Дебиторлық борыштар аудитi

Мазмұны

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 тарау. «Қос қанат» ЖШС.не жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. «Қос қанат» ЖШС.нiң есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

11 тарау. Дебиторлық борыштар есебi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.1. Дебиторлық борыштар есебiнiң мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлер борышының есебi ... ... ... 13
2.3. Күмәндi дебиторлық борыштар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37

111 тарау. Дебиторлық борыштар аудитi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
3.1. Дебиторлық борыштар аудитiнің мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
3.2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлер борышының аудиті ... ... ...49
3.3. Күмәндi дебиторлық борыштар резерв есебінің аудиті ... ... ... ... ... ... ..52

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67

Пайданылған әдебиеттер тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .70
Кіріспе

Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды немесе жеке тұлғалардан оларға сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері сондай-ақ аванс ретінде алдын ала төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары – Дебиторлық борыштары /Алынуға тиіс шоттар/ деп аталады. Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы бар заңды және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады. Өтелетін /алынатын/ уақытына қарай алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті борыштар және ұзақ мнрзімді алынуға тиісті борыштар болып екіге бөлінеді. Бұл борыштардың есебі «Алынуға тиісті шоттар бөлімінің шоттарында есептеледі.
Есеп беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын /өтелінетін/ дебиторлық борыштар ағымдағы активтер қатарында есептеледі. Олардың катарына жататындар:
- ағымдағы активті сатып алуға төленген аванстық /алдын ала төленген/ төлем;
- тапсырылған /берілген/ шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
- вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
- негізгі ұйымдар мен оның еншілес серіктестігі арасындағы түрлі операциялар негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
- ұйымның лауазымды адамдарының /тұлғаларының/ дебиторлық борышы:
- басқадай дебиторлық борыштар.
Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп аталатын бабындағы сома басқа заңды немесе жеке тұлғалардың ұйымға вексель бойынша төлейтін ресми берешегі болып есептелінеді. Алынуға тиісті шоттар бойынша шоттар /дебиторлық борыштар/ иелік ету хұқығымен қоса, заңды құқығымен байланысты актив болып саналады. Қорытындылап айтатын болсақ «дебиторлық борыш» дегеніміз, бұл – иелік ету құқығын қосқандағы заңды құқықтармен байланысты активте қамтылған алдағы уақыттағы экономикалық тиімділік.
Ұйымның қаржы жағдайын сипаттайтын көрсеткіштердің қатарына дебиторлық борыштардың айналымы жатады. Яғни дебиторлық борыштардың есептелген уақыты мен өтеу уақытының арасындағы мерзім күндерінің саны. Ұйымның дебиторлық борышы оған байланысты кіріс танылған жағдайда ғана анықталады.
Дипломдық жұмыста «Қос қанат» ЖШС нің мәліметтерін негізгі ала отырып, ізденіс жасадым.
Дипломдық жұмыс кіріспе, 3 тараудан және қорытындыдан тұрады.
Пайданылған әдебиеттер тiзiмi

1. «Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі туралы » 2002жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының № 309-11заңы.
2. ҚР ның Қаржы министрлігінің 18.09.2002 жылғы № 438 бұйрығымен (ҚР министрлігінің өзгертулер енгізілген 21.10.2003 жылғы № 372 бұйрығымен) бекітілген Бухгалтерлік есеп типтік шот жоспары.
3. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2001 жылғы 12 маусымдағы № 209-11 Қазақстан Республикасының салық кодексі. (енген өзгерістері мен толықтыруларымен бірге)
4. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы» 1998 жылғы 20 қарашадағы № 20 заң күші бар жарлығы (2001 жылғы 15 қарашадағы өзгерістері мен толықтыруларымен).
5. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Қазақстан Республикасының Ұлттық комиссиясы. –Алмвты, 1996-2004ж.
6. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ.. Радостовец В.В., Шмид О.И. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. –Алматы: 2002
7. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері. –Алматы: Экономикс,2003
8. Назарова В.Л. Шаруашылық жургізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп -Алматы: Экономика, 2004
9. Ә.Әбдіманапов. Бухгалтерлік есеп принциптері, Алматы, 2001
10. Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы, Алматы, 1998
11. Кеулимжаев К.К. Финансовый учет на предприятии. – Алматы: Экономика, 2003.
12. Т.Ә.Әбдықалықов. Бухгалтерлік есеп және аудит –Алматы, Қазақ университеті, 2000
13. Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.А.Жантаева. Қаржылық есеп. Алматы, 2001
14. Баймұханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. Бухгалтерлік есеп . – Алматы: Қазақ университеті, 2002
15. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп . – Алматы: ИздатМаркет,2005
16. Тасмағанбетов Т.А., Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А., Рабатов О., Ьайболтаева П.Э., Радостовец В.К. Қаржы есебі. Алматы: - Дәуір, 1998
17. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп принциптері. Оқулық, -Алматы, 2006
17. Назарова В.Л. Бухгалтерлік іскерлік корреспонденция. Алматы,
Экономика, 2004
18. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и аналаз финансовой отчетности. –Алматы: Қаржы-қаражат, 1998
19. Энциклопедия общего аудита. –М.:Дело и сервис, 1999
20. Шишкин А.К., Микрюков В.А., Дышкант И.А. Учет, анализ, аудит на предприятии. – М.: Аудит, ЮНИТИ, 1996
21. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік. –Алматы: Сөздік-Словарь, 1999
22. Іскер адамның орысша – қазақша экономикалық сөздігі. – Алматы, Демеу, 1992
Бухгалтер бюллетені. 2004-2005ж.
23. Файл бухгалтера 2004-2005ж.
24. «Қос Қанат» ЖШС –нің 2004 жылғы қаржылық есептемелерінің мәліметтері
        
        Мазмұны
Кiрiспе.....................................................................
.........................................3
1 тарау. «Қос қанат» ЖШС-не жалпы
сипаттамасы....................................5
1.1. Дебиторлық борыштар есебін
ұйымдастыру.........................................5
1.2. «Қос қанат» ЖШС-нiң есеп
саясаты............................................... ......9
11 тарау. Дебиторлық борыштар
есебi...........................................................12
2.1. Дебиторлық ... ... ... ... мен тапсырыс берушiлер борышының есебi............13
2.3. Күмәндi дебиторлық
борыштар................................................................37
111 тарау. Дебиторлық борыштар
аудитi.......................................................47
3.1. Дебиторлық борыштар ... ... ... мен ... берушiлер борышының аудиті...........49
3.3. Күмәндi дебиторлық борыштар резерв есебінің
аудиті..........................52
Қорытынды...................................................................
.......................................67
Пайданылған әдебиеттер
тiзiмi......................................................................
...70
Кіріспе
Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды ... жеке ... ... ... ... қызметтері сондай-ақ аванс ретінде алдын
ала төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары – Дебиторлық ... ... ... деп ... Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы бар
заңды және жеке тұлғалар дебиторлар болып табылады. ... ... ... алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті
борыштар және ұзақ мнрзімді алынуға тиісті борыштар ... ... ... ... ... «Алынуға тиісті шоттар бөлімінің ... ... ... ... бір жыл ... алынатын /өтелінетін/
дебиторлық борыштар ағымдағы ... ... ... ... жататындар:
- ағымдағы активті сатып алуға төленген аванстық /алдын ала
төленген/ төлем;
- ... ... ... бойынша алынуға тиісті борыштар;
- вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
- негізгі ұйымдар мен оның еншілес ... ... ... негізінде туындаған дебиторлық борыштар;
- ұйымның лауазымды адамдарының /тұлғаларының/ дебиторлық борышы:
- басқадай дебиторлық борыштар.
Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп ... ... ... ... ... жеке ... ... вексель бойынша төлейтін
ресми берешегі болып есептелінеді. ... ... ... ... ... борыштар/ иелік ету хұқығымен қоса, заңды құқығымен ... ... ... ... ... ... ... борыш»
дегеніміз, бұл – иелік ету құқығын қосқандағы заңды құқықтармен ... ... ... ... ... тиімділік.
Ұйымның қаржы жағдайын сипаттайтын көрсеткіштердің ... ... ... ... Яғни ... ... ... мен өтеу уақытының арасындағы мерзім күндерінің саны.
Ұйымның дебиторлық борышы оған байланысты кіріс ... ... ... ... «Қос қанат» ЖШС нің мәліметтерін негізгі ала отырып,
ізденіс жасадым.
Дипломдық жұмыс кіріспе, 3 тараудан және қорытындыдан ... ... «Қос ... ... ... сипаттамасы
1.1. Дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру
Дебиторлық борыштар ... ... мен ... құнынан баға
жеңілдіктерін және қайтарылған тауарлардың құнын алып тастағандағы қалдық
сома бойынша ... ... ... ... бойы ... ... ... мерзімді дебиторлық борыштар» болып есептеледі. Дебиторлық
борыштардың пайда болған /есептелінген/ уақыты мен ... ... ... байланысты пайыздар бойынша кірістер көп жағдайларда
ескерілмейді. ... ... ... ... ... сатып
алушыларға баға жеңілдіктерін береді. Ұйымдардың мұндай қадамға бару ... ... ... ... ... сатылатын тауарларының көлемін
арттыру болып табылады. Сонымен қатар баға ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Халықаралық
тәжірибеде баға жеңілдіктері терминімен /сөзімен/ бірге сауда ... ... ... ... Өз ... нарықтық жолмен
жүргізіп келе жатқан елдердегі ұйымдар сауда жеңілдігін тауарларды сатудағы
жарнама ретінде пайдаланады. ... ... ... ... баға ... ... ... бірдей деп айтуға
болады.
Кейбір жағдайларда сапасының ... ... ... ... ... ... тауарларды қайтаруға тура келеді. Бұндай тауарларды
қайтарып алу сатушы ұйымдар үшін тиімсіз болады. Сондықтан да ... ... ... ... жеке тұлғаның осы тауарлар бойынша ... ... ... ... талабын қабылдауға келісуіне тура
келеді. Әрине атаулы жеңілдікті ... ... ... ... ... көлемін азайтатындығы ... Бұл ... ... ... ... ... Баға шегерімі – шоты
К-т Алынуға тиісті борыштар - шоты
түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Егер сатылған тауар ... ... ... ол үшін жазылатын
бухгалтерлік жазу мына түрда бейнеледі:
Д-т: Сатылған тауарлардың ...... ... ... ...... ... дебиторлық борыштар есебін жүргізу
барысында мына төмендегі аталған құжаттарды ... ... 7 – ...... мен ... да ... деп аталатын шотының кредиті бойынша;
нөмірі 8 - Журнал-ордер - «Алынуға тиісті қосылған күн ... ... ... ... ... және ... деп ... шоттардың кредиті бойынша;
нөмірі 9 - Журнал-ордерге қосымша ... - ... ... ... бойынша;
нөмірі 10 - Журнал-ордер – «Күмәнді қарыздар ... ... ... ... ... /несие/ кредит бойынша;
нөмірі 11 - ...... ... және ... ... ... және еншілес /тәуелді/ серіктестердің
дебиторлық борышы» шотының кредиті бойынша жүргізіледі.
Сатып алушылар мен ... ... және ... ... айырысудың есебі бойынша жоғарыда аталып өткен тіркелімдерден басқа
дебиторлық борыштардың есебіне ... ... ... ... ... ... ... анықтамаларды
және тағы да басқа тіркелімдер /құжаттар/ қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... жазулардың жиынтығын анықтау үшін керек. Контировка деп
аталатын бұл ... ... ... мәнін ашып
корреспонденциялар құруды ... және де ... ... бөлімдері
бойынша топтастырулары тиіс. Бүгінгі таңда шоттар корреспонденциясын
еөрсетудің ... ... ... ... өңдеулермен белгілі бір
бағдарламалық пакеттер қолданылуда. Айта ... ... ... ... мемлекеттерде, мысалы: АҚШ –та біртұтас шоттар жоспары жоқ, Әрбір
корпорацияның мамандары ... ... ... деп ... ... құрайды. Бір жағынан мұндай шешім бухгалтер мамандығының әдістемелік
шешімдер таңдауында біршама тәуелсіздігін ... ... ... ... ... ... бір ... екіншіне
ауысуы кезінде қиындық туғызады. Алайда ... ... ... ... ... мен ұлттық кәсіби бірлестіктермен
қалыптасқан белгілі бір бухгалтерлік стандарттар ықпалын тигізеді.
Халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... Америка Құрама
Штаттарының бухгалтерлік есеп стандартында/ ұйымның ... ... ... ... ... үшін міндетті ортақ есеп ... ... Есеп ... таңдау құқығы толығымен бас
бухгалтердің құзырында, яғни ол алғашқы құжаттарды ... ... ... ... шоттар кореспонденциясын жүргізуге міндетті.
Шоттарға келетін болсақ, олар негізгі есеп тіркелімдерінде ... ... ... ... және олар басқадай оперцияда ... ... ... ... ... ... мен ... бақылау үшін түгендеу жүргізілуі ... ол ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Мұндағы басты мақсат - әрбір шоттағы сомалардың сәйкестігі мен дұрыстығын,
толықтығын анықтау болып табылады.
Шетелдік ... ... ... ... ... ... басқа бір үшінші тұлғаға несиелік карточкадардың көмегімен
аударып, есеп аударуға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... ... ... келісім-шартқа тұрып, несиеліе карточка алады және оны
сатып алу ... ... Егер ... ақша ... карточка алса, онда
ол несие берушіге шот жазып береді, ол шотта ... алу ... ... ... мен ... ... қолы ... Содан кейін
сатушы шотты несие берушіге жіберіп, одан ... ... ... ... ... (кредиттік карточкаларды ұстайтын фирмалар) қатысуы
сатушы үшін экономикалық жағынан тиімді, өйткені оған ... ... ... ... қажеті жоқ. Несие карточкалар бойынша сату есебін жүргізудің
екі тәсілі бар.
Бірінші жолы – сатушы несие ... ... ... ... керек.
Екінші жолы – сатушы сату барысында бірден ағымдағы шотқа квитанцияны
енгізеді.
Соңғы тәсіл банк жүйесімен ... ... ... ... тән, ... ... болып келеді. Басты нәрсе – сату ... ... ... яғни сатып алушыларға тиеліп ... ... ... ... ... ... ... тануында.
Бухгалтерлік есептің көзқарасымен қарағанда, тауарлардың тиелуімен сатып
алушыға ... және есеп ... ... ... ... деп ... ... есептің көзқарасынан қарағанда,
тауарлардың ... мен ... ... ... және есеп ... ... ... сатылған тауарлар деп танылады. Ондай
сатылған тауарлар үшін ... ақша ... ... ... өзінде
табыс көрсетілетін болса сәйкесінше салық салу ... Бұл ... ... ... ... ... немесе тіпті төлемеуі де мүмкін. Әсіресе,
бұл салық төлегенде байқалады. ... ... ... ... стандартқа сәйкес жүргізу міндеттемелердің ... ... ... ... ... ... ... қатысушының араласуын
талап ететіндігін көрсетіп отыр. Осыған орай комтьютерлік ... ... ... іс әрекеттерін автоматты түрде есептеуге мүмкіндік
береді.
Дебиторлық борыштар субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметіндегі
бухгалтерлік есептің бас шоттар жоспарындағы ... ... ... ... бас ... келесідей бөлімшелерінде бейнеленеді:
«Сатып – алушылар мен тапсырыс берушілердің борышы».
«Күдікті қарыздар ... ... ... ... ... борышын».
«Басқадай дебиторлық борыш».
«Берілген аванстар».
Яғни осы жоғарыда аталған баптар ... ... мен ... ... ... жеке ... ... сомалары дебиторлық борыш болып
табылады.
1.2. «Қос ... ... есеп ... экономикалық қатынастар, әртүрлі меншіктердің үлгідері,
бухгалтерлік есеп стандарттарына көшуіне байланысты жаңа ... ... ... ... етеді. Осыған орай 1-БЕС «Есеп саясаты және
олардың қолдану тәсілдері» ... ... ... ... ... есеп саясатының маңызы шаруашылық субъектілердің ... жету ... әсер ... және кәсіпорын басшыларының таңдап алған
тәсілдері мен ереже-әдістері болып табылады.
Кәсіпорынның есеп саясаты бухгалтерлік есептің дұрыс ұйымдастыруына және
қаржылық қорытынды есеп көрсеткіштерінің маңызы мен ... әсер ... ... есеп және қаржылық есеп беру туралы» Қазақстан
Республикасының заңы мен ... есеп ... ... ... ... ... ... бұйрық немесе жарлық бойынша қажетті құжаттар
тізімін бекітуі керек. Бұл бекітілген құжаттардың ... ... ... бухгалтерлік есептің уақтылы және есеп берудің толық тиісті
талаптарына сәйкес жүргізілуі;
- бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізуде қолданылатын синтетикалық және
аналитикалық ... ... ... ... есеп құжаттарының типтік нысандары;
- ұйымның ішкі бухгалтерлік қорытынды есеп құрудағы құжат нысандары;
- ... пен ... ... ... тәртібі;
- актив пен міндеттемелерді бағалау әдістері;
- құжат айналымы ережелері мен есеп ... ... ... ... ... ... тәртібі;
- бухгалтерлік есепті ұйымдвстыруға қажетті басқа шешімдер.
Кәсіпорынның қабылдаған есеа саясаты сол ұйымдағы бухгалтерлік ... ... ... Кез ... ... ... ... іске асыру
үшін таңдап бекіткен есеп саясаты толықтылық, уақыттылық, сақтық, қарама-
қайшылықсыздығы мен ... ... сай болу ... ... ... ... қарастырайық.
Толықтылық. Кәсіпорынның таңдап алған есеп саясаты оның объектілерді
есептеу жолын толық ... етуі ... ... ... ... ... ... пен бухгалтерлік есеп беруде уақытында көрініс табуы қажет.Ешқандай
операциялар бухгалтерлік есеп шоттарында тіркеу ... ... ... ... ... ... ... есеп әдістері бухгалтерлік есепке адынуға тиісті
кірістер мен ... ... ... резервтердің жасалуына жол
бермей, шығындар мен міндеттемелерді айқын бейнелеуге дайын болуды
қамтамасыз ету ... яғни ... ... ... ... нақтылы мүмкіндік
бар болатын кірістер алынады.
Қарама-қайшылықсыздығы. Есептің таңдалынған әдістері - әр ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша
қалдықтардың синтетикалық есеп мәліметтерінің теңдігін қамтамасыз етіп
отыруы қажет.
Орындылық. Кәсіпорынның есеп ... ... ... ... және
үнемді жүргізуді қамтамасыз етуі керек.
Кәсіпорынның есеп саясаты сол кәсіпорында қолданылатын бухгалтерлік есеп
жүйесінің тұтастығын және оны ... ... ... жақтардың барлығын қамтиды.
Есеп саясатының әдістемелік жағына мына ... ... ... міндеттемелерді бағалау әдістері, мүліктің әрбір түрлері бойынша тозуын
есептеу әдістері, табысты есептеу әдістері және тағы сол ... ... ... жағдайы бухгалтерлік есепті жүргізу
үлгілерін, бухгалтерлік қызметті ұйымдастыру шараларын, ... ... ... басқадай элементтермен өзара байланысын т.б.
қарастырады.
Есеп саясатының ұйымдастырушылық жағы бухгалтерлік есептің негізгі
ережелерін, заңдылықтарын, ғылыми жағдайларын, жүйелерін ... ... ... есеп ... осы ... құрылған уақытынла
дайындалған. Оны дайындаумен «Қос қанат» ЖШС-тің бас бухгалтері ... есеп ... «Қос ... ... ... ... бұйрығымен
бекіткен.
Бұйрықтың құрамында есеп саясатының есеп беру жылына қабылданған
барлық ... ... ... ... ... қанат» ЖШС-нің есеп саясатына енгізілген өзгертулер осы
ұйымның бұйрығымен рәсімделеді. «Қос ... ... ... есеп саясаты сол ұйымның қызмет атқаруы барысында қолданылады.
11 тарау. Дебиторлық борыштар есебi
2.1. Дебиторлық борыштар есебiнiң мақсаты
Дебиторлық борыштар – бұл заңды ... ... жеке ... ... ... ... ... шаруашылықтың ішінде
және сыртқы заңды тұлғалармен және жеке азаматтармен де пайда болады.
Есептеу әдісін қолданып, қолма-қол емес есеп ... ... ... ... пайда болуы заңды құбылыс.
Дебиторлық борыштардың ішінде субъектінің шаруашылық қызметінде жиі
кездесетінін – ... ... ... қызмет) және тауарларды сату
операциялары. Баланста көрсетілген дебиторлық борыштар баптарының ішіндегі
үлесі жағынан ең қомақтысы. Сондықтан ... алу және ... ... ... тексерген кезде бағдарламада келтірілген сұрақты жан-жақты
қамтып, ауқымын кеңейте түсу үшін мынандай мәселелерді анықтап алу қажет:
өнім ... ... ... және ... ... ... ... (салыстыру) актілерімен есеп айырысу құжаттарымен
расталған сатып алушылардың борыштарының нақтылығын; сатып алушылармен және
тапсырыс берушілердің борыштарын; бөлімшесінің ... ... ... ... есептің дұрыстығын. Мұндай жағдайда аналитикалық
(талдау) есеп мынандай мәселелерді қамтамасыз ... ... ... ... ақша ... түсу ... ... сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп айырысулар
бойынша борыштардың мәліметтерін алу мүмкіндігін, дисконтталған вексельдер
мен ақша ... ... ... ... ... өткен
дисконтталған вексельдерді; «сатып алушылармен және тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... берілгендігін: «сатып алушылармен және
тапсырыс берушілердің борыштары» бөлімінің шоттары бойынша анадитикалық
есеп жазуларының № 11 журнал-ордердегі, Бас кітаптағы және ... ... ету ... ... дебиторлық борыштардың дұрыс шығысқа
шығарылғандығын.
Субъектінің басшысының қабылдаған шешіміне сәйкес талап ету мерзімі
өткен дебиторлық борыштар шығысқа шығарылып, күдікті қарыздар ... ... ... жабылады.
2.2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлер борышының ... мен ... ... ... мен ... берушілердің
борышы» деп аталатын бөлім шоттары сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
осы кәсіпорынға деген әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... келесі шоттар қараған:
алынуға тиісті борыштар шоттар;
алынған вексельдер;
сатып алушылар мен ... ... өзге де ... ... шот ... табылады. Сондықтан да бұл шоттардың дебетінде
борыштың ... ... ... борыштың азаюы көрсетіледі. Алынуға
тиісті шоттар (дебиторлық ... ... ... алушы заңды немесе жеке
тұлғалардың сатып алған тауарлары, сондай-ақ кәсіпорынның ... ... үшін ... ... ... тиісті борыштар шоттары» деп аталатын шотта тиеліп ... ... ... жұмыстары мен қөрсетілген қызметтері үшін
сатып ... мен ... ... банк ... ... ... ... бойынша төлеуге тиісті сомасы есертеледі. Жалпы
«Алынуға тиісті ... ... ... ... ... ... ... екендігін және олардың сату нәтижесінде пайда ... ... ... ... кейбір уақыттарда «саудалық
міндеттемелер» деп те атайды. Олар ... ... де ... ... ... /орындалу/ көздеріне басқадай нұсқаулар болмаған
жағдайда, оларды сатудан алында деп санайды. Халықаралық тәжірибеде ... ... ... несиеге сату кең көлемде етек алған, сонымен бірге
сатып алушылар үшін ... ... ... ... бір ... бірнеше
айдан кейін төлеу /өтеу/ құқығы да берілген. Мұндай несиені коммерциялвқ
несие деп те ... ... ... ... фирмалар, сатып алушының
шотты ... ... ... ... бар болатындығына бақылау
шарадарын жүргізулері қажет. Сол үшін әрбір ... ... ... ... ... ... бөлімдерінің мәліметтері бойынша да нестеге
тауарларды сату, ... ... ... ... Несиелік бөлім төлем
сомасын ұсынуды, несие көлемін шектеуді және сатып алушылар мен ... ... ... өтеуді қамтамасыз ететін бедгілі бір
қаражаттарды талап етуі мүмкін. ... орый ... ... ... мен ... қағидалары есеп саясатында атап көрсетуі қажет. Бұл
шотта сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, бағалы ... тағы да ... ... ... ... – алушылар мен тапсырыс берушілердің борышы» шоттарына ... ... ... ... жазу ... ...... мен тапсырыс берушілерге 300000 /үш жүз ... ... ... 500000 /бес жүз мың/ ... ... ... ... /сексен мың/ теңге ҚҚС сомасы/ .
Сатылған тауарлардың өзіндік құнына:
Дт «Сатылған дайын өнімдердің өзіндік ... ... ... ... ... ... ... сомаға:
Дт «Алынуға тиісті борыштар шоты» 420000тг.
Кт «Дайын ... ... ... табыс шоты»
420000тг.
Сатылған тауарлар үшін есептелген ҚҚС сомасына:
Дт «Алынуға тиісті борыштар ... ... ... құн салығы сомасы» 80000тг.
Сатылған тауарлар үшін ... сома ... ... ... ... 500000тг.
Кт «Алынуға тиісті борыштар шоттары»
500000тг.
Ал ... ... емес ... ... ... ... бойынша дебиторлық борыштардың пайда болуына «Алынуға тиісті
борыштар шоттары», «Алынған вексельдер», ...... мен ... ... деп ... шоттардың тиістілері дебеттелініп,
оған сәйкес «материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... шығарылуынан алынатын кіріс», және
«құнды ... ... ... алынатын кіріс» деп аталатын
шоттардың тиістілері кредиттелінеді.
Сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, бағалы ... ... құн ... ... ... ... борыштар
шоттары», «Алынған вексельдер», «Сатып – алушылар мен тапсырыс берушілердің
борыштары» деп аталатын шоттардың тиістілері дебеттелініп, ... ... шоты ... ... сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің тиімді баға
айырмашылықтарының пайда болуына «Алынуға ... ... ... ... ...... мен тапсырыс берушілердің
борыштары» деп аталатын шоттардың тиістілері ... ... ... ... шоты ... ... айыппұлдардың, өсімақылардың сомаларына «Алынуға тиісті
борыштар шоттары», «Алынған вексельдер», ...... мен ... ... деп ... ... ... дебеттеніліп,
«Негізгі емес қызметтен алынған басқадай кірістер» шоты кредиттелінеді.
Сатып алушылар және ... ... есеп ... ... тізімдемелерде есептелініп, онда сатылған айналымнан тыс активтер,
қаржылық инвестициялар, ... ... ... ... ... ... есеп айырысу құжаттары жинақталып,
топтастырылып ... ... ... ...... ... ... орнына қолданылатын басқадай құжаттар ... ... ... ... Тізімдемелердің бағандарында сатып
алушылар /тапсырыс берушілер/ бойынша ай басындағы қалдықтар көшіріледі
және бұйымдардың ... ... ... ... сатылған активтердің сандық
мәліметтері көрсетіледі. «Сатып – алушылар мен тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... есебі
үшін № 11 жорнал-ордер қолданылады.
Тауарларды сату және сатып алу кезіндегі ... ... ... ... ... ... мен сату және ... алу
келісімдері, сондай-ақ келісім-шарттарымен және тағы бас ... ... ... ... және соған сәйкес есептің басты объектісі
”тауар” болып табылады. Сондықтан келісім ... ... ... ... оның ... ... ... құны аладып өтуі
қажет.
Дебиторлық қарыз айналыстан қаражатты айыратындығын көрсететін
болғандақтан, ... ... ... ... кезекте олардың
айналымдылығын талдайды. Дебиторлық қарыз айналымдылығы 30-дан 90 ... тең ... егер осы ... асып ... онда оны мерзімі ... деп ... ... ... ... қарызды талап ету ... ... ... ... ... ... басқаша айтқанда,
қаржылық агент болып табылады және лд үшінші ... ... ... ... үшін ... етеді.
Ондай қаржылық агент болып банктерде басқа да несиелік, коммерциялық
ұйымдар бола алады, ... олар ... ... ... ... үшін лицензия
болуы керек. Бірақ кез келген еәсіпорын ... ұйым ... ... ... жақтың да несие қабілеттілігін тексереді және
көрсеткен қызметі үшін, өз құқын ... ... ... түрде төленуге
тиіс. Бұл арада өзінің дебиторлық қарызды талап ету құқын берген кәсіпорын
мен ... ... ... ... ... келісім-шарт ашық
та, жабық та болуы мүмкін.
Осы ... ... ... ... ... беру мәселесі де
айтылады, яғни регресс құқы да қарастырылады. ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына және т.б. факторларына
тәуелді болып келеді. Мысалы; «Қос қанат» ЖШС «Эверест плюс» ЖШС –на 326250
теңгеге тауарды ... ... ... ... отырған. Енді осы
жеткізіп берген тауарына толық ... алу үшін «Қос ... ЖШС ... келісім шартқа отырады.
Келісім шарттың жағдайы бойынша факторинг компания (қаржылық агент)
«Қос қанат» ЖШС-тік ... ... ЖШС –на ... ... үш ... «Қос ... ... есеп айырысу шотына ақшаны ... ... ... ... ... ЖШС ... ... 80% құнын бірден
аударған, ал қалған контрактының құнынан (20%) ... ... ... ... ... ... Келісім шартқа сәйкес марапаттау ... ... ... 38% ... мөлшерлемесінің деңгеінде ұсталған.
Қаражаттың айналымдық мерзімі 18 күнде құраған.
Факторинг келісім шарты бойынша марапаттау сомасы 1,9% ... ... және сол ... ... ... ... корреспонденциясын жасап көрейік.
Жабдықтаушы-кәсіпорында («Қос қанат» ЖШС)
1. Контрактының шарты бойынша
«Қос ... ЖШС, ... ... ... ... ... Дт
Кт
тенге
- жөнелтілген тауардың нақты
өзіндік ... ... ... ... ... 281250 ... ҚҚС (15%) ... ... ... агенттен жөнелтілген
тауардың 80% алынды 261000 ... ... ... ... ... марапаттау сомасы шығысқа
жатқызылды ... ... ... 20% ... агенттен
алынды, бірақ осы сомадан марапаттау
сомасы шегерілді ... 59051 ... ... ... ... 326250 ... ... («Эверест плюс» ЖШС)
1. «Қос қанат» ЖШС-тен жөнелтілген
тауар «Эверест плюс» ... ... ... ... ... ... ... ҚҚС (15%) ... ... ... ... талап еткен сомасы,
алынған тауар үшін төленді 326250 ... ... ... ... 326250 ... ... ... келісім шарты бойынша
«Қос қанат» ЖШС-гі қарыз сомасының
80% аударылды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... талап
етілген қаржы сомасы алынды 326250 ... ... ... ... ... агентке 20% қалған
сомасы аударылды (бірақ бұл жерде
марапаттау сомасы шегерілді) 59051 ... ... ... ... 326250 ... сату мен сатып алу кезіндегі барлық қатынастар, ... ... ... ... мен сату және ... алу
келісімдері, сондай-ақ келісім шарттарымен және тағы да басқа ... ... ... ... және ... ... ... басты
объектісі «тауар» болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... оның ... мен ... жалпы құны
аталып өтуі қажет. Келісім бағалары ... ... және ... ... ... мүмкін.
Тұрақты баға келісім-шартта көрсетіліп, тауарларды ... ... және ... ... Ақшанаң құнсыздану жағдайында
әсіресе келісім шартқа қол қою мен тауарларды жеткізу ... ... ... ... ... ... есеп айырысуға тұрақты
пайдаланған жағдайда теңге құнының өзгеруіне байланысты тиімсіз ... ... ... Сондықтан келісуші жақтар бағаны тұрақты валюта ... ... Бұл ... ... ... ... ... және теңгедегі валюталық эквивалентті қайта ... ... ... белгіленеді. Әр түрлі банктердегі бағамдар әр түрлі болғандықтан,
бағам ... ... ... ... ... бір ... оның төлемі
жүргізілген күніне таңдап алынуы мүмкін. Осындай кезде сатушы үшін тауардың
белгілі бір сомасының немесе 100% /пайызы/ ... ... ... баға ... ... ... барысындағы тұрақты бағаны анықтау
қиын болған жағдайда белгіленеді. Мысалы, ... әсер ... ... жиі
өзгерген уақытта. Бұл жағдайда бастапқы бағасы белгіленіп, оны есептеудің
әдістері мен ... ... ... қосылған құн салығы
көрсетілмейді, алайда шот-фактурада салықтың бұл түрінің болуы міндетті.
Келісім шарттың ... ... ... ... жағдай саналады. Қаржылық
жағдайларда жабдықтаушы сатып алушыға тиеліп жіберілген тауарлары үшін
вексель алуы ... ... ... ... ... ішінде белгіленген
соманы төлеу бойынша жазбаша міндеттемені білдіреді.
Вексель дегеніміз оның иесінің белгіленген мерзім, яғни ... ... ... ақша ... талап ететін құқығын куәландыратын жазбаша
борыштық міндеттемесі. Сатып алу және сату объектісі, сондай-ақ ... ... ... құралы бола отырып, вексель құнды қағаздардың
ерекше бір түрі ... ... ... ... қатал нысанында жазылған жазбаша борышқорлық
міндеттеме болып ... ... ... ... ... ... кейін немесе мерзімінен бұрын вексельде көрсетілген соманы төлеуді
талап етуге даусыз ... ... ... ... яғни ол вексель
бойынша төлем жүргізуге міндет ... ... ... жеке ... вексель беруші
деп аталады. Ал вексель бойынша төлем алушы тұлға ремитент болып табылады.
ВЕКСЕЛЬ
100000 (жүз мың) тенге
25.03.2005 жыл
Төленуге тиісті сома ... ... ... ... бойынша ақша алушы ұйымның аты
13.12.2005 жыл
Төлену мерзімі
Қос қанат ЖШС
Вексель беруші ұйымның аты
Әділхан
М.О.
Тиісті адамдардың қолдары және ұйымның мөр ... ... ... есеп айырысу бір жыл мерзім аралығында жүргізілетін
болса, ремитент алынған ... ... ... ... ... ... бабында көрсетуі керек. Соған сәйкес вексель беруші осы
соманы өз балансының қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... мерзімі болып вексель
бойынша ... ... ... алынады, яғни вексель қызметінің
аяқталатын ... ... ... ... барысындағы
міндеттері:
- дебиторлық қарыздың өтелу мерзімін белгілі бір ... ... ... ... ... да құжаттарға дебиторлық қарыздарды
нақты дәлелдеу;
- пайыз түрінде төлем алу үшін ... ... ... ... ... жабу ретінде вексель ... ... ... ... ... және 301 шоттың кредитінде көрсетіледі.
Жасалу үлгісі және ... ... ... жәй ... деп аталатын екі түрге бөленеді.
Жәй вексель дегеніміз төлем мерзімі ... ... ... ... ... ақша төлеуді вексельді беруші өзіне ешқандай шарт қоймай-
ақ міндеттейтін құжат ... ... Жәй ... ... ... болып саналады. Вексельде оның берілген ... ... ... ... ... мен жері, төлем төлеуге ... аты ... ... яғни вексель берушінің қолы
қойылуы керек.
Айналым ... ... ... бір ... ... ... арнайы
тіркеліп жазылғаннан кейін ғана беріледі. Табыстау жазбасы вексельдің теріс
жағында немесе қосымша парағында жазылады.
Аударылмалы вексель - ... ... ... қарызкерге
/трассатқа/ белгілі бір соманы үшінші заңды ... ... жеке ... ... ... ... ... болып саналынады. Яғни оның жәй
вексельден ерекшілігі, аударылмалы ... ... ... төлеушіге
вексельде көрсетілген ақша сомасын үшінші бір адамға эмитентке төлеу туралы
жазбаша бұйрығын бере алады.
Вексельдерді сонымен қатар пайыздық және пайызсыздық деп ... ... ... ... ... төленетін пайыз сомасы өз алдына
бөлек көрсетіледі.
Пайызсыздық вексельдерде пайыздық сома өз алдына бөлек көрсетілмейді,
бірақ ол вексельдің ... ... ... ... пайыздық та, пайыздық емес те есептелінеді. ... ... 302 ... , 1 ... ... ... пайызы» деп аталатын
субшоты ашылады.
Пайыздық емес вексель бойынша қосымша шот ашылуы мүмкін.
2«Вексельдің ... ... ... ... ... (дисконт)»,
3 «Вексель бойынша марапаттау сомасы (дисконт)».
Алынған вексель бойынша марапаттау сомасы ... ... ... кезінде келесі қалыпта көрініс табады:
1 кесте
Алынған вексельдер бойынша марапаттау сомасының ... ... ... ... ... марапаттау сомасы, толық көлемде болашақ кезеңнің табысы ... ... ... ... дебеті мен 611 шоттың |302 шоттың 3 субшотының дебетінде ... ... ... |мен 611 ... ... ... соң, есепті кезең барысында үоесіне сай есептелген пайыз сомасы ... ... ... ... дебеті мен 724 шоттың |611 шоттың ... мен 724 ... ... ... табады. |кредитінде көрініс табады. ... ... ... ... ... ... ... 253 бет.
Вексельдер өздерінің түрлері бойынша коммерциялық, қаржылық және
қазыналық болып үш ... ... ... өнім ... кәсіпорындар мен ұйымдарға ол
өнімді тұтынушы, яғни сатып алуш ... мен ... ... ... ... себебіне байланысты беретін коммерциялық несиесі
ретінде рәсіделеді.
Қаржылық вексельдер ... ... ... ... ... ... банктер арасындағы борышкерлік қатынастар рәсімделеді.
Қазыналық вексельдер мемлекеттік қазыналық міндеттемеге жатады. Олар
Мемлекеттің ішкі ... ... ... ... ... ... ... бірге номиналынан шегерім жасауды қоса
алғандағы бағасы бойынша ... және ... да ... мен ... Олар банк ... ақша ... пайдаланылады.
Вексельдер эмитенттер бойынша: қазынашылық және жекеше.
Төлем түрі бойынша: жәй және аударылмалы.
Төлем кепілдігінің барлығына ... ... ... және қамтамасыз
етілмеген.
Төлем тәртібі бойынша: ... ... және ... ... ... ... толтыру және рәсімдеу белгіленген ережені сақтауды
керек етеді. Құжатта ... ... ... таңба яғни вексель деген
жазу жазылып, оның ұсынылған күні мен ... ... ... ... мерзімі көрсетілуі қажет. Вексель берілген ... ... ... ... жабдықтаушының иелігінде болуы, тауарға төлем ... ... ... тұлғаға немесе жеке тұлғаға берілуі немесе банк мекемесінен
несие алу үшін ... ... ... ... ... болып
төлем мерзімі саналынады. Ұйымдардың бухгалтерия қызметкерлері ... ... ... ... қадағалап оны бақылап отыруы қажет.
Аексельмен есеп айырысу есебі арнайы ” ... ... ... Бұл ... сатушылардың сатып алушылар және тапсырыс
берушілермен арадағы ... ... ... ... есеп ... жайлы ақпараттар жинақталады.
Сатылған тауарлар мен дайын өнімдер үшін вексельдер алынғанда:
Дт «Алынған вексельдер» ... ... ... ... ... ... ... сатып алушылардың борыштарының жабылуына, яғни ақша
келіп түскен мерзімінде ... ... ... «Алынған вексельдер» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Айта кететін бір жағдай көптеген уақыттарда вексельде көрсетілген ... ... ... жылдық мерзімге негізделеді. Мысалы, 500000 (бес жүз
мың) теңгеге алты айға ... ... және оған қоса ... 5 (бес) ... ... ... көрсетілген болды деп есептейік. Осы жағдайда біздің
вексель ... ... ... ... ... ... есептелінеді:
500000+500000х5%х6/12=500000+12500=512500 теңге.
Егер осы сомадағы вексель алты айға емес тоғыз айға жазылып берілген
жағдайда алынуға ... сома мына ... тең ... ... алушылар мен тапсырыс берушілердің борыштары шоты бойынша
жүргізілетін операциялар
|№ ... ... ... |Кредит |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... берушілердің |301 |701 |
| ... | | |
|2 ... ... ... өнімге, көрсетілген қызметке| | |
| ... ... құн ... ... |301 |633 |
|3 ... сомасы бұрын алынған аванс сомасынан |661-662 |301 |
| ... | | |
|4 ... ... мен ... ... есеп | | |
| ... шотына келіп түскен сома |441 |301 |
|5 ... ... мен ... берушілердің борыштары |641-643, | |
| ... ... ... ... ... |687 |301 |
|6 ... ... ... ... ... ... | |301, |
| ... үшін ... ... |302 |321-323 |
|7 ... ... мен ... берушілер берген | | |
| ... үшін ... ... |441 |302 ... ... ... есеп ... Үлгі жоспарын қолдану жөніндегі
әдістемелік ұсынымдар.
ҚР Қаржы министрінің 2002 жылғы 18 ... ... ... бекітілген.
Жоғарыда қарастырылған мысалымыз бойынша бухгалтерлік жазуларымыз келесі
түрде жазылады:
а) вексель алғанды:
Дт Алынған вексельдер шоты ... ... ... ... шоты ... ... ... сатып алушылардың борыштары есептелген пайыз сомасымен
бірге өтелгенле:
Дт Ақшалар шоты 512500 ... ... ... шоты 500000 тг.
Кт Пайыз бойынша кірістер шоты 12500 ... ... ... ... бойынша тиісті дебиторлық
борыштар төмендегідей шоттарда есептелінеді:
331 «Алынуға тиісті қосылған құн салығы»;
332 «Есептелінген пайыздар»
333 «Жұмысшылар мен басқадай ... ... ... шоттарда 30 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер» бөлімшесінің
шоттарында ... ... ... ... ... ... ... жатпайтын/ есеп айырысу операциялары
есептелінеді.
331 «Алынуға тиісті қосылған құн ... шоты ... ... ... ... ... тағы да ... бойынша жабдықтаушыларға
төленген қосылған құн салығы сомасы жайлы ... ... бұл түрі ... ... мен ... ... ... болып саналады. Осыған орай ол тауардың құны қосылып, оның бағасын
көтереді. Сондықтан бұл салықты сатып ... ... ... ... ... ... алатын заңды және жеке тұлғалардан түспейді, осы
тауарлар сатушылардан түседі. Неғұрлым баға жоғары ... ... ... да ... ... ... ... қосылған құн салығы ... ... мен ... үшін сатып алушылардан алынған салық пен
материалдық ... үшін ... ... ... құн ... ... ... ретінде анықталады.
Бухгалтерлік есепте қосылған құн салығы бойынша есеп айырысуды көрсету
үшін 331 «Өтелуі тиісті ... құн ... шоты ... ... мен ... ... және орындалған жұмыстар
мен қызметтер ... ... ... құн сомасына 331 ... 671,687 және тағы да ... ... шоттар кредиттелінеді.
Тауардың, жұмыстың, қызметтің есебінен қосылған құн ... ... ... ... салу үшін ... егер ... ... (жұмысты, қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші
болып табылса;
- жабдықтаушы Қазақстан ... ҚҚС ... ... ... ... (жұмысқа, қызметке) берілген шот-фактураның
негізінде.
Қосылған құн салығының ... ... ... болып табылады,
егер де:
- тауарды (жұмысты, қызметті) алушы қосылған құн салығын төлеуші
болса;
- төленген салық сомасы кеден заңдылығымен ... ... яғни ... ... ... ... төлем құжатында көрсетілген салық сомасы салықтың төленгенін
қуаттайтын болса;
- ... жол және авиа ... ... ... ... ... ... сомада болса;
- тұрғын-үй қызметінде пайдаланатын құжаттарында ... ... ... ... ... ... ... алынған чектердің сомасы салық
сомасымен сәйкес келсе;
Алумен байланысты төлеуге жататын ҚҚС ... олар ... ... де: ... ... ... ... қызметке жатпайтын
шараларды жүргізумен байланысты болса; тұрғын-үй қорларындағы ғимараттар
болса, қонақ үй ... ... ... ... ... ... ... ретінде алынған болса; тегін алынған мүліктер
(тауарлар, жұмыстар, қызметтер).
Есептік кезең өткеннен ... ҚҚС ... ... ... ... 331 ... кредитінен 633 шоттың дебетіне есептен шығарылады.
Бұрындары зачетқа жатқызыылған ҚҚС сомасы зачеттан тасталады, ол ... ... ... және 331 ... ... ... ... бірақ қызыл
жазумен жазылады.
332 «Есептелген пайыздар» шотында субъектінің шартта ... ... ... құралдары, берген несиелері мен қарыздары, алған вексельдері
үшін пайыз түрінде алатын сомасы сондай-ақ салынған инвестициядан ... ... ... ... ... 332 ... шотына сәйкес бухгалтерлік жазулар мына түрде жазылады:
- Жалдағы негізгі құралдар, алынған ... ... ... ... ... 332-ші шот ... 724-ші шот кредиттелінеді.
- Есептелген пайыздар бойынша борыштардың жабылуына: 421,422,431,441,451
шоттарының тиістілері дебеттелініп, 332 шот ... ... ... пайыздар» шоты бойынша аналитикалық есеп – ... ... ... ... алушы және т.с.с. кәсіпорындар бойынша және уақыттың
өтуімен туындаған пайыздық қарыздары ... ... ... немесе
соған ұқсас машинограммасыпда жүргізіледі.
333 «Жұмыскерлердің және басқа ... ... ... ... ... ... есепке алынады: есеп беруші тұлғалармен есеп
айырысу бойынша; жұмыс істеушілерге ... ... ... ... ... материалдық шығынды өтеуі бойынша. Кәсіпорын өз
қызметкерлерін қызмет ... ... ... ... ... ... алады, пошта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да
шығындарды төлейді. Бұл шығындардың ... банк ... ... ... есеп ... ... төленуі мүмкін емес.Сондықтан да шығындарды
төлеу үшін ... ... ақша ... және олар сол ... есеп беруі тиіс.
Аванс тек басшының жарлығымен және қажеттілік жеткен кезде есеп беруге
тиісті адамдарға және ... ... ... ... ... ... ... адамдарға берілген сомалар оны қуаттайдын ... ... және ... ... ... ... есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды субъектінің
басшысы бекітеді. ... ... ... ... және оларға қоса
тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға ... ... мен ... ... ... ... жұмысшылар
мен басқа тұлғалардың дебиторлық борыштары жайлы ақпараттар ... ... ... мен ... ... ... ... іс-сапарлары
және басқадай шығындары үшін берілген сомалар, сонымен қатар ... ... ... ... ... зияндары үшін ұсталынатын
сомалар есептелінеді.
Кәсіпорын жүргізетін ... ... ... ... рәсімдеоуге тиіс. Бұл құжаттар бастапқы есеп құжаттары ... ... есеп ... ... ... ... құжаты – операцияның немесе оқиғаның жасалу фактісін тіркейтін құжат.
Бастапқы есеп құжаты оперыцияны жасау кезінде жасалады, ал егер оны ... ... ол ... ... ... ... есеп ... мынадай міндетті деректемелерді қамтуға тиісті:
• құжаттың аталуы;
• жасалған күні;
• өз атынан құжат жасалған ұйымның атауы немесе кәсіпкерлің аты-жөні;
• операцияның немесе ... ... ... ... ... барлық өлшемі (саны мен құны жағынан);
• операцияны жасауға және оны жасаудың дұрыстығына жауапты адамдардың
қызметінің ... ... және ... ... растайтын).
Аталған деректемелердің болуы бастапқы құжаттарға заңдық күш ... ... ... сипатына, Қазақстан Республикасының
нормативтік құқықтық актілерінің талаптарына және есепке алу ақпараттарын
әзірлеу әдістеріне ... ... ... ... ... ... ... деректемелердің барлығы бастапқы кассалық құжаттарды және
есеп беруші адамдардың аванстық ... ... ... ... ... есеп ... адамдарға жеткізіп берушілердің қызметі мен
жұмысына ақы беруге, бланкілер, ЖЖМ сатып алуға, базарлар мен ... ... ... іссапар шығындарына неғұрлым жиі беріледі.
Қазақстанның халық шаруашылығында ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілері кассалық қызмет көрсетуді
жүзеге асыратын банк мекемесімен келісім бойынша субъект ... ... және ... операциялық, шаруашылық және басқа
шығындар үшін қолма-қол ақшаны есеп беруге кассадан береді. Есеп ... ... ... ... бөлігі алынған мерзімі аяқталғаннан
кейінгі 3 күннен кешіктірместен кассаға қайтарылуға тиіс. Қолма-қол ақшаны
есеп беруге алған ... ... ... ... есептемені мерзім
аяқталғаннан кейінгі 5 күннен кешіктірместен бухгалтерияға ... Есеп беру ... ... туралы есептемені белгіленген уақытта
тапсырмаған және авапстың пайдаланылмаған қалдығын кассаға қайтармаған
тұлғалардан бухгалтер заңда ... ... ... ... борышты
жалақысынан ұстап қалуға құқылы. Қолма-қол ақшаларды берудің және ... ... үшін ... ... ... ... жіберілген қызметкерлердің:
1) іссапар орнына дейінгі және одан кері қарай ... ... ... жол жүру ... ... үй-жайды жалдау шығындарын;
3) тәулік ақысын;
4) ұсынылған құжаттарға (сақталым, кеңсемен, офиспен сөйлесудің шоты ... ... өзге ... ... ... өтейді.
Қызметкер іссапардан орылғаннан кейінгі 3 ... ... ... ... ... аванстық есептеме тапсыруға міндетті. Аванстық
есептемеге қоса ... ... ... ... ... жол жүру ... ... үй-жайды жалдау туралы құжаттар
(шоттар).
Басшылар іссапарға байланысты белгіленген нормадан тыс ... ... ... ... пайда есебінен жүргізуге рұқсат
етеді.
Қызметкерді шетелге іссапарға жіберген кезде шетелдік валютадағы іссапар
шығындарын өтеудің ... ... ... алу ... ... адамдармен есеп айырысудың жинақтамалы есебі 333 ... ... да ... ... ... жүргізіледі. Шот
активтік, дебеттік қалдығы есеп беретін ... ... ... ... ... бойынша өндіріп алынған артық шығыс ... ... ... ордері негізінде беруге қайтадан берілген сомалар көрсетіледі.
Кредиті бойынша аванстық есептемеге ... ... ... мен ... ... ... пайданылмағандар ретінде көрсетілген сомалар
көрсетіледі.
1. Шаруашылық шығындарына, операция мұқтаждықтарына, ... ... ... ... берілгенде: Дт 333 Кт 441,431
2. Аударым жолымен есеп беруге сомалар берілді (ұшаққа билет ... ... 333 Кт ... жүру билеттері сатып алында және чекпен төленді:
Дт 333 Кт 422
4. Есеп ... ... ... ... ТМҚ ... ... ... Кт 333
5. Аванстық есептемелер ... ... есеп беру ... ... Дт 821,938 Кт 333
6. Есеп беретін сомалар бойынша: Дт 331 Кт ... ... есеп беру ... ... Дт 451,452 Кт ... ... есеп беру ... жалақыдан ұстап қалу: Дт 681 Ет 333
9. Есеп беретін тұлға алдындағы ... ... ... шығын
өтелмейді): Дт 333 Кт 682
Заңды тұлғалардың жұмысына, қызметіне ақы төлеу, ... ... ... кезінде бастапқы дәлелді құжаттарды: шот-фактураны, жүкқұжатты, тауар
чегін, ақы төленгенін дәлелдейтін фискальдің чекті қоса ... ... есеп ... қажет. Аванстық есептерде және бухгалтерлік есептің
тиісті тіркелімдерінде растайтын құжаттар ... ... ...... ...... мен ... да адамдардың берешегі),
мынадай жазбалар бойынша жүзеге асырылады:
3 кесте
Қызметкерлер мен ... да ... ... ... ... |Дт |Кт ... |Операцияның |
| | | ... ... ... |821 |333 |1000 ... ФШ, ... |
| | | | ... ШФ ... ... ... |331 |333 |160 |ҚҚС ... ... ... |201 |333 |1000 ... ... ФЧ,|
| | | | |ШФ, ... ... |
| | | | ... ... |125 |333 |18000 ... ... ФЧ, ШФ |
| | | | ... алынған |
| | | | | ... |331 |333 |3040 |ҚҚС ... ... ... |203 |333 |6000 ... ФЧ ... ... |
|09.08.2004 |331 |333 |960 |ҚҚС ... ... |
| | | | |ФЧ ҚҚС ... ... |
| | | | ... ... ... көзі: «Қос Қанат» ЖШС-нің 2004 жылдың қаржылық мәліметтерінен
алынды
Бухгалтерлердегі ... ... бірі – есеп ... адамдарда
фискальды чектің болмауы.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан
Респубдикасы ... 546 ... ... ... ҚР ... ... ... асыру кезінде немесе қолма-қол ақша, банктік ... ... ... ... ... тұтынушылармен ақшалай есеп
айырысу міндетті түрде фискальлық жады бар ... ... беру ... белгілі. Ал егер ... ... ... ... ... ... фискальдық чектер берілмейтін болса, ең
алдымен заңға бағынатын, БКМ бар және ... ... ... жеткізіп
берушілермен жұмыс істеуге тырысу қажет. Ад мүмкіндік болмай фискальды чек
беруден бас тартса, онда ... ... ... пен ... ... оларды заңды тұлғаның мөрімен расталған барлық деректемелері
көрсетілуге тиіс. ”Әкімшілік ... ... ... Кодексте (ӘҚБтК)
фискальдық чек бермегені үшін ... ... ... ... керек. Осы ӘҚБтК 215 бабына сәйкес фискальдық жады бар ... (БКМ) ... ... сату ... ... көрсету не салық
органдарында тіркелмеген, ақауы бар машиналарды қолдану арқылы фискальдық
жады бар БКМ-ларын қолдану тәртібін бұзу – жеке ... мен ... ... ... бес ... есептік көрсеткішке дейін айыппұл салуға
әкеп соқтырады. ... жады бар БКМ ... ... ... ... үшін төлегенінен кем немесес артық сомаға кассалық чек бермеуі – жеке
кәсіпкерлерге және лауазымды адамдарға бестен онға ... ... ... ... ... салуға әкеп соқтырады. Әеімшілік ... ... ... жыл ... қайталап жасалған тап сондай әрекеттер
– жеке ... мен ... ... ... қырыққа дейінгі АЕК
мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соқтырады.
Салық кодексінің 517 бабына сәйкес ... жады бар БКМ ... ... ... ... ... ... салық қызметі органдарына
жүктелген. Сонымен бірге сатып алушыларда ғана емес, сатушыларда ... ... ... ... ... бар. Авиа және ... сататын ұйымдардың тасымалдаушылардың агенттері ... ... ... ... жоқ ... ... ... осындай ұйымдарда БКК қолдану жайында түсініктеме
беру ... ҚР ... ... ... ... ... еді.
02.12.2002ж. № НК-УНК-08-4-15-1/11333 хат ... ... ... ... ... 846 бабының 1- тармвғының ережелері түбертек,
билеттер, талондвр, ... ... ... немесе ҚР Қаржы министрлігі
бекіткен нысандар ... ... ... ... теңестірілген құжаттарды
бере отырып, халыққа қызмет көрсететін салық төлеушілердің ... ... ... ... жады бар БКМ ... қызмет көрсеткен кезде халыққа
берілетін түбіртектердің, ... ... ... белгілерін немесе
чектерге теңестірілген қатаң есептіліктегі басқа да құжаттардың нысандарын
бекіту туралы„ ҚР Қаржы министрлігінің 23.05.2002ж. № 230 ... ... ... нысандарының тізбесі бекітілген. Теміржол және
авиабилеттердің нысандары бұл тізбеге кірмейді.
Теміржол және авиабилеттердің ... ... ... ... ... дұрыс емес деп есептейміз, өйткені ҚР ҚМ жоғарыда аталған
бұйрығы бойынша ... ... ... ... айрықша
ерекшеліктеріне байланысты БКМ ... қиын ... ... ... құжаттары ретінде қолданылатын түбіртектер, билеттер, талондар,
пошта төлемін төлеу белгілері ... ... ... ... ... және ... сату ... үй-жайларда
жүзеге асырылады, оның үстіне, жолаушы орындарының бар-жоғы ... алу үшін ... жүйе ... № 458-11 ҚР ... ... кодексіне енгізілген өзгерістер мен
толықтыруларға сәйкес БКМ ұғымына компьютерлік жүйе де кіреді.
Есеп беретін адамдар АМҚС-да ЖЖМ ... ... ... ... ... ... ҚҚС ... жатқызу жайындағы мәселелер бухгалтерлерде ... ... Осы ... ... ... ... негізінде
қарастырайық. Салық кодексінің 235 бабының 1-ші тармағында, егер осы
тарауда ... ... (38 ... ”Қосылған құн салығы ... ... ... ... ... ... ... бюджет
жарнасына жатқызуға тиіс салық сомасын анықтау кезінде, негізгі құралдарды
қоса ... ... ... ... мен қызмет көрсетулер салық
салынатын ... ... ... ... пайдаланылатын болса,
сондай-ақ, егер мынадай шарттар орындалса:
1. тауарларды (жұмыстарды, қызмет көрсетулерді) алушы осы Кодекстің 207
бабының 1-тармағына ... ... құн ... төлеуші болып табылса;
2. өнім беруші Қазақстан Республикасының аумағында өткізілген тауарларға
(жұмыстарға, қызмет көрсетулерге) ... ... 235 ... ... ... ... басқа да құжатты ұсынылса, тауарлар
(жұмыстар, қызмет көрсетулер) алушының ҚҚС сомасын есепке ... бар деп ... жады бар ... ... Ережелері” атты ҚР Үкіметінің
18.04.02ж. № 449 қаулысына сәйкес ҚҚС көрсетілетін бақылау чегінде ... ... тиіс ... көрсетіледі: сатушының СТН-ні; қосылған құн
салығы бойынша есепке қою туралы куәліктің ... мке ... ... көрсетілген қызметтің) атауы; қосылған құн салығының сомасы.
2002 жылдан бастап базарларда жеке тұлғалардан ТМҚ ... ... ... ... ... ... Салық кодексінің 372 бабабына
сәйкес базарларда ... ... ... адамдар бюджетпен ... ... ... негізіндегі арнаулы салық режимінде жүзеге асырады
(базарларда біржолғы талон бойынша патент негізінде арнайы салық режимін,
оңайтылған ... ... ... салық режимін қолданатын, сондай-ық
жалпыға бірдей белгіленген салық салу режимін қолданатын жеке ... ... ... ҚР МКМ 30.03.2002ж. № ДНП-1-1-13/3002 хаты).
Қолданыстағы заңдарға ... ... алу ... ... рәсімдеген
жағдайда жеке табыс салығы ұсталмайды, сатып ... ТМҚ құны ... ... ... ... ... (ҚР МКМ ...
ДНП-1-1-21/7242 хаты). Сондықтан базардан тауар сатып алған кезде міндетті
түрде сатып алу актілерінде сатушының СТН, ... ... ... ... мен ... базардың мөрін көрсету керек. Олар болмаған
жағдайда сатып алынған ТМҚ құнынан төлем ... есеп ... ... ... ... ... бар.
22.09.2000ж. № 1428 ”Мемлекеттік бюджеттің есебінен ұсталатын мемлекеттік
мекемелердің қызметкерлерін ҚРсының шегіндегі қызметтік іссапарлары туралы
Ережелерге” сәйкес ... ... ... үшін ... қол ... ... болып табылады. Іссапарға орындарында болудың нақты мерзімі баратын
пунктіне келген күн және пункттен қайтқан күн ... ... ... ... ... ... ... қызметкер бес күннің ішінде ақшалай қаражаттың
нақты шығыны туралы аванстық есепті табыс етуге міндетті. ... ... ... ... ... ... ... үй жалдағаны және
жол жүру шығындары туралы құжаттар қоса тіркеледі.
2002 жылдан бастап ... ... ... және ... ... ... сомаларын шегерудің жаңа нормалары енгізілген. Салық
кодексінің 93 ... ... ... ... ... ... ... шыққан шығындарға шығындарға ақы төлеуді қоса ... ... және кері ... жол ... ... жұмсалған шығындар;
броньға шыққан шығындарға шығындарға ақы төлеуді қоса есептегенде,
тұрғын үй жалдауға нақты жұмсалған ... ... ... ... екі айлық көрсеткіштен аспайтын мөлшерде іссапарда
болған кезде төленетін тәулікақылар; ҚР Үкіметі белгілеген нормалар
шегінде ҚР ... тыс ... ... болған уақыты үшін төленетін
тәулікақылар.
Өкілдік шығындарды шегерімге жатқызу үшін растайтын құжаттар болуы керек.
Бұйрық, ... ... ... ... ... адамдарының тізімі,
қонақтарды тіркеу жорналы, ... ... ... ... ... ақы ... ... құжаттар болуы керек.
Жалпы әкімшілік – шаруашылық ... және ... ... есеп ... тиісті тұлғаларға берілген сомаларға: 333-ші шот
дебеттелініп, ... ... ... кредиттелінеді.
Жұмысшыларға берілген займ /қарыз/ ... 333-ші ... ... ... ... кредиттелінеді.
Есепті кезеңде жоғалған, бүлінген немесе іздеуге ... ... ... ... және оның ... тиісті сомасына:
333-ші шот дебеттелініп, 611 шот кредиттелінеді.
Есеп беруге тиісті тұлғалар өздерінің ... ... ... ... 121-126, 141-144, 201-206, 208 және 222 ... ... 333-ші шот ... беруге тиісті тұлғалардың аванс ретінде алған сомаларының
пайдаланғаннан қалған қалдығы, ... ... ... ... ... жұмысшылардың алғаг қарыз сомаларының қайтарылуы ақша
қаражаттары ... ... ... 431, 441, 451 және 681 ... ... 333-ші шот ... ... тиісті тұлғалардың субъектінің есебінен шығарған
шығындарының ... 811, 821, 938, 948 ... ... 333-ші шот ... ... ... ақау материалдарды қайтаруға
байланысты дебиторлық борыштың ... ... 334 шот ... ... 208 шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
Банктегі шоттан қателесіп, есептен шығарылған ... 334 ... 431, 432 және 441 ... тиістілері кредиттелінеді.
Құны акцептелген, төленген тауарлы-материалдық қорлармен айналымнан
тыс активтер ... ... ... ... жетіспеушілігі мен бағалардың
сәйкессіздігі нәтижесінен болған, сондай-ақ арифметикалық қателіктерге: 334
шот ... 671 шот ... жал ... ... ... жал ... мен айыппұлдарға,
өсімақыларға: 334 шот дебеттелініп, 727 шот кредиттелінеді.
Төтенше жағдайлардан болған залалдардың орнын ... ... ... ... болуына: 334 шот дебеттелініп, 862 ... ... 334 ... ... тиісті жал төлемдері жайлы ақпараттар,
бюджетке және бюджеттен тыс ... ... ... ... мердегерлерге деген шағым талап сомалары, тауарлы-
материалды қорлардың ... ... тағы да ... Күмәндi дебиторлық борыштар
Қазіргі таңда сатылған тауарлар мен көрсетілген қызметтер үшін уақытылы
есеп айырыса алмай немесе алынуға тиісті сомалардың бір ... ғана ... ... ... ... ... жиі қездесетіні белгілі. Жалпы
борышкердің белгіленген мерзім аралығында төлем жасай алмау фактісі ... ... ... ... ... ... жағдайлардың
алғашқы нысандары болып борышкер кәсіпорынның банкрот болыр қалуы немесе
ол субъектінің таралуы, сондай-ақ борышты талап ету ... өтіп ... ... ... ... ... белгіленген мерзімде
төлемеген шоттары «күмәнді қарыздар» деп аталады.
Күмәнді ...... ... ... және ... ... ... етілмеген дебиторлық борыштар жатқызылады.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес талап ету ... өтіп ... ... ... қарыз болып саналынады. Өтелу-өтелмеуі белгісіз,
күмән тудыратын борыштардың есептен шығарудың екі ... ... ... ... ... ... ... шығындар заңда қаралған
төлемді талап ету мерзімі өткеннен кейін есептен шығарылады.
Екіншісі – резервтік әдіс, бұл жағдайда шығындарды өтеу үшін ... ... қор ... ... ... ... ... есеп тұрғысынан қолйлы болып
саналмайды. Өйткені ол кірістер мен шығындарды ... ... яғни ... ... ... жеткізіліп берілген немесе
қызметтер көрсетілген сәтінде емес, оның күдікті деп ... ... ғана ... жатқызылады. Субъектілер күмәнді қарыздарға
шығындардың есебінен резерв жасай алады. ... ... ... ... 311 «Күмәнді қарыздар ... ... ... ... ... бойынша резервтер есеп беретін жылдың соңында
жабдықтаушылар мен сатып алушылар арасындағы дебиторлық борышқа ... ... ... ... ... ... ... 178
бабына сәйкес борыштың өтімділік мерзімінің жалпы ... үш жыл ... Үш жыл ... ... ... күмәнді қарыздарға жасалынған
резерв сомасының есебінен есептен шығарылады. 1997 ... 12 ... ... ... ... кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңына сәйкес «күмәнді ... ... ... - деп ... /жұмысты, қызмет көрсету/ сату
нәтижесінде ... және де ... ... ... екі жыл ішінде
өтелмеген талаптарды айтамыз.
Қазақстан Республикасы заңына сәйкес талап ету ... өтіп ... ... ... қарыз» -деп танылады. Ал үмітсіз қарыздар
сомалары ... ... ... ... есебінен есептен шығарылады.
ЖШС күмәнді қарызды есептеу үшін өзінің есеп саясатында қолданып жүрген
бағалаудың бір ... ... ... ... Ол тәсіл сатылған өнімнің,
орындалған жұмыстың, көрсетілген қызметтің пайыздық деңгейінен ... ... ... ... мүмкін. ЖШС-сі өзінің жылдық нәтижесінде
пайда болған күмәнді қарыздарын, төленбеген шоттарын анықтайды. Мысалы, жыл
бойында сатылған ... ... 3128,4 мың ... Енді осы ... ... ... ... күмәнді қарыздың деңгейі қай ... ... ... ... ... төрт кезеңі
|Кезеңдері |Сатылған өнімнің |Күмәнді ... ... |
| ... мың ... ... мың ... | |
|1 |2 |3 ... |
|1-тоқсан |782,1 |17 |2,17 ... |815,9 |14 |1,72 ... |579,6 |32 |3,62 ... |950,8 |29 |3,05 ... |3128,4 |81 |2,64 ... ... «Қос Қанат» ЖШС-нің 2004 жылдың қаржылық мәліметтерінен
алынды
Кестеде ... ... ... біз ... қарыздың
резерві 82,59 мың тенге құрағанын көреміз. (3128,4х2,64): 100%.
Әрбір категория үшін ... ... ... ... ... нәтижесінде төленбеген дебиторлық қарыздың деңгейі 1021
мың тенгеге жеткен. Енді осыларды төлем мерзімі бойынша мынадай етіп ... ... 340 мың ... ... 134 мың тенге;
үшінші категория 249 мың тенге;
төртінші категория 211 мың тенге;
бесінші категория 87 мың тенге.
Енді талап етілетін ... ... ... ... келтіреміз,
оның категориясы бойынша болжамдық пайызы өткен ... ... ... ... ... ... ... 187,24 мың тенге құраған.
Күмәнді қарыздың бұл әдісі бірінші әдіске қарағанда анағұрлым ... ... ... ... ... ... қарыздың объективі мәліметі
|Дебиторлық |Сомасы, мың тенге |Күмәнді қарыз деп |Талап етілетін ... ... | ... ... ... |
|мерзімі | ... % |мың ... ... ... |340 |11 |37,40 ... | | | ... ... |134 |8 |10,72 ... | | | ... ... |249 |23 |57,27 ... | | | ... күннің |211 |19 |40,09 ... | | | ... ... ... |87 |48 |41,76 ... |1021 | |187,24 ... ... «Қос Қанат» ЖШС-нің 2004 жылдың ... ... ... ... ... ... үмітсіз қарыз ретінде есептен
шығарылып, белгілі бір уақыт өткеннен кейін бұл ... ... ... ... ... жазу ... «Күмәнді қарыздар бойынша резервтер» шоты
Кт «Алынуға тиісті борыштар» шоты
311 «Күмәнді қарыздар бойынша резервтер» шотында жинақталатын есебі
№ 10 ... ... «Қос ... ЖШС осы шот ... ... мынандай бухгалтерлік ... ... ... ... үшін 100000 (жүз мың) теңге көлемінде резерв құрғанда
мынадай ... жазу ... ... қарыздар бойынша резерв құрылғанда:
Дт 821 «Жалпы әкімшілік шығындар» шоты 100000 ... 311 ... ... бойынша резервтер» шот 100000 тг.
- ... ... ... ... ... есебінен дебиторлық борыштың
есептен шығарылуы:
Дт 311 «Күмәнді қарыздар бойынша резервтер» шот 80000 ... 301,302 және 303 ... ... ... жасалынған күдікті қарыздар резерв сомалары:
Дт 821 шоты 20000 ... 311 шоты 20000 ... ... ... сиямен жазу арқылы ... ... ... ... бабында, дебиторлық борыштары сомасынан
күмәнді қарыз бойынша ... ... ... ... ... ... сомасы ғана көрсетіледі. Мысалы, «Қос ... ЖШС ... ... 200000 (екі жүз мың ) теңге, ал күмәнді қарыздары ... ... 50000 (елу мың) ... құрайды деп есептейік. Сонда қаржылық
есеп беру кезеңінде, күдікті қарыздары бойынша резерв сомасы 50000 ... ... ... ... ретінде танылатын да, бухгалтерлік балансында
дебиторлық қарыз сомасы 50000 (елу мың) ... ... 150000 (бір ... мың) ... ... тең болады.
Кез келген ұйымдарды алып қарасақ та олардың барлығы да қай шоттардың
төленбейтіндігін алдын-ала болжап білуі мүмкін емес. Дегенмен де ... ... ... жыл бойы ... шығындарды жабатын сомаларды анықтау
қажет. Бұл уақыттағы ... ... ... ... ... ... ... Жалпы халықаралық тәжірибеде күмәнді ... үшін ... екі ... қолданылады:
- несиеге сатудан алынатын таза табыстан есептелінген пайыз әдісі
(қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп беруде);
- дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... бірінші аталған әлісті мақсаты күмәнді дебиторлық борыштар
нәтижесінде ... ... ... ... ... екінші әдістің
мақсаты дебиторлық борыштардың твзв өзіндік құнын дұрыс есептеу ... ... ... бұл екі ... екеуі де қолданылады.
Жоғарыда аталаған несиеге сатудан алынатын таза табыстан ... ... ... ... бұл әдіс ... ... бағытталған.
Мұнда күмәнді борыштардан шеккен нақты шығындар мен ... ... таза ... ... ... ... ... орташа
пайызы тәжірибеге сүйне отырып есептеледі. Содан кейін бұл пайыз күмәнді
қарыздар ... ... үшін есеп ... сатылған нақты өнімге
қолданылады.
Мысалы, «Қос Қанат» ЖШС ... 2005 ... ... ... ... көлемі 1000000 ... ... ... ... 50000 ... ... ... тг.
- күмәнді қарыздар бойынша резерв 8000 ... ... үш ... «Қос ... ... ... ... бойынша шығындары:
|жылдар |Сатылған ... ... ... |
| ... ... шығындары | |
| ... | | ... |900000 |29700 |3,3 ... |930000 |31500 |3,38 ... |950000 |36100 |3,8 ... |2780000 |97300 |3,2 ... ... «Қос ... ... мәліметтерінен алынды
«Қос Қанат» ЖШС –нің бухгалтері бұл жылдардағы күмәнді ... ... ... орта есеппен 3,5% деп есептейді. Соған сәйкес ... ... ... сомасы былайша есептелінеді:
(1000000-50000-10000) х 3,5%= 329000 тг.
Осы табылған күмәнді қарыздар ... ... ... ... ... 821 ... ... шығындар» шоты 32900 ... 311 ... ... ... ... шот 32900 ... сандарды ескере отырып, 2005 жылдың қаржылық есебінде күмәнді
қарыздар бойынша резервтер сомасының 40900 (қырық мың ... жүз) ... ... ... ... 8000 ... мың) теңге өткен
жылдардағы алынбаған дебиторлық борыш 32900 (отыз екі мың ... жүз) ... ... ... ... ... күмәнді қарыздарға жасалынған
резерв сомасы.
Негізінен несиеге сатудан алынатын таза табыстан есептелген пайыз әдісі
бойынша әрдайым дебиторлық қарыздың таза ... ... ... отыру мүмкін
емес. Бұл әдістің тұжырымдамалық негізі болып ... ... ... ... ... қарыз сатылым негізінде туындаған. Әдіс қолданылуы
барысында өте ... және ... ... ... ... ... ... қолданылатын пайыз мөлшері әрдайым
хаңартылып отырылуы тиіс.
Күмәнді қарыздарды бағалау үшін қолданылатын ... ... ... бойынша есептеу әдісі бухгалтерлік баланста таза дебиторлық
қалдықтың ... ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... өткен кезеңлерлегі мәліметтер пайдаланылады. ... ... ... күтіп отырған күмәнді дебиторлық борыштың нақты
ақшалай өзіндік құнын ... ... ... сатудан алынған таза
табыстан есептелген пайыз әдісіне қарағанда дебиторлық ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздарды нақты өзіндік құнын
өтеуге қажетті күмәнді қарыздарға жасалған резерв сомасының дұрыс жасалуына
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... сомасының
ағымдағы қалдығы талап етілген қалдыққа ... ... Бұл ... ... ... түзетілім сомасына дебиттелінеді. Жалпы күмәнді
қарыздар бойынша ... ... ... ... мөлшерін анықтау үшін
мыналар қолданылады:
- негізгі дебиторлық ... ... ... құрамдастырылған
мөлшерлеме;
- алынуға тиісті шоттың ... ... ... ... ... ... атап өткен екінші әдісіміз бойынша мысал келтірейік:
7 кесте
«Қос ... ЖШС ... 2004 ... 31 ... ... ... ... (өлшем бірлігі теңге)
|Сатып |Түсуге ... |Бір |Екі |Үш ... ... |тиісті |түспегені |тоқсан |тоқсан ... ... |
| ... | ... |кешік- |кешік- |кешік- |
| ... | ... ... ... ... ... |350000 | |150000 |200000 | | ... | | | | | | ... |250000 | | | |100000 |150000 ... | | | | | | ... ЖШС |500000 |300000 |100000 | | |100000 ... |1100000 |300000 |250000 |200000 |100000 |250000 ... | |5 |10 |20 |30 |50 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | |15000 |25000 |40000 |30000 |125000 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... «Қос ... ЖШС-нің 2004 жылдың қаржылық мәліметтерінен
алынды
Жоғарыдағы берілген мысалымызда «Қос Қанат» ЖШС –нің алынуға ... ... ... Яғни ... «Қос ... ЖШС –нің
дебиторлық және ... ... ... ... ... бойынша бөлініп
көрсетілген. Сондай-ақ бұл жерде ЖШС-тің ... тиіс ... ... ... ... ... ... арналған пайыз
коэффиценті белгіленген. Яғни «Қос ... ЖШС –гі ... ... мен ... қызметтері үшін уақтылы есеп айырыспаған заңды
немесе жеке тұлғалардың қарыздарының дер кезінде төленбеген сомасының ... ... ... 10%, екінші тоқсанда
кешіктірілгендерінің 20%, ... ... ... ... ... ... 50% ... сомаларын күмәнді
борыштар деп есептейді. Кестеде «Қос Қанат» ЖШС ... 2005 ... ... болжанған күмәнді қарыздарының мөлшері 235000 (екі жүз отыз
бес мың) ... тең ... ... ... Егер «Қос ... ЖШС ... күмәнді
қарыздар бойынша резервтер шотындағы сомасы жоғарыда табылған 235000
теңгеден артық немесе кем ... ... ... ... ... өзгерістер енгізіледі.
8 кесте
Күмәнді қарыздар бойынша резервтер шоты арқылы жүргізілетін операциялар
|№ ... ... ... ... |
|1 ... ... резерв жасалды. |821 |311 |
|2 ... ... ... құрылған резерв |311 ... |
| ... ... ... борыш жабылды | |333,334 |
|3 |Жыл ... ... ... бойынша құрылған|821 |311 |
| ... ... ... сторно етіледі (қызыл| | |
| ... | | |
|4 ... ... ... ... үмітсіз |311 ... |
| ... ... ... ... ... бір | |333,334 |
| ... ... ... бұл қарыз сомасы | | |
| ... ... ... осы есеп беру | | |
| ... жүргізілсе) | | |
|5 ... ... ... қарызы үмітсіз |431,441,451 |727 |
| ... ... ... ... белгілі бір | | |
| ... ... ... бұл ... сомасы | | |
| ... ... ... ... есеп беру | | |
| ... жүргізілсе) | | ... ... ... есеп шоттарының Үлгі жоспарын қолдану жөніндегі
әдістемелік ұсынымдар.
ҚР Қаржы министрінің 2002 жылғы 18 қыркүйектегі №
438 ... ... ... ... - деп есеп ... кезеңде шығарылған, бірақ келесі
есеп беретін кезеңнің шығындарына жатқызылатын шығындарды айтады. Олардың
қатарына жататындар:
- ... ала ... ... төленген сақтандыру полисінің сомасы;
- келесі кезеңдерге жазылған ... ... және ... да ... ... ... ... істейтін өндірістердің маусымдық шығындары және тағы да
басқалар.
Алдағы кезең шығындарына жаңа ... ... және ... ... кен өндіруші өнеркәсіпті пайдалануға дайындау
жұмыстарының шығындары, жаңа кәсіпорындарды іске қосу шығындары ... ... ... ... ... ... полисінің сомасы
есептелінеді.
- Сақтандыру полисін алу үшін есеп айырысу шотынан төленген ... 341 ... 441 шот ... ... ... алу ... ... шығындар сомасы есеп беретін
уақытта 811,821,938 және 948 ... ... ... 341 ... жазылады.
342 «Жал төлемі» шоты алдағы ... үшін ... жал ... ... Осы шотқа байланысты төмендгідей бух.жазу жазылынады:
- Алдағы кезеңдер үшін төленген жал төлеміне: 342 шоттің дебетіне, 431,441
және 451 ... ... ... жазылады.
- Есепті кезеңге жатқызылатын жал төлемінің есептен ... және 947 ... ... дебеттелініп, 342 шот
кредиттелінеді.
343 «Басқалар» шоты, 342 шотында аталмай ... ... ... кезең
шығындары жайлы ақпараттарды есептеу үшін арналған.
«Берілген аванстар» бөлімшесі келесі шоттардан тұрады: 351 ... ... ... ... үшін берілген аванстар» шоты;
352 «орындалатын жұмыстар мен көрсетілген ... үшін ... ... Бұл ... ... ... ... бухгалтерлік
есепте мынадай бух.жазу жазылады:
- Тауарлы-материалдық құндықтарды жеткізіп беруі үшін, орындалатын
жұмыстар мен ... ... үшін ... ... ... ... ... 423,431,411,451
шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
- Несие ... ... ... ... 351,352 шоттарының
тиістілері дебеттелініп, ... ... ... ... ақша ... яғни ... ... берілген аванстар бойынша
тиімді бағамдық айырмашылықтың пайда болуына: 351,352 ... ... 725 шот ... ... аванс ретінде берілген соманың пайдаланылғаннан қалғаны
қайтарылғанда: 423,431,441,451 шоттарының тиістілері дебеттелініп,
351,352 шоттарының ... ... ... ... ... ... ... тиісті қарыз
сомаларды жапқанда: 671 шот дебеттелініп, 351,352 ... ... ... ... ... ... жыл ... түгенделуі қажет.
Бұл түгендеу осы шоттың келесі жылғы ауысатын қалдықтарының ... ... жыл ... ... шығындарына немесе айналым шығындарына
жататындығын қамтамасыз етеді.
111 тарау. Дебиторлық борыштар ... ... ... ... ... ... ... тексеруге кіріскен кезде тексеру
барысында қаралатын және анықтауды талан ... ... ... ... ... ... бағдарламасын жасап, тексеру
барысында анықталған факторларға байланысты толықтырулар мен ... ... алып ... отырады.
Дебиторлық борыштарды тексерудің аудиторлық бағдарламасы мынадай
мәселелерді қамтуға тиісті:
- баланстың көрсеткіштерін Бас кітаптағы, есеп регистрларындағы және
машинажазбаларындағы мәліметтерімен салыстырып тексереді;
- ... ... ... ... ... есеп
айырысуларды түгендеу жүргізу жолымен тексереді;
- аналитикалық және синтетикалық ... ... ... күдікті қарыздар резервтерінің құрылу тәртіптерін және олардың
дұрыс қолдануын тексереді;
- сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен есеп ... ... ... ... ... ... шағым-талан ету тәртіптерінің уақтылы сақталып, олардың қозғалысын
бақылаудың ... ... ... дебиторлық борыштар бойынша алынған материалдарды талдап, есеп
айырысуды ретке келтіру және дебиторлық борыштарды төмендетуге
байланысты ... ... ... ... есеп ... ... ... аудитор
олардың баланста дұрыс көрсетілгендігін, ... ... және ... ... ... мерзімді активтер» және «Ағымдағы активтер»
бөлімдеріне дұрыс топталып көрсетілгендігін тексереді. ... ... ... есеп ... күннен бастап 12 айдан кейін төлемі
күтілетін дебиторлық борыштарды көрсетсе, ол «Ағымдағы активтер» бөлімінде
12 айдың ішінде төлемі күтілетін ... ... ... ... ... ... ... жүргізген кезінде де аудитор
талап елу мерзімі біткен борыштарға және уақтылы өндірілмеген сомаларға
назар аударуға тиіс.
Баланста «Ұзақ ... ... ... ... ... мынандай баптар бойынша көрсетіледі:
- алынуға тиісті шоттар;
- алынған вексельдер;
- ... ... мен ... ... ... топтардың операциялары бойынша борыштары;
- акционерлік қоғамның лауазымды тұлғаларының бдрыштары;
- басқа да дебиторлық ... ... ... баптар сол күйінде қайталанып, оған тек
ғана «Аванстық төлемдер» бабы қосылады.
Аудитор ... ... ... борыштардың қалдықтарының дұрыс
көрсетілгендігін анықтау үшін № 11 жорнал – ордердегі, ... ... есеп ... және есеп ... ... ... шоттардағы мәліметтер бойынша, баланстың сәйкес
баптарындағы қалдықтармен тексеру кезеңінің басындағы әрбір есеп айырысу
бойынша қалдығын салыстырып, содан кейін есеп айырысудың әрбір ... ... есеп ... тиісті тұлғалармен, жұмыскерлермен және
басқа да дебиторлармен есеп айырысуларды түгендеу, тиісті құжаттар бойынша
шоттарында көрсетілген сомаларының негізделген мұқият тексеріп анықтауды
талап етеді. Аудитор және ... ... ... дебиторлық
борыштардың пайда болу мерзімін, себебін және оған кінәлі тұлғаларды, нақты
алынатынын (яғни, дебиторлар өздерінің борыштарын мойынына алған есеп
ауысуларды актілерінің немесе ... бар ... ... ... өтіп ... (3 жыл); ... өндіру үшін қандай
шаралар қолданылғандығын анықтайды. Қарама-қарсы тексеру жүргізу
мәселелерін шешеіп, қарама-қарсы тексеру негізінен сауда және жабдықтау
ұйымдарына жүргізілетіндігі ... ... ... ... ... акт ... ... жүргізілген шоттардың аттарын, дебиторлық борыштардың сомасын
талап ету мерзімі біткен дебиторлық борыштарын өндіру мүмкін ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша есеп
айырысуларды түгендеу актілеріне дебиторлардың аталуы, мекен-жайы, қарыз
сомасы, не үшін қарыз болғандығы, қай уақыттан бері, қандай құжаттардың
негізінде көрсетіліп анықтвмв ... ... ... ... ... өткізіп алған дебиторлық борыштарды бойынша есеп айырысуларды
түгендеудің материалдарына талдау жасау немесе түгендеуді аудитордың өзі
жүргізгенде анықталған ауытқуларды, сәйкессіздіктер, түсініксіздіктер
бойынша, аудиторға есеп ... өте ... ... ойын ... мүмкіндік береді.
3.2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушiлер борышының аудиті
Дебиторлық борыштардың ішінде шаруашылық қызметінде жиі кездесетіні –
дайын өнімдерді (жұмыс, қызмет) және ... сату ... ... ... ... ... ішінде үлесі жағынан ең
қомақтысы. Сондықтан сатып алу және тапсырыс берушілермен есеп айырысуды
тексерген кезде бағдарламада ... ... ... ... ... түсу үшін ... ... анықтап алу қажет:
- өнім сатуға сатып алушылармен және ... ... ... ... ... актілерімен есеп айырысу құжаттарымен
расталған сатып алушыларының борыштарының нақтылығын;
- 30 «Сатып алушылардың және тапсырыс берушілердің борыштарын»
- Бөлімшесінің шоттары бойынша жүргізілген синтетикалық ... ... ... есеп ... мәселелерді қамтамасыз етуге
міндетті:
- вексельдермен қамтамасыз кетілген ақша қаражаттарының түсу мерзімі
әлі жетпеген, сатып алушылармен және тапсырыс берушілермен ... ... ... ... алу ... ... мен ақша қаражаттарыныңтмерзімінде
түспегендігіне қарамастан, банктен өткен дисконтталған
вексельдерді;
- 30 ... ... және ... ... ... ... бойынша бухгалтерлік есеп
корреспонденцияларының дұрыс берілгендігін;
- 30 «Сатып алушылардың және тапсырыс берушілердің ... ... ... ... есеп ... № 11 ... Бас кітаптағы және баланстағы жазудармен сәйкестігін;
- талап ету мерзімі өткен дебиторлық борыштарының дұрыс ... 301 ... ... ... ... ... көрсетілген
артылып жөнетілген өнім (тауарлар), орындалған жұмыстар және көрсетілген
қызметтердің құнын талап кту, құжаттарының уықтылы банк мекемелерінде
қабылғандығын және оларды ... ... ... ... ... салыстырылып тексереді. Сатып алушылардің және
тапсырыс берушілердің алдын ала сатушының есеп ... ... ... ... ... ... 301 шоттың дебетіндегі құны өтелген
өнімдердің құнының дұрыс анықталғандығына көз ... ... ... және ... ... есеп ... ... дамып
келе жатқан түрі – алынған вексельдер бойынша есен айырысу. Вексельмен
төленген операциялардың дұрыс көрсетілгендігіне көз жеткізу үшін аудитордан
мұндай ... баса ... ... ... ... ... және ... берушілермен есен айырысу үшін алынған
вексельдермен қамтамасыз етілген борыштарын 302 ... ... ... Вексель бойынша өтелген қарыздарын шоттың кредитіне IV
Ақша қаражаттар ... ... ... ... көрсетеді. Вексельмен
есеп айырысқан кезде қарапайым және аудармалы вексельдер қолданылуы ... ... бұл ... сауда-саттықтар немесе орындалған
жұмыстарды (қызметтер) төлеу үшін бір жағының (вексель берушінің ), екінші
бір жағына (вексель ұстаушыға) төлеу ... ... ... бір ... жазбаша берген ақшалай қарызының міндеттемесі.
Аудармалы вексель (тратта) немесе ... ... ... да, ... ... ... ... соманы, үшінші тұлғаға
(ремитентке) немесе талап етушіге төлеу ... ... ... ... ... міндеттемеге айналып, төлеуші (транссант) төлеуге
келісім бергеннен кейін ғана заңды ... ие ... ... ... көмегімен әмбебеап несие есеп айырысу құжатының қызметін
орындап, ... ... рет ... ... ... ... ... есебін және қаржының айналымын
елеулі жылдамдатады. Мұндай жағдайда вексельді ұстаушының (индассамент)
қатысумен төлеу мерзіміне ... ... ... ... ... ... ... пайыздың шығынын шегеріп тастап,
вексельдік сомасын алады.
Аудит кезінде вексельдердің ... ... ... субъектінің төлеу
мерзімінің жетуі бойынша борыштарды вексельдер арқылы толтырудың
негізделгендігін; алудан үмітін үзген немесе талап ету ... ... ... ... ... тыс зияндарына шығысқа шығарудың
заңдылығын тексеру қажет.
3.3. Күмәнді борыштар ... ... ... ... ... талап ету мерзімі өткен дебиторлық
борыштарды күмәнді қарыздар резервтерінің ... ... ... ... ... шығысқа шығарып жабады. Демек, күмәнді
қарыздар бойынша резервтер талап ету мерзімі біткен, қайтарылуы сенімсіз
субъектінің ... ... ... есептеп шығарып жабу үшін жасалады.
Күшіндегі салық жөніндегі заң актілерінде күмәнді қарыздар – бұл өнім
(жұмыс, қызмет) сатудың ... ... ... және ... ... ... екі жылдың ішінде сөндірілмеген қарыздар ден көрсетілген.
Аудитор есепті жылдың аяғында ... ... ... ... ... ... күмәнді борыштар
резервтерінің заңдылығын және қандай борыштарды жабу жасалғандығын және
талап ету ... ... ... борыштардың баланствн шығарылуын
тексереді.
Күмәнді қарыздар бойынша резервтерді құру, оларды жұмсау және олардың
қозғалысы туралы ақпарат жинақтау үшін бухгалтерлік есептің типтік
жоспарында 31 «Күмәнді ... ... ... бөлімшесіеің дәл осылай
аталатын 311 синтетикалық шоты қаралған.
Жасалған резервтің ... ... ... ... ... ... ... олардың қарызды тұтастай немесе бөліп
төлеу мүмкіндіктерін бағалау арқылы анықталады.
Жасалған күмәнді резервтер сомасына 821 «Жалпы және ... ... ... 311 ... ... ... резервтер» шотын кредиттейді.
Күмәнді деп танылып, өтеу мерзімі біткен дебиторлық борыштарды
субъектінің бвлвнсынан шығысқа шығарғанда 311 ... ... ... ... дебетінде 30,33,35 бөлімшелердің тиісті шоттарының
кредитінен көрсетеді.
Күмәнді қарыздарды жабуға жасалған резервтің жұмсалмаған ... ... ... 311 ... ... ... жазу әдісінің қолданылып,
стороно жасалып жабылғандығын тексереді.
Жылдың соңында жасалған резерв бойынша қалдық тек қана ағымдағы ... деп ... ... ... ... тұратындығын тексеру
қажет.
Жасалған резервтің есебінен субъектің шеккен басқада зияндарын жабуға
жұмсалғандығын; егер орын алған жағдайда олардың заңдылығын, есепті жылдың
соңында қалған қалдықтың негізділігін ... ... ... ... есебін тексерудің еншілес
(тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық ... ... ... ... ... көрсетілгендігін және олардың есеп
шоттврында регистрларындағы мәтіметтерінің Бас кітапқа және балансқа дұрыс
жазылғандығын тексерумен ұштастырып жалғастырады.
Еншілес ... ... ... бақыланатын заңды
тұлғалардың ағымдағы дебиторлық борыштарының түрлері бойынша ақпараттарын
жинақтау үшін, бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспарының кестесінде 32
«Еншілес серіктестіктердің ... 322 ... ... және 323 «Бірлесіп бақыланатын заңды
тұлғалардың борыштары» синтетикалық шоттары қаралған.
Бақылау жүйесінің ... ... ... көп ... ... ... көрсету түрлерін кеңейтумен айналысатын негізгі субъектіге,
капиталды өте тиімді пайдалапуға, шаруашылық есеп жүргізу бастамаларын
күшейтуге, еңбектің ... ... ... ... ұйымдастыруға,
өз мұқтаждықтарын жартылай фабрикаттармен, басқа да бұйымдарымен қамтамасыз
етуге, шаруашылық ... ауыл ... және тағы ... да ... өнімдерімен жабдықтауға мүмкіндік береді.
Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің ... ... ... ... ұзақ ... ... салынған ақша –қаражаттай, материалдық-
құндылықтай инвестицияларының жатқызылмағандығын анықтау қажет. Дебитордық
борыштарға инвестицияоардан тыс ... ... ... ... ... берілген құндылықтар бойынша есеп айырысулар
жатады.
Аудитор еншілес (тәуелді) ... және ... ... ... дебиторлық борыштарының аналитикалық есебінің тізімдемеде
немесе машинажазбаларда жазу операциялары көп, ірі субъектілерде № 280
үдгідегі дебетіндегі негізгнде дебиторлармен және ... ... ... ... жүргізіогендігіне көз жеткізіп, анықтауға тиісті.
Айдың басындағы және қалдақтарының және айлық айналымның карточкада
жинақталып, Бас ... ... ... ... ... ... ... оларға қоса тіркелген шаруашылық
онерацияларын растайтын құжаттарын тексереді.
Еншілес (тәуелді) серіктестіктермен бірлесіп ... ... ... ... ... есеп шоттарымен қатар,
несиелік борыштарының бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспарының 64
«Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің несие бойынша қарыздар» бөлімшесінің
шоттарында (641-643 ... ... ... ... дайын өнім,
басқа да материалдық құндылықтардың құны оларға осындай және басқадай
түрде берілген тауарлы- материалдықтардың құнына өзара жатқызу туралы екі
жақты келісімді ... ... ... бухгалтерлік есепте
айырбастау операциялары сияқты көрсетілгендігін анықтау қажет.
Дебиторлық борыштарға аудиторлық тексеру жүргізген кезде аудитордан
баланстың «Басқа да дебиторлық борыштар» бабына ерекше ... ... ... Бұл ... бап ... ... ... және аяғындағы қалдықтары
бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспарындк қаралған 33 «Басқа да
дебиторлық борыштар» ... ... ... ... 331 «Орын толтыруға тиісті қосылған құн салығы»;
- 332 «Есептелген сыйақылар»
- 333 «Жұмыскерлердің және басқа тұлғалардың борыштары»
- 334 «Басқа да ... ... ... ... ... ... ... тиісті.
Орын толтыруға тиісті қосылған құн салығына тексеру жүргізгенде аудитор
мына мәселелерді анықтап, ... ... ... ... ... мен Бас ... және ... мәліметтерінің сәйкестігін;
- жабдықтаушылар мен мердігерлерден сатып алынған тауарлы-материалдық
құндылықтарды, атқарылған жұмыстар мен көрсетілген қвзметтер үшін
ақы төлеген (төлеуге келісім берген) шоттар ... ... ... ... ... ... құндылықтардың нақты түсуіне қарай (атқарылған жұмысты
көрсетілген қызметі қабылдау) кіріске алынып, 331 шотының дебетінде
көрсетілген ҚҚС сомасы, осы ... ... 663 ... ... ... ... шот-фактураның негізінде жазылғандығы;
- қоймаға түспеген және кіріске алынбаған материалды құндылықтарды
қабылдау актісі бойынша ... ... ... ... ... ... ... берген) шот-фактуралары
бойынша 331 шоттың дебетіне жазуларының жазылғандығын.
Аудитор Қазақстан ... ... ... ... бухгалтерлік
есепте және салық есебінде есептеу әдісін қолдану ережелерінің сақталуына
назар аударуға тиіс.
Есептелген сыйақының есебінің аудиті. Аудитор 332 ... ... ... ақпараттармен танысып, олар қандай аралық шоттар арқылы
жүзеге асырғандығын тексереді. Есептелген сыйақы бойынша дебиторлық
борыштарының ... ... ... ... ... 332 ... дебетінде
жазылған алынуға тиісті пайыздың үстеме сомасвнвң 724 «Акциялар бойынша
дивидендтер және сыйақы ... ... ... ... ... ... тексереді. 332 шотының дебетінде көрестілген есептелген
сыйақылардың ақша-қаражаттар бөлімінің тиісті шоттарына уақтылы келіп
түскенін анықтау қажет.
332 «Есептелген сыйақылар» шотының аналитикалық ... ... ... ... жалға алушылар және т.б. шаруашылықтар
бойынша және уақыттың өтуімен туындаған пайыздық қарыздарды ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық борыштардың елеулі үлесін құрайтын 333
«Жұмыскерлердің және басқа тұлғалардың борыштары» шотындағы шаруашыдық
операцияларының дұрыс ... ... бесе ... ... ... ... ... және басқа да тұлғалардың дебиторлық борыштары
туралы ... ... есеп ... ... ... шаруашылық және
операциялық шығындарына, қызметтегі іс-сапарларға берілген сомалар бойынша
жүргізілген.
Есеп беруге тиісті сома деп шаруашылықтың кассасынан ұсақ шаруашылық
шығындарына (қолма-қол есеп ... ... ... ... ... шығындарына) және іс-сапар шығындарына субъектінің
жұмыскерлеріне берілген ақшалай авансын айтамыз. Есеп беруге тиісті
тұлғалармен есеп айырысудың ... ... ... берілген аванс
бойынша жүргізеді.
Аудитор берілген авансы бойынша есепті, оған тіркелген құжаттармен,
несие берушінің аванстық есепті бекіткен ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Ең алдымен
авапстің кімдерге берілгендігін анықтайды. Іс-сапар шығындарына берілген
аванстар тәртіп бойынша сол субъектіде жұмыс, ... ... ... ... Кейбір шаруашылықтардың жұмыс тәжірибесінде мұндай
аванстарды жоғары тұрған ұйымдардың лауазымды тұлғаларына берген
жағдайларда кездесіп қалады.
Аудитор авапстық кскпке тіркелген ... ... ... төлемдердің заңдылығын тексеріп, қажет болған жағдайда қарама-
қарсы тексеру жүргізуді ұсынады. Сонымен қатар, аудитор есеп беруге тиісті
сомалар бойынша ... ... ... ... ... субъектінің төрағасының есеп беруге тиісті сомаларды алуға құқық
берілген тұлғалардың шеңберін анықтағандығын;
- есеп беруге тиісті тұлғаларға берілетін аванстың бекітілген
көлемінен ... ... ... ... ... ... ... есеп бермеген тұлғаларға
берілмегендігін;
- аванстық есепке жасалған шығындарының мақсаттылығы туралы
көрсетілген ... ... ... ... ... ... екендігін;
- есеп беруге тиісті сомалары шығындарының кіріске алынып, есепте
уақтылы көрсетілгендігін.
Кейбір жағдайларда ақша-қаражаттарды есеп ... ... ... өзі ... кетуі де ықтимал немесе оның белсенділік танытып
араласуының салдарынан есептегі жазуларын көрсетудің нәтижесінде болуы
мүмкін. Сондықтан аудитордың есеп құралдарын және әдістерін ... ... ... ... ... тиісті.
Шағын ұйымдардың бухгалтері, әдетте, есепті барлық операциялар бойынша
жүргізеді, ұрлық істеуге резерв жасау мақсатында саналы түрде құжаттарын
дұрыс ... ... ... есеп беруге тиісті сомаларын
олардың бет есебіне қондырылмай жалпы өндірістік немесе басқа да
шығындарына шығысқа шығарылуы мүмкін.
Жұмыскер аванстың ... ... ... кейін, бухгалтер оның
бет есебіне кредиті бойынша сәйкес сомаларын көрсетудің ... ... ... субъектінің жасанды борышы пайда болады.
Бухгалтер іс-сапар немесе шаруашылық шығындары ретінде де есеп беруге
тиісті соманы алуға, өз атына ... ... ... ондағы көрсетілген
соманы алуы мүмкін. Бухгалтерияға түскен касалық қорытынды есепті өңдеген
кезде, басқалармен бірге бухгалтердің ... ... ... ... алған сомасын өзінің бет есебіне көрсетпей, жоғарыда
көрсетілген жұмыскердің бет есебінде көрсетеді. ... ... ... ... ... шеккен зиянды өндіру бойынша есеп айырысуды мұқият
тексеріп, жетіспеушідіктер және ұрланғандары бойынша есеп айырысуларға
талдау жасап, кем шыққан және жоғалған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... өндірудің қамтамасыз
етілгендігін тексеруге міндетті. Әсіресе кем шыққан және жоғалғындарын
өндіріс шығындарына немесе кәсіпорынның қызметінің нәтижесінде шығысқа
шығарылу фактілерін зерттеуге баса назар аударуы ... заң ... ... табиғи кему нормасынан жоғарғысын,
сондай-ақ бүлінген құндылықтарды кінәлі тұлғалардың мойындарына апарады.
Аудитор кем шыққан, талан-таражға салынған және ұрланған ... ... ... ... ... апарылғандығын, ақша-
қаражаттарын және материалды құндылықтарды түгендеу актісінің дұрыс
толтырылып, нәтижесінің шығарылғандығын және түгендеу кезінде анықталған
кем шыққан және жоғалғандарын ... ... ... ... ... кем ... материалды құндылықтарды өндіріс шығындарына шығысқа
шығарудың дұрыстығын және негізділігін тексеруге міндетті.
Аудитор, сондай-ақ шаруашылықтың жұмыскерлеріне несиеге сатылған тауар
және ... да ... үшін ... ... ... кска ... жүргізуін тексеруге тиісті. Мұндай есеп айырысулар үшін 331
«Жұмыскерлердің және басқа да тұлғалардың ... ... ... ... ... Бұл аралық шоттар бойынша аналитикадық есеп субъектінің
жұмвскерлері бойынша жүргізіледі.
Аудитор алынуға тиісті жалгерлік міндеттеме, ... және ... ... артық аударылған сомалар жабдықтаушыларға, мердігерлерге,
тасымалдау ұйымдарын және басқа да заңды тұлғаларға анықталған
сәйкессіздікті табиғи кему ... ... кем ... ... ... ... тұрақсыздықтар үшін үстемелер және
сондай-ақ меншіктік акциялардың номиналды құнынан, сатылу құнының жоғары
сомасына талап етілген шағым-талап сомасы ... 334 ... ... танысып шағым-талап бойынша есеп айырысуға
байланысты мына мәселелерді анықтауға тиісті:
- құжаттардың ерекшеліктерін, уақтылы және дұрыс толтырылғандығын.
Шағым-талап алу мерзімін ... ... ... фактілерін жасыру үшін қолданылуы мүмкін, өйткені
шағым-талапта көрсетілген соманы төлеуден бас тартқан кезде шеккен
зиян сомасын өндіріс шығындарына ... ... ... ... шағым-талаптарының негізділігін. Шағым-
талап қанағаттандырылған жағдайда субъектінің шеккен зиянын өндіру
үшін ... ... ... ... ... тарапынан
тексеру жүргізіліп, жоғалған, ұрланған, бүлінген құндылықтардың
құнын өндіруге байланысты қолданылған ... орый ... 334 ... ... ... есеп ... аралық шоттары
бойынша бухгалтерлік жазулардың дұрыстығын;
- Аналитикалық есеп жүргізудің дұрыстығын, ол ... ... № 8 ... Бас ... және баланстағы
жазуларына сәйкес, әрбір дебитор және жеке шағым-талаптар бойынша
жүргізілуге тиісті.
Аудитор кем ... және ... ... шағым-талап
материалдарының уақтылы дұрыс толтырылғандығын, жоғалғандығы және
бүлінгендігі туралы материалдардың сапасыз немесе уақтылы тапсырылмауының
салдарынан тергеу немесе сот ... ... бас ... ... ... фактінің орын алмағандығын мұқият тексеруге
тиісті. Жұмыс практикасында әдейі кінәлі тұлғаларын жауапкершілікке тартуға
жол бермеу мақсатында ... ету ... ... ... немесе
мерзімін сақтамай кешіктіру сияқты фактілер орын алуы мүмкін. Кем шығу және
бүліну фактісін растау емес, маңыздысы ... ... болу ... ... ... ... жиі кездесетін зияп шегудің негізгі
себебі (материалды құндылықтардың кем ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеу, қойма бөлмелерінің
жағдайының нашарлығынан тауарлы- материалды құндылықтарды ... ... ... бір цехтан екіншісіне қабылдау және босату
тәртібінің бұзылғандығынан, олардың сақталуына бақылаудың нашарлығынан,
түгелдеу мерзімін сақтамай, ... ... ... ... ... табылады.
Сондай-ақ аудитор шаруашылыққа келтірген зиянның дұрыс анықталғандығымен
және анықталу тәртібімен танысуға тиіс. Кейбір жағдайларда шеккен зиян
сомасы бөлшек саудадағы ... ... ... ... ... ... ... ұрланған қалдықтардан шеккен зиян сомасын, сол
жергіліеті жердің бөлшек сауда бағасы бойынша есептен шығару керек.
Шаруашылықтың қоймасынан басқа сақтау ... кем ... ... ... ... ... өндірудің қамтамасыз етілгендігі
орындау беттері бойынша борышкерден өндіруді бақылаудың
ұйымдастырылғандығын анықтауды талап етеді. Кейде шеккен зиянды шығысқа
шығаруға асығады. Мұндай ... ... ... ... оның мүлкінің
есебінен өндірудің мүмкін еместігін туралы сот шешімдерінің негізінде
жасауға ... ... ... ... кейбір жауапкердің мүліктік
жағдайы өзгереді, сондықтан шаруашылықтарға мұндай ... ... ... борыштарды өндіру мүмкіндігін бақылау үшін, баланс
сыртындағы 007 «Төлеуге қабілетсіз дебитордың борыштарын зиянға шығысқа
шығару» шотында 5 жыл бойы ... ... ... борыштарды талдаған кезде, кәсіпорынның
жұмыскердерінің құрал-саймандарды пайдаланғанын алдынала төлемсіз
босатылған материалдық құндықтар, өткізілмеген арнайы ... ... ... борыштарның тіркелу, оларды сөндіру тәртіптерін тексерудің маңызы
зор.
Аудитор есеп айырысу жағдайые зерттегенде, қарыздардың уақтылы
қайтарылмауы, бухгалтерлік есептегі есеп ... ... ... ... ... ... ... назар аударуды қажет.
Сондықтан дебиторлармен есеп айырысулар анадитикалық және синтетикалық
есепте уақтылы және дұрыс көрсетілуіне баса назар аударуды қажет етеді.
Өйткені дебиторлық борыштар ... да ... ... ... оның ... ... ету мерзімі өтіп кеткен, алынуы мүмкін емес
борыштар болуы да мүмкін.
Аудитор ... ... ... дебиторлық борыштардың
нақтылығы анықтап, ақиқатына жеткеннен кейін, оның құрылының өзгеруін
зерттеуге, оның ... ... баға ... ... борыштардың
пайда болу мерзімі бойынша таратуға, бұл борыштардың сапасын және олардың
өндірілу жолдарын анықтауға міндетті.
8 кесте
«Қос қанат» ЖШС-нің 2004 ... ... және ... ... ... және құрылымы
|Реттік|Дебиторлық |Жылдың |Жылдың ... ... ... ... ... ... |(+, -) |м- |
| ... | | | |ның |
| | | | | ... | ... ... |
| | ... ... | | |ғы |
| | | |% ... ... ... ... |3 айға ... |3 ... айға
дейін |6айдан
9айға дейін |9 айдан
12 айға дейін | | |№ |Б |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 | |1 ... ... |160 |93 |35 | |141 |105 |123 |46 |703 | |2 ... ... | |
| | |9 |15 |18 | |42 | |3 ... дебиторлық борыштар | | | | |490 |382
|172 |67 |1111 | |4 |Аванстық төлемдер | | | | | | | | | | | ... ... |35 | |640 |502 |313 |113 |1856 | ... ... «Қос ... ... ... соңында қысқа мерзімді дебиторлық борыштардың жалпы ... (1568: 1856) ... оның ... аз ғана ... – 3 сйға ... 3 ... 6 айға ... 32,0%, 1 айдан 6 айға дейінгі 72,8%.
Жалпы сомадағы ұзақ мерзімді дебиторлық борыштардың үдес ... ... ... ... өте ұзақ мерзімді борыштардың бар екендігі
көрініп тұр. Жалпы ... ... 35 мың ... 1,9% және оның ... ... 12,2% ... ... жақын арада өндіру үшін
барлық күш-жігерді жұмсау қажет, ... ... ету ... ... ... ... ... шығарылып, табысының төмендеуіне
әкеліп соқтыруы мүмкін.
Нақты жағдайдарына байланысты борыштардың басқа да аралық болу
мерзімдерінің ... ... ... ... ұзақ мерзімге есеп
айырысу тәртібінің жалпы өсу бағытын, ... ... ... төмен
төлеушілердің қатарынан өте жиі кездесіетін нақты сатып алушыларды да
анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... айналымдылығы болып
табылады. Дебиторлық борыштардың өтімділік көрсеткіштері, нақты ақша
қаражаттарына айналуын сипаттайтын жылдамдығы, яғни бұл да, сол
айналымдылығы. Демек, дебиторлық борыштың сапалық және ... оның ... ... ... ... ... өнімнен (жұмыс, қызмет) табыстың (түсімнің) көлемінің орташа
дебиторлық борышқа қатынасы ретінде формула бойынша ... ... = ... К - ... ... ... коэффиценті;
Т - өнім (жұмыс, қызмет) сатудан табыс;
Д – орташа дебиторлық борыш.
Бұл коэффицент зерттеу кезеңінде қанша рет ... ... және ... ... Дебиторлық борыштың да айналым
күніне есептеп ... ... Бұл ... оны ... үшін ... ... санын көрсетеді. Айналым коэффицентіне кезеңдегі күнінің
санының қатынасы ретінде есептеліп шығарылады.
Т
Дс
Да = Кұ ----- ... Да = Кұ ... Дс – ... ... орташа дебиторлық борыштар сомасы;
Т - өнім (жұмыс, қызмет) сатудан ...... ... ... соңындағы дебиторлық борыштарының ең соңғы
мәліметтеріне назар аударады. Дебиторлық борыштардың айналым ... ... сала ... орташа шартта қаралған мәліметтерімен
салыстырылады. Нақты айналымның ... ... ... ... ... ... алушылардың уақтылы төлеу дәрежесін
бағалауға мүмкіндік береді. Нақты айналымның шоттағыдан ауытқу, борышкерден
қайтаруды талап ... ... ... ... ... ... қарамастан, бұл сомаларды алудың қиынға түсуінің,
сатып алушының ... ... ... ... мүмкін. Бірінші
салдардың шаруашылықтың әкімшілігінің араласуымен түзетілуі мүмкін. Басқа
екеуі дебиторлық ... ... және ... ... ... ел ... нарықтық жолға көшуіне байланысты жаңа
кәсіпкерлік қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес бухгалтерлік есептің
маңызы мен рөлі арта ... ... ... ... ... ... толығымен халықаралық қаржылық есеп беру талаптарына сай ХҚЕС
-на 2006 ... 1 ... ... ... жатыр.
«Қос Қанат» ЖШС –гі ХҚЕС негізінде есеп ... ... мен ... ... жасауда.
Есеп саясатың мақсаты: бухгалтерлік есеп операциялврын орындау барысында
қателер жібермеу, фактілерді бұрмаламау, ұйымдардың қаржы ... ... ... үздіксіздігін қамтамасыз ету, материалды активтерді
бағалау мен есептен шығару, таза райда резервін құру бағытындағы ... ... ... есеп ... ... болып табылады.
Ресми түрде «Қос Қанат» ЖШС-нің есеп саясаты мына жағдайларға
байланысты өзгертіледі:
- Қазақстан Республикасы заң актілерінің бухгалтерлік есеп жүйесіне
тән ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесіндегі нормативтік
актілердің, әдістемелік нұсқау-ережелердің өзгеріске түсуіне;
- Заңды тұлғалардың қайта құрылуына (біріктірілу, ... ... ... ... иесі мен жаңа ... ... ... өзгеруіне;
- Активтер, меншікті капитал, міндеттемелер, шаруашылық нәтижесі және
қаржы нәтижесі шеңберіндегі шеруашылық факторларының өзгеруі мен
қайта бағалануына:
• Қаржы құралдвры, оның ... ... ... және ... ... Шетелдік компанияға инвестициялар (21-ХБЕС);
• Кейінгі қалдырылған салықтар (12-ХБЕС);
• Резервтер (37-ХБЕС);
• НҚ мен материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер (19-ХБЕС).
Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру тек қана жоғарыда
айтылған мәселерге ғана байланысты болмай, еліміздегі нарықтық
қатынастардың тұрақты дамуына тығыз байланыста болған жөн. ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттары мазмұнын, екінші жақтан
Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары мазмұнын терең түсініп, отандық
бухгалтерлік есеп ... баса ... ... ... ... ... ... үшін ары қарай дамыту және ХҚЕС
негізіне қарай қолайлы үйлесімді бағытқа салу үшін ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін барынша қарапайым және
сенімді түрде көрсету:
- мүмкіндікке қарай Қазақстандық ұйымдардың қаржылық жағдайын
шетелдік компаниялардың қаржылық жағдайы мен ... ... ... ... ... ... әріптестермен бірге құру.
Есептің берешек және алашақ қарыздар объектісі бойынша есеп саясатын
жасау үшін мына әдістерді: күмәнді қарыздар бойынша резервті құру, ... ... ... көрсетілген қызметтер көлемінен пайыз құру,
шоттарды мерзіміне қарай ... ... ... ... өз өнімдері мен тауарларын жөнелтілген өнімдер т.б. үшін
ақшаның түсінетіндігіне толық сенім білдіре алмай тәуекелшілікке ... ... ... байланысты ұйымдар дайын өнімдері (тауарлар, жұмыстар,
қызметтер) сату ... ... ... ... жабу ... болады. Күмәнді қарыздарға белгіленген мерзімде ... және ... ... ... ... ... ... жабу үшін резерв сомасын есептеуге екі ... ... ... ... ... көрсетілген
қызметтердің жалпы көлеміне қарай пропорциональды пайыз құру әдісі ... ... ... ... талдау арқылы және ... ... ... ... ... берешектер қарызының ішіндегі
пайыздық үлесін анықтау арқылы құрылады.
Екіншісі, шлттарды ... ... ... ... ... ... жабу ... қарай классификациялық топтарға бөліп, күмәнді
қарыздар бойынша болжау пайызын ... ... ... ... ... дипломдық жұмысымның тақырыбы жалпы теорияны негізге ала ... ... ЖШС ... ... мысал ретінде қолданып, толық, ашық
жасалынды.
Пайданылған әдебиеттер тiзiмi
1. «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... » ... 24 ... ... № 309-11заңы.
2. ҚР ның Қаржы министрлігінің 18.09.2002 жылғы № 438 ... ... ... ... 21.10.2003 жылғы № 372 бұйрығымен)
бекітілген Бухгалтерлік есеп типтік шот жоспары.
3. «Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... 12 ... № 209-11 Қазақстан Республикасының салық кодексі.
(енген өзгерістері мен ... ... ... ... Президентінің «Қазақстан Республикасындағы
аудиторлық қызмет туралы» 1998 ... 20 ... № 20 заң күші ... (2001 жылғы 15 қарашадағы өзгерістері мен толықтыруларымен).
5. ... есеп ... ... ... ... –Алмвты, 1996-2004ж.
6. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ.. ... В.В., Шмид ... ... есеп. –Алматы: 2002
7. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., ... Н.А. ... ... ... Экономикс,2003
8. Назарова В.Л. Шаруашылық жургізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп
-Алматы: ... ... ... Бухгалтерлік есеп принциптері, Алматы, 2001
10. Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы, Алматы, 1998
11. Кеулимжаев К.К. Финансовый учет на ...... ... Т.Ә.Әбдықалықов. Бухгалтерлік есеп және аудит –Алматы, Қазақ
университеті, 2000
13. Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.А.Жантаева. Қаржылық
есеп. Алматы, 2001
14. Баймұханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. ... есеп . – ... ... ... ... С.Б. ... есеп . – Алматы: ИздатМаркет,2005
16. Тасмағанбетов Т.А., ... А.Ш., ... Б.А., ... О.,
Ьайболтаева П.Э., Радостовец В.К. Қаржы есебі. Алматы: - Дәуір, 1998
17. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп және ... есеп ... ... ... ... В.Л. Бухгалтерлік іскерлік корреспонденция. Алматы,
Экономика, 2004
18. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., ... З.К. ... и ... ... ... ... ... Энциклопедия общего аудита. –М.:Дело и сервис, 1999
20. Шишкин А.К., Микрюков В.А., ... И.А. ... ... ... ... – М.: Аудит, ЮНИТИ, 1996
21. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысша-қазақша ... ... ... ... ... ...... экономикалық сөздігі. – Алматы, Демеу,
1992
Бухгалтер бюллетені. ... Файл ... ... «Қос Қанат» ЖШС –нің 2004 жылғы қаржылық есептемелерінің мәліметтері

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық борыштар есебінің аудиті34 бет
Дебиторлық борыштар есебінің жүргізілуі және аудиті65 бет
Дебиторлық борыштардың аудиті52 бет
Қысқа мерзімді дебиторлық борыштардың, қаржылық инвестициялардың аудиті44 бет
"JPK Corporation” ЖШС22 бет
«TASTOBE RESOURCES» ЖШС42 бет
Банктің қызметіндегі табыстар мен шығындардың сипаттамасы20 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Дебиторлық борыш есебі15 бет
Дебиторлық борыштар есебi40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь