол ... ... ... арқылы қалыптастырған
жағдайда маңызды стратегиялық мақсаттар мен міндеттердің ... ... бар. ... ... ... нақты функцияларды бөлгенде төменгі
басқару деңгейлерінің басымдығы ... ... ... тиіс. Бөлу
барысында басқару органдарының міндетті өкілеттілігіне аймақты басқару
мақсаттарына ... ... және ... ... арқылы шаруашылық
жүргізуші субъектілер өздері жүзеге асыратын ... ... ... ... аймақты басқарудың көптеген функцияларын бөлудің
негізгі ережесі болып субсидарльқ қағидасы табылады. Ол ... ... ... ... оны ... ... жақын болуы тиіс. Демек,
басқару деңгейлері арасында бөлінген функциялар басқару ... ... сай ... ... да соншалықты нәтижелі болады.
Сонымен қатар басқару деңгейлері арасындағы функцияларды бөлгенде сақталуы
қажет бірқатар қағидаларды атап ... ... ... болу ... оған ... функцияны
орындайтын басқару деңгейінің өкілеттілігі оны тиімді жүзеге асыру үшін
қажет және жеткілікті болуы тиіс;
өкілеттіліктер мен ... ... ... белгілі бір
функцияны орындаудағы жауапкершілік берілген ... ... ... ... ... бұл ... кем болмауы да шарт;
ресурстармен қамтамасыз етілу қағидасы, ... ... ... ... ... ... ... материалдық, қаржылық, еңбек және ақпараттық
ресурстармен қамтамасыз етілуі қажет.
Басқару деңгейлері арасындағы функцияларды бөлу бағалаудың сарапшылық
(эксперт) әдістерін ... ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейінде функцияны тиімді жүзеге
асыру ... ... ... ... ... сипаттамаларын
ескеру талап етіледі, атап айтқанда, халық саны ... көп ... ... ... ... басқарудың аймақтық деңгейлерінде
қалады. Аймақтық бірліктердің экономикалық және әлеуметтік дамуы қаншалықты
жоғары болса, дамуға қатысты ... көбі сол ... ... ... ... ... жүзеге асуының тиімділігін бағалау әрбір деңгейде
тиімділіктің әр ... ... және ... ... ... жүзеге асырудың жоғары тиімділігін қамтамасыз етуге
мүмкіндігі бар деңгейге сол функция ... ... ... ... ... функциясының жүзеге асырылуына және оның тиімділігіне басқару
объектісінің қанағаттандырылу ... ... ... ... ... отырылуы тиіс.
Осы теориялық негізге сүйене ... ... ... ... ... ... ... құралы ретіндегі басқару
ерекшеліктерін қарастырайық.
Қазақстанның аймақтық экономикалық саясаты унитарлық мемлекет саясаты
ретінде құрылады. ... ... ... экономикалық саясат, орталық
үкіметпен қоса аймақтық билік органдарымен де жүргізілуі тиіс. Тек орталық
билікте ғана ... ... ... ... ынталандыру, жалпы әлеуметтік
шиеленісуді азайту үшін аймақ пен салалар арасындағы пайданы тиімді қайта
бөлу, елдің экономикалық дамуындағы терең ... және ... ... ... ... ... ... өсу траекториясына шығу
тәрізді күрделі мәселелерді шешуге мүмкіндік бар. Ал аймақтық деңгейдегі
билік ... өз ... ... өз ... ... ... ... дамуды басқару осы орталық пен аймақтар
арасындағы мүдделерді үйлестірудің нысандары мен әдістерін ... және ... ... ресурстар мен қаржылық ағындарды
пайдалану арасындағы өзара байланысты күшейтуді, ... ... ... ... ... ... қолдау механизмін жетілдіру тәсілдерін көздейді. Қазіргі
кезендегі аймақтар дамуының ... ... ... ... және ... ... өзара әрекеттесуі мен үйлесуі,
болып жатқан өзгерістерге сай олардың оңтайлы сәйкестігі қарастырылады.
Аймақтық саясаттың екі деңгейлілігі екі басқару ... ... пен ... ... ... ... анық бөліп көрсетумен
байланысты болып ... Бұл ... ... ... ... ... орындауда толықтай дербестікке ие. Барлық мәселе осы
аялар мен функциялардың ... ... ... ... ... ... ... және басқару
субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... нұсқа болуы мүмкін: біріншісі, орталық аймакпен салыстырғанда
артықшылықты жағдайға ие болады; екіншісі, аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... үкімет аймақтық саясатты елімізді дамытудың ... ... ... жүзеге асырады және экономиканың даму жағдайына тәуелді.
Экономикалық дағдарыс кезеңінде экономикалық мақсаттар, ал экономикалық өсу
кезеңінде әлеуметтік ... ... ие ... Қазіргі уақытта,
Қазақстан үшін аймақтық даму мақсаттары ретінде ... ... ... аймақтағы халықтың тұрмыс-жағдайының деңгейін теңестіру;
2. Дағдарыстық аймақтарды құрылымдық қайта ... ... ... ... саясаты жалпы барлық ... ... ... ... аймақтарды құрылымдық қайта
құру тек ірі, жалпы-мемлекеттік бағдарлама көмегімен жүзеге ... ... ... міндетті орындау үшін ... ... ... Мемлекеттің негізгі функциясы, ... ... даму ... ... аймақтардың деңгейіне жеткізу, бірақ мұндай
жағдай халыққа өз зардабын тигізбеуі тиіс;
3. ... ... ... жеке ... ... ... ... экономикалық өсуді қамтамасыз ету.
Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру аймақтьқ ... ... ... өсуіне алып келеді. Осыған орай ... ... ... ... мен ... жүзеге асырылуы тиіс. Биліктің барлық деңгейлері:
1. халыққа әлеуметтік кепілдіктерді ұсынуы және негізгі конституциялық
құқықтарын қамтамасыз етуі ... ... ... әр түрлі механизмдерін қолдануды реттеуі қажет;
3. халыққа қажетті, ... ... аз және ... ... ... мен ... ... функцияларды жүзеге асыруы тиіс;
4. басқару органдары аймақтың артта ... ... ... ... ... ... ... шараларын жүргізуі тиіс.
Аймақтық саясатты жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... және ... міндеттерінің
сипатын ескеретін, икемді және сараланған болуы керек.
Сонымен аймақтарды басқару келесілерді талап етеді:
республикалық және аймақтық деңгейлердегі басқару ... ... ... ... Бұл ... ... ... жол
бермеуге, басқарудың ұйымдық құрылымының иерархиялылығын белгілеуге, әрбір
деңгейдің шаруашылық ... ... ... ... ... береді;
республикалық басқару органдарының, сондай-ақ шаруашылық жүргізудің
аймақтық ... ... ... ... органдарының қатысуьшың
негізгі нысандарын табу.
Аймақтық басқарудың маңыздылығы мен қайтарьмы әлемдік шаруашылық жүргізу
тәжірибесімен де ... ... Атап ... ... даму
тұрғысынан алдыңғы қатарға шығу үшін ... ... ... ие аймақтық ресурстардың жеткілікті болуы, экономикалық әлеуетке
ие болу шарт ... ... ... оның ... ... дамудың да жоғары
деңгейінің кепілі басқарудың озық түрлерін қолдану, басқару өнерін ... ... ... ... әлеуетті тарту, аймақтың өзі
үшін, басқа аймақтар үшін экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі аймақтық басқарудың тиімділігін арттырудың мемлекеттік
стратегиясы ең ... ... өмір ... жеткілікті деңгейін
қамтамасыз етуге, елдің экономикалык ... ... мен ... ... ... ... ... дамуы үшін жағдайлар
қалыптастыруға багытталуы ... ... ... ... ... ... ... болуы, аумақтардағы шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... арта
түсуі аймақтың тұрақты, ... ... ... ... ... ... ... басқарудың жауапкершілігін күшейте түседі.
Нақ осы аймақтық басқару халықтың өмір сүру жағдайы мен деңгейіне, қоршаған
ортаның қорғалуына, аймақ ... ... ... ... ... ... болады.
2.3. Аймақтық саясатты басқарудың шетелдік тәжрибесін пайдалану
мәселелері
Дамыған шет мемлекеттердің аймақтық саясатты жүзге асыру барысындағы
тәжірибелерін ескеру ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибені оқып-үйренбей, оларды жан-жақтылы зерттемей
экономиканы мемлекеттік басқарудың жаңа сатысына өту ... ... ... ... ... жана жүйесіне өту барысында
әлемдік ... бар ... ... ескере отырып, елдің саяси,
әлеуметтік-экономикалық дамуына, үлттық ерекшеліктеріне қарай аймақ
экономикасын ... өз ... тән ... ... Осы ... бірқатар шет мемлекеттерді аймақтық саясатты
қалыптастыру, оны жүзеге ... ... дағы онды ... ... ... ... ... саясат саласындағы өкілеттіліктерді
орталықсыздандыру немесе бөлу деңгей| анықтайды. Егер «интеграцияланған»
мемлекеттер тәжірибесін ... онда ... ... ... ... ... ... мәселелеріне қатысты орталықтандырылған әдіс
қолданылады. Бұл мемлекеттерде шағын жобаларға қатысты жауапкершілікті
аумақтық ... ... ... ... жергілікті жерлерде
қажетті тәжірибеніі болмауы салдарынан одан әрі жалғасын таппады.
Италия мен Германия мемлекеттерінің ... ... ... ... құрылымынан түбегейлі түрде ерекшеленеді. ... ... ... ... ... асу барысын айқындайды. Мысалы,
Германияда аймақтық саясатты жүргізу ... ... ... ... ... ... ... орталықтандырылған сипатқа ие.
Германияда аймақтық саясат саласындағы федералды ... ... ... оперативті топ) шеңберінде Жерлермен серіктестер
қатынастар құру. Жоспарлау жөніндегі Комитет ОА ... ... ... бас жоспар жобасын және аймақтық даму басымдықтарын қалыптастырады.
Бас жоспар жобасы аймақтарға қажетті көмек көрсету шаралары мен ... ... ... жүзеге асыру екі жақтан (Федералды үкіметпен және
Жерлермен) бірдей үлеспен қаржыландың негізінде ... ... ... ... іске ... ... болады.
Финляндияда аймақтық саясаттьң қүрылуына, яғни, ... ... ... жасақтауға, проблемалы аймақтарды анықтауға т.б. Ішкі
істер министрлігі жауап ... ... ... ... ... әр
түрлі орталық министрліктерге жүктелген. Финляндияның аймақтары жекелеген
шешімдерді (шағын жобаларды) қабылдайды, ал негізгі шешімдер ... ... ... жүйе ... ... әкімшіліктер жалпыұлттық
директиваларды іске асырады. Бұл жүйеде Өнеркәсіп және сауда министрлігі
басты орынға ие. ... ... ... қалған аудандарға қатысты
аймақтық саясатты жасақтау, оны бақылау және Еуропалық ... ... ... ... ... бө-лімдер құрылған. Аймақтарды
дамыту стратегиясын жасақтаумен графствалардың әкімшілік кеңесі ... ... ... іске ... үшін олар бюджеттен
қаржыландырылады.
Солтүстік Еуропа ... ... ... ... ... ерекшеленеді:
1. Франциядағы орталықтандырылған әдіс;
2. Нидерланды мен ¥лыбританияда орталықсыздандырудың жоғары деңгейі.
• Австрия мен ... ... ... ... ... ... көрсету жөніңдегі
ведомствоаралық комитет) алынған ұсыныстарға негізделген аймақтық ... ... және оның ... ... дамытуды ынталандыруға қатысты
шешімдер қабылдау кіреді. DATAR. - ... ... ... ... ... 1995 жылы ... негізгі Заңға сәйкес аймақтық даму
саясаты ұлттық деңгейде анықталып, жергілікті әкімшіліктермен жүргізіледі.
Нидерландыда ... ... мен ... ... ... мәселелерімен айналысатын негізгі ведомоствалар болып табылады.
Экономика министрлігі аймақтарға көмек көрсегуде 10 ... ... ... ... ... ... ал одан ... көлемдегі
басқа жобалар орталықсыздаңдыру түрінде іске асырылады. Ұлыбританияда
аймақтық ... ... ... және ... ... және Шотлаңдия
мен Уэльс істері жөніндегі министр айналысады. Англияда ... ... ... ... және ... ... мен ... ведомстволарға жүктелген. Аталмыш министрлік Англиядағы үкіметтік
ведомстволардың құзырет шегінен тыс көптеген жобаларды және Ұлыбританияға
өз ... ... ... бағалайды, сонымен қатар, ұлттық
деңгейдегі директиваларды жасақтап, олардың орындалуына бақылау ... ... ... ... ... ... ... шешім
қабылдау кіреді.
Австрия Конституциясы аймақтық саясатты жүргізу ... ... ... ... әкімшілігі және жергілікті ... ... ... бейресми бөлінеді. Аймақтарға көмек көрсету
федералды үкіметпен және сол ... жер ... ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылады.
Бельгияда аймақтық саясат мәселелері аймақтық деңгейлерде қарастырылады.
Ірі жобаларға көмек көрсету ... ... ... қабылданады,ал
қалған шешімдер аймақтық
Экономика министрімен қабылданады.
Аймақтық саясатты жүзеге асырудың әр мемлекеттер үшін ... әр ... ... бар. ... ... ... құралдардың бес үлкен тобын көрсетуге
болады:
- халық тығыз қоныстанған аймақтарда жаңа кәсіпорындарды
орналыстыруды ... ... ... ... даму ... ... ... кеңістіктік бөлу;
қаржылық қолдау жолымен компания ... ... ... ... ... ... жөніндегі «жұмсақ» шаралар.
Қазіргі уақытта алғашқы екі құралдың рөлі айтарлықтай төмендеп кетті.
«Қолдау ... ... ... ... бұл
құралдардың қолданылу ауқымы уақыты
өткен сайын азаюда. Қазіргі уақытта ... (ЕО) ... ... саясат құралы ретінде соңғы үш топты ... ... ... ... ... ... жәрдемақылар,
субсидиялар, несиелер және т.б. ... Бұл ... ... ... ... ынталандыру үшін жасалған. Осы
аталған құралдар Еуроодақтың барлық мемлекеттерінде кеңінен қолданылуда.
Инфрақұрылымның «жұмсақ» элементтеріне ... ... ... қызмет, ғылыми зерттеулер жатады.
Интеграцияланған мемлекеттерде саясат құралдарының құрамы айтарлықтай
көлемді болып ... Оның ... ... ... ... Аймақтық саясатты дамытуды ынталандыру үшін құрылымдық және
интеграциялық қорлар құрылған. Бұл қорлар тек ... ... ... ... ... инфрақұрылымды дамытуға қолдау көрсетуді және
бизнестің дамуына жағдай жасауды да көздейді. Интеграциялық қор ... ... ... ... байланыста болатын инфрақұрылымның дамуына қатысты
үлкен жобалармен айналысады.
Скандинавия елдеріне қатысты аймақтық саясаттың «тар» және ... бар. Тар ... ... ... бизнес пен экономиканы дамыту
іс-шараларын қамтиды. Аймақтық саясаттың кең астары халық аз қоныстанған
аймақтардағы өмір сүру ... ... ... ... ... көлік, білім және денсаулық сақтау саласындағы әрекеттер кешенін
көздейді. Скандинавия ... ... ... ЕО-ның басқа
мемлекеттерімен салыстырғанда аймақтық саясаттың тар астарының өзінде де
мазмұны кең болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... климаттық жағдайларын ескере ... ... ... қолданылмайтын ұзақ мерзімді қол-даулар бар.
Солтүстік Еуропа ... ... ... ... ету ... ... шешімдер қабылдауда. Атап айтқанда, Францияда аймақтық
саясат ауқымы кеңейе түсуде, онда
«аумақты басқару» түсінігі аймақты ... ... ... кең ... ... ... туралы заңдардың бірі ... ... ... ... ... аймақтарды дамытуды ынталандыру туралы
шешімдер қабылдау және т.б. қамтиды. Сонымен қатар ... ... ... аймақтардың дамуын жоспарлау жөніндегі келісімдердің мемлекеттік
жүйесі бар. Нидерланды мен Австрияда аймақтық саясаттың ... ... ... бұл ... ... ... ... шегінен шығатын аймақтық саясатты жүргізуге талпынуда. Нидерландыда
аймақтық саясаттың негізі тар мағынада капитал салуға келіп саяды, ал ... - ... ... ... құру және инфрақұрылымды дамыту
жөніндегі іс-шаралар кешені. Австрияда аймақтық ... ... ... ... яғни аймақтардың экономикальң даму саясаты бизнес
ортаның дамуына қолдау ... ... ... ... беру және өмір ... ... ... жергілікті факторларды қамтуы тиіс.
Данияда аймақтық саясат «шекті шаралар» ... ... Оған ... ... бірақ ақшалай қаражат беруді немесе қандай да бір фирмаға
көмек көрсетуді көздемейтін қызметтер кіреді. Техникалық және коммерциялық
қызметтер жиынтығына ... қол ... ... ... ... бүкіл
мемлекетте жүргізіледі. Дания 1991 жылдан бері жеке ... ... ... ... жүргізбеген ЕО-дағы жалғыз мемлекет.
Данияда әлеуметтік қамтамасыздандырудың біртұтас ... ... ... ... ... ... істеуі табыс деңгейі ... ... ... ... ... ... ... дамуындағы теңсіздікке жол бермеуге бағытталған.
Бельгия, Ұлыбритания сияқты мемлекеттердің аймақтық саясаты ынталандыру
саясаты ... ... ... ... ... ... ... шараларды
аймақтық саясаттың емес, жалпыұлттық саясаттың бір ... ... жөн. ... аймақтарды дамыту шараларын екі түрге
бөлуге ... ... ... деп ... ... аймақтық индустриялық саясат;
3. ауылдық және қалалық аудандарын дамытуға арналған бағдарламалардың
тұтас жүйесін құрайтын «қайта өрлеу» саясаты.
Бұл екі ... ... ... ... орындалатын, қазіргі уақытта бірге
орындалуда. «Қайта өрлеу» саясатының ерекше белгісі жекелеген аймақтарды
дамыту және олардың бәсекелестігін арттыру болып ... ... ... ... саясатын жүргізудің тиімділігі артып келеді. Қазір аумақтық
индустриялық саясаттың бюджеті «қайта ерлеу» ... ... ... есе аз, ... бұл ... ... ... көлемі бірдей болатын.
Еуроодаққа мүше мемлекеттердің аймақтарды дамытуға қатысты саясатын ... ... ... ... ... ... ... аймақтық
дамуды ынталандыру екендігіне көз жеткіздік. ... ... ... та, аймақтық та деңгейлерді қамтитын ... ... ... ... ... артықшылықтарын
дәлелдеп отыр. Жалпы мемлекеттік деңгей аймақтардың проблемаларын шешуге
мүмкіндік беретін жалпы ... ... ... ... ... мен ... бөлшектеп қарастыруды көздейді. Аймақтардың
экономикалық даму аясындағы ... ... ... ... ... ... болғандықтан, әр аймақтың өз ерекшеліктеріне сай
бірінен-біріне тарала алады.
Осындай жүйелерді құрудың еуропалық ... ... ... ... үшін ... шарттар мен факторлар ... ... ... ... ... жөн ... Ең ... нашар және күшті дамыған
аймақтар арасында «ынтымақтастың туралы пакт» ... ... ... дамытуға қаражаттарды бағыттауға мүмкіндік беретін кез келген
қайта бөлу механизмдерін ... ... ... және ... ... аудандар арасындағы «ынтымақтастық пактінің» болуы.
ІІ Нарық жағдайындағы ... ... ... даму ... Аймақтардың дауындағы экономикалық қауіпсіздік мәселелері
Аймақтар дамуының қазіргі жағдайын саралау олардың дамуының экономикалық
қауіпсіздігін бағалауды ... ... ... ... - ... ... оның дамуының
әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси тұрақтылығын қамтамасыз етуге
қабілеттілігі, халықтың өмір сүру сапасын жоғары ... ... ... ... ресурстарын ұтымды пайдалана отырып, ішкі және
сыртқы қауіптердің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету - тұтас ел экономикасы өркендеуінің негізгі
шарттарының бірі деп тұжырымдауға болады. Осыған ... ... ... ... ... ... ... да арта
түспек.
Аймақтардың саралануының күшеюі жалпы ... өнім ... ... ... ... ... саралануына байланысты,
экономикалық қауіпсіздік факторлары әрбір аймақ ... ... ... ие болады. Әрбір ... ... ... ... ... ғылыми негізделген шешімді талап ететін
экономикалық қауіпсіздіктің ерекше мәселелері туындайды.
Аймақтар дамуының тікелей катерлеріне келесілерді жатқызуға болады:
1. ... және ... ... ... ... ... мен
жауапкершіліктердің айқын бөлінбеуі;
2. аймақтардағы реформалардың жүргізілу қарқынындағы айырмашылықтар;
3. халықтың өмір сүру деңгейі мен сапасы бойынша аймақтардың саралануы;
4. ... ... ... ... Қазақстан экономикасының салалық және
аймақтық құрылымының өзгеруі, нәтижесінде өнеркәсіптік және ... ... ... пен отын ... ... иерархиясы
қалыптасты;
• аймақтар дамуындағы аумақтық және салалық үйлестіру
қағидасының бұзылуы.
Барлық аймақтар үшін ... ... ... ірі өңдеуші кәсіпорындардың тоқтап ... ... ... ... ... ... проблемалардың көбеюі;
- шағын қалалардың дағдарысты жағдайы.
Аймақ дамуының әлеуметтік қатерлері:
жан басына шаққандағы ... ... ... және ... ... төмен халық үлесінің артуы. Кедейшілік шикізат әлеуеті төмен
және жұмыссыздық жоғары (Алматы, Оңтүстік Қазақстан және ... ... ғана тән ... ... жоқ. ... ... түсуі мұнай өңдеу
және металлургия салаларының жоғары және орта өсу қарқындары бар ... ... ... ... ... байқалып отыр;
халықтың жалақысының төмен деңгейі. Бес ... ... ... ... ... жэне ... ... - орташа айлық жалақы
республикадағы орташа деңгейге жетпейді;
9. жан басына ... ... пен ... ... жалақы деңгейі бойынша
аймақтардың өте ... ... ... ... ... жалақының жоғары деңгейі мен Ақмола ... ... ... айырмашылық үш еседен артық;
аймақтар ішіндегі айтарлықтай саралану - қала және ауыл тұрғындарының,
өндеуші және металлургия ... ... ... мен ... ... ... ... әлеуметтік аясы (сфера) салаларының дамуындағы жағымсыз
тенденциялардың сақталуы.
Бірінші топтағы аймақтар (Шығыс Қазақстан, ... ... үшін ... ... ... құрылымының өндіруші сала жағына қарай
өзгеруі, өңдеуші сала ... ... Қара және ... ... ... ие ... ... Қазақстан облысында түсті металл рудалары кен орындарының азаюы.
Қарағанды көмір өнеркәсібінің проблемалары: жер асты ... ... ... ... ... ... және т.б. ... көмір
өнеркәсібінің проблемалары: қоңыр көмірді ... ... ... ... ... ... әлі де шешімін таппауы.
Аймақтағы ірі кәсіпорындардың көпшілігі шетелдік компанияларға басқаруға
берілгендіктен, жалдамалы ... ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан) екінші тобына
тән қатерлер:
Оңтүстік Қазақстан облысы энергия тапшы аймақтар қатарына жатқызылады.
Бұл облыста энергия ресурстары жеткіліксіз болғандықтан, ... ... мен ... ... ... ... ... Орта Азия
республикаларынан импорттау есебінен ... ... ... ... мен Өзбекстанға шығатын жалпы ... ... ... ... да ... тасымалданатын электр энергиясына
тәуелді.
Жамбыл облысында өндірілетін фосфор минерал тыңайтқыштарына ... ... ... 60-80 %-ын ... халық табысының
төмендігі.
Аймақтардың (Атырау, Маңгыстау) үшінші тобына тән қатерлер:
Өнеркәсіптік өндіріс құрылымында ... ... ... ... ... ... әлемдік нарығындағы коньюнктураның
өзгеруіне тәуелділік салдарынан аймақтың ... ... ... жұмысшыларының экономиканың басқа салаларындағы
жұмысшылардың табыстарымен ... өте ... ... ... ... және ... ... төмендігі.
Аймақтардың (Батыс Қазақстан, Соптүстік Қазақстан) төртінші тобына тән
қатерлер:
Өнеркәсіптік өндірістің, ең алдымен бұрын аймақтағы дамыған ... ... ... жасау саласының құлдырауы;
Машина жасау кәсіпорындарының, әсіресе ... ... үшін ... табу ... ... жеткіліксіздігі. Облыстар республикалық бюджеттен
жәрдем қаржы (субвенция) алады. Салықтық ... ... ... ... 60-80 %-ын ... етеді.
Электр энергиясына ішкі сұраныс аймақтық өзіндегі өндіріспен ... ... ... электр энергиясына деген тәуелділік
жоғары.
Жер ... мен ... ... төмендеуі; Ауыл шаруашылығы
өнімдерін өткізу нарықтарын жоғалту.
Аймақтардың (Ақмола, Алматы, Қызылорда) бесінші тобы үшін тән қатерлер:
Қызылорда ... ... ... ... ... ... ... облысын электрмен, газбен жабдықтаудың тұрақсыздығы;
Алматы облысында туризмнің төмен даму деңгейі.
Аймақтардың (Астана, Алматы) ... тобы үшін тән ... ... ... материалдық-техникалық базасының
«әлсіздігі»;
Алматы қаласы үшін сейсмикалық және сел ... ... ... ... ... мәніне келер болсақ, ол экономикалық,
саяси, әлеуметтік және психологиялық факторлардың кешені, осы ... ... ... ... дамуын қамтамасыз ету үшін
алғышарттар жасайды.
Тұрақты дамудың негізі, оның ... ... ... экономикалық өсудің
қарқыны, оның шамасы және тұрақтылығы саналады.
Экономикалық ... ... ... даму мен ... екі ... кез ... ... бір-бірімен өзара байланысты жағдайлармен
сипатталады. ... ... даму ... ... да, ал ... ... ... етеді. Сонымен, экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз
етуді экономиканың қалыпты жұмыс істеуі мен тұрақты дамуының қажетті шарты
ретінде қарастыру ... ... ... ... ... үшін ... және әр түрлі
әлеуетке ие. Сондықтан бұл объективті түрде көрсетілген ... ... ... негізінде экономикалық қауіпсіздік қатерін терең зерттеу,
талдау және нақты аймақтардың ... ... ... ... ... ... ... дамуындағы қажетті
қатынастардың бұзылуы, әлеуметтік мәселелерді шешудегі ... ... ... ... және ... ... ... қолдану
макро-деңгейдегі экономикапық қауіпсіздік қатерлерін күшейтеді.
Аймақтың мамандану тұрпаты көбінесе экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... мен индикаторлардың жүйесіне қойылатын ... ... мен ... ... ... байланысты
болуы керек;
Экономикалық көрсеткіштер мен ... ... ... ... ... тізіміне сай болуы тиіс;
Экономикалық көрсеткіштер мен индикаторлар жүйесі қажетті және жеткілікті
болуы тиіс;
Алынған ... ... ... сай ... ... ие ... уақытқа сай болып, әлеуметтік-экономикалық өмірдің белгілі бір кезеңін
сипаттауы қажет.
Сандық сипаты бар мұндай көрсеткіштер төнген қауіпті ... ала ... ... ... ... ... ... өндіріс
факторларының айналысы жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің бірі аймақта бір
жыл ішінде өндірілген өнім, яғни ЖАӨ болып ... ЖАӨ - ... ... қосымша құндарының сомасы ретінде анықталынады.
ЖАӨ динамикасын анықтайтын ... ... ... еңбек, капитал және табиғи ресурстарды қолдану болып
табылады.
Аймақтардың ... ... ... әр түрлі факторлардың
әсерін бағалау үшін ... ... ... ... ... ... ... Кез келген модель
объектінің, біздің жағдайда ЖАӨ динамикасымен анықталынатын аймақтық жүйе
үшін жасалынады.
Модельді құру негізіндс аймақтарды экономикалық ... даму ... ... ... ... оларды топтастырады. Қазақстанның
аймақтарының рбір ... ... ... ... экономикалық
қауіпсіздігінің ерекше қатерлер кешені бар.
Республика аймақтарының ... ... ... ... ... ... (пропорциялар) пен тұрақтылықты
сақтай отырып, ұзақ мерзімді тұрақты экономикалық ... ... ... ... аймақтарда жүзеге асыру барысы
Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға ... ... ... мақсаты - шикізат бағытынан
біртіндеп арылуға ықпал ететін экономика салаларын әртараптандыру ... ... ... қол ... ұзақ ... ... сервистік-
технологиялық экономикаға өту үшін ... ... ... ... Мұндай
стратегияның қабылдануына әлемдегі экономикалық даму қарқыны негіз болып
отыр. Халқаралық валюта ... ... ... трансұлттық корпорациялар
сияқты институттардың осыған дейін де ... ... ... жүргізіп
келуі дамушы елдерге инновациялық игіліктерді игеруге түрткі ... ... ... ... ... ... шикізат жеткізуші қызметін
атқарып, ал аталмыш институттардың ... ... ... ... ... оны өңдеп, оларға қайта сату үрдісі ... ... ... ... ... ... ... болып қалу қаупін тудыруда. ... ... ... ... бай кейбір елдер осы сектор арқылы едәуір
табысқа ие болады да, өнеркәсіптің жаңа ... ... ... ... қоры бір ... сарқылатындықтан да тұрақты даму
тұрғысынан алғанда шикізатты ел ... ... тап ... ... ... саналатын Латын Америкасындағы Мексика және Бразилия
елдері, Шығыс Азиядағы Оңтүстік Корея, Сингапур мемлекеттері инновациялық
саясатты ... яғни ... ... өту арқылы
өркендеуге қол жеткізуге ... ... ... ... жаңа ... ... ... қалыптастыратын
әлемдік экономикадағы басым үрдістерді ... ... ... ... елдерде индустриялық экономикадан сервистік-технологиялық
экономикаға өту;
6. ғаламдану;
7. экономиканы ырықтандыру;
• ғаламдық бәсекенің артуы және аймақтық ықпалдасу.
Жиырмасыншы ғасырдың соңғы ... ... ... ... даму ... аса ... ... өтті. Бұл елдерде жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) үлкен бөлігі
қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... және инновациялық негізі бар.
Экономикасы дамыған елдерде санаткерлік ресурстар және қаржы капиталы
шоғырланған, ал индустриялық ... ... ... көп кажет ететін
өндірістер біртіндеп әлемнің экономикалық даму тұрғысынан ... ... ... ... ... даму бағдарламасында дүниежүзілік
экономиканың ғаламдануы аясындағы Қазақстан ... ... ... ... ... көрсетілген, олардың негізгілері ретінде
келесілерді атап өтуге болады: Қазақстан экономикасының бір ... ... ... ... ықпалдасуының әлсіздігі; ел ішіндегі
салааралық және ... ... ... ... ... ... мен ... деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы;
өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның дамымауы; кәсіпорындардың жалпы
техникалық және ... ... ... ... ... ... ... ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және
тәжірибелік-конструкторлык жүмыстарға (ҒЗТКЖ) ... аз ... және ... ... бағдарламада экономиканың үрдістерін талдау және Қазақстан
экономикасының бәсекелестік ... ... ... ... ... кейін Қазақстан ғаламдық экономикада әлемдік тауар
нарықтарына ... газ, ... ... ... ... және ... ... ұран өнімдерін шығаратын ел ретінде таныла бастады. Ауыл ... ... ... ... келешегі бар.
Өнеркәсіптің шикізат салаларына шетелдік инвестицияларды ... ... ... құрылымдық-институционалдық өзгерістерді жүзеге асыру
жөнінде мемлекеттік ... ... орай ... ... ... байқалуда және ұзақ мерзімді ... ... даму ... өтуге мүмкіндік беретін қаржы
ресурстары жинақталуда.
Дүниежүзілік Банк Қазақстанды ... ... ... ең ... ... ... ... Соңғы он шақты жылдан астам уақытта Қазақстан
экономикасына 21 миллиардтан астам АҚШ ... ... ... ... ... қаржы
секторы сенімділігінің артуын және елдің экспорттық әлеуетінің ... ... айта ... ... ... салалары, сондай-ақ
өндірістік сипаттағы қызметтер көрсететін ... ... ... да атап ... жөн. ... өнеркәсіпте металлургия өнеркәсібі
ғана сыртқы нарықта бәсекеге түсе алады. ... ... ... ... ... шетелдік өнімдермен ішкі нарықта ғана бәсекеге ... ал ... ... ... өнімдері бүгінгі танда тікелей ... ... ... ... ғана ... отыр. Бұл
электр энергиясына, жанаржағар майларға, ... ... ... ... тұрғыдан негізделмеген тарифтің белгіленуінен кедендік қорғау
баждарын белгілеуден көрініс беруде. 2003 ... ... ... кейбір
(машина жасау, тоқыма, тігін, былғары аяқ-киім, резина және пластмасса
бұйымдарын ... ... ... ... ... ... жол берілген
бұрынғы берешектерін төлеу өсімі есептелмей кейінге қалдырылды. ... ... аяқ киім ... ... өздері өндірген өнімдерін
өткізуге 2002 жылға дейін қосылған құнға салық нөлдік мөлшерлеме ... ... ... ... ... ... ... сипаты осындай.
Аталған шешімін табуы қажет ... ... ел ... ... ... ... ... де деректер
келтіргенді жөн санаймыз. ... 1 ... ... ... ... бойынша, сондай-ақ экономика салаларындағы еңбек өнімділігі бойынша
еліміз кейбір индустриялық дамыған елдерден 7-10 еседен астам ... ... 2001 ... ... ... ... тозу дәрежесі орта есеппен 29
пайыз құрады. Бірқатар салаларда негізгі кұралдардың нақты ... ... ... ... жақындауда. Негізгі құралдар кұрылымында аса
тозғандары — машиналар мен ... ... тозу ... 2000 жылы ... ... Көлік кұралдары - 41, ғимараттар 36,5 пайызға ... ... және ... ... ... емес ... жабдықтың тозу
дәрежесі соңғы үиі жылда 45 пайыздан 62 пайызга дейін ... ... ... ... ... ... ... және
көлік құралдарының үлес салмағы 12 пайызға жетті. Мұның барлығы да ... ел ... ... түсу ... ... ... индустриялық-инновациялық саясаттың басымдылықтары жан-
жақты қарастырылған. Әлеуетті ... ... ... ішінде экономиканың
шикізаттық емес бағыттағы салаларында жұмыс істейтін экспортқа бағдарланған
өндірістерді құру және дамыту ... ... ... ... ... ... тиімді тәсілдерінің бірі
- бұл бір аумақта орналасқан және ... өнім ... ... ... байланысқа ие болған
кәсіпорындардың интеграциялануы мен кооперациялануы. Бұл
осы салаға материалдық, қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... дамытудың мұндай инновациялық тәсілі кластер қағидасын
пайдалану негізінде жүзеге асырылады және оның ... ... ... ... қабілеттілігін
жоғарылату болып табылады. Қазіргі кезде Қазақстанда ... ... ... химия мен экономиканың басқа да салаларында
кластер нышаны байқалуда. Мысалы, ... ең ... ... ... жүзеге асырылып отыр. Дегенмен, қазіргі кезде
кептеген отандық кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігі төмен болып,
әлемдік ... ... ... Қазақстан ішіндегі ұлттық
компаниялармен кластерлік (мысалы, оларды ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... жұмыс істей алуға
мүмкіндіктері шектеулі.
Мұнай экспорттаушы елдердің барлығын дерлік өз ... ... ... ... Ол ... ... ... экспорттаудан алынатын табысты
қайта бөлу есебінен экономиканың өндірістік құрылымын же-
тілдіру жөніндегі ... іске ... ... бір мезгілде
дамыған елдер экономикасынан кіріс алу мақсатында ... ... ... ... жүргізілуде. Қазақстанда
мұнай-газ өнеркәсібіне жылдан жылға көбейіп келе жатқан
инвестициялар көлемі ... ... ... ... туғызуда. Осыған байланысты Каспий теңізінің
Қазақстандық секторын игеру индустрияны дамытудың қозғау-
шы күші бола алады. Онда ... ... қоры ... тоннаны құрайтынын ескерсек, Қазақстанда отын-энергетика кешенінің
дамуы алдағы уақытта аталмыш сектордың ... ... ... ... ... полимерлік бұйымдардьң шамамен 200 түрін ... ... ... ... ... ... мен ... ұқсату жөніндегі жаңа технологияларды ... орта ... ... құны ... өнім ... ... ... стратегияға сәйкес өңдеуші саланы дамытудың
алғашқы шаралары жүзеге ... ... Атап ... ... және ... өндірістерді құру жобаларын дамыту, оларды
қаржыландыру, сырттан ... ... ... ... ... Даму ... Экспорттық несиелер мен инвестицияларды
сақтандыру корпорациясы сияқты даму ... ... Даму ... бері ... құны 400 млн. АҚШ ... ... 35 инвестициялық
жобалар мен экспорттық операцияларды жүзеге асыруға қатысты. Ендігі кезекте
жаңа өнім түрі мен ... ... ... ... ... ... Осы ... отандық инновациялық жобалардың нарық
«кеңістігіндегі» бәсекелестікке төтеп беруі үшін қатаң талаптар қойылып,
оларды мемлекеттен емес, даму ... ... ғана ... ... ... мұндай шешімге 1979 жылы ... елде жаңа ... ... ... ... ... ... жобаларды» қаржыландыруда еш нәтиже шығара алмау
тәжірибесі негізінде келді.Стратегияны іске ... ... ... ... шығындардың болжанатын көлемі жылына 1,2 млрд. АҚШ
долларын, мемлекеттік шығындарының құны 2002 жылдың ... ... ... млн. АҚШ ... ... ... іске ... күтілетін
нәтижелер де анықталған. Атап айтқанда, экономиканың өсу қарқыны жылына
кемінде 8,8-9,2 пайыз ... ... 2000 ... ... 2015 ... ... ... 3,5-3,8 есе өседі, сонымен қатар, өңдеуші өнеркәсіптің
орташа жылдық өсу қарқыны 8-8,4 пайызға дейін, 2000 ... ... жылы ... ... ... 3 есе ... жэне ЖІӨ-нің энергияны қажет
етуі екі есеге төмендейді деп күтілуде. Стратегияны жүзеге асыру ЖІӨ
құрамындағы ... ... үлес ... 2015 жылы 46,5 ... ... дейін өсіруге, ЖІӨ құрылымындағы ғылыми және ғылыми-инновациялық
қызметтің үлес ... 2000 ... 0,9 ... 2015 жылы 1,5-1,7 ... ... ... ... стратегияның негізгі міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... артықшылығын анықтау болып
табылады. Үкімет трансұлттық компаниялармен, шетелдік және ірі Қазақстандық
компаниялармен бірлескен инвестициялық ... ... ... жөніндегі
ынтымақтастықтың белсенділігін арттыруда.
ІІІ Қазақстандағы аймақтық саясатты жүргізудің тиімділігін
арттыру
3.1. Қ.Р. аймақтық саясатты жүргізу жолдары және оны ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүру деңгейімен сапасын теңестіру аса маңызды. Осы ... ... ең ... ... ... ... етіп ... Өйткені
тұрғындар тығыздығы қалалық және ауылдық тұрғындардың ара-қатынасы, олардың
кірістерінің бір жанға шапқандығы ... ТБИ ... саны ... ... ... ... ... аумақтық әкімшілік
аудандары ... ... ... саны ... республика
облыстарының үлес салмағы 1,8 % Қарағанды облысы, 20,3% Оңтүстік ... ... Бұл ... ... ... бір адамға шаққандағы
максимум деңгейі, минимум деңгейі 4 есе ... ... ... өнеркәсіп
өнімінің 40 % жуығы 3 облыстың үлесіне ие: ... ... ... ... ... ... негізінің бірі елдің өндіргіш
күште жерін дамыту мен орналастыруды тиімділігінің объективті қажеттілігі.
Бұл саясатты іске ... ... ... ... ... ... орналастыру
аймақтық асясаты жүргізбестен бұрын айқындалуы қажет.
Аймақтық басқару ... ... үшін ... таңдағы әлеуметтік-
экономикалық әрекеттестіктің түрлерін жедел дамыту үшін қызметтер мен
өкілеттіліктердің кеғңейтілуін ... ету ... ... өзін-өзі
басқарудың нәтижесі нақты территориядағы тұрғындардың тұқтажын қамтамасыз
ету деңгейімен және сол өңірдің ... ... ... ... анықтайды.
Осы екі өлшемнің біртұтастығы аймақтағы басқарудың үйлесімді көрсеткіші
болып табылады. ... ... жж. ... ... аймақтық
басқарудың негізгі бағыттарын айқындады. Олар:
1. Экономиканы басқаруды аймақтық деңгейге ауыстыру, яғни орталық
үкіметтің көптеген өкілеттілігін жергілікті ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін
жергілікті әкімдікке кеңейтілген өкілеттік беру.
Мемлекеттік ... әр ... ... ... тәсілдерді жасау арқылы
олардың толық потенциалды ... ашу ... ... ... ... ... 4 ... бөлінеді:
3. Стратегиялық сипаттағы минералды ресурстарының қорлары мен ғылыми
өндірістік потенциалының қарқынды дамуының ... бар ... ... ... ... ... шығару және тұрақтандыру
ролі беріледі.
1. Жоғарғы ғылыми өндірістік потенциалды ауыр ... ... ... ... ... құру ... экономикалық шарттары мен жағдайы бар аймақтар.
2. Агроөндірістік кешен салаларына маманданған аймақтар.
3. Экстрималды табиғи- климаттық, әлеуметтік-экономикалық және
техника-техникалық ... бар, ... ... қатаң шектелуі халық шаруашылық салалық
құрылымының тиімсіздігімен ... ... ... яғни ... аудандар жатады
(Қызылорда, Семей).
Мемлекеттің даму барысында ... және ... ... ететін
органдардың арта түсуі жергілікті тар мағынада қалып қоймай, ... ... ... ұсынылады. Оған мынадай көптеген жағдайлар әсер етеді :
- өмірдің әлеуметтік жағы және адам ... ... роль ... аймақтардың өзара байланыстарының едәуір ұлғаюы;
- еңбек ресурстары жылжымалығының ... ... ... өндіріс құрылымы мен инфрақұрылымының күрделене түсуі;
- территориялық еңбек бөлінісі әрі оның тереңдей түсуі мен халықаралық
маңызының ... ... ... дамуы, біріншіден, мемлекет пен аймақтар арасында
басқару функцияларын қайта бөлу , ... ... ... ... ... ... мен ... өзін өзі
басқарудың ең жақсы үйлесімін көздейді.
Бұл жағдай Қазақсанға да тән, себебі мемлекттік тәуелсіздік құру
экономикалық ... ... ... әлеуметтік инфра- құрылымсыз
мүмкін емес.
Егеменді мемлекеттің аймақтық ... ... түсу өте ... Осы ... ... ... ... өндірушілер мен
тұтынушылардың экономикалық ... мен ... ... ... ... тек тұтынушы алдында ғана экономикалық жауаптымын деп
есептеуі керек. Аймақтар мен шаруашылық бірліктерінің өзін өзі ... ... ... ... ... ... өзін өзі ... ,
серіктестік қалаудағы бостандық, өндіріс құрал жабдықтар рыногы валюталық
қаражат және басқа ... ... ... ... ... жалпы
республиканың және облыстардың ерекшеліктерін барлық түрлерін ... ... ... ... ... ... ... әсер етіп,
ол ұлттық өндірістің тарихи құндылықтарын күйзелтуі мүмкін. Ал ... және ... ... ... тоталитарлық жүйе
тұсында елемеу күрделі зиян келтіреді .
Әрбір мемлекетте екі ... ... ... бар . ... ... ... ... - аралық территориялық құрылымдар және
соған сәйкес билік ... ... мен ... ... – ең ... ... территориялық құрылымдар және жергілікті басқару
органдары.
Аралық ... ... ... ... ... - дербестік
өмір сүру мүмкіндігі . Оның шарты: өзіне қарасты ( автономдық) ... ... ... әкімшілік бақылау жүргізу.
Сонымен, аралық орган дегеніміз - ... ... ... Олар өз қызметтерін өз территориясында мейлінше
тәуелсіздік қағидалар негізінде жүргіуге тырысады.
Жергілікті билік жүргізетін- ол ... ... ... ... ... қалалық болмаса селолық аудандарда іске асырады.
Аралық және жергілікті билік органдары қаражаттандырудың негізгі
үш ... көзі бар: ... - ... міндетті түрде қайтарылмайтын
төлемдер; ... емес ... ... да ... ... ... займдар, т.б.); Субсидиялар - пайызсыз ... ... ... ... ... ... дамуды аймақтық басқару
саласы онан әрі өріс алып, ерекше әсер етуі ... ... ... ... ... екі жағына қарауға болады.
Бірінші жағынан, ол елдің халық ... ... ... екінші жағынан, дербестік жүйе. Аймақтық рыноктың екі ... ... өз ... ... де ... ... ... арқылы білінеді. Содан кейін аймақ щеңберінен тыс ... ... ... ... дүние жүзілік рынокпен ұштасуымен
көрінеді.
Оған көп себептердің бірі рыноктық факторлардың ... ... ... ... ұйымдық құрылымдар өндірістің
әртүрлі реттеушілері аймақтарда ... ... олар ... ... қатар айта кететін бір фактор өндіріс күштерінің аймақтарда әртүрлі
орналастыруы мен дамуы.
Барлық деңгейде ... ... мен ... ... жергілікті органдарының өкілеттілігін арттыру қажет.
Республикалық және ... ... ... ... ету
келесідей негізгі бағыттарда жүргізілуі керек:
- аймақтарға орталықтандырылған тікелей көмекті қамтамассыз ету, ... ... ... ... ... ;
- ... ... орталықтандырылған қолдаудың нысандарын
жаңарту, аймақтардың ... ... ... ... денсаулық
сақтауға, тұрғындарды әлеуметік қорғауға ... ... ... ... экономикалық даму жағынан артта қалған аймақтар мен дағдарысқа
ұшырағын шағын және орта ... ... ... ... жеделдету үшін салық, кеден және т.б. ... ... ... елдердің тәжиребелері көрсетіп отырғандай, елдің дамуы , оның
ғылыми түрде дұрыс жасалған стратегиялық ... ... ... ... ... болады. Стратегиялар мына тараулардан
тұрады.
1. Әлеуметтік -экономикалық жағдайларды ... ...... ... ... ;
3. Негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер;
4. Ұлттақ бағдарламалар;
Әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... жағдайы,
экономика дамуының ішкі және сыртқы тенденциялары, ... ... ... нәтижелігі мен әрекеттілігін, өндіргіш ... мен оның ... ... бірге осыларға әсер ... ... оның ... ... ... ... көрсету
қажет. Әлеуметтік әкономикалық дамудың тұжырымдамасы ... ... ... ... ... мен міндеттерін, басым
бағыттырын, сондай-ақ оларға жету ... ... ... ... ... ... ... жағдайы және оны жетілдіру
Республикамызда соңғы жылдары аймақтық экономикаға, аймақтарды дамытуға,
дәлірек айтсақ, республикадағы ... ... ... ... жағдайына, қаржы жағдайын тұрақтандыруға, халықтың әл-ауқатын
көтеруге, ... және ... ... тарту және оны тиімді
пайдалануға, өнеркәсіпті, ауыл ... ... ... шағын және орта
бизнесті дамыту сияқты мәселелерді шешуге айтарлықтай көңіл бөлініп, нақты
іс-шаралар ... ... ... нәтижесі ретінде 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп
өндірісі ... өсуі ... ... ... байқалады. Ең көп
өсуге Қызылорда облысында (18,7%) қол ... ең аз өсу ... (0,3%) орын ... ... ... ... ... еліміздің 11 аймағында асып түсті.
Ауыл шаруашылығы саласына келер болсақ, 2003 жылғы ... ... ... ауыл ... ... ... ... ағымдағы
бағамен 606,7 млрд. теңгені құрады, бұл 2002 жылғы тиісті кезендегіден ... жылы ... ... өнім халықтың жан басына шаққанда 266,9 ... ... оның ең ... көлемі Атырау (1099,4 мың теңге), Маңғыстау
(566,5 мың теңге) облыстарыңда және Алматы (625,7 мың теңге) мен ... мың ... ... ... ... ... км. |Халық
саны,
мың адам |Халықтың тығ-ы,
адам шаршы км. |Халыктың жалпы
санындағы үлесі |Аудан-дар |Қалалар | |
|
|
|
|
|
|барлы-ғы |оның ... | ... ... |2724,9 |14951,2 |5,7 |100 |160 ... | ... |146,2 |148,9 |5,1 |5,0 |17 |10 |2 | ... |300,6 ... |4,5 |12 |8 |1 | |Алматы |224,0 |1571,2 |7 |10,5 |16 |10 |3 ... |118,6 |457,2 |3,8 |3,0 |7 |2 |1 | ... |283,2 |1455,4 |5,2 |9,9 |15 |10 |6 | ... |144,3 |985,6 ... |10 |4 |1 | ... Казақстан |151,3 |603,8 | 4 |4,0 |12 |2 |1 |
|Қарағанды |428,0 |1330,9 |3,1 |9,0 |9 |11 |9 | ... |196,0 ... |6,2 |16 |5 |4 | ... |226,0 |607,5 |2,7 |4,1 |7 |3 |1 ... |165,6 |349,7 |2 |2,3 |4 |3 |2 | |Павлодар |124,8 |745,3 |6 |5,0
|10 |3 |3 | |Солтүтік Қазақстан |98,0 |674,5 |7 |4,6 |13 |5 |4 ... |117,3 |2150,3 |18 |14,2 |12 |8 |4 | ... ... |0,3 |1175,2
|0 |7,7 |0 |1 |1 | |Алматы қаласы |0,7 |510,5 |0 |3,4 |0 |1 |1 | ... ... ... ... ... құрылымы, пайызбен
Облыстар |Барлығы |Ауылшаруашылығы |Өнеркәсіп |Құрылыс |Сауда |Көлік
және ... ... | |/ |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 | ... |100 |8,2 |32,9 |6,9 |13,6 |13,5 |24,9 | ... |100 ... |2,8 |8,0 |15,5 |19,9 | ... |100 |6,7 |41.9 |8,2 |14,6 |12,6
|16,0 | |Алматы |100 |24,6 |30,8 |6,7 |9,2 |16,2 |12,5 | |Атырау |100 |1,7
|44,8 |14,2 |2,4 |11,4 |25,5 | ... ... |100 |10,6 |40,5 |3,2 |15,7 |11,8 |18,2 | ... |100 ... |8,9 |8,4 |16,1 |21,4 | |Батыс Қазақстан |100 |6,5 |21,3 |16,3 ... |32,7 | ... |100 |4,3 |53,3 |3,6 |13,6 |12,4 |12,8 | ... |22,5 |29,9 |3,0 |15,6 |17,3 |11,7 | ... |100 |5,6 |48,1 ... |10,3 |18,2 | |Манғыстау |100 |0,3 |64,5 |7,1 |3,3 |5,5 |19,3 ... |100 |6,2 |47,4 |2,3 |7,7 |25,3 |11,1 | ... ... ... |15,7 |1,9 |16,6 |12,3 |17,3 | |Оңтүстік Қазақстан |100 |17,1 |33,7
|2,8 |11,2 |12,6 |22,6 | |Астана қаласы |100 |0,2 |7,6 |16,7 |19,3 ... | ... ... |100 |0,04 |12,5 |2,8 |27,1 |14,4 |43,2 | ... салынған инвестициялар 2002 жылмен салыстырғанда 10,6%-ға артқан.
Инвестицияның өсуі республиканың 13 аймағында байқалып отыр. ... ... ... экономикасын дамытуға қатысты іске асырылған
шаралардың бірқатар оң нәтижеге жеткізгендігіне дәлел бола алады. Дегенмен
шешімі ... ... ... ... ... мәселелер әлі де болса
жеткілікті. Республикамыздың кең байтақ аумағы мен оның әрбір ... ... ... ... әлеуеті, республикалық еңбек
бөлінісіндегі орны, әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... бері жүргізіліп жатқан реформалардың нәтижесінің
әркелкі болуын тудырды. ... ... ... ... әкімшілік-
аумақтық құрылымы мен негізгі сипаттамаларын ... ... ... болады. Осы кесте мәліметтерінен ... ... ... негізгі көрсеткіштері (аумағы, халқы, олардың орналасу
тығыздығы, барлық халық санындағы облыс халқының үлесі және т.б.) ... ... ... ерекшеленеді. Сондай-ақ әрбір аймақтың өзінің
маманданған саласы бар.
Жалпы аймақтық ... ... ... ... ... аймақтар бойынша
мамандану деңгейін сипаттауға мүмкіндік береді.
Жоғарыдағы кестеде көрсетілгендей, агралық сектор ... ... %), ... (31,3%), ... (24,6 %), Қостанай (22,5%) , ... және ... ... (17,1%) ... ... ... ... Өнеркәсіптік тұрғыдан дамыған аймақтар қатарына Маңғыстау
(64,5%), Қарағанды (53,3%), ... (48,1%), ... (47,4%), ... ... (41,9%) және ... ... (40,5%) облыстарын кіргізуге
болады. Құрылыс ... ... ... ... (16,7%), ... (16,3%), Атырау (14,2%), Қызылорда (12,7%), ... (8,9%) ... (8,2%) ... ... деңгейден асып түскенін кесте
деректері көрсетіп ... ... ... ... ... денсаулық сақтау
және халыққа қызмет ... ... ... салалары кіретін
қызметтердің жиынтық үлесі ... ... ... 52%-ды ... ... ... ... және Алматы қалаларында басымдыққа ие.2005
жылдың алынған кұрылымына сәйкес аймақтарды үш ... ... ... ... ... үштен бір бөлігі (30,8%) ЖАӨ-нің 10%-ынан астамын өндіруші
аймақтарды біріктіретін бірінші топқа келеді - бүл ... ... ... ... (12,6%) облысы. Екінші топка алты аймақ кіреді, олардың ЖАӨ-
дегі үлесі 5%-дан асады. Үшінші топқа ... ... ... ... ... ... тұтас көлеміндегі үлесі 5%-дан аспайды.
Қорытынды.
Аймақтың саясаттың ... ... ... ... сақтай отырып, аймақтарды одан әрі экономикалық, әлеуметтік
және мәдени дамуын, ... өмір сүру ... ... ... ... инвестициялық жобаларды жүзеге асыру жолымен әлеуметтік ... даму ... ... ... орын алып ... азайту болып табылады.
Аймақтардың біркелкі дамымауы іргелі әлемдік үрдістерге жатады.
Әрбір елде салыстырмалы түрде өркендеген және артта ... ... бар ... ... ... ... және ... да
жағдайлармен байланысты табиғи, аймақтык айырмашылықтар. Осы орайдағы
мемлекеттің міндеті ... тыс ... ... ... жол ... ... сүру деңгейі мен сапасындағы шектен тыс аймақтық ... ... ... ... ... ... ... анықталады, сондай-ақ олар мемлекеттің
«теңестіруң саясатын жүргізу үшін негіз болып табылады. Осы саясатты жүзеге
асырудың ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейі мен экономикалық -даму параметрлерін
ең болмағанда орташа деңгейге (осы параметрлер бойынша) біртіндеп ... Бұл ... ... ... мемлекет тарапынан аймақтардың өзіндік
дамуын ынталандыру: халықтың ... ... ... ... көшіп-қонуға көмек көрсету); ... ... ... мен ... келуін ынталандыру және ... ... ... кез ... ... ... жою, бір ... алғанда,
экономикалық белсенділік деңгейімен байланысты.Әлеуметтік даму салыстырмалы
түрде дербестікке ие бола ... ... ... ... анықталады, олар өз кезегінде экономикалық даму ... ... ... нарықтық шаруашылықтың әлеуметтіқ жағдайға
зиянын тигізе отырып, тек ғана экономикалық ... ... ... ... және тұтас мемлекеттің дамуына қауіп туғызады.
Сондықтан мемлекеттік реттеудің ... және ... ... ... Экономикалық және әлеуметтік құраушыларды тепе-теңдікте
дамыта отырып, аймақ дамуындағы әр ... ... ... ... және халықтың тұрмыс жағдайының деңгейін көтеруге болады, бұл
түптеп келгенде ... ... ... ... жүргізілуін
анықтайтын негізгі шарттардың бірі болып табылады.
Аймақтық ... мәні мен ... және ... ... ... ... бар . Макро экономикалық саясаттың ... ... ... аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының тиімділігі мен
бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы экономиканың тиімділігін ... ... ... етіп ... Қойылған мақсатқа жету үшін, әрине,
міндеттердің қойылуы шарт. Олардың ... ... пен ... ... ... ... ... әрекетті механизмін
жасақтау, сонымен қатар аймақтың ресурстық, ғылыми, еңбек әлеуетін барынша
пайдалану жатады.
Қазіргі кезеңдегі аймақтық ... ... ... ... ең ... халықтың өмір сүруінің жеткілікті
деңгейін қамтамасыз етуге, елдің экономикалык кеңістігінің ... ... ... экономиканың нақты секторының тұрақты дамуы үшін
жағдайлар қалыптастыруға багытталуы ... ... ... ... ... белгіленген шекарасының болуы, аумақтардағы шаруашылық
жүргізу мен әлеуметтік-экономикалык дамуды басқарудағы дербестіктің ... арта ... ... тұрақты, тиімді дамуын қамтамасыз ететін
экономикалық саясатты ... ... ... жауапкершілігін
күшейте түседі. Нақ осы аймақтық ... ... өмір сүру ... мен
деңгейіне, қоршаған ортаның қорғалуына, аймақ ... ... оның ... ... ... ... ... тізімі.
1. «Аймақтың экономикасын басқару» Алматы 2005ж
2. ҚР әлеуметтік – экономикалық ... 2005 – 2007 ... ... мерзімді жоспары. ОҚО Статистика агентігі. Шымкент, 2005*.
3. Танкиева. «Жергілікті ... ... ... ... К.Б. «Основы управления экономкой Казахстана». ... ... ... «О ... ... и ... ... в
Казахстане» Саясат, №2, 2001г
6. ОҚО « 2005 – 2007 ... ... ... ... ОҚО
Экономика және бюджетті жоспарлау департаменті. Шымкент, 2005.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
Аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдер26 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
«Алтын сапа» сапа деңгейі20 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама16 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама беру13 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы негізгі интеграциялық үдерістер17 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь