Педагогикалық қарым-қатынас мәдениетін арттыру арқылы болашақ педагог мамандарын даярлау


1 Педагогикалық қарым.қатынас мәдениетін арттыру арқылы болашақ педагог мамандарын даярлау
2 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Елбасымыз Н.Ə.Назарбаев 2012 жылғы Қазақстан халқына арналған Жолдауында: «Кез-келген қоғамда білім беру саясаты өмірлік ұстанымдарды, сұраныстарды, қажеттіліктерді ескеріп, білім беру мазмұны соған сəйкес құрылғанда ғана ұтымды, тиімді, өнімді болады.
Қазіргі адамзат баласы бастан кешіріп отырған тез арадағы өзгермелілік, ғаламдану, коммуникация-лық құралдардың қарқынды даму дəуірі өмір салтын, қарым- қатынас пен ойлауды өзгертуге əкелді. Ал мұның өзі игіліктерге қол жеткізудің жаңаша əдіс-тəсілдерін ашуға мүмкіндіктер береді. Мұндай жағдай адам интеллекті-сін, оның қабілетін қайта жасаушы, жасампаздық əрекеттерге бағыттайды. Ендеше жеке тұлға өзгермелі əлеуметтік жəне экономикалық жағдайларда өмір сүруге бейімделіп қана қоймай, шынайы өмірге белсенді ықпал ете алатын, өмірді жақсартуға, кемелдендіруге атсалысатын тұлға болуы тиіс. Қазірде біздің қоғам үшін көкейкесті мəселе – бəсекеге қабілетті жеке тұлға қалыптастыру» - деп көрсеткен /1/.
Заман талабына сай болашақ мамандардың кəсіби даярлығын жетілдіру мақсатында жоғары оқу орындарының оқу-тəрбие үрдісінің мазмұнын жаңғырту қажеттілігі нақтылана түсуде. Осыған байланысты қазіргі кездегі оқытушылар мен студенттердің, магистранттардың педагогикалық қарым- қатынасын қалыптастыру, олардың педагогикалық қарым-қатынасқа психо- логиялық даярлығы мəселелерін зерттеу – əлеуметтік-психологиялық жəне мəдени дағдарыспен қатар көтерілген өзекті мəселелердің бірі болып табылады.
Педагогикалық қарым-қатынасты білім мен біліктілік, дағды жəне адам- ның ішкі құндылықтарына негізделген ұстаздар қауымының мəдени сауатты-лығы ретінде қарастыруға болады.
Қарым-қатынас – білім мен мəдениеттің бір бөлігі, оның бөлінбейтін бөлшегі іспетті адамзаттың дүниетанымы мен сана-сезімін жетілдірудің ерекше жолы. Ұлттық құндылықтарға негізделген педагогикалық қарым-қатынас мəдениеті магистранттардың саналы көзқара-сын, ізгілікті қарым-қатынас орнатуына, рухани-адамгершілік құндылықта-рының қалыптасуына, жүйелі іс-əрекет жасауына мүмкіндік береді. Қазақ жазушылары М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, М.Дулатов жəне т.б. еңбектерінде педагогикалық қарым-қатынас мəдениеті жөніндегі маңызды пікірлері көрініc тапқан. Ал қарым-қатынастың психологиялық мүмкіншілігі жайлы пікірлерді Қ.Б. Жарықбаев, Ə.Алдамұратов жəне т.б. зерттеген /2/.
Білім беру субъектілері, оның ішінде педагогикалық мамандыққа болашақ мамандардың психологиялық даярлығы мəдениеттану, философия, педагоги-68 ка ғылымдарында жəне əcipece қазіргі кездегі психология ғылымында да өзіне үлкен назар аудартуда. Білім беру ic-əрекетінің, яғни, өзіне оның екіжақты өзара байланысын - педагогикалық жəне оқу формаларын қамтитын педагогикалық ic-əрекет субъектілерінің, əсіресе магистранттардың педагоги-калық қарым-қатынас орнатуға психологиялық даярлығын психологиялық тұрғыда талдау – психологиялық жəне нақты педагогикалық міндеттер арна-сында жатыр.
Жалпы педагогикалық сөздік бойынша субъект – басқа адамдарда жəне өзінде өзгеруді қамтамасыз ететін, заттық-тəжірибелік белсенділік пен танымды тасымалдаушы. Адамның субъектілігі оның өмір іс- əрекетінде, қарым-қатынасында, өзіндік санасында көрінеді. Бұл жерде сөз болып отырған дəстүрлі «оқытушы-студент», «студент- мұғалім» жəне қазіргі кезде «магистрант-оқытушы» субъектілер қарым- қатынасы өзгеше сипатқа ие болып отыр. Оқытушы мен магистранттың педагогикалық қарым-қатынас мəселесі дəл қазіргі уақытта психологиялық-педагогикалық зерттеу нысанына айналуда. Бұл мəселені шешудің басты жолы психологиялық кадрларды даярлайтын жоғары оқу орындарының қабырғасында ескерілуі тиіс. Сондықтан студенттер мен магистранттардың педагогикалық қарым-қатынас дағдылары мен икемділігін қалыптастыру, яғни, магистранттардың педагогикалық қарым- қатынас кезіндегі əртүрлі жағдайларға бейімделуі, тез меңгеру қабілеттеріне ие болуы, магистранттар-мен жағымды қарым-қатынас позициясын құруға ұмтылу, мотивациясы мен білімін заманның талабына сай жетілдіру аса маңызды болып табылады. Білім беру үрдісіне қатысатын субъектілердің əрқайсысының өзіндік міндет-тері мен құқықтары бар.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. -2012.72 2.
2. Мəмбетов М. Педагогикалық қарым-қатынас мəдениеті //Қазазстан мектебі, 2008, №12.
3. Рубинштейн С.А. Проблемы общей психологии. –М.: Педагогика, 1976. -140 с.
4. Kelman H.C., Hamilton V.L. Grimes of obedience: Toward a social psychology of authority and responsibility. – N.Y., 2000.
5. Мұхамеджанова Ә. Оқытушы мен студенттің өзара қарым-қатынасын басқару //Білім. №10 - 2006. -18 б.
6. Жігітбекова Б.Д. Психологиялық жаттығулар жинағы. –Алматы, 2007

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Педагогикалық қарым-қатынас мәдениетін арттыру арқылы болашақ педагог мамандарын даярлау

Елбасымыз Н.Ə.Назарбаев 2012 жылғы Қазақстан халқына арналған Жолдауында: Кез-келген қоғамда білім беру саясаты өмірлік ұстанымдарды, сұраныстарды, қажеттіліктерді ескеріп, білім беру мазмұны соған сəйкес құрылғанда ғана ұтымды, тиімді, өнімді болады.
Қазіргі адамзат баласы бастан кешіріп отырған тез арадағы өзгермелілік, ғаламдану, коммуникация-лық құралдардың қарқынды даму дəуірі өмір салтын, қарым- қатынас пен ойлауды өзгертуге əкелді. Ал мұның өзі игіліктерге қол жеткізудің жаңаша əдіс-тəсілдерін ашуға мүмкіндіктер береді. Мұндай жағдай адам интеллекті-сін, оның қабілетін қайта жасаушы, жасампаздық əрекеттерге бағыттайды. Ендеше жеке тұлға өзгермелі əлеуметтік жəне экономикалық жағдайларда өмір сүруге бейімделіп қана қоймай, шынайы өмірге белсенді ықпал ете алатын, өмірді жақсартуға, кемелдендіруге атсалысатын тұлға болуы тиіс. Қазірде біздің қоғам үшін көкейкесті мəселе - бəсекеге қабілетті жеке тұлға қалыптастыру - деп көрсеткен 1.
Заман талабына сай болашақ мамандардың кəсіби даярлығын жетілдіру мақсатында жоғары оқу орындарының оқу-тəрбие үрдісінің мазмұнын жаңғырту қажеттілігі нақтылана түсуде. Осыған байланысты қазіргі кездегі оқытушылар мен студенттердің, магистранттардың педагогикалық қарым- қатынасын қалыптастыру, олардың педагогикалық қарым-қатынасқа психо- логиялық даярлығы мəселелерін зерттеу - əлеуметтік-психологиялық жəне мəдени дағдарыспен қатар көтерілген өзекті мəселелердің бірі болып табылады.
Педагогикалық қарым-қатынасты білім мен біліктілік, дағды жəне адам- ның ішкі құндылықтарына негізделген ұстаздар қауымының мəдени сауатты-лығы ретінде қарастыруға болады.
Қарым-қатынас - білім мен мəдениеттің бір бөлігі, оның бөлінбейтін бөлшегі іспетті адамзаттың дүниетанымы мен сана-сезімін жетілдірудің ерекше жолы. Ұлттық құндылықтарға негізделген педагогикалық қарым-қатынас мəдениеті магистранттардың саналы көзқара-сын, ізгілікті қарым-қатынас орнатуына, рухани-адамгершілік құндылықта-рының қалыптасуына, жүйелі іс-əрекет жасауына мүмкіндік береді. Қазақ жазушылары М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, М.Дулатов жəне т.б. еңбектерінде педагогикалық қарым-қатынас мəдениеті жөніндегі маңызды пікірлері көрініc тапқан. Ал қарым-қатынастың психологиялық мүмкіншілігі жайлы пікірлерді Қ.Б. Жарықбаев, Ə.Алдамұратов жəне т.б. зерттеген 2.
Білім беру субъектілері, оның ішінде педагогикалық мамандыққа болашақ мамандардың психологиялық даярлығы мəдениеттану, философия, педагоги-68 ка ғылымдарында жəне əcipece қазіргі кездегі психология ғылымында да өзіне үлкен назар аудартуда. Білім беру ic-əрекетінің, яғни, өзіне оның екіжақты өзара байланысын - педагогикалық жəне оқу формаларын қамтитын педагогикалық ic-əрекет субъектілерінің, əсіресе магистранттардың педагоги-калық қарым-қатынас орнатуға психологиялық даярлығын психологиялық тұрғыда талдау - психологиялық жəне нақты педагогикалық міндеттер арна-сында жатыр.
Жалпы педагогикалық сөздік бойынша субъект - басқа адамдарда жəне өзінде өзгеруді қамтамасыз ететін, заттық-тəжірибелік белсенділік пен танымды тасымалдаушы. Адамның субъектілігі оның өмір іс- əрекетінде, қарым-қатынасында, өзіндік санасында көрінеді. Бұл жерде сөз болып отырған дəстүрлі оқытушы-студент, студент- мұғалім жəне қазіргі кезде магистрант-оқытушы субъектілер қарым- қатынасы өзгеше сипатқа ие болып отыр. Оқытушы мен магистранттың педагогикалық қарым-қатынас мəселесі дəл қазіргі уақытта психологиялық-педагогикалық зерттеу нысанына айналуда. Бұл мəселені шешудің басты жолы психологиялық кадрларды даярлайтын жоғары оқу орындарының қабырғасында ескерілуі тиіс. Сондықтан студенттер мен магистранттардың педагогикалық қарым-қатынас дағдылары мен икемділігін қалыптастыру, яғни, магистранттардың педагогикалық қарым- қатынас кезіндегі əртүрлі жағдайларға бейімделуі, тез меңгеру қабілеттеріне ие болуы, магистранттар-мен жағымды қарым-қатынас позициясын құруға ұмтылу, мотивациясы мен білімін заманның талабына сай жетілдіру аса маңызды болып табылады. Білім беру үрдісіне қатысатын субъектілердің əрқайсысының өзіндік міндет-тері мен құқықтары бар.
Оқытушының міндеті - оқыту технологиясын ірік-тей отырып, студенттердің, магистранттардың білімге құштарлығын ояту, өзіндік икемділіктерін ашу, шығармашылықпен айналысуын ұйымдастыру негізінде білім беру сапасын көтеру. Студенттер мен магистранттардың міндеті - оқуға, сабаққа кешікпей келу, тəртіп ережелерін сақтау, білім беру үрдісі мен білім мазмұнына қойылатын талаптарды орындау жəне т.б. құқықтары бар. Оқытушының əлеуметтік тұлға бейнесінің қалыптасуы педагогикалық қарым-қатынас мəселесіне келіп тіреледі. Жеке адамның əлеуметтенуі өзінің қоғамына тиесілі өзара қатынастар, кəсіби əлеуметтік талаптарға байланысты болады. Демек, педагогикалық қарым-қатынас - студенттің, магистранттың тұлға ретінде жетілуіне пайдасын тигізетін құбылыстардың бірі, яғни, қарым-қатынас барысында өзге тұлғаларды қабылдап, олардың сөйлеу мəдениетіне бейімделеді 3.
Педагогикалық қарым-қатынас орнату барысында магистранттардың қоғамдық рухани жəне материалдық құндылығы қалыптасады, жеке тұлға-лық ерекшелігін көрсетеді, өзі үздіксіз қарым-қатынаста болатын қоғамға енеді. Коммуникация əрбір адамның əрекет барысындағы субъектісіне айна-лады, табиғат пен дүниені таниды, олармен қарым- қатынасын дамытады. Қазіргі қоғам өмірінің өзгерістеріне орай педагогикалық қарым- қатынасы механизмдері, оны жетілдіру амалдары қызығушылық туғызып, зерттеудің қарқынды саласына айналуда. Болашақ педагог мамандардың барлық қадір-қасиеті білім беру үрдісіндегі басқа да субъектілермен қалай қарым-қатынас жасағанынан байқалып тұрады. Оның ой-өрісі, бағыт- бағдары, білімді меңге-руі, есте сақтауы, эмоциясы мен қызуқандылығы қарым-қатынас жасау бары-сында көрініс береді. Адамның қарым- қатынасына ұлттық ерекшеліктерінің əсері де зор. Олардың психологиялық, педагогикалық алғышарттарын ашу педагогикалық қарым-қатынасты қалыптастыруға ықпал етеді.
Педагогикалық қарым-қатынастың кəсіби маңызды қасиеттері болып, төмендегілер саналады:
1) адамдарға жəне олармен жұмыс жасауға ықыласпен қарау, қарым- қатынас жасай алу жəне оны қажет ету, көпшілдік, коммуникативтік қасиеттер;
2) эмоционалдық эмпатия жəне адамдарды түсіне алу қабілеті;
3) қарым-қатынастың ауыспалы жағдайларында шапшаң жəне дұрыс бейімделуді, қарым-қатынас жағдайына, магистранттардың жеке ерекшелік-теріне байланысты сөзбен əсер етуді жылдам өзгерте алуын, қамтамасыз ететін оперативтік-шығармашылық ойлау, икемділік;
4) қарым-қатынаста кері байланысты сақтай алу жəне сезіне білу;
5) өзін-өзі қолда ұстай алу, өзінің психикалық жағдайын, өз тəнін, даусын, мимикасын басқара алу, өзінің көңіл-күйіне, ойларына, сезімдеріне ие болу, бұлшықет қысымдарын түсіре алу;
6) аяқасты (дайындықсыз) коммуникацияға қабілеттілік;
7) болуы мүмкін педагогикалық жағдайларды, өз ықпалының нəтижелерін болжай білу;
8) жағымды вербалды қабілеттер: мəдениет, тілдің дамығандығы, лексика-лық қоры мол, тіл құралдарын дұрыс таңдау;
9) педагогтың өмірлік, табиғи күйзелістер жиынтығын білдіретін жəне талап етілетін бағытта магистранттарға əсер ете алатын тиісті педагогикалық күйзелістердің өнерін меңгеру;
10) педагогикалық тапқырлыққа деген қабілеті, əсер етудің алуан түрлі құралдарын қолдана білу (əсер етудің түрлі тəсілдерін, тетіктерін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Білім беру мазмұнына қойылатын талаптар
Дене шынықтыру және спорт мамандары кәсіби қызметіндегі дене мәдениетінің рөлі
Басшыларды іріктеу жүйесінің тарихы
Болашақ дене мәдениеті мамандарын кәсіби дайындаудың ғылыми-педагогикалық негіздері
Мұғалімнің тұлғалық бейнесі
Бакалавриаттағы Әлеуметтік педагогика және өзін - өзі тану мамандығының білім беру бағдарламасының мазмұнын жетілдіру мәселесінің ғылыми әдебиеттерде талдануы
Арнайы құзыреттілік- өзінің кәсіби дамуын жобалай білетін қабілеті
Тұлғаның ақыл-ойын қалыптастыру әдістері
Экодизайн технологиялары арқылы болашақ бейнелеу өнері мамандарының кәсіби шеберлігін қалыптастырудың ерекшеліктері
Дизайн технологиялары арқылы болашақ мамандарының кәсіби шеберлігін қалыптастырудың мәні
Пәндер