Сызықтық спектрлер


1) Кіріспе
1. Сызықтық спектрлер
2) Негізгі бөлім
1. Спектрде энергияның үлестірілуі
2. Спектрлік аппараттар
3) Қорытынды
Сиретілген газдар немесе кез келген химиялық элементтің буларн қыздырғанда жарық шығара бастайды. Егер осы жарықтың жіңішке шоғын призма арқылы өткізіп, спектрге жіктейтіе болса, әр түсті, жіңішке жарқыраған айқын сызықтар көрінеді. Осындай сызықтардың жиынтығын сызықтық спектр деп атайды. Зерттеулер әр газдың тек өзіне ғана тән сызықтық спектрі болатынын көрсетті.
Спектрдің әрбір сызығына қандай да бір нақты толқын ұзындығы, яғни жиілік сәйкес келеді. Олай болса, сиретілген газдар тек толқын ұзындықтары (жиіліктері) белгілі бір нақты мәндерге тең электро – магниттік толқындар ғана шығарады. Не себепті берілген газдың спектрі жиіліктердің V1, V2, V3, ... дискретті мәедерінің жиынтығынан тұрады? Бұл маңызды сұрақтарға жауапты атомдардың ішкі құрылымынан іздеу керек. Себебі кез келген сиретілген газ молекулалары және атомдардан тұрады, сондықтан сәлелену атомдардың ішінде жүретін процестерге байланысты болуы керек.
Бірде – бір жарық көзі монохроматтық нарық, яғни белгілі бір ғана толқын ұзындығы болатын жарық шығармайды. Призманың жәрдемімен жарықтың спектрге жіктелуін көрсететін тәжірибе, сондай – ақ интерференция бойынша жасалған тәжірибелер бұған біздің көзімізді жеткізеді.
Жарық көзінен шыққан энергия, жарық шоғының құрамына жататын, барлық ұзындықтағы толқын бойынша белгілі бір тәртіппен үлестірілген. Толқын ұзындығы мен жиіліктің арасында мынадай қарапайым байланыс

болғандықтан, энергия жиіліктерге қарай үлестірілген деуімізге болады. Толқын шығарудың жиілікке қарай үлестірілетінін сипаттау үшін жаңадан шама енгізу қажет: жиіліктердің бірлік интервалына келетін интенсивтік. Бұл шаманы сәуле шығару интенсивтігінің спектрлік тығыздығы деп атайды. Оны І ( ) арқылы белгілейді. Сонда онша үлкен емес спектрлік ∆ интервалға тиісті толқын шығару интенсивтігі І ( ) ∆ - ға тең болады. Осы сияқты өрнектерді спектрдің барлық жиіліктері бойынша қоссақ, шығару ағынының спектрлік тығыздығын табамаыз. Толқын шғару ағынының тығыздығын эксперимент жүзінде табуға болады. Ол үшін призманың жәрдемімен сәуле шығаратын спектр, мысалы, электр доғасын, алу керек және ені ∆ - ға тең шағын спектрлік интервалдарға келетін жарық энергиясын өлшеу керек.
Энергияның үлестірілуін бағалауда көз мөлшеріне сенуге болмайды. Көздің жарыққа талғамды сезгіштігі бар: оның максимум сезгіштігі спектрдің сары жасыл бөлігінде болады. Өте қара дененің толқын ұзындықтары түрліше жарықтың бәрін толығымен дерлік жұтатынын және бұл жағдайда жарық энергиясы денені қыздыратынын пайдаланған дұрыс. Сондықтан дененің температурасын өлшеп, сол арқылы уақыт бірлігінде жұтылған энергияның мөлшерін анықтауға болады. Мұндай тәжірибелерде жақсы нәтиже алу үшін кәдімгі термометрдің сезгіштігі өте аз болғандықтан, оны пайдалану жақсы нәтиже бере алмайды. Температураны өлшеу үшін сезгіштігі жоғары аспаптар керек. Сезгіш элемент жұқа металл пластина түрінде жасалған кедергі электр термометрін алуға болады. Бұл пластинаға жұқалап бір қабат күйе жағу керек, ол толқын ұзындығы қандай боғанда да жарықты күйе түгелдей жұтады.

Пән: Физика
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 11 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қазақстан Республикасы және Білім министрлігі






Физика пәнінен мұғалімі:
Сүтемгенова Джанат Қыдырбаевна

Орындаған: Есембердітегі Р.
102 – гр.

Жоспар

1) Кіріспе
1. Сызықтық спектрлер
2) Негізгі бөлім
1. Спектрде энергияның үлестірілуі
2. Спектрлік аппараттар
3) Қорытынды

Сызықтық спектрлер
Сиретілген газдар немесе кез келген химиялық элементтің буларн
қыздырғанда жарық шығара бастайды. Егер осы жарықтың жіңішке шоғын призма
арқылы өткізіп, спектрге жіктейтіе болса, әр түсті, жіңішке жарқыраған
айқын сызықтар көрінеді. Осындай сызықтардың жиынтығын сызықтық спектр деп
атайды. Зерттеулер әр газдың тек өзіне ғана тән сызықтық спектрі болатынын
көрсетті.
Спектрдің әрбір сызығына қандай да бір нақты толқын ұзындығы, яғни
жиілік сәйкес келеді. Олай болса, сиретілген газдар тек толқын ұзындықтары
(жиіліктері) белгілі бір нақты мәндерге тең электро – магниттік толқындар
ғана шығарады. Не себепті берілген газдың спектрі жиіліктердің V1, V2,
V3, ... дискретті мәедерінің жиынтығынан тұрады? Бұл маңызды сұрақтарға
жауапты атомдардың ішкі құрылымынан іздеу керек. Себебі кез келген
сиретілген газ молекулалары және атомдардан тұрады, сондықтан сәлелену
атомдардың ішінде жүретін процестерге байланысты болуы керек.
Барлық сызықтық спектрлердің ішіндегі ең қарапайым сутегінің спектрі.
Спектрдің көрінетін бөлігі небары төрт сызықтан тұрады. Сондықтан тәжерибе
жүзінде ең толық зерттелген – осы сутегінің спектрі. Тәжірибелердің
нәтижелерін зерделей отырып, швейцариялық ғалым Бальмер сутегі спектрінің
көрінетін бөлігіндегі барлық сызықтардың жиілігін анықтайтын формуланы
тапты:

мұндағы R = 1,0968 * 10-7 м -1 – Ридберг тұрақтысы, n = 3, 4, 5, 6, ... .
Бұл – Бальмер формуласы. Бальмер формуласымен анықталатын спектрлік
сызықтардың бір – бірінен өзгешелігі n – нің мәнінде, ал олардың жиынтығы
Бальмер сериасы деп аталады.
Кейінірек сутегі спектрінің ультракүлгін және инфрақызыл бөліктерінен
тағы бірнеше сериялар табылды. Бұл сериядағы сызықтардың жиіліктерін де
Бальмер формуласына ұқсас өрнектермен анықтауға болады. Барлық сериялар
үшін жазылған өрнектерді біріктіре отырып, Бальмер мынадай жалпы формула
жазды:

Мұндағы m = 1, 2, 3, ..., n = (m + 1), (m + 2), (m + 3) ...

Спектрге энергияның үлестірілуі

Бірде – бір жарық көзі монохроматтық нарық, яғни белгілі бір ғана
толқын ұзындығы болатын жарық шығармайды. Призманың жәрдемімен жарықтың
спектрге жіктелуін көрсететін тәжірибе, сондай – ақ интерференция бойынша
жасалған тәжірибелер бұған біздің көзімізді жеткізеді.
Жарық көзінен шыққан энергия, жарық шоғының құрамына жататын, барлық
ұзындықтағы толқын бойынша белгілі бір тәртіппен үлестірілген. Толқын
ұзындығы мен жиіліктің арасында мынадай қарапайым байланыс

болғандықтан, энергия жиіліктерге қарай үлестірілген деуімізге болады.
Толқын шығарудың жиілікке қарай үлестірілетінін сипаттау үшін жаңадан шама
енгізу қажет: жиіліктердің бірлік интервалына келетін интенсивтік. Бұл
шаманы сәуле шығару интенсивтігінің спектрлік тығыздығы деп атайды. Оны І
() арқылы белгілейді. Сонда онша үлкен емес спектрлік ∆
интервалға тиісті толқын шығару интенсивтігі І () ∆- ға тең
болады. Осы сияқты өрнектерді спектрдің барлық жиіліктері бойынша қоссақ,
шығару ағынының спектрлік тығыздығын табамаыз. Толқын шғару ағынының
тығыздығын эксперимент жүзінде табуға болады. Ол үшін призманың жәрдемімен
сәуле шығаратын спектр, мысалы, электр доғасын, алу керек және ені ∆-
ға тең шағын спектрлік интервалдарға келетін жарық энергиясын өлшеу керек.
Энергияның үлестірілуін бағалауда көз мөлшеріне сенуге болмайды.
Көздің жарыққа талғамды сезгіштігі бар: оның максимум сезгіштігі спектрдің
сары жасыл бөлігінде болады. Өте қара дененің толқын ұзындықтары түрліше
жарықтың бәрін толығымен дерлік жұтатынын және бұл жағдайда жарық энергиясы
денені қыздыратынын пайдаланған дұрыс. Сондықтан дененің температурасын
өлшеп, сол арқылы уақыт бірлігінде жұтылған энергияның мөлшерін анықтауға
болады. Мұндай тәжірибелерде жақсы нәтиже алу үшін кәдімгі термометрдің
сезгіштігі өте аз болғандықтан, оны пайдалану жақсы нәтиже бере алмайды.
Температураны өлшеу үшін сезгіштігі жоғары аспаптар керек. Сезгіш элемент
жұқа металл пластина түрінде жасалған кедергі электр термометрін алуға
болады. Бұл пластинаға жұқалап бір қабат ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Атомның құрылысы. Бор теориясы
Атомдық физика
Вольфрам наноұнтағының рентген-құрылымдық талдауы
Анализдің физико-химиялық әдістері және химиялық физиканың жаңа бағыттары
Кванттық теорияның басты тұжырымдарын тәжірибе жүзінде негіздеу.Франк және Герц тәжірибелері
Молекула құрылысы және спектрлері
Темір-алюминий-берилий жүйесіндегі фазалық өзгерту
Резерфорд тәжірибелері, Ритцтің комбинациялық принципі, Бор-Зоммерфольдтің квантталу ережелері туралы ақпарат
«Зерттеудің физикалық әдістері» пәнінен материалдар
Зерттелетін үлгінің ПМР спектрінің анализі
Пәндер