Алынуға тиісті вексельдер , бағалау және мойындау есебі

Мазмұны:

Кіріспе.

І бөлім.Ақша қаражаттар қозғалысы.

1.1 Есеп айырысу нысандары.
1.2 Валюталық шоттардағы ақша қаражаттары қозғалысының есебі.

ІІ бөлім.Ақшалай қаражатты жүргізу

2.1 Ақшалай қаражатты құжаттау
2.2 Ақшалай баламалар,оларды түгендеу.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе.

Барлық шаруашылық жүргізуші субьектілер өз ақша қаражаттарын банкі мекемелернің тиісті шоттарында сақтап және міндеттемелері бойынша төлемдерін, әдетте,осы мекемелер арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің нормативтік құжаттарымен белгіленген шегінде нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады.Егер де заңды тұлғалардың арасындағы төлем сомасы 4000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асып түссе, онда олар тек ақшасыз тәртіпте айырысуларды жүзеге асырады.Бұл келтірілген мәлімет заңды тұлғалардың арасындағы әрбір мәміле (контракт,келісімшарт) бойынша шартты түрде пайдаланылады.Егер де контракт сомасы көрсетілген лимиттен асатын болса,онда төлем ақшасыз тәртіпте орындалуы керек,тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің сомасы 4000 АЕК-тен аспауы керек.
Ақша қаражаттарын сақтау үшін және заңды тұлғалар арасында есеп айырысу үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарын ашады.Банк шоттары-бұл банк мен клиенттер арасындағы келісім-шарттың қатынастарын көрсететін әдіс.Банк шоттары теңгемен де,шетелдік валютамен де жүргізіледі және ол ағымдық,жинақтық және корреспонденттік болып бөлінеді.
Корреспонденттік шоттар – банк шоттары банктер мен ұйымдардың кейбір операция түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары – бұл да банктік шоттар, бірақ олар жеке және заңды тұлғалар үшін, сондай-ақ заңды тұлғаның оқшаланған бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу үшін субьектіге арнап ағымдағы (есеп айырысу)шоттар ашылуы мүмкін.Ол сыртқы экономикалық қызметін жүзеге асыратын және өнімін валютаға сататын субьект үшін ашылады.Акредитивтер ,чек (аванс ) кітапшаларының шоттарын және басқаларын субьектілер ақша қаражаттарын оқшаулап сату үшін және тиісті операцияларын жүргізу үшін ашады.
Субьект шоттарындағы қаражат олардың иелерінің әмірі бойынша есептен ишығарылады.Субьектінің рұқсатынсыз шоттағы қаражатты есептен шығаруға соттың, мемлекеттік салық қызметінің рұқсатымен және қолданылып жүрген заңдарда көзделген басқа жағдайларда ғана жол берілуі мүмкін.
Субьектілердің шоттарынан төлем жасау, егер заңдарда өзгеше көзделмесе, субьектінің басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен аударуды жүзеге асыруда келесі әдістерді: қолма-қол ақшаны аударуды ;төлем тапсырманы ұсынуды;чектерді беруді;вексельдерді немесе олардың индоссаменттері арқылы беруді;төлем карточкасын пайдалануды;тікелей дебеттік банкі шоттарына аударуды;тапсырма-талап төлемдерін ұсынуды; инкассалық жарлығын ұсынуды; республиканың заң актілерімен белгіленген басқа да әдістерін пайдаланады.
Ақшасыз есеп айырысудың негізгі нысандары: төлем тапсырма; чек; вексель;тапсырма-талап төлемдері; кеден мен салық қызметінің органдарының инкассалық жарлықтары болып табылады.
Төлеуші мен алушылар өзара есеп айырысу нысандарын келісім-шарт негізінде анықтайды,сондай-ақ олардың арасында болатын талаптары мен міндеттемелерді зачетқа да жатқыза алады.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің жанындағы «Бухгалтерлік есеп және аудит әдістемесі департаментінің» №4«Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп» деп аталатын бухгалтерлік есеп стандартының бірінші бабында: «Кәсіпорындар мен ұйымдардың,яғни субьектілердің ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есебі осы деректі пайдаланушыларды түрлі операциялық және инвестициялық қаржы қызметі бойынша есепті кезеңдегі ақша қаражаттарының келіп түсуі,кірістелуі ол қаржылардың жұмсалуы туралы ақпараттармен қамтамасыз етіп және оларға осы заңды тұлғаның,яғни субьектінің қаржы жағдайындағы өзгерістерін бағалауына мүмкіндік береді» делінген.Ал осы стандарттың екінші бабында: «Заңды тұлғалар,субьектілер (банктер мен бюджеттік мекемелерден басқа) ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есепті осы стандарттың талаптарына сай жүргізеді және есепті кезеңдегі қаржы нәтижелері есептемесінің құрамында (яғни сонымен бірге) тапсырады» делінген
Барлық шаруашылық жүргізуші субьектілерде өндірілген өнімді сату барысында,сондай-ақ материалдық құндылықтарды,негізгі құралдарды,тауарларды сатып алғанда немесе көрсетілген қызметке және бюджетке немесе бюджеттен тыс басқа да мекемелерге әртүрлі төлемдерді төлеуге байланысты түрлі операциялар пайда болады.Әрбір кәсіпорын,ұйым,мекеме немесе фирма әдетте бір уақытта өндірілген өнімін сатып немесе қызмет көрсетіп,жабдықтаушы ретінде болатын болса,екіншіден сол өнімдерді өндіріп шығару үшін қажет болатын шикізаттар және материалдармен жабдықтайтын жабдықтаушылар алдында сатып алушы болып табылады.Осындай кәсіпорындар мен ұйымдардың,фирмалардың арасында алашақ және берешек операциялар көбінесе қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз төлеу жолы арқылы жүргізіледі.Қолма-қол ақшамен есеп айырысу Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк мекемесі белгілеген ережелер мен тәртіпке сәйкес жүргізілуі тиіс.Ақшалай қаржылармен есеп айырысу операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізу мен оны ұйымдастырудың мақсаттары мыналар болып табылады:
1. Ақшамен есеп айырысу операцияларын толық және уақытылы дер кезінде есептеу.
2. Субьектідегі ақшалай қаржылардың түгелдігін және оларды дұрыс,тиімді пайдалануды бақылау.
3. Есеп айырысу,төлеу тәртібін бақылау,кәсіпорынның,ұйымның немесе фирманың ақшалай кірістері мен шығындарын дұрыс есептеу.
Пайдаланылған әдебиеттер


1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Заңы,Егемен Қазақстан, 2007, 12 наурыз.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің «Бухгалтерлік есеп туралы» 1995 жылғы 26 желтоқсандағы № 2732 заң күші бар Жарлығы.
3. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы » 1998 жылғы 20 қарашадағы №20 заң күші бар Жарлығы (2001 жылғы 15 қарашадағы өзгертулер және толықтырулармен).
4. Қазақстан Республикасы Президентінің «Акционерлік қоғамдар туралы» 1998 жылғы 10 шілдедегі №2811 заң күші бар Жарлығы.
5. Әбдіғали Әбдіманапов «Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері».Алматы 2001
6. К.К.Кеулімжаев,З.Н.Әжібаева,Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жантаева «Қаржылық есеп».Алматы,2001
7. Назарова В.Л. « Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі Бухгалтерлік есеп» 53-77 беттер (5-тарау Ағымдағы активтер:Ақшалай қаражат пен олардың баламалары)
8. Родостовец В.К «Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп» 199-245 беттер (7 тарау Ақшалай қаражаттарының есебі)
9. К.К. кеулімжаев «Қаржылық есеп» 132-152 беттер (6-тарау Ақшалай қаражаттарының есебі )
10. Бухгалтер бюллетені № 8 /ақпан 2006/ 11-15 беттерЖазылу жөніндегі ақпарат:e-mail bbi @ kataloq 2006. in.kz
11. Э.Т.Төлегенов «Бухгалтерлік ақпарат жүйелері».Алматы 2001
12. А.М.Андросов «Бухгалтерский учет».Москва,1996
13. Б.Нидлз, Х.Андерсон, Д.Колдуэлл «Принципы бухгалтерского учета».Пер.с англ.Под ред Я.В.Соколова.Москва ,1999.
14. А.К.Шишкин,В.А.микрюков, И.А.Дышкант «Учет,анализ,аудит на предприятии».Москва,1996.
15. Ч.Т.Хорнгрен, Дж.Фостер «Бухгалтерский учет:управленческий аспект».Москва,2000.
16. К.Ш.Дүйсенбаев,Э.Т.Төлегенов,М.Б.Байдаулетов, Н.А.Құдайбергенов «Субьектінің қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп шоттарының корреспонденциясы» Алматы,1998
        
        Аннотация
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Алынуға тиісті вексельдер , бағалау
және мойындау есебі.
Мазмұны:
Кіріспе.
І ... ... ... Есеп ... ... Валюталық шоттардағы ақша қаражаттары қозғалысының есебі.
ІІ бөлім.Ақшалай қаражатты жүргізу
2.1 Ақшалай қаражатты құжаттау
2.2 Ақшалай баламалар,оларды түгендеу.
Қорытынды
Пайдаланылған ... ... ... ... өз ақша ... банкі
мекемелернің тиісті шоттарында сақтап және міндеттемелері ... ... ... ... ... нысанда, ал қажет жағдайда
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің ... ... ... нақты ақшамен есептесуді жүзеге асырады.Егер де заңды
тұлғалардың ... ... ... 4000 ... ... ... (АЕК)
асып түссе, онда олар тек ақшасыз тәртіпте айырысуларды жүзеге асырады.Бұл
келтірілген мәлімет ... ... ... ... ... бойынша шартты түрде пайдаланылады.Егер де контракт
сомасы көрсетілген лимиттен асатын болса,онда ... ... ... керек,тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің ... ... ... ... ... сақтау үшін және заңды тұлғалар арасында есеп
айырысу үшін Қазақстан Республикасының банк ... банк ... ... банк мен ... ... ... ... әдіс.Банк шоттары теңгемен де,шетелдік валютамен де
жүргізіледі және ол ... және ... ... ... ... – банк шоттары банктер мен ұйымдардың кейбір
операция түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және ... ... – бұл да ... ... олар жеке және ... тұлғалар үшін, сондай-ақ заңды ... ... үшін де ... валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу
үшін субьектіге ... ... ... ... ашылуы мүмкін.Ол сыртқы
экономикалық қызметін жүзеге асыратын және өнімін валютаға сататын ... ... ,чек ... ) ... ... ... ... ақша қаражаттарын оқшаулап сату үшін және тиісті
операцияларын жүргізу үшін ... ... ... ... иелерінің әмірі бойынша есептен
ишығарылады.Субьектінің рұқсатынсыз шоттағы ... ... ... ... ... қызметінің рұқсатымен және қолданылып жүрген
заңдарда көзделген басқа жағдайларда ғана жол берілуі ... ... ... ... егер ... ... субьектінің басшысы белгілеген кезектілікпен жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының аймағында ақшаны төлеу мен ... ... ... ... қолма-қол ақшаны аударуды ;төлем тапсырманы
ұсынуды;чектерді беруді;вексельдерді немесе олардың индоссаменттері арқылы
беруді;төлем карточкасын ... ... ... ... ... ... ... жарлығын ұсынуды;
республиканың заң актілерімен белгіленген басқа да әдістерін ... есеп ... ... ... ... тапсырма; чек;
вексель;тапсырма-талап төлемдері; кеден мен ... ... ... ... ... ... мен ... өзара есеп айырысу нысандарын келісім-шарт
негізінде ... ... ... ... ... мен
міндеттемелерді зачетқа да жатқыза алады.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің жанындағы «Бухгалтерлік
есеп және ... ... ... №4«Ақша қаражаттарының
қозғалысы туралы есеп» деп аталатын бухгалтерлік есеп стандартының бірінші
бабында: ... мен ... ... ... қозғалысы туралы есебі осы деректі пайдаланушыларды ... және ... ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарының келіп түсуі,кірістелуі ол қаржылардың жұмсалуы ... ... етіп және ... осы ... ... қаржы жағдайындағы өзгерістерін бағалауына мүмкіндік береді»
делінген.Ал осы стандарттың екінші ... ... ... мен ... ... ... ақша ... қозғалысы
туралы есепті осы стандарттың талаптарына сай ... және ... ... ... ... құрамында (яғни сонымен бірге)
тапсырады» делінген
Барлық ... ... ... ... ... сату
барысында,сондай-ақ материалдық құндылықтарды,негізгі құралдарды,тауарларды
сатып алғанда немесе көрсетілген қызметке және ... ... ... ... да ... ... төлемдерді төлеуге байланысты түрлі
операциялар пайда ... ... ... ... әдетте
бір уақытта өндірілген өнімін сатып немесе қызмет көрсетіп,жабдықтаушы
ретінде болатын ... сол ... ... шығару үшін қажет
болатын шикізаттар және материалдармен ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың,фирмалардың
арасында алашақ және берешек операциялар көбінесе қолма-қол ақша және қолма-
қол ақшасыз төлеу жолы арқылы жүргізіледі.Қолма-қол ... есеп ... ... ... Банк ... ... ... мен
тәртіпке сәйкес жүргізілуі тиіс.Ақшалай қаржылармен есеп ... ... ... ... мен оны ... мыналар болып табылады:
1. Ақшамен есеп айырысу операцияларын толық және уақытылы дер ... ... ... ... түгелдігін және оларды дұрыс,тиімді
пайдалануды бақылау.
3. Есеп айырысу,төлеу ... ... ... ... ... мен шығындарын дұрыс есептеу.
І бөлім.Ақша қаражаттар қозғалысы.
1.1 Есеп айырысу нысандары
1.1. Төлем тапсырмаларымен есеп айырысу.Төлем ... онда ... ... ... ... ... қызмет көрсететін банк-
алушының ақшаны аударғаны туралы ... ... ... ... және ... ... өтеу үшін есеп ... қызмет пен тауарға алдын-ала төлем жасаған кезде,аванстық
төлемдер жасаған кезде төлем тапсырмаларын пайдаланады.
Төлем жасаушы банкке белгіленген ... ... ... ... қоса төлем жасаушы банктің талап етуі
бойынша салынатын салықтың шот-фактуралары және ... ... ... да ... ... тапсырылады. Төлем тапсырмалары жазылып
берілген күннен бастап 10 күн бойы күшінде болады ... күні ... ... ... жасаушының шотында қаражат болғанда
ғана орындауғақабылданады.Төлем құжаттарын электрондық ... ... де ... ... ... данасын әрбір банк өздері дербес
анықтайды.Негізінен алғанда, олар екі ... ... ... ... да, оның электрондық көшірмесі бенефициярға жіберіледі, ал
екіншісі иесіне, яғни ... ... қол ... ... басылып
қайтарылады.
Төлем тапсырмасын толтыру кезінде келесі реквизиттері (көрсеткіштері)
көрсетіледі:
• төлем тапсырмасының нөмірі;
• төлем тапсырмасының ... ... жеке ... немесе теңдестірілген (идентификацияланған) коды
(ЖТК немесе ... ... мен ... банкі шоттарының нөмірі;
• бенефициярдың коды (БК немесе КБе) және жіберушілердің коды (ЖК немесе
КОд) –бұл ... екі ... ... ... ... ... ... секторын көрсетеді;
• бенефицияр- аудару жасалған ақша кезде қаражатын алушы;
• банк-алушы - банк ... ... ... ... ... ... ... пайдасына келіп түскен ақша
қаражатын ... банк ... ... келісім-шарттың
негізінде;
• жіберушілердің теңестірілген немесе теңдестірілген (идентифика-
цияланған) банктік коды (ЖТБК немесе ИИК)-филиаларалық
айналымдарының коды (ФАК немесе МФО);
... ... коды – ҚР ҰБ ... ... және соның негізінде төлемдерді жүзеге асыратын кодтық
белгілер, ал ол 3 символдан ... ... ... ... (жіктемесінің) коды- салықтарды ... ... ... ... ... ... бенефициардың (алушының) банктік
шотына ақша қаражатын аударған күні төлем жасаушының ... ... кез ... ... ... жасауға рұқсат етілмейді.
Шаруашылық жүргізуші субьектілердің арасындағы жасалған келісімдері бойынша
төлем ... ... ... мерзімнен бұрын және мерзімі кейінге
қалдырылған болып бөлінуі мүмкін.
Жедел мерзімді ... ... ... бойынша жүзеге
асырылады:аванстық ... ... ... дейін; тауар тиелгеннен кейін
,яғни тауарлар үшін шоттарды ... ... ... ... ... төлемдері.
Мерзімнен бұрын немесе мерзімі кейінге қалдырылған төлемдер шарттық
қатынастар аясында тараптардың қаржылық жағдайына зиян келтірмейтіндей ... ... жеке ... ... ... ... жалақы,
алимент,іс-сапар шығыстары, авторлық қаламақы ) жекелеген азаматтардың
атына; жалақы ... ... ... ... ... ... ... егер қаражат шотқа аударылуға тиіс болса,онда
ол орналасқан банктің аты мен нөмірін ... ... ... қоса ... онда кім, ... ... ақша
алатыны көрсетіледі. Байланыс кәсіпорындары кәсіпорындарға жолданған әрбір
аударым алушы бойынша барлық аударымдардың жалпы ... төрт дана ... ... құжаттары келіп түскеннен кейін төлейді.
Чектермен есеп айырысу. Чек беру төлемді жүзеге асырудың бір ... ... онда ... чек ... ... төлем құжатын ұстаушыға беру
жолымен жасайды.Чек беру өз мәні бойынша ... ... ... ... ... ... ол соны ... үшін жазылған
болса да .Аталған міндеттемені орындау тек чек бойынша ақшаны алатын кезде
ғана болады.Чектер жабылатын және ... ... ... ... ал екіншісі-қамтылған болып бөлінеді.Бұл кезде
чектердің ... ... ... ... ... ... ... чектер бойынша да.Чекті қолданумен байланысты банк ... ... ... мен ... ... ... ... келісім-
шарттың негізінен шығады, яғни бұл келісім-шартта,банк өз клиенттеріне ... ... және жеке ... ) ... ... чек ... ... алады,ал клиенттер өз кезегінде банкі белгілеген (демек чектерді беру
мен пайдалану) ережелерін сақтауға міндетті.Чек ұстаушылардың құқығы ... ... ... ... ... ... болады. Чектерге,есеп айырысу
шотының төлем құжаттарына қол қою құқығына ие тұлғалар ... ... ... кітапша иесінің мөрінің таңбасы болуы керек.Чектер жарамсыз
болып қалатындықтан чекте жазылғандарды түзету және ... ... ... ... қателіктер жіберілсе,онда чекте және ... ... ... деп жазу ... ... және
кітапша иесінің қолы қойылады.
Чекті чек ұстаушы төлеуге чек жазылған күні қабылдайды және төлеуге
қабылдаған күннің ертеңіне чек ... ... ... ... ... тиіс.Чек кітапшасынан алынған чектің күшінде болу мерзімі,жазылған
күнін есептемегенде,әдетте,10 ... ... чек ... ... чек ... чекті қабылдамауына
болады,егер де мынадай жағдайлары анықталса:
• егер де жазумен жазылған сомасы цифрмен көрсетілмеген ... ... ... өтіп ... ... ... ... жазулардың белгілері бар болса (немесе
түзетулер бар болса);
• чек ... ... және ... ... ... ... ... қорғалу деңгейі оның талабына сай келмесе (қорғалу деңгейі бестен
кем болмауы керек);
• чекте көрсетілген реквизиттер қате ... ... ... қолда үлгі ретінде қабылданған ... ... ... ... жабу ... жеткілікті болмаса;
• чектің басқа да дефектілері бар ... бар ... чек ... ... ... ... ... банктің бас бухгалтері ол туралы
Клирингтік палатаға хабарлайды, ал олар ондай чектердің өңделуін тез ... ... бар ... акт ... акт төрт ...... ... – көшірмесімен бірге ішкі істер органдарына беріледі;
Үшіншісі – Клирингтік палатаға беріледі;
Төртіншісі – чекті беруші банкке беріледі.
Мерзімі өтіп кеткен чек ... ... ... ... ... қайтарылады.
Вексельдер арқылы есеп айырысу.
Вексель- біржақты сөзсіз орындалатын ақша міндеттемесін қамтитын қатаң
нысанда белгіленген төлем құжаты.Ол жай және ... ... ... ... ... ) – талап етуі бойынша немесе белгіленген
мерзімде келешекте вексельде көрсетілген ақша ... ... ... ... ... ешқандай талқылауға жатпайтын міндеттемесінен
тұрады.
Аударма вексель (тратта ) ... ... ... ... ... ) ... ... ұстаушыға (ремитентке) немесе ... ... ... белгілі бір уақытта,не ұсынған кезде ,вексельде
көрсетілген ақшаны төлейтіні ... ... ... шарт қойылмайтындығы
туралы міндеттемесі.Аударма вексель өз табиғаты бойынша «бұйрыққа» ұқсас
болып келеді.
Вексель: құжат ... ... ... ... қай тілде
толтырылса,онда сол тілде «вексель» деп жазылған атауды,белгілі бір ақша
сомасын төлеуге еш ... ... ... тиіс ... атауы-тек аударма вексельде ,төлеу мерзімін ... ... ... ... ... кімнің бұйрығы ... ... ... атауын, вексель жасалған күн мен орнын
көрсетеді және онда ... ... ... қолы ... ... талаптар құжатта тұтастай сақталмаса,тек
төмендегі ... ... ... ... ... мерзімі көрсетілмеген вексель ұсынғанда талап етуі бойынша
төленетін вексель ретінде қарастырылады.
Ерекше нұсқауы болмаған ... ... ... ... ... ... орны және сонымен бірге төлем жасаушының тұратын орны
болып есептелінеді.Вексельдің жасалған орны көрсетілмеген ... ... ... ... белгіленген орында қол қойылған болып танылады.
Аударма вексель вексель берушінің бұйрығы бойынша ақы ... ... ... ... мүмкін.Ол вексель берушінің өзіне немесе ... ... ... ... ... ... ... тұлға тұрған жерде
немесе төлем жасаушының тұратын жерінде немесе қандай да бір басқа орында
төленуі мүмкін.
Вексельде ... ... ... ставквсы) көрсетілуі
тиіс,мұндай нұсқау болмаған ... ... қол ... ... ... есептелген күні көрсетілмесе,аударма вексель жасалған
күннен бастап есептелінеді.
Кез келген аударма вексельдің бұйрығы көрсетілмей берілсе де,ол ... ... ... ... ... сырт ... жазылатын,осы вексель бойынша
құқықтарын басқа тұлғаға ... ... ... ... беруші тұлға.Индоссат-табыстау жазбасы
бойынша,вексель осы ... ... ... ... ... аударма вексельде «Бұйрыққа емес » немесе ... ... сөз ... және ол ... ... ... ол
қарапайым цессиямен берілуі мүмкін.Индоссамент вексель ... ... ... ... ... кез ... адамның пайдасына
вексельді акцептегеніне,не акцептемегеніне қарамастан төлем ... ... ... ... ... ... борыштық міндеттемелер бойынша құқықтық жеңілдік жасаудың
құқықтық ... ... ... қарапайым,алдын ала ешбір келісім-шарт қойылмаған болып
келеді.Оның шартты ... бірі ... ... ... оған қол
қойылмаған , яғни жазылмаған болып есептелінеді.
Индоссамент ұсынушыға бланктік күші бар индоссамент ... ... ... вексельде немесе оған қосылған параққа (аллонажға) қол
қойылуы тиіс. ... ... ... ... барлық құқықтарды
иелік етеді.Егер индоссамент бланктік болса,онда вексель ұстаушы ... ... ... ... бір ... ... толтыра алады;өз кезегінде вексельді
банк арқылы немесе басқа бір адамның атына табыстай ... ... ... ... ... ... адамға бере алады.
Егер басқаша кері шарт болмаса , ... ... пен ... ... кейінгі индоссаментке тыйым сала алады;бұл ... ... ... ... ... ... ... олардың алдында
жауап бермейді.
Қолында аудама векселі бар тұлғаның құқығы ... ... ... ... ... де ,соңғы индоссамент бланктік
болғанымен ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Бұл ретте ... ... ... ... ... индоссаменттен кейін басқа индоссамент жасалса,
соңғысына қол қойған тұлға бланктік вексельді ... ... ... ... ... ... мерзімі басталғанға дейін вексель ұстаушы
немесе қолында вексель тұрған ... ... да ... жасаушыға акцептеу
үшін тұрған жерінде ұсына алады.
Егер де төлем жасаушы өзінің келісімі туралы вексель ұстаушыға немесе
қол қойған ... ... ... онда ол олардың алдында ... ... ... өз ... ... ... ... бойынша төлем толықтай немесе вексель сомасының
бір бөлігін аваль арқылы қамтамасыз етуіне болады. Мұндай қамтамасыз ... адам ... ... ... қол ... ... бірі бере алады.
Аваль аударма вексельде немесе қосымша парақта ... орын ... ол жеке ... де ... ... .Ол «аваль
деп есептелсін » деген сөздермен немесе ... ... бар ... формуласымен білдірсе, онда оған аваль берген адам ... үшін ... ... ... ... беруші қолын қоймаған
болса,аударма вексельдің бет ... ... ... ... ол кімнің ... ... ... жағдайда аваль вексель беруші үшін берілген деп есептелінеді.
Аваль-вексель бойынша кепілдік,оған байланысты ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындауы үшін
жауапкершілікті өз мойнына алады.Авальшы-аваль жасаған тұлға.
Авальшы ол үшін аваль ... ... ... ... ... ақы төлей отырып,авальшы кепілдік ... ... ... ... ... байланысты осы соңғы тұлғаның алдында міндетті ... ... ... құқықтарды иеленеді.
Аударама вексель ақы төлеу үшін ұсынғанда;ұсынғаннан кейін ... ... ... ... ... бір ... берілуі
мүмкін.Тағайындалған өзге мерзімдер немесе төлемнің бір ізді мерзімдерін
қамтитын аударма ... ... ... ... ... ... ... тиіс.Ол жасалғанкүннен бастап бір жылдың ... ... ... ... ... аудармалы вексельде ... ... ... мүмкін,бірақ белгіленген мерзімнен бұрын
төленуін ... ... ... ... ... ... осы мерзімнен
бастап жүреді.Ұсынғаннан кейін белгілі бір уақытта жасалған аударма ... ... ... не ... ... қарсылық білдіру күнімен
айқындалады.Қарсылық білдіру болмаған жағдайда күні ... ... ... ... ұсыну үшін көзделген мерзімнің соңғы ... ... ... ... бір ... ... ... кейін немесе ұсынғаннан
кейін белгілі бір уақытқа белгіленген аударма вексельді ұстаушы вексельді
төлеу күнінде, не келесі екі ... ... ... ... ... есеп ... ... ұсыну төлемге ұсынғанмен бірдей болып
есептелінеді.Вексель ұстаушы бөліп ... бас ... ... ... төлем жасаушы мұндай төлем туралы білген болса,онда ол
бұл туралы қолхат беруі тиіс.
Вексель ұстаушы ... ... ... ... ... ... мәжбүрленбеуге тиіс.Мерзімі келгенге дейін төлем ... ... өз ... ... ... вексель төлем жасау орнында жүрмейтін валютада
жасалса, онда оның ... ... ... ... ... келген
күніндегі бағам бойынша жергілікті валютамен төленеді.Егер борышкер
төлемнің мерзімін өткізіп ... онда ... ... өз ... ... ... ... валютада төлеу мерзімі келген күнгі бағаммен
төлеуді ... ете ... ... индоссанттарға қарсы тұрған регрестерге
(акцептелмеген немесе төленбеген вексель бойынша кері ... қою) ... ... ... жеткен кезде де және одан бұрын да сата алады:
1. акцептен толық немесе ішінара бас тартқан орын алса;
2. егер де ... ... ... ... ... ... банкрот деп танылған болса,онда төлем жасауды тоқтатады,тіптен
оның жағдайын сот ... да ... оның ... өтем алу нәтижесіз
болмаған жағдайда;
3. вексель беруші акцептке ... ... ... деп ... ... жасалатын төлем мен акцепт үшін жауапты тұлғаға
регрестік талабы (искы) ... ... ... ... кешіктірілмей
ұсынылуы мүмкін.
Акцепт немесе төлемнен бас тарту (акцептемеуге немесе ... ... ... ... ... актімен расталады.
Вексель беруші аударма вексельінің мәтінінде көрсеткен ресми қарсылық
білдіруден басқа қарсылық білдірген ... ... қолы ... ... мүмкін.
Акцептеуге қарсылық акцептке ұсыну үшін белгіленген мерзімдерде
жасалуы ... ... ... ... ұсынудан және төлем
жасамауға тағы да басқаша ... ... ... бұл қарсылық
алдын ала тіркеуден өту керек,онсыз оның күші ... ... ... аударма вексельдің ісі ойдағыдай еместігі
байқалса, тіпті оның ... адам ... ... бола ... ... ... ... жерде тұрып,өзінің тұрған жерінен төлем жасауға тиісті ... ... ... бір ... өткен соң, яғни ұсынылған кезде төленуге
жататын ... ... ... ... ... ... жасаушы оның вексельді акцептегеніне немесе акцептемегеніне
қарамастан банкрот деп ... ... ... ... вексель бойынша банкрот деп таныған жағдайда, вексель ұстаушының
өз құқықтарын жүзеге асыруы үшін оның банкрот деп ... ... ... ... керек.
Вексель ұстаушы өзінің индоссантын және вексель ... ... ... ... ... қарсылық білдірген күннен кейінгі төрт
жұмыс күнінің ішінде, «шығынсыз айналым»деп хабарланған жағдайда,онда оның
қабыл алынуы ... ... ... ... күннен кейінгі екі
жұмыс күнінің ішінде алдыңғы хабарламаны ... ... мен ... ... ... индоссантына,одан әрі вексель берушіге дейін
хабарлауға ... ... ... ... ... алынған сәттен
бастап жүре бастайды.
«Шығынсыз айналым», «қарсылықсыз» -вексель мәтініне вексель
ұстаушы,индоссант,авальшы ... ... ... ... ... ... ... берушінің қарсылық білдіруінен
босатады,егерде ол туралы алдын-ала түсінік берілсе.
Акцептемеу немесе ... ... ... ... ... жағдайда
нотариус бұл туралы вексель бойынша міндетті барлық адамдарға вексельдегі
не қарсылық білдіруді талап еткен ... ... ... ... ... жібере отырып,оларға ескерту жасайды.Мұндай хабарлама
жөніндегі шығыстар қарсылық жөніндегі шығындарға қосылады.
Вексель беруші индоссант ... ... ... ... және ... ... айналым», «қарсылықсыз» деген немесе басқадай мағыналас
сөздер арқылы вексель ұстаушыны оның ... ... ... ... білдіру құқығын жүзеге асырудан босатылады.Бірақ вексель
беруші енгізген сөзге (ескертуге) қарамастан,вексель ұстаушы ... ... ... ... ... оның өзіне
жатқызылады.Егер ескертпе индоссант немесе авалист тарапынан жасалынса,онда
қарсылық бойынша қажет шығындар өз қолдарын ... ... ... ... ... ... барлығы
немесе онда аваль қоюшылар вексель ұстаушының алдында ... ... ... табылады.Вексель ұстаушы осы адамдардың әрқайсысына жеке-
жеке және барлығына бірдей ... ... ... ... жасағаннан кейін аударма вексельге қол қойған адамдардың
барлығының дәл ... ... ... керек.Міндеттемелердің біріне қойылған
талап олардың бастапқы алған міндеттемелері бола тұрса да,басқаларына талап
қоюға бөгет болмауы керек.
Вексель ұстаушы өзі ... (иск) ... ... ... акцептельмеген немесе төленбеген сомасын,процентімен қоса, егер
олар белгіленген ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
Банкі белгілеген қайта қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша өсім ... ... ... ... бойынша шығындарын хабарлама жіберген кезінен
бастап талап ете алады.
Бұған қоса талап қойған вексель ... ... қою ... ... 0,01 ... ... ... шығындарын да енгізе
алады.Егер талап төлем мерзімі басталғанға дейін қойылса,онда ... ... ... бойынша ұсталады.Бұл есептік пайызы вексель
ұстаушы тұратын жердегі талап ... ... ... ... ... ... бағамына сәйкес) есептеледі.
Аударма вексельге ақы төлеген ... оның ... ... ... мыналарды:
• өзі төлеген барлық сомасын;
• аталған сомаға Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін;проценттерді;
• өзі төлеген шығыстарды талап ете ... ... ақы ... ... ... ... ... қоса 0,05
пайызда үстеме (комиссиондық) төлем жасауын талап ете алады.
Егер де вексель жалғыз данада берілсе,онда ... ... оған ... ... дана ... талап ете алады.Бұл үшін ол өзінің тікелей
индоссантына және сол сияқты вексель ... ... ... ... жаңа даналарын индоссаменттерге қайта шығарып беруге
міндетті.
Қазақстан Республикасының аумағындағы заңды және жеке ... ... ... вексельді өзара есеп айырысуда пайдалануға құқылы,бұл ретте ол
тиісті ... ... және ... Республикасындағы вексель айналымы
туралы» Заңға қайшы келмесе болғаны.
Байланыс мекемелері инкассаға қабылдаған вексельдерді жөнелту тәртібі
Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... келісе отырып,шығарылған нормативтік
құқықтық актілермен және байланыс мекемесінен және ... ... ... ... ... ... ... мерзімін кейінге қалдыру
«Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы туралы» заңында белгіленген
талаптарға сәйкес ... ... ... мен ... ... индоссамент үлгісі төменде
келтірілген.
Вексельдердің бланкісін (вексельдік кітапшасын) сатып алған кезде олар
өзінің нақты өзіндік құны бойынша 7210 шоттың ... және 4110 ... 4430 ... ... ... ... есеп ... шартты
бағасы бойынша-006-шы «Қатаң есеп беру ... ... ... тыс
шоттарда көрсетіледі.
Вексельдер қозғалысы бойынша ... ... ... ... карточкаларының есебі.
Инкассациялау шығындарын ... ... ... әлемнің кез келген нүктесінен тез автоматталған ақша
аударымын ... ... ... ... ... ... қаражатына электрондық терминал немесе басқа да
қондырғылар арқылы қол ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Төлем карточкалары:дебеттік,кредиттік және корпоративтік болып
бөлінеді.
Дебеттік карточкалар қаржы-шотындағы ақша ... ... ... ... ... жасауына мүмкіндік береді және ... ... банк ... ... ... ... алады.
Кредиттік карточкалар бойынша банк берген қарыз сомасының шегінде оның
ұстаушылары төлем жасай алады.
Одан басқа кәсіпорын ... ... ... үшін ... ... карточкаларын ашуына болады
Корпоративтік карточкалар-бұл да төлем карточкалары,ол оны ұстаушыға
банк пен заңды тұлғалардың арасында ... ... ... ... әлемнің көптеген елдерінде ол қазіргі шақтың қаржылық ... ) ... 2 ... ... ... жылдан астам
кезең ішінде Visa және Master Card ... ... ... ... ... оны 14 млн.кәсіпорын төлем карточкалары
ретінде өздерінің күнделікті ... ... ... ... киім ... т.б. жатады.
Қазақстан Республикасының аймағында Ұлттық банкінің лицензиялауымен
шығарылған төлем карточкалары пайдаланады.
Төлем карточкалары келесі көрсеткіштерден тұрады:
... ... ... ... төлем карточкаларымен жасалатын төлем түрлері және оның жағдайы;
• төлем карточкаларын ... ... ... ... ... ... алудың және тоқтатудың (блокирования)
жағдайы;
• төлем карточкаларының әрекет ету ... ... құқы мен ... ... жаупкершілігі.
Қазақстан Республикасының аумағында төлем карточкалары тек теңгемен
төленеді.
Төлем карточкаларымен төлем ... ... ... бұрын оларға
авторизация жасау керек .Авторизация процесі автоматталған тәртіпте немесе
телефон байланыстары ... ... ... ... ... ... үшін ... (эмитент-
банктен) рұқсат алу керек.Авторизация алудың процедурасы келісім-шартпен
немесе ішкі төлем карточкаларының ережесімен белгіленеді.
Төлем құжаттары ... ... ... ... сатып алынған
тауарға ақша төлеу туралы нұсқау береді.Қолма-қол ақша ... ... ... ... ... төлемдердің берілгені бойынша банк эквайері
қолма-қол ақшаның орнын толтыру туралы нұсқау береді.
Эквайер- төлем карточкалары бойынша қолма-қол ақшаны ... және ... ... банк,келісім-шартта қаралған тәртіп бойынша ... ... және ... жүзеге асыратын банк.
Төлем карточкаларымен операцияларды жүзеге асыру кезінде міндетті түрде
не қағаз,не электрондық ... ... ... ол қағаз нысанында
жасалса,онда ол:слиптен (қағаз ... ... ... ... квитанциясынан алынады,ал егер электрондық
нысанда жасалса,онда ол:электрондық журнал құжаттарынан немесе банкоматынан
алынады
Қазақстан Республикасында тауар мен ... ... үшін ... ... ... ... сатып алынған сомасына екі данада
берілген сауда чегімен расталуы ... Слип үш ... ... ... карточка иесіне
беріледі.
Төлем құжаттары келесі реквизиттерден (көрсеткіштерден) тұрады:
• төлем құжатының нөмірі және ... ... ... ... ... ... ... (коды) және эквайер;
• карточка төлемінің реквизиті;
• төлем сомасы;
• төлем ... ... ... ... карточкаларын ұстаушылардың қолынсыз-ақ
жасалуы мүмкін,ол кезде олар электрондық құжаттарын ... ... ... ... ... чегі-төлем карточкасын жүзеге асыру кезінде жасалады,яғни төлем
жасалып біткен соң карточканы ұстаушыға беріледі ... ... ... ... ... реквизиттерден тұрады:
• құжат нөмірі және оның жазылған күні,айы және жылы;
... ... ... ... ... ... ... сомасы;
• төлем валютасы;
• төлем карточкаларының реквизиттері.
Енді біз төлем карточкасын әртүрлі жағдайда пайдаланған ... ... ... мысал ретінде келтірейік.
Мысал.Кәсіпорын Visa халықаралық корпоративтік карточкасын ... ... үшін ... ... ... сол ... ... шот-картасын ашып,сонымен қоса ондаған еңбеккерлеріне іс
сапарымен ,офисымен,үстеме шығыстарымен есеп ... үшін ... ... ... ашылған және ол АҚШ ... ... ... ақша ... 1070 ... көрініс табады.Демек,олардың келіп түскен кезінде: 1070 шоты
дебеттеліп және ... ... ... ... ... ... ақша қаржаттары 1070 шоттың
кредитінен мына шоттардың дебетіне жазылады:
• 1252-қолма-қол ақшаны іс-сапар мен шаруашылық ... ... ... алуға арналған кезде;
• 7210,7110,8048-корпоративтік картаның көмегімен ... ... ... үйде тұрғанына төлеген кезде;
• 7210-банкінің комиссиондық төлемдерін ... ... ... т.б. –карточка арқылы алынған тауарлы-материялдық
құндылықтарды төлеген кезде.
Ай ... ... ... ... ... банк ... беріледі.
Шот-картасының көшірмесінде екі дата көрсетіледі:
• «Шот бойынша күні»-шоттағы операцияның жасалған күнін көрсетеді;
• «Күні» -операцияның өзінің ... ... ... ... ... ... төленген іс-сапарының шығыстары алғашқы
құжат мәліметтері бойынша ... ... ... транзакциясы (валютамен жасалған операциялар) Ұлттық банкісінің
белгіленген бағамы бойынша анықталады.Осыдан бір күнгі екі ... ... ... ... байқағанымыз,жеке тұлғалардың ... ... ... ... карточкаларының көмегімен
жүзеге асқан,оның сомасы есеп ... ... ... ... есеп ... ... ғана ... олар
нақты ақшаны алған жоқ.Бірақ ТМЗ кірістеу ... ... ... ... ... ... міндетті түрде тапсырады:
• Қаражаттың ... ... ... төлем карточкасының пайдаланған фактісін қуаттайтын құжаттар
(чектер,слиптер).
Төлем карточкадан қолма-қол ... ... ... есеп ... ... ... ... сияқты рәсімделеді,операциялар одан әрі қалай жалпы
қабылданған тәртіп бойынша ... ... ... және оны ... ... ... ... да шығындарын қысқарту мақсатында кәсіпорын еңбеккерлердің еңбек
ақысын төлем карточкасында төлеуді ұйғарған.
Төлем карточкасы ... ... біз осы ... корреспонденциясын көрсетіп көрейік.
|Қатар |Шаруашылық операциялардың |Сомасы,теңге|дебет ... ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... төлем |200000 | |1040 |
| ... ... ... | | | |
| ... шығыстар сомасы | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... ай |1500000 ... |
| |үшін жалақысы есептелінді | |2, | |
| | | ... | |
| | | |т.б. | |
|3 ... ... | | | |
| ... | | | |
| |10 % ... ... | | | |
| ... ұсталды |137000 |4230 | |
| ... ... ... ұсталды | | |3140, |
| ... ... ... | ... |
| |кеткен шығындары ... |73140 |4230 ... |
| | | | ... |
| | |200000 |4230 ... |
|4 ... жалақы |1089860 |4230 |1040 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... үшін ... карточканың негізінде сатып алушылармен
есептесуді жүзеге асырған кезде 1030 «Жолдағы ақша аударымдары» деген шот
пайдаланылады.
1030 ... ... ... ... ... ... ... бойынша сауда ұйымдарынан аударылған ақша қаражаттары көрсетіледі.
Түскен қаржыны 1030 шот ... ... алу үшін ... байланыс
бөлімшелерінің квитанциялары,банк инкассаторына түскен қаржыны өткізуге
арналған жолдама ... ... және т.б. ... ... ... : шілденің 29-да инкассатор кәсіпорынның кассасынан 142900 ... ... ... бұл ... есеп айырысу шотына тек тамыздың ... ... ... шілдеде 1010 шоттың кредиті бойынша және 1030 ... ... ... 1040 ... дебеті бойынша және 1030 шоттың
кредиті бойынша өткізіледі.Сондай-ақ,1030 шотта бас кәсіпорынның ... ... ... және ... қайтарылған сомасы
немесе орталықтандырылған қорлардың қаржылары,бірақ есеп беру ... ... ... ... ... қосылмаған сомалары есепке алынады.Сонымен
қатар,аталған шотта (1030) бас ... ... ... ... төлеуге қабылдаған,бірақ есеп айырысу шотына қосылмаған сомалар да
есепке алынады.
1030 шотын ... ... ... ... ... ... қол жеткізіледі.1030 шоты бойынша
жасалған операцияларды есепке алу әрбір ... ... ... ... жол ... ... ақша бланкілерін дер
кезінде есепке алып және оларды қатаң бақылауға алуы керек.
Төлем ... ... ... есеп айырысу.Төлем талап тапсырмасы
тауарларды алғанда,жұмысты ... ... ... ... жіберген талабы болып табылады.
Бенефициар төлем талап тапсырманы банкке ұсынады және төлем ... ... ... ... тиісті реестілеріне
тіркеледі.
Төлем ... ... ... ... ... ... ... реквизиттердің толық ... ... ақша ... ... бағыттайды.
Егер де бенефициарға қызмет көрсететін де,ақшаны жіберуші де бір ... ... ... ... өтіп,төлем-талап тапсырмасы реестрсіз
бірден жіберушінің банкісіне ұсынылады.
Егер де ... ... ... ... үшін ... ақша қаражаты
болмаса,онда төлем талап- тапсырманы сақтау мерзімі және ... ... ... ... ... тек ... ... қажет етпейтін бөлігін ғана сақтауы мүмкін.
Осы туралы төлем талап- тапсырманының бет ... ... ... ... тапсырмаларына толық немесе ішінара ақы төлеуден бас тарту
кезінде ол туралы оған қызмет ... ... үш ... ... құжаттарымен қоса оған берілген тиеу құжаттарын
және төленбейтін бөлігі туралы хабарласымен бірге ... ... ... ... төлем карточкаларын пайдалана отырып есеп айырусылар есептесудің
қолма-қол емес нысанына жатады және ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.Сатып алушыларды-төлем
карточкаларын ұстаушыларды тартуды қалайтын сауда мен ... ... ... банкпен –тиісті төлем жүйесінің мүшесімен қызмет
көрсету жасасуға тиіс.Барлығы да оңай және ... ... ... ... ... бір ... кезігеді,ал олардың алдын алуға
болады.
Өз компаниясында есепте ... ... ... ... ғана емес ... ... заңгер
болуына да тура келеді.
Мәселен,шарт жасасқан кезде банк құжаттарды өңдейтін және банктік төлем
карточкаларымен ... ... ақша ... ... аударатын
мерзімге,сондай-ақ бұл ретте өндіріп ... ... ... ... ... ... керек.
Шарт жасасудан басқа кәсіпорын бастапқы құжаттарды жазып беру ... ... алуы ... ... болғанда банк төлем карточкалары арқылы
сауда операцияларын есепке алуды қамтамасыз ететін жабдықты ... ... ... ірі болуға және өз ассортиментінде
мыңдаған тауар атаулары ... ... ... бұл ... тиімді
болады,өйткені үлкен ассортимент төлем карточкалары бар клиенттерді ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу құжаттары (слип немесе сауда ... ... ... есеп айырысу операцияларының барлық
қатысушылары үшін даналарының қажетті ... ... ... ... ... ... ... рельефтік
деректемелерін қағаз құжатқа көшіретін ... ... ... шығарылады.
Сауда терминалының сауда ... ... ... ... міндетті деректемелерді қамтиды:
1. сауда (қызмет) кәсіпорнының идентификаторы идентификаторы немесе оны
бірегейлендіруге мүмкіндік беретін басқа деректемелер;
2. операцияларды жүзеге асыру күні;
3. ... түрі ... ... ... ... ... ... карточкасының деректемелері;
6. слип рәсімделген жағдайда кассирдің қолы;
7. төлем карточкасын ұстаушының қолы (слип рәсімделген ... ... ... түбіртегі рәсімделген жағдайда-егер бұл
төлем жүйелерінің ережелерінде көзделсе).
Төлем карточкаларымен есеп айырысқан кезде осы ... ... ... зор болады .
Тауарлар мен қызметтерді банктік төлем карточкаларын қолдана отырып
өткізген жағдайда,табыстың ... болу күні ... ... сауда терминалының
түбіртегін жазып беру күні болып табылады.Банктің комиссиялық сыйақысын
төлеу шығыстары ... ... ... ... және ... есеп
айырысуларда шегерімдер құрамына кіреді.
Банктік төлем карточкаларын қолдана отырып ҚҚС ... алу ... ... болсақ,онда,егер ... ... сату ... ... отырып жүзеге асырылса,салық
міндеттемелерінің ұлғайған күні ... не ... ... ... көрсетулерді) беру фактісін куәландыратын шот-фактураны
рәсімдеу күні немесе ... ... ... болғанына байланысты тиісті
шотты (тауар чегін) жазып беру күні ... ... ... ... ... есеп ... ... үшін
көзделген бағанның жоқтығы туралы мәселе көтеріліп жүргенін байқауымызға
болады.Осы орайда бұл ... ... күні ... ме ... ... ... ҚМ ... комитетінің 03,02,2006 ж № ... ... ... ... төлеушінің табысын асыра көрсетуді ... ... жады бар ... ... ... ... және ... емес айналымдарды бөліп
көрсету функциясы болмаса,ауысымды жапқан кезде ... Z ... ... ... POS-рминалдар арқылы өткізілген транзакциялар
бойынша ауысымдық есеп ... ... ... арқылы есеп айырысу
сомаларын көрсете ... қоса ... ... ҚР Үкіметінің 18,04,2002 ж.№ 449 қаулысымен ... ... ... қолма-қол ақшаны есепке алу кітабында «Күн ішіндегі түсім
»атты 5-бағанды екі сомамен ... ... ... және ... есеп ... ... тәртіп бұзу болып табылмайды делінген.
Мәселе шешілген секілді.5-бағанды хатта ұсынылған тәртіппен ... ... ... ... ... ... әдетте үлкен
болатынын,оның өзі көп сандармен көрсетілуі ... ... ... ... ... есеп айырысу төрт және одан мәнді сандармен
көрсетілуі мүмкін ... ... ... ... ... ... жазу мүлдем мүмкін емес .Кассир-операционистік кітабы оған ... ... ... ... ақша ... ... бағанды
енгізу арқылы өзгертілуге тиіс деп санайды.Қосымша соманы 5-бағанға
енгізудің ... ... сома БКМ ... ... көрсетіледі және
есептегіштің сомалық көрсеткіштеріне енгізілуі тиіс.
Кейбір бухгалтерлердің ... ... ... ... ... ... түрінде 10-17 бағандар көрсетілуі
тиіс,олар,өзгермейді.
|Күні |Күн |Қызметтік |Күн ... |
| ... | |
| ... | | |
| ... | | ... |6010 |10 000 ... |
| | | ... немесе түбіртек жазылып |
| | | ... ... |3130 |1 500 |ҚҚС ... ... ... ... |1210 |11 500 ... немесе төлем хабарламасы банкке |
| | | ... ... | |11 000 ... ... ... шотына |
| | | ... банк ... ... |1040 |500 ... ... ... ... ақша |
| | | ... ... ... шартқа |
| | | ... банк ... ... ... |
| | | ... ... |3440 |500 ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... бухгалтер үшін онша күрделі емес,мұндағы ... ... ... ... дәл ... есеп айырысу шотына ақша қаражаттары банк қызметін ... ... қоса ... ... ... ... тұлғасының
есеп беруінен ақша қаражаттарын дұрыс есептен шығаруы қажет.Кейбір банктер
банк қызметтерінің белгілі бір проценті белгіленген өз карточкалары ... ... ... ... ... ... ... түрлі болуы
мүмкін бөтен банктердің карточкалары бойынша да ... ... ... әрі ... жібереді.Бұл мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... алынған ақша қаражаттары және банк
қызметтері үшін сомалар туралы есеп беруге ... ... ... ету қажет
|Р/с |Транзакция|Терминал|Карточканы|Карточканы|Транзакци|Қызметте|Операция|
|№ |күні |№ |ң ... |ң № |я |р ... | | | | ... | |ген күн |
|1 ... ... ... ... |8,64 |04-01-06|
| | | | | | | ... ... |....... |....... |... |.... |.... |.... ... ... |02167909|ҮҮҮҮҮ |3...7393 |3 428,00 |24,00 |04-01-06|
| | | | | | | ... ... |....... |....... |... |.... |.... |.... ... ... ... |1...9128 |26 602,00|106,41 |04-01-06|
| | | | | | | ... ... |....... ... |... | |.... |.... ... ... | | | ... |
| | | | | |,00 |9 | |
| ... айы| | | ... | |
| ... | | | |,01 | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ... тұрғандай,карточканың әрбір түріне
шартта банк қызметтері үшін белгілі бір процент көрсетілген.Бұған ... ... ... ... ... шілде және қыркүйек айлары үшін сомалар
«табылды».Мұндай бейнетті жұмыстарды жөнге келтіру үшін ... ... ... құрамына арнаулы қызметкерді (кейде екі-үш
қызметкерді) енгізуге тура келеді.Банктің мұндай ай сайынғы есебі барлық
транзакцияларды және ... ... түрі ... банк ... ... ... және дүкен басшыларының карточкалық жүйе
бойынша әрбір кассалық ... ... ... ... ... есебін «түйістіруге» мүмкіндік береді.Егер сауда бөлшек сауда
дүкендерінің желісі үлкен болса,онда банктер дүкендер бойынша күн ... ... үшін онша ... мәселе емес,өйткені мұндай кестелерді
жасау арнайы әзірленген бағдарламаның ... ... бұл ... ... ... жұмысын едәуір жеңілдетеді.
Аударылған жолдағы ақшалай қаржылар есебі.
Аударылған,бірақ әлі кәсіпорынның ... ... ... ... ... ақша ... жолдағы ақшалай қаржылар болып саналады ,ал
олардың есебі 1030-« Аударылған жолдағы ... ... ... ... шот ай ... кәсіпорынға немесе фирмаға басқа
кәсіпорын,ұйым немесе фирмалардан ... ... ... ... ... ... ақшалай қаржылар жайлы ақпараттарды
қорытындылауға арналған.Бұл шотта кәсіпорындар,ұйым ... ... ... ... ... ... ... кассаларына,почта бөлімшелеріне салған,бірақ
тиісті шотқа әлі түспеген,аударылғандығы ... ... ... ақшалай қаржыларды есептейді.1030-«Жолдағы ақшалай қаражаттар »
шотында ақша қаражаттарын есептеу үшін мынадай құжаттар болуға тиіс:
1. Саудадан немесе ... да ... ... ... ... ... құжат.
2. Почта бөлімінің ақшаны қабылдағаны жайлы квитанциясы.
3. Басқа кәсіпорындардан олардың ақша аударғаны жайлы берген авизасы ... ... ... күні,сомасы,оны қабылдаған банк немесе почта
аты көрсетіледі).
Мысалы:1999 жылы 28 желтоқсанда А кәсіпорны қараша айында сатқан тауарлары
үшін осы ... ... ... Б кәсіпорнынан 300000 тенге аударғаны
туралы авиза (құжат) алды делік.Бірақ бұл ақша А ... есеп ... 2000 жылы 5 ... ғана ... түсті,яғни кіріске алынды.Осы
операциялар бойынша А кәсіпорнының бухгалтерлік есебінде мынадай жазу
жазылады:
Дебет
Кредит
28.12.99 1030 ... ... 1040 ... ... және ... ... ... жолдағы
ақшалардың банктердегі есеп айырысу немесе басқа да тиісті шоттарға
уақытылы ... ... ... есепке алынуына бақылау ... ... ... жолдағы аударылған шетел
валютасы да осы 1030-« ... ... ... ... шотында
есептеліп,бірақ бөлек көрсетіледі.
Банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалай ... ... мен ... ... ақшалай қаржыларын сақтауға
банк мекемесінен арнаулы шот ... ... ... ... ... ... арнаулы шоттардағы ақшалар
және басқадай ... ... ... ... ... субьектілері 1070-«Аккредитивтердегі ақшалай қаржылар »-деп
аталатын ... ... және ... да ... мен
ұйымдардың,фирмалардың аттарына ашылған аккредитивтегі ақша ... есеп ... бұл түрі ... ... (субьект
орналасқан жерден басқа жерде тұратын) жабдықтаушылармен қолма-қол ... ... үшін ... ... бұл түрі ... ... есеп ... ұқсас болып келеді.Бұл есеп айырысу құжаты бойынша
сатып алушы өзіне ... ... банк ... ... ... ашылған ,яғни оған қызмет көрсететін банктен аккредитив ашады.Есеп
айырысудың бұл түрі 1931 ... бері ... ... ... ... есеп айырысу жабдықтаушыларға төлемнің дер кезінде
төленуін қамтамасыз етеді.
Акредитив-сатып алушыға қызмет ететін банк ... осы ... ... ... ... субьектісіне қызмет көрсететін банк
мекемесіне тауарлардың жіберілгендігін немесе қызметтердің көрсетілгендігін
дәлелдейтін құжаттар бойынша төлем төлеу жайлы тапсырмасы.
Аккредитив тек бір ғана ... есеп ... ... ... ... мен сатып алушының арасындағы келісім-
шартқа ... ... ... ... ... қажет:
1. Төлеушінің тапсырмасы бойынша аккредитивті ашқан ... ... ... ... түрі және оның ... мен ... ... мен
тәсілі.
3. Аккредитив бойынша қаржы (ақша) алу үшін жабдықтаушының өзіне қызмет
ететін ... ... ... ... толық тізімі және нақты
сипаттары
4. ... ... ... орындағаннан кейін құжаттардың банк мекемесіне
тапсырылу ... және ... ... ... аккредитив жайлы,яғни оның ашылғандығы
туралы хабарлау.
5. Басқа да керекті құжаттар мен ... ... ... және ... ... түрлері ашылуы мүмкін.Сонымен қатар
аккредитивтің «кері шақырылатын» және ... ... » ... ... ... ашу үшін ... ... кәсіпорын өзіне қызмет көрсететін
банк мекемесіне арыз береді және сонымен ... мына ... ... Жабдықтаушы шаруашылық субьектісінің аты.
2. Аккредитив ашылатын келісім-шарттың көшірмесі.
3. Аккредитив ашылатын банктің аты.
4. Аккредитивтің ... ... және ... ... ... ... ... болатын құжаттардың толық және нақты
аты.
6. Аккредитивтің түрі.
7. Аккредитивтің қандай тауарға,затқа немесе орындалатын жұмысқа төлем
төлеуге арналғандығы және оны ... үшін банк ... ... ... тізімі.
8. Аккредитивтің сомасы.
Аккредитивтен қаржы алу үшін ... ... ... ... кейін аккредитивтің шартында қаралған құжаттарды банк
мекемесіне табыс ... ... ... көрсетілген шарттарды
толық қанағаттандыратындай болуы керек.Егер аккредитивте қарастырылған бұл
шарттың біреуі орындалмаған жағдайда ... ... ... ... шарт бойынша сатып алушы кәсіпорынның өкілі
шотты акцептеуі керек ... ... ол адам ... қызмет
көрсетуші банкке мына құжаттарды көрсетуі қажет :
1. Төлқұжат немесе оның орнына жүретін басқадай құжаттар.
2. Аккредитив ашқан кәсіпорын берген іс-сапарлық ... пен ... ... ... ... банкісінде аккредитив мынадай жағдайларда
жабылады:
1. Аккредитивтің мерзімі біткенде.
2. Аккредитивті жабу туралы жабдықтаушының берген арызы бойынша.
Аккредитив ... ... ... сома ... ... ... ... тиісті шотына аударылады.Ашылған аккредитив
сомасы 1070 –« Аккредитивтердегі ақшалай қаржылар» шотының ... ... ... қарай,егер есеп айырысу шотынан аударылса,1040-
шотының,валюталық шоттардан ... ... ... есебінен аударылса: 4010,банктен тыс басқа да ... ... ... ... 4020-шоттың кредитіне жазылады.Ал
жабдықтаушыға аккредитивтен төленген сома ... ... ... есеп ... ... дебетіне 1070«
Аккредитивтердегі ақшалай қаржылар»-деп ... ... ... ... ... уақыттағы пайдаланылмаған немесе
жұмсалынбаған сома 1040,1050,3010,3020 ... ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысының есебі.
1.2 Кәсіпорындар мен ұйымдарда,мекемелерде шетелдік валютадағы ақша
қаражаттарының қозғалысы ... ... ... есепке
алудың №4 «Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп » және № 9 ... ... ... ... аталатын стандарттарына сәйкес
жүргізіледі.Орындалған жұмыстар мен көрсетілген ... ... ... ... ... есеп ... сол операция жасалған күні
Қ.Р Ұ.Б мекемесі ... ақша ... ... ... бойынша Қ.Р-ның
Ұ валютасымен (теңгемен) көрсетілуі тиіс.
Шетелдік валюта-бұл ... мен ... және ... қаражаттары мен есеп айырысу уақытында ... ... ... ... ... ... ... ақша бірліктері.
Курс (бағам)-бұл Қ.Р Ұ.Б мекемесібелгілеп ... екі ел ... ... ... ... айырма-бұл екі елдің ақша бірліктерінің арасындағы
курстың өзгеруі салдарынан болатын айырма сомасы.
Кәсіпорындар мен ұйымдар және мекемелер ... ... ... ... ... және басқа да
активтерді шетел ... ... ... ... ... ... ... банкіден тыс мекемелерден шетел валютасымен несие
алғанда немесе оны ... тағы да ... ... ... ... ... пайда болады.Кәсіпорындар мен
ұйымдар,және мекемелер шетел ақша бірлігімен операциялар жасау үшін ... шот аша ... ... ... ... 1050- ... ... шоттардағы ақша ... ... мен ... және ... ... ... шот
ашу үшін банк мекемесіне осы кәсіпорынның немесе ... ... ... ... шот ашу ... ... ... қойылып және кәсіпорын мөрі басылған арнайы карточка,тағы да басқа
құжаттарды табыс етуі табыс етуі керек.Қазақстан ... ... ... ... ... сәйкес кәсіпорындар мен ұйымдар ... мен ақша ... ... ... ҚР ҰБ ... ... ... шетел валютасын сатуға және сатып ... ... ... сату және ... алу ... ... қалыптасқан курс (бағам)
бойынша есептеледі.Нәтижесінде бір күн ішінде кәсіпорын мен ұйымның сатып
алған ... ... ... ... ҚР ҰБ мекемесі белгілеген сол күнгі
курсы мен сатылған немесе ... ... ... ... ... айырмашылық пайда болады.Кәсіпорындар мен ұйымдар осы шетел
валютасын сату немесе сатып алуда курстың өзгеруінен ... ... ... ... ... ... деп ... шотқа,ал шығынды
7430 «Бағамдық айырмашылығы бойынша шығындар» шотына апарып жазады..1050
–«Ел ішіндегі ... ... ... ... шоттары дебеті
бойынша мына шоттардың кредитімен корреспонденцияланады:
1020-«Кассадағы шетелдік валюта»,
1210 «Алынуға тиісті борыштар»,
6250-«Бағамдық айырмашылығынан алынатын табыстар»
Ал бұл 1050 ... ... мына ... ... ... ... мердігерлермен есеп айырысу»,
7430 -«Бағамдық айырмашылығы бойынша шығындар»
Резиденттер арасындағы жасалатын ... ... ... ... ... теңге түрінде
жүргізілуі тиіс.Қ Р-ғы резиденттер мен резиденттер еместер арасындағы
валюталық ... ... ... ... ... кеден заңдарында,қарастырылғаннан басқа жағдайларда,өкілетті банктер
банктік емес қаржылық мекмелер арқылы жүргізіледі
Валюталық операцияларды жүргізу үшін 24 ... 1996 ... ... ... ... Қ Р заңы және 20 ... 2001 ... №115 Ұлттық
Банктің Қаулысымен бекітілген «Қ Р-да валюталық операцияларды ... ... ... ... ... реттеудің негізгі органы болып Ұлттық Банк саналады
Заңды тұлғалардың өкілетті банктердегі есеп шоттарына ... ... ... ... ... ... ... түрде есепке алынады.
Заңды тұлға резиденттерінің экспортталған тауары (қызметі,жұмысы) үшін
төлем ретінде ... ... ... ... ... ... шоттарына кірістелуі керек.
Заңды тұлғалар- резиденттер, резидент еместердің пайдасына төлемдер
жүргізген кезде,өкілетті банктерде ... ... ... ... (келісімдер,контрактілер,инвеойстар,коносаменттер,т.б.) тапсыруы
тиіс.Лицензия немесе бұл бойынша талап Ұлттық банкіде ... ... ... ... ... ... жағдайда заңды тұлға-
резиденттері ... ... ... ... ... ... ... 1996 жылғы «Валюталық реттеу туралы» Заңдарына және 31
наурыз 2001 ... № 88 ҚР ҰБ ... ... ... ... ... ... операцияларды тіркеудің Ережелеріне»
сәйкес қаражаттардың резидент ... ... ... ... капитал қозғалысына байланысты операциялардың есебін жүргізу
және ұйымдастырудың тәртібі сол ... ... ... ... ... ... келіп түсетін 100 мың ... ... ... ... ... ... ... операцияларынан түскен
қаражаттар (мүліктерді) міндетті түрде тіркеуге жатады:
• Резидент еместерден 120 ... ... ... ... де қоса алғанда;
• Резидент еместердің экспорттық-импорттық мәмілелеріне сәйкес алған
несиелері;
• Резидент еместердің төлем ретінде ... ... ... әрі ... құнын берген жағдайда;
• Резидент еместердің төлем ретінде қозғалмайтын мүлікке ... ... ... ... ... ... шетел валютасында есеп
айырысулар олардың есеп шоттарындағы қолында бар валюталық ... ... ... жүзеге асырылады.Валюталық қаражаттардың
шығу тегі ... ... және ... ... ... ... алынуы
тиіс;экспорттық-валюталық түсім;жарғылық капиталға ... ... ... ... ... ... банктерден,қаржылық мекемелерден және бесқа ... ... ... ... жеке тұлғалар-резидент
еместер берген қарыздар;өкілетті банктер және айырбас пунктері ... ... ... ... ... ... ... банк шоттарында шетелдік валютасында
қолма-қол ақшасынан резиденттік емес еңбеккерлеріне жалақы төлеу үшін ... бабы ... ... ... іс-сапарға шығуына байланысты
кеткен шығыстарын жабуға алынуы мүмкін.Осы қаражатты алу үшін заңды тұлға-
резиденттері ... ... ... ... рәсімделген құжатты ұсынады
(іс-сапар туралы бұйрық,іс-сапарының шығыстарына жасалған сметасы,жалақы
төлеу туралы ... ... ... ... жақтар үшін контракт бойынша
ақы төлеу валюталық операцияларына,сондай-ақ қолма қол ақша ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің
бағамдық негізінде анықталған ... ... және ол ... ... мен айырбас пункттері арқылы шетел валюталарын
алып-сату арқылы екі ... ... ... ... алушылар мен
сатушылардың өз бетінше анықтаған бағамдық деңгейін ... ... ... ішкі ... нарығында шетелдік
валютаны және тек резидент еместермен есеп айырысу үшін шетел ... ... ... және шетел валютасында банкіден алған несие бойынша
міндеттемелерін ... ... ... ... қол ... ... шоты бойынша жасалатын операциялар мына төмендегі
құжаттармен рәсімделеді
Банк мөрімен (штампымен) және кассирдің,орындаушы мен
бақылаушының қойған қолдарымен куәландырылған ... ... ... ... ... ... ордерін толтыру үшін негіз болып табылады.
Қолма-қол валютаны беру Тапсырмамен ... ... ... үлгісі төменде келтірілген .Банк куәландырған
тапсырманың (валюталық шығыс ордерінің) көшірмесі валюталық ... ... жазу үшін ... ... табылады.
Шетелдердегі бенефициярға (алушыға) валюта қаражатарын аудару
«Аударуға берілетін өтінішті» жазу ... ... ... шоттары бойынша операциялар есебі 1050 «Ел ішіндегі
валюталық шоттардағы қолма қол ақша» және ... ... ... ... қол ... ... және басқа да құжаттардың негізінде банк валюталық шотының
бет есебіне тиісті жазуын ... оның ... ... ... шот оның иесінің өтініші бойынша жабылады,содан соң осы
өтінішін өзіне қызмет көрсететін банк мекемесіне ... ... ... ... ... немесе шоттың нөмірі өзгерген
жағдайда шот иесі ... ... ... қалдығын растайтын құжатты
өтінішке қоса тіркеуге міндетті.
ІІ бөлім Ақшалай қаражатты жүргізу
2.1Ақшалай ... ... ... кассалық операцияларды жүргізу мен көрсету тәртібі
Ақшалай қаражатты басқару қаржы ... өте ... ... ... мәнге ие.Бәсекеге қабілеттік технологиялық
процестерді заманға сай жаңғырту мен одан әрі даму үшін ... ... ... ... ... қаражаипен олардың баламаларын дұрыс
ашып көрсету мен сыныптау компкнияның өтемпаздығын дәл бағалау үшін қажет.
«Ақшалай ... ... ... ... 4 ... ... ... қаражат кассадағы және банктегі шотардағы қолма ... ... ... ... ... ... және қаржылық қызметінің нәтижесендегі түсімімен
жұмсалуы.
«Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы есеп»7 бухгалтерлік есепберу
стандартына сәйкес ақшалай қаражатқа қолма қол ақша мен ... ... ... кіреді.
Кассадағы ақшалай қаражатты сақтау,жұмсау және есептеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... Кассалық
операцияларды жүргізу ережелері белгіленген.
Касса-бұл ақша сақталуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ішкі ... жабылады,сейфтің
және темір шкафтың ... ... ... кілттердің
көшірмесімөрленген пакетте кәсіпорын басшысында ... ... үшін ... ... жауапкершілік көтеретін
кассир кассалық операцияларды жүргізеді.Кассирді жұмысқа тағайындау туралы
бұйрық шыққаннан кейін басшы оны ... ... ... тәртібімен
таныстыруға міндетті және толық жеке жауапкершілік жайлы шарт жасасады
.Шартта ... ... ... мен ... ... мен ... ... бекітіледі.Кассир болмаған кезеңде
толық материалдық жауапкершілік жайлы шарт ... ... ... ... есеп ... қолма қол ақша алады,бұл
мақсаттар үшін оларға банк чектік кітапша береді.Субьект чек ... ... ... ... ... ... және ... шығындарына және т.б.) ... қол ақша алу үшін ... ... алдын ала талап етілген
сомаға тапсырыс жолдайды.
Кассалық операцияларды құжаттық ... мен ... ... қол ақша ... соң бас ... ... өкілетті
тұлға қол қойған кірістік кассалық ордермен (ККО) (ф.№ КО-1) ресімдейді.
Ұйым кассасына қолма қол ... ... ... үшін ... ... компьютерде өңдегенде де ... ... ... ... бір данамен жазылады,оған бас
бухгалтер немесе уәкілетті тұлға және кассир қол ... ... және ... касалық құжаттарды тіркеу журналында
тіркеледі және ақша тапсырушының қолына беріледі,ал ... ... ... қол ақша ... ... операциялар шығыстық
кассалық ордермен (ШКО) № КО-2 ф.немесе басқа құжаттармен (төлем
тізімдемесі,ақша беру ... ... және ... коды бар ... ... ... жүргізіледі.
Ұйым кассасына қолма-қол ақшаның түсуін ресімдеу үшін (ЖКО)
қолмен өңдеуде ... ... ... ... ... бір ... ... бас бухгалтер
мен ұйым басшысы немесе ... ... ... қол қояды,кірістік және
шығыстық кассалық құжаттарды тіркеу журналында тіркеледі.
Ақша беру туралы құжаттарға басшы және бас ... ... және ... ... құжаттармен сиямен немесе шарикті
қаламмен (қызыл мен жасыл түстен ... ... ... болмаса машинкада ... ... ... ... керек.ККО,ШКО-лерінде оны жасау үшін негіз көрсетіледі
және оларға тіркелетін құжаттар аталады.ККО,ШКО ... ... ... ... және ... құралдарды тіркеу журналында (№ КО-3
ф) тіркеледі.
Кассалық ордерлер бойынша ақша қабылдау мен беру оларды
толықтырған күні ғана ... ... ... ... мыналарды
тексеруге міндетті:
• Құжаттарда бас бухгалтердің қолы бар-жоқтығын,растығын;ал ... да ... қолы бар ... ... Құжаттарды рәсімдеудің дұрыстығын;
• Құжаттарда аталған тіркемелердің бар-жоқтығын.
Егер осы талаптардың бірі ... ... ... мен ... ... ... ... кассир 1 жылға ашылатын
(№КО-4ф) кассалық кітапқа жазады.Оны ашқан кезде кітаптың барлық парақтары
нөмірленіп ,жіппен ... ... тиіс және ... ... ... ... ... бетінде көрсетілуі тиіс.Кітап мөрмен
мөрленіп,бас бухгалтер мен ... ... ... ... көшірме арқылы 2 дана ... ... ... кассалық кітапта күн ... ақша ... ... ... ... күні ... операциялардың
қорытындысын есептейді және күн ... ... ... ... ... ... ... даналары жыртылады және кассирдің
есебі болып қызмет етеді.Есеп оған тіркелген бастапқы құжаттармен (ККО,ШКО)
бірге бухгалтерияға тапсырылады.Егер кәсіпорында күніне көп емес ... ... ... ... 3-5 ... 1 ... қабылданған есеп пен ... ... ... ... кітаптың дұрыс жүргізілуін бас
бухгалтер ... ... ... расталмай,кассадан ақша
берілуі табылса,бұл сома кем шығу деп саналады және кассирден төлеттіріп
алынады,мұндайда кассирдің ... ... ... ордер жазылады.Егер
қолма қол ақша сомасы кірістік кассалық ордермен кіріске ... ... ... деп ... және ... ... ордер көшірмесі жолымен
субьект кірісіне есептеледі.
Кассалық операциялардың синтетикалық есебін 1010 ... ... ... ақша»,1020 «Кассадағы қолма қол шетелдік валюта» ... ... ... қол ақша» бөлігінде жүргізіледі.
1010,1020 шоттарындағы операцияларды жазу үшін ... ... ... ... ... жыртылған парақтары) негіз болып
табылады.
Дебет бойынша 1010,1020 шоттарда кассаға түскен қолма-қол ақша ... ... ... ... ... |
|1 |Банктегі есепшоттан кассаға түскен ақшалай | | |
| ... ... ... |1010 |1040 |
| ... және т.б.) | | |
|2 ... ... ... ... | | |
| ... ... қызмет,өнім үшін түскен |1010 |1210 |
| ... ақша | | |
|3 ... ... қол есеп ... | | |
| ... |1010 |6010 |
| ... | | |
|4 ... ... ... ,МЕА құнды |1010 |6210 |
| ... үшін ... ... | | |
|5 ... деп ... ... ... кассаға |1010 |1030 |
| ... | | |
|6 ... есеп ... сома ... |1010 |1252 |
| ... | | |
|7 ... қысқа мерзімдік қарыз қолма қол |1010 |3010 |
| ... ... | | |
|8 ... ... ... ... әр түрлі | | |
| ... ... ... ... беру ... |1010 |3520 |
| ... т.б) | | |
|9 ... ... ... ... |1010 |6280 |
| ... ақшаның артық шығуы | | ... ... ... органдарынан қолма қол |1010 |6110 |
| ... ... | | ... ... ... үшін ... |1010 |4410 |
| ... | | ... ... ... (тәуелді,бірлесіп |1010 | |
| ... ... ... | | ... ... кредиті бойынша кассадан төленген ақшалай қаражат сомасы
жазылады:
|№ |Операциялар ... ... ... |
|1 ... қол ақша төленген НҚ,МЕА сатып алынды |2411-2417 |1010 |
| ... ... ... |2730 | |
|2 ... е/шотқа ақшалай қаражат тапсырылды |1040 |1010 |
|3 ... ... ... |3350 |1010 |
| ... | | |
|4 ... қол ақша ... тиеу мен |7110 |1010 |
| ... шығындары | | |
|5 ... қол есеп ... ... |1150 |1010 |
| ... | | |
|6 ... ... кассадан қолма |3310 |1010 |
| |қол ақша ... | | |
|7 ... есеп ... ақша ... |1252 |1010 |
|8 ... ... қол ... ... |3360 |1010 |
|9 |ТМҚ ... ... |1610 |1010 |
| ... қызмет үшін берілген аванстар | | |
| ... | | ... ... ... ... ұзақ |3020 |1010 |
| ... және заңды тұлғаларға | | |
| ... ... қол ... ... | | ... ... аванстың қайтарылуы |3510 |1010 ... ... ... ... ... |1430 |1010 |
| ... ... кем ... | | ... |Анықталған кем шығу кінәліге қойылады |1252 |1430 ... ... кем ... ... |1010 |1252 ... ... кінәлі табылмаса немесе сот өндіруден |7470 |1430 |
| |бас ... | | ... ... ... ... ... ... |1030 |1010 ... ... ... еткен жағдайларда шетелдік валютамен
кассалық операциялар жасауға ... ... ... қол ... «Шетелдік валюта операциялар есебі» 9 ХҚЕС сәйкес 1020 шотта
өтеді.Валютаның әр түрі ... ... ... ... ... жеке ... ... жүргізу қажеттігін ққаперде ... ... ... ... ... теңге бағамы төмендеуге
байланысты (Д1020 ... ... ... (Д7430 К1020) ... валютамен операциялар жөніндегі бухесептегі жазбалар операция
атқарылған ... ҚР ... ... ... ... ... есеп шоттарында көрсетілуі тиіс.
Валюталық қаражат түсуі бойынша операциялар
|№ ... ... ... ... |
|1 ... валюта шотынан кассаға түскен қолма|1020 |1050 |
| |қол ... ... | | |
|2 ... және ... ... үшін |1020 |1210 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... қол ақша | | |
|3 ... берілетін валюталық соманың жұмсалмай |1020 |1252 |
| ... ... | | ... ... ... ... операциялар
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
|1 ... ... ... ... ... |1020 |
| ... | | |
|2 ... ... ... шотқа |1050 |1020 |
| ... ... ... | | |
|3 ... ... |1020 |6250 |
| ... |7430 |1020 |
| ... | | ... ... ... мен ... ... топтастырылған кассалық
есептердің корреспонденттелген шоттар тұрғысынан күн сайын немесе 3-5 күнде
бір рет ... ... ... №1 журнал-ордерге (шығыс) және №1
тізімдемеге (кіріс) жазылады.
2.2Ақшалай баламалар,оларды түгендеу.
2.2Ақшалай баламалардың есебі.Банктік овердрафт,овернайд.
Ақшалай ... ... ... ... үлкен қиыншылықтарына
байланыстыкүннен күнге маңызды болып келе ... ... ... ... жаңа ... мен одан әрі даму үшін ... жағдайда болуды талап етеді.Ақшалай қаражатты және оның ... ашып ... мен ... ... ... дәл ... ... .
Ақшалай қаражатқа міндеттемені жедел төлеу үшін қолдануға ... ... ... ... ... ... ... қалдықтар,қолма
қол қаражат,монеталар,валюта мен субьект кассасына нақты берілетін ақшалай
құжаттар (жай чектер,кассалық ... ... және ... есеп ... ... ... қаражат қозғалысы туралы есептер» 7 ... есеп ... ... ... ... ... деп қысқа
мерзімдік,ақшалай ... ... бір ... ... ... өзгеруінің аздаған тәуекеліне салатын жоғарғы өтемді салымдарды
белгілеген.Олар инвестиция немесе басқа мақсаттар үшін емес,қысқа ... ... ... ... ... деп ... ақшалай қаражаттың белгілі сомасына тез айналуы
тиіс және құн өзгеру тәуекеліне ... ... ... ... ... бар (үш ай ... алынған кезден бастағанда кем)
Ақшалай баламалар-ақшалай қаражатқа ұқсас,бірақ ... ... ... ... және
депозиттік сертификаттар жатады.
Қазыналық вексельдер үкіметтің айналымға шыққан ... ... бір ... соң ... ... бар процентсіз міндеттемелері.Олар
жеңілдікпен сатылады және мерзімінде өтеледі.Өтеу құны мен ... ... ... ... ... ... табысы болып саналады.
Коммерциялық қағаздар (қысқа мерзімдік ... ... ... қажеттіліктерді қаржыландыру құралы ретінде корпорациялар шығарады.
Депозиттік сертификаттар немесе ... ... ... ... еткге
болмайтын депозиттер,дегенмен олар өтемді және алу ... ... ... айып санкциялары ақшалай баламалардың ақшалай қаражатқа
айырбастауына әсер етуі ... ... ... ... ... әдетте қысқа мерзімді инвестициялар шотына
жатқызылады.
Ақшалай қаражат ағыны-ақшалай қаражат пен олардың ... ... мен ... ... ... тарту үшін кәсіпорын қарыздарға ... ... олар ... ақшалай қаражатын басқарудың
ажырағысыз бөлігін құрайды.Мұндай жағдайларда олар ... ... ... құралы ретінде кіреді. «Ақшалай қаражат қозғалысы туралы
есептер» 7 қаржылық есеп берудің ... ... ... банк ... ... ... ... (дебеттік) сальдодан
асатын және қысқа мерзімдік міндеттеме ... ... ... шотындағы теріс (кредиттік) қалдық.
Овердрафт егер банк төлеген сома клиент ... ... ... орын ... ... шот ... ... бірге сол банктегі басқа шоттарда оң қалдығы ... ... ... қалдықтарды қоса есептеген жөн.Мұндай жағдайда банк дебитор
және кредитор ... ... ... қаржылық мекемелердегі шоттар өзара
есепке қосылмайды.
Банктік овернайд-субьектіні бір ... (бір ... ... ... ... ... ішкі бақылау,ақшалай қаражатты түгендеу.
Ақшалай қаражат қозғалысын ішкі бақылау жүйесі- ... ... ... сай ... ... шоттарда көрсетілген мәліметтердің шүбәсіз сенімділігін
қамтамасыз ету үшін жасалған саясат пен амалдар.
Ақшалай ... оңай ... ... тиістілік
белгілері жоқ және олар айырбасталады.Ұрлық тәуекелі кейбір адамдардың есеп
жүйесіне қолы жетіп,ақшалай қаражатты ... ... алу ... ... қаражаттың қозғалысын ішкі бақылау мынандай
функцияларды орындауы тиіс:
• Ақшалай қаражатты жеке сақтау мен жеке есептеу;
• Қолма қол есеп ... ... ... ... ... Касса тек қажетті қалдықты сақтау
• Кассадағы қалдықты мезгіл-мезгіл тексеріп есептеу ;
• Ақшалай қаражатты ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражатты бақылау
Кассалық қалдықты салыстыру.
Есеп шоттардағы ақшалай қаражатты бақылау.
Кассалық қалдықты салыстыру.
Есептік ... ... ... ... ... ... ... ақшалайқаражаттың
бар-жоғын айқындау және қатаң есептегі банктерді парақтау санап шығу
жолымен ... ... « ... ... ... ... » жеке ... түгендеу кассалық операцияларды жүргізудің шаруашылық
жүргізуші субьектінің басшысы бекіткен және жете дайындалған Ережелерге
сәйкес ... ... ... мен ... ... және теміржол
билеттері,бензинге талон және ... ... ... мен бас ... ... ... басқа
құндылықтарды тексеріп және қолма қол ақшаны түгел парақтап ... ... ... дейін (бірнеше касса болған жағдайда) олар
мөрленіп жабылады.Кассир түгендеу сәтінде ... есеп ... ... ... ... бойынша шығарады.Кассирден ... және ... ... және есептен шықпаған сома жоқ деген қолхат
алынады.Ақша саналғаннан соң кассадағы ақшалай қаражатты түгендеу актісі
жасалады.Алынған түгендеу ... ... ... мәліметтерімен
кассалық кітап бойынша салыстырылады.Актіде кассирдің ... ... ... мен ... ... бойынша бұдан былайғы шешімі
туралы субьект басшысының қарары (резолюция) жазылады.
Акт ұйым кассасында тұрған ақшалай құжаттардың,ақшаның бар-
жоғын түгендеу ... ... үшін ... ұйым
кассасындағы тұрған ақшалай құжаттарды,барлық ақшаны түгел қайтадан есептеу
жолымен ақшаның бар болуын ... екі дана ... ... ... мен ... жауапты адам қол қояды.Бір данасы
ұйым бухгалтериясына беріледі,екіншісі ... ... ... ... ... ... ... сақталуы үшін
жауап беретін материалдарға жауапты адамнан қолхат алынады.Қолхат форманың
тақырыптық бөлігіне кірген.Материалдарға жауапкер адам ... ... ... ... қол ақшаны,ақшалай қаражаттарды тапсырған
материалдарға жауапты адамға,ақшаны,ақшалай ... ... ... ... және ... өткізгенде мыналарды тексеру қажет:кассирмен ... ... ... шарт ... ма немесе одан «Кассирдің
міндеттемесі» ... ... ... ... ... ... сай ... түгендегенде 150 теңге мөлшерінде артық шығу табылды,бұл
жағдайда кірістік кассалық ордер жазылады және олар мынандай жазбалармен
рәсімделеді.
1010 ... ... ... ... қол ... шот дебеті
6160 «Негізгі емес қызметтен түскен басқа да табыс» шот кредиті 150 тг
Егер кассаны түгендеу кезінде 5000 ... кем шығу ... ... ... кем шығу сомасына шығындық кассалық ордер жазылады
1255 «Кем шығу,құндылықты бүлдіру» шот дебеті
1010 «Кассадағы ұлттық валютадағы қолма қол ақша» шот ... 5000 ... Кем шығу ... ... ... ... зиянның орнын толтыру бойынша есеп айырысулар»
шот дебеті.
1255 «Кем ... ... ... шот ... 5000 ... ... кем ... өтеуі (кірістік кассалық ордер жазылады)
1010 «Кассадағы ұлттық қолма қол ақша» шот дебеті
1254 «Материалдық зиянның ... ... ... есеп ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің жанындағы «Бухгалтерлік
есеп және аудит ... ... ... ... ... ... деп аталатын бухгалтерлік есеп стандартының бірінші
бабында: «Кәсіпорындар мен ұйымдардың,яғни ... ... ... ... ... осы ... ... түрлі
операциялық және инвестициялық қаржы қызметі бойынша есепті кезеңдегі ... ... ... ол ... ... ... қамтамасыз етіп және оларға осы ... ... ... ... ... бағалауына мүмкіндік береді»
делінген.Ал осы стандарттың екінші бабында: «Заңды тұлғалар,субьектілер
(банктер мен бюджеттік ... ... ақша ... ... ... осы ... талаптарына сай жүргізеді және есепті
кезеңдегі қаржы нәтижелері есептемесінің құрамында ... ... ... делінген
Ақшалай қаржылармен есеп айырысу операцияларының бухгалтерлік есебін
жүргізу мен оны ұйымдастырудың ... ... ... ... ... есеп ... операцияларын толық және уақытылы дер кезінде
есептеу.
2. ... ... ... ... және оларды дұрыс,тиімді
пайдалануды бақылау.
3. Есеп айырысу,төлеу тәртібін ... ... ... ... мен ... ... ... бөлім.Ақша қаражаттар қозғалысы.Бұл бөлімде төлем тапсырмаларымен есеп
айырысу, чектермен есеп ... ... ... есеп ... ... есебі,төлем талап тапсырмалары арқылы есеп айырысу,
аударылған жолдағы ақшалай қаржылар есебі, банктердегі ... ... ... есебі мәселелері қарастырылған.Яғни вексельдің негізгі
түрлері ... ... ... ... ақша ... ... ... белгіленген төлем құжаты.Ол жай және аударма болып келеді.Жай
вексель (соло-вексель ) – талап етуі ... ... ... ... ... ... ақша ... вексель ұстаушыға төлейтіні
туралы вексель ... ... ... ... ... ... (тратта ) вексель берушінің (трассанттың) үшінші тұлғаға
(трассатқа ) бірінші вексель ұстаушыға ... ... оның ... ... ... бір уақытта,не ұсынған ... ... ... төлейтіні туралы басқаша ешбір шарт ... ... ... өз ... ... ... ұқсас
болып келеді.
Төлем карточкалары-ақша қаражатына электрондық терминал немесе басқа да
қондырғылар ... қол ... ... ... ... ... ... береді. Төлем
карточкалары:дебеттік,кредиттік және корпоративтік болып бөлінеді.
ІІ бөлім.Ақшалай қаражатты ... бұл ... ... ... ... ... ... қарастырдым.
Кассадағы негізгі операциялар да ... ... ақша ... ететін арнайы жабдықталған бөлме.Операция жүргізілетін ... ішкі ... ... және ... ... кілттері кассирде
сақталады,ал кілттердің көшірмесімөрленген пакетте кәсіпорын ... ... ... үшін ... ... көтеретін кассир кассалық операцияларды ... ... ... ... ... ... ... оны кассалық
операцияларды жүргізу тәртібімен таныстыруға ... және ... ... ... шарт ... .Шартта қарастырылған тараптардың
міндеттері мен жауапкершіліктері әкімшілік өкілі мен ... ... ... кезеңде толық материалдық жауапкершілік жайлы
шарт жасасқан ... ... ... ... қозғалысы туралы есептер» 7 қаржылық есеп берудің
халықаралық ... ... ... ... деп ... қаражаттың белгілі бір сомасына айналатын ... ... ... ... ... жоғарғы өтемді салымдарды
белгілеген. Осылайша ІІ бөлімде «Ақша қаражаттар есебі» тақырыбына арналған
мәселелер толық ... ... ... ... ... ... ... есеп пен қаржылық есептілік
туралы» Заңы,Егемен ... 2007, 12 ... ... ... ... ... есеп туралы» 1995
жылғы 26 ... № 2732 заң күші бар ... ... ... ... ... ... қызмет туралы » 1998 жылғы 20 қарашадағы №20 заң күші ... (2001 ... 15 ... өзгертулер және толықтырулармен).
4. Қазақстан Республикасы Президентінің «Акционерлік қоғамдар туралы» ... 10 ... №2811 заң күші бар ... ... ... ... есеп ... және
принциптері».Алматы 2001
6. К.К.Кеулімжаев,З.Н.Әжібаева,Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жантаева ... ... В.Л. « ... ... ... Бухгалтерлік есеп»
53-77 беттер (5-тарау Ағымдағы ... ... пен ... ... В.К ... бухгалтерлік есеп» 199-245 беттер (7
тарау Ақшалай қаражаттарының есебі)
9. К.К. кеулімжаев ... ... 132-152 ... ... ... есебі )
10. Бухгалтер бюллетені № 8 /ақпан 2006/ 11-15 ... ... bbi @ kataloq 2006. ... ... ... ... ... 2001
12. А.М.Андросов «Бухгалтерский учет».Москва,1996
13. Б.Нидлз, Х.Андерсон, Д.Колдуэлл «Принципы бухгалтерского учета».Пер.с
англ.Под ред ... ... ... И.А.Дышкант «Учет,анализ,аудит ... ... ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметі бухгалтерлік есеп шоттарының
корреспонденциясы» Алматы,1998

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық борыштар есебі (алынуға тиісті шоттар)31 бет
“Аймар” ЖШС-ң ұйымдық-экономикалық сипаттамасы, есеп және қаржы жұмысын ұйымдастыру73 бет
Бухгалтерлік есептің Қазақстандық және халықаралық стандарттары28 бет
Дебиторлық берешек есебі жайлы39 бет
Дебиторлық борыштар есебіне жалпы сипаттамасы29 бет
Дебиторлық борыштардың есебі35 бет
Дебиторлық қарыздың есебі33 бет
«Банктің вексельдермен операциялары және есебі»44 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Азаматтық процестегі тиісті және тиісті емес тараптар30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь