Сөздің құрамы мен құрылымы


Туралы мәселе түркология ғылымында ХХ ғасырдың бас кезінен, түркологияның бірлігі В.В. Радловтың зерттеулерінде кездеседі. Содан бері бұл мәселеге көңіл аударылып, әр түрлі пікір алысулар мен жиындарда ғылымдардың тұжырымдамалары тиянақталып, жеке жинақтар да шыға бастады. Сөздердің жарты құралы екі бөліктен тұрады.
1. Түбір (негіз) тұлға ( түбір морфелялар)
2. Аффикстер (қосымша морфелялар)
Бұл ғылыми тұрғыдан дәлелденіп, бір ізге түскен пікірді Түрік тектес тілдердің көбінде сөздердің құрылым жүйесі анық көрініп тұрады.
Негізгі түбір морфема сөздің әрі қарай бөлшектеуге келмейтін түпкі негізі деп саналады да, ол сөздің лексикалық мағынасын білдіреді. Сондықтан негізгі морффолс сөздің құрамы мен мағынасының негізгі ұйытқысы болып табылады. Негізгі морфема - мағынасы жағынан да, қызметі жағынан да дербес қолданыла алатын морфема. Ал қосымша морфелада олардың дербестігі жоқ.
Қосымша морфема негізгі морфемаларға қосылып айтылады да, сол арқылы белгілі лексика –грамматикалық мағынаға ие болады. Мәселен, -ды, -да, -ын, -ін, -малы, -мелі т.б. қосымшаларын алсақ, осы күйінде одан ешнәрсе ұға алмадыңыз, себебі жеке тұлғада ешқандай мәні, мағынасы жоқ. Бұлардың сын есім (-ды, -ді) мен зат есім (ын, -ін) тудырушы жұрнақ екенін негізгі морфолоға қосып аяқтағанда ғана (ақыл –ды, ег-ін) білеміз.
Қосымша морфолаларды өз ішінде жұрнақ және жалғау деп атау ертеден қалыптасқан. Жұрнақтар өзара жаңадан сөз тудырушы жұрнақтар және функциональды сөз түрлендіруші жұрнақтар болып тағы екі салаға бөлінеді де, жалғаулар септік, көптік, жікутік, тәуелдік болып сараланады. Бұл қосымшалардың атқаратын қызметтеріне қарай және өзі қосылған сөздеріне лексикалық не гарамматикалық мағына үлесуіне байланысты әр түрлі болып келеді.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сөздің морфемалық құрамы7 бет
Delphi программасының базалық компоненттері7 бет
Күрделі аталымдардың ғылыми негіздері мен басты ұстанымдары7 бет
Қазақ тілінің лексикалық, фонетикалық жүйесі туралы11 бет
Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы.Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі.Өлең сөздің теориясы. Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері11 бет
"лемель –зива әдісі"15 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
I сынып қазақ тілі оқулығын қатысымдық бағыт тұрғысынан тузу әдіс-тәсілдері38 бет
RDF моделінің синтаксисі33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь