Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1 САЛЫҚТАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РОЛІ 9
1.1 Салықтардың пайда болуы мен дамуы 9
1.2 Салыќтардыњ экономикалыќ мәні мен мањызы, атқаратын қызметтері 15
1.3 Қазақстан Республикасында төленетін салықтарға сипаттама және олардың экономикадағы ролі 20

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЛЫҚ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ 31
2.1 Қазақстан Республикасында төленетін салықтарды есептеу және төлеу тәртібі 31
2.2 Республикалық бюджеттің түсімдеріне талдау 39
2.3 Республикалық бюджетті қалыптастырудағы салықтық түсімдердің ролі 45

3 САЛЫҚ МЕХАНИЗМІНІҢ НЕГІЗГІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ 51

ҚОРЫТЫНДЫ 61

ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 68
КIРIСПЕ

Салыќтар мемлекеттіњ ќұрылуымен бірге пайда болады және мемлектеттіњ өмір сүріп дамуыныњ негізі болып табылады. Оны зањды және жеке тұлѓалар белгілі бір мөлшерде, белгіленген мерзімде міндетті төлем ретінде мемлекетке төлейді.
Мемлекет ќұрылымыныњ өзгеруі, өркендеуі ќашан да болса салыќ жүйесініњ ќайта ќұрылуымен, жањаруымен бірге ќалыптасады.
Мемлекет нарыќтыќ жүйеге көшкеннен бері мемлекеттіњ меншігіндегі кәсіпорындарды, өндірістерді, ауылшаруашылыѓын жекешелендіру жүргізіледі. Себебі, бұл салалардыњ ќажетті шыѓындарын ќамтамасыз ете алмады. Ал жекешелендіру арќылы осы кәсіпорындардыњ ары ќарай жұмыс істеуіне мүмкіндік туады. Сонымен мемлекетте өз меншігін пайдаланѓаны үшін зањды және жеке тұлѓаларѓа салыќ салына бастайды, сонымен ќатар пайда көзіне де табыс салыѓы ретінде салыќ салынады. Осы салыќ түсімдері арќылы мемлекет өз ќажеттіліктерін ќамтамасыз етеді. Олар: әлеуметтік – мәдени шаралар ќорѓаныс, байланыс, білім беру, денсаулыќ саќтау, транспорт, табиѓи ортаны ќорѓау және таѓы да басќа шараларды жүзеге асырады.
Республикалық бюджеттің кіріс бөлімінің негізгі салық түсімдері болып корпоративтік табыс салығы мен қосымша құн салығы табылады. Республикалық бюджеттің 91 % салық түсімдер қалыптастырады.
Осыдан бұл жерде салықтар республикалық бюджет ќаражатыныњ негізгі көзі деп айтуѓа болады. Себебі, мемлекеттіњ бюджетініњ едәуір бөлігін осы салыќтардыњ түрі ќұрайды.
Дипломдық жұмыс актуалды екенін жоғарыда айтылғанынан дәлелдейміз.
Дипломдыќ жұмыстыњ маќсаты болып салық салудың экономикалық маңызын қарастырып, республикалық бюджетті қалыптастырудағы салықтардың ролін анықтап талдау. Осыған байланысты негізгі мәселелерді шешу үшін келесі тапсырмалар ќойылды:
- салыќтардыњ экономикалыќ мањызын ашу;
- ҚР салық салу механизімін қарастыру;
- республикалық бюджеттің түсімдерін талдау;
- республикалық бюджет үшін салықтардың маңызын талдау;
- салыќ салу мәселелерін шешу жолдарын ұсыну.
Дипломдыќ жұмыстыњ бірінші тарауында салыќтардыњ пайда болуы мен даму кезењдері ќарастырылған, осының ішінде салықтардың Қазақстан республикасында пайда болу және даму тарихы келтіріліп, олардыњ атқаратын қызметтері қарастырылып, экономикалыќ мањызы ашылѓан.
Екінші тарауда Қазақстан Республикасының салық салу механизмін қарастырып, республикалық бюджетті қалыптастырудағы роліне талдау берілген.
Үшінші тарауда салыќ салудыњ ќазіргі жаѓдайы ќарастырылып, осымен байланысты мәселелер көтеріліп оларды жетілдіру баѓыттары ұсынылѓан.
Дипломдыќ жұмыстыњ әдістемелік негізі болып Ќазаќстан республикасыныњ нормативті – ќұќыќты актілері, отандыќ және шетел экономистерініњ монографиялары, баспасөз деректері, статистика маѓлұматтары табылды.
ЌОЛДАНЃАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Ќазаќстан Республикасыныњ Конституциясы. 1998 ж. 7 казанында
енгізілген өзгертулер мен толыќтырулармен. Алматы: 2002 – 40 б.
2. Послание Президента Республики Казахстан Н. А. Назарбаева народу Казахстана «Стратегия 2030».
3. Ќазаќстан Республикасыныњ Азаматтыќ кодексі (Жалпы және
Ерекше бөлімдері) – А : Юрист. 2002 – 329 б.
4. Ќазаќстан Республикасыныњ салыќ кодексі. 2003 ж. 12 желтоќсанынан № 209 – II. А: 2004 – 238 б.
5. Бабич А.М., Павлов Л.Н. Государственные и муниципиальные финансы. – М.: ЮНИТИ, 1999 – 687 с.
6. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами: Пер. с англ. / Гл. ред. серии Я.В.Соколов. – М.: Финансы и статистика, 1996. – 569 с.
7. Дюрнберг Р.Л. Международное налогооблажение. – М.: ЮНИТИ, 1997. – 201 с.
8. Налоги в развитых странах / Под ред. И.Русаковой. – М.: ЮНИТИ, 1991 – 231 с.
9. Налоги и налогооблажение / Под ред. И.Русаковой. – М.: ЮНИТИ, 2001 – 462 с.
10. Сейдахметов Ф.С. Налоги в Казахстане. – А.:«LEM»- 2002. – 160 с.
11. Статистический ежегодник Казахстана: Статистический сборник / Под ред. А.А.Смаилова – А.: Агенство РК по статистике, 2003. – 583 с.
12. Худяков А.И., Бродский Г.М. Теория налогооблажения. – А.: Норма-К, 2002 – 392 с.
13. Худяков А.И., Наурызбаев Н.Е. Налоги: понятия, элементы, установление, виды. – А.: ТОО «Баспа», 1998 – 160 с.
14. Юткина Т.Ф. Налоги и налогооблажение. – М.:ИНФРА – М, 1998 – 429 с.
15. // Ќаржы – ќаражат, №6 – 2003 –стр.58. Лукпанова Ж. «Налоговая нагрузка и ее влияние на деятельность субъектов предпринимательства».
16. // Аль-Пари, №1, - 2003, 136 бет «Аймаќтыњ фискалды саясаты».
17. // Егемен Ќазаќстан 2002 ж. 7 маусым, 3 бет «Салыќ мәдениеті – салыќты дұрыс төлеп, адал өмір сүру»
18. // Жас Алаш 2003 ж. 9 ќыркүйек, 3 бет «Экономиканыњ ќамќоршысы ќаржы полициясы».
19. // Егемен Ќазаќстан 2003 ж. 22 ќањтар, 2 бет «Салыќ кодексіндегі соњѓы өзгерістер».
20. // Егемен Ќазаќстан 2003 ж. 10 ќазан, 2 бет «Салыќ жењілдіктерініњ маќсаты».
21. // Егемен Ќазаќстан 2003 ж. 1 ќараша, 2 бет «Кәсіпкерлікті ќолдау».
22. // Егемен Ќазаќстан 2003 ж. 12 ќыркүйек, 1 бет «Салыќ кодексіне түзетулер енгізіледі».
23. // Файл Бухгалера 2003 г. 8 сентября, 8-9 стр. «О внесениях изменениях в Налоговой кодекс на 2004 год».
24. // Қаржы-қаражат 2003,№1,«Финансовые инструменты регулирования местных финансов».
25. // Қаржы-қаражат 2003,№6,«Влияние налогового бремени на предпринимательскую деятельность».
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ  ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Д И П Л О М Д Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ... және оның ... ... ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ЭКОНОМИКАДАҒЫ РОЛІ 9
1.1 Салықтардың пайда болуы мен дамуы ... ... ... мәні мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасында төленетін салықтарға сипаттама және ... ролі 20
2 ... ... ... ... ... 31
2.1 Қазақстан Республикасында төленетін салықтарды есептеу және төлеу
тәртібі ... ... ... ... ... 39
2.3 Республикалыќ бюджетті ќалыптастырудаѓы салыќтыќ түсімдердіњ ролі 45
3 ... ... ... МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ
БАЃЫТТАРЫ 51
ЌОРЫТЫНДЫ 61
ЌОЛДАНЃАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 68
КIРIСПЕ
Салыќтар мемлекеттіњ ... ... ... ... ... өмір ... дамуыныњ негізі болып табылады. Оны зањды және жеке
тұлѓалар белгілі бір мөлшерде, белгіленген мерзімде міндетті төлем ретінде
мемлекетке ... ... ... ... ... да болса салыќ
жүйесініњ ќайта ... ... ... ... ... жүйеге көшкеннен бері мемлекеттіњ меншігіндегі
кәсіпорындарды, өндірістерді, ауылшаруашылыѓын жекешелендіру жүргізіледі.
Себебі, бұл ... ... ... ... ете ... ... ... осы кәсіпорындардыњ ары ќарай жұмыс істеуіне мүмкіндік
туады. Сонымен мемлекетте өз ... ... үшін ... және ... ... салына бастайды, сонымен ќатар пайда ... де ... ... ... ... Осы ... ... арќылы мемлекет өз
ќажеттіліктерін ќамтамасыз етеді. Олар: әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... ... транспорт, табиѓи ортаны
ќорѓау және таѓы да басќа шараларды ... ... ... ... бөлімінің негізгі салық түсімдері болып
корпоративтік табыс салығы мен қосымша құн салығы табылады. Республикалық
бюджеттің 91 % ... ... ... бұл ... салықтар республикалық бюджет ќаражатыныњ ... деп ... ... ... ... бюджетініњ едәуір бөлігін осы
салыќтардыњ түрі ... ... ... ... ... айтылғанынан дәлелдейміз.
Дипломдыќ жұмыстыњ маќсаты болып салық салудың экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты негізгі мәселелерді шешу үшін келесі
тапсырмалар ќойылды:
- салыќтардыњ экономикалыќ мањызын ... ҚР ... салу ... ... ... ... ... талдау;
- республикалық бюджет үшін салықтардың маңызын талдау;
- салыќ салу мәселелерін шешу ... ... ... ... ... ... ... болуы мен даму
кезењдері ... ... ... салықтардың ... ... болу және даму ... ... олардыњ атқаратын
қызметтері қарастырылып, экономикалыќ мањызы ашылѓан.
Екінші тарауда Қазақстан Республикасының салық салу ... ... ... ... ... ... ... тарауда салыќ салудыњ ќазіргі жаѓдайы ќарастырылып, ... ... ... оларды жетілдіру баѓыттары ұсынылѓан.
Дипломдыќ жұмыстыњ әдістемелік негізі болып Ќазаќстан ...... ... ... және ... ... баспасөз деректері, статистика маѓлұматтары табылды.
1 САЛЫҚТАРДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... болуы мен дамуы
Салықтардың экономикалық категория ретінде пайда болуы мен ... ... ... ... да бір ... тек қана белгіленген меншік қаржылық базаға ие
болған кезде қызмет атқару мүмкін. Қарапайым сөзбен ... ... ... және ... ... іске ... процессінде пайда
болатын шығыстарды жабу үшін ... ақша ... ие ... ... ... ... пайда болуы. Бұл салаға, мемлекеттік
қызмет, басқару қызметтің алуан ... ... ... ... ... айтқанда, бөлек қарастырылатын, мемлекеттік қызметінің
нақты ... сол ... ... ... ... ... сөзсіз қоғамдық – пайдалы сипатына ие болып отырғанымен ... ... құны бар ... ... ... мемлекеттің ақша
іздестіруі – «мемлекеттің қызмет атқаруын ... ету ... ақша ... ... деп аталатын, оның қарсылық
қызмет элементінің мазмұнын құрайды.
Мемлекет өзіне ақша қаражаттарын әр ... ... ... жағдайларда, ол иемденушіден мемлекетке ерікті ... ... ... ... ... мүмкін. Бұндай тәсілдің
классикалық мысалы – ... ... ... және ... Басқа
жаѓдайларда, мемлекетпен аќшаны табу, оларды мәжбүрлі алу ... ... Бұл ... ... ... ... салыќтар табылады.
Салыќтар, іскері пайдамен ќатар, мемлкет өзіне аќша табудыњ ењ ... ... ... ұйымдастырудыњ ењ басты кезењдерінде салыќ салудыњ
бастапќы нысаны деп ... ... ... болады. Бұл тек ќана ... ... ... деп ... ... ... Себебі, ќұрбан беру,
міндетті түрде жүргізіліп, мәжбүрлі ... ... алым ... ... ... ... өзгеше жүйесі ќалыптасќан.
Бұл жерде, салыќтар, бұрынѓы заманнан бастап зекет (жер рентасы – ... ... ... 20 ... үшір (астыќтан 10 бөлімі)
ретінде алынѓан. Себебі, ауыл шаруашылыѓындаѓы ... ... ... жерлерінде көшпелі тұрмыс жүргізген. Осыѓан ќоса алар, ... ... ... ... ... ... асырап, жауынгерлерді әскери
жараќпен және тамаќпен ќамтамасыз еткен. Яѓни, өзініњ ханына сыйлыќ берген:
малмен – соѓым және ...... ... сот ... ... 1/10 мөлшерінде, сот бажы ханлыќ
болѓан. Таѓы да баждыњ бір түрі – бұл көшпелі ... ... үшін ... Ал соѓыс кездерде, малдан басќа, табыстыњ ірі көзі ... ... – ясыр ... ... ... хан адат жүйесін ќұрастырѓан. Бұл тарихта Тәуке
ханныњ ... ... деп ... ... ...... ќоѓамыныњ әр
түрлі әлеуметтік топтардаѓы өкілдердіњ мүлік ќарым – ќатынастары реттелген.
Тәуке ханныњ «Жеті жарѓысыныњ» бір бабы ... ... ... ќұн
бұл өлтірілген солтанныњ немесе хаджаныњ туысќандарына жеті ... ... жоќ жеті ... үшін ... ретінде) төлем. Ал ќұл өлтірілген
кезде ол ит өлген сияќты саналѓан.
Сұлтанды ... ... ... үшін айып ... яѓни айып – тоѓыз
мал мөлшеріндегі айыппұл, ал сойѓан үшін – 27 ... тењ ... ... ... ... ... ... «барымтаѓа» ќұќыѓы бар болѓан.
«Барымта» - жауапкердіњ ... оныњ ... ... ... ... жылы Жәњгір ханныњ нұсќауы бойынша «Зекетті алу туралы» аќша
нысанын енгізген, яѓни зекет – ... ... ... Бұл, ...... ... сапалы жања дењгейдіњ пайда болѓанын білдіреді. Яѓни,
тауар ... ... ... ... аталѓан алымдардан басќа, ішкі орданыњ ќазаќ тұрѓын салыѓы,
ешќай жерде бекітілмеген, яѓни, ... ... ... төлеген.
Мысалы, басќа тайпаларда жұмыс істеген үшін төлем – «билеттік алым», ... ... ... ... ... жіберген үшін акциз төлемі.
Сонымен ќатар, бұрынѓы заманда салыќ салуда әр ... ... ... Мысалы, Афинада ерікті азамат салыќ төлемегеннен басќа ... деп ... ... ... беру – әр ... өз ... ... шыѓыстар пайда болѓан кезде ќаланыњ халыќ жиналысы ... ... ... ... ... ... ... жүйелерін ќарастырып кетейік.
Алѓашќы рет мемлекет Рим ќаласынан және оныњ ќасындаѓы аймаќтардан
тұрѓан. ... ... ... ... ... ... ... минималды болѓан, себебі, басќарушылар өз ќызметін аќысыз атќарып,
кейбір кездерде өздерініњ ќаражаттарын ... ... ... ... ... ќұру шыѓындары.
Соѓыс уаќытта Рим ... ... ... сай ... ... (ценз) аныќтау әр – бір бес жылда тањдалѓан ќызметші
– цензормен жүргізілген. Рим азаматтары ... ... ... мен отбасылыќ жаѓдайын ұсынѓан. Осыдан келесі ќортындыѓа келуге
болады – сол ... ... ... ... ... ... ... жања ќалаларды – отарларды жаулап алуѓа ќарай, салыќ
жүйесінде де өзгерістер пайда ... ... ... ... ... ... тыс ... Рим азаматары мемлекеттік және сол сияќты жергілікті
салыќтарды төлеген.
Рим ... ... ... көзі ... жер салыѓы
табылады. Орташа алѓанда, оныњ ... жер ... 1/10 ... Сонымен ќатар, салыќ салудыњ ерекше нысандары болѓан, мысалы,
жеміс талдарына, ... ... ќоса ... ... басќа да түрлеріне салыќ ... ... ... ... ... ... ... тұрѓыны барлыќ үшін
бірыњѓайлы жанбасылыќ алымды төлейтін.
Тікелей салыќтардан ... Рим ... ... салыќтарда
болѓан.Сонымен, салыќтардыњ жанама және тікелей түрлеріне бөлінуі бұрынѓы
заманнан келе жатќанын көріп отырмыз.
Бұндай төленудіњ ... ... ... ... ... Осы ... келесіні ұсынады: тікелей салыктыњ төлеушісі болып
табыс алатын мүлікке ие болатын азамат ... ол ... ... ... ... ... ... Оларѓа, тауар баѓасына ќосымша ќұн ... ... ... Бұл тек ќана ... болжау екенін еске
саќтаѓан дұрыс, өйткені практикада ... да ... болу ... ... ... ... ... тікелей салыќтар, баѓаны өсіру механизм
арќылы басќа төлеушілерге аударылу мүмкін.
Жанама салыќтар, толыќ мөлшерде тұтынушыларѓа ... ... ... ... Себебі, нарыќ, жоѓарлатырылѓан баѓа бойынша тауарды ... тек ќана ... ... ... ... салыќтар арасында, Римде
ењ салмаќты салыќтар болып мыналар табылѓан: алайда 1% ставкасы ... ... ... 4% ... ... ... сату – ... алу
кездегі ерекше салыќ; 5% ставкасы бойынша ... ... үшін ... ... 6 ... ... Август, 5% ставкасы ... ... ... Бұл ... тек ќана Рим ... Салыќ маќсатты сипатта болѓан. ... ... ... зейнетаќымен ќамтамасыз ету үшін баѓытталѓан.
Римдагы көптеген шаруашылыќ дәстүр Византияѓа көшкен.
Бастапќы Византиялыќ ѓасырда VII г. дейін тікелей салыќтардын 2 ... ... ... жер ... ... алым, әскерді ќамтамасыз ету
салыѓы, жылќыны сатып алуѓа салыќ, әскери борыштан босатылу үшін ... сату үшін баж ... (10 – 12%), ... ... беру үшін
баж төлемі және басќалары.
Византияда көп ... ... ... болѓан, мысалы: флотты ќұру
үшін, әскери сарбаздарды асырау үшін және ... ... ... ќаржы жүйесі ќалыптаса бастаѓан. Ќазынаныњ
негізгі көзі болып алым – салыќ табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... жүйеленген тұраќты тікелей салыќ. Алым – ... ... ... ... немесе жүкпен – оларды Киевке әкелгенде және
адаммен – ... ... ... ... алым – ... ... ... салыќ салу сату немесе сот баждары түрінде болѓан.
«Мыт» бажы - тау күзетінен тауарды өткізген үшін төлем; «перевоз» бажы
... ... ... ... ... - ... ұйымдастырѓан үшін
төлем; «вес» жане «мера» баждары ... ... ... және ... үшін
алынатын төлем.
Ќазіргі мемлекет Еуропада, XVI – XVII ... жања ... ... ... ... Бұндай мемлекетте әлі де салыќ
болмаѓан, ... ... ... ... ... енгізу және
алуѓа дүркіндік рұќсат беретін.
Алайда, ... ... ... ... ... ... ... яѓни, олар, ауыл тұрѓындары мен ќалада тұратын байларѓа жатпайтын
адамдар.
Салыќ ќұќыѓы, тұраќты түрде, салыќтыќ ауыртпашылыќты ... ... ... ... ќана XVII ... ... – XVIII ѓасырдыњ басында, Еуропа
елдерінде әкімшілік мемлекет ќалыптаса бастады. ... ... ... және ... және ... салыќ жүйесі ќұрылады. Салыќ жүйеси
тікелей жане жанама салыќтардан тұрады. ... ... ... ... ... ... ... Алайда, ол ќаланыњ шетінде, шыѓарылатын және
кіргізілетін тауалардан алынѓан. Кейбір кезде ... тек ќана ... ... ... яѓни ... ... тауарлар салыќтан
босатылатын. Акциздіњ мөлшері 5% бастап 20% арасында болѓан.
Салыќ алудыњ мөлшеріне ќандайда бір ѓылыми дәлелдеме болѓан жоќ.
Тұтыну ... ... – ірі ... ... ... олар ... ... әкелетін. Тікелей салыќтардыњ арасында ... ... ... ... және ... ... табылды.
Олардан дворяндар мен рухани мекемелері босатылѓан. Біраќ, буржуазия
мен ќарапайым шаруашылар, мемлекетке ... ... ... ... ... ... табыстаѓан.
Салыќ салу теориясыныњ жоќтыѓы, практикалыќ шаралардыњ дәлелсіздігі
көбінесе ауыр жаѓдайларѓа әкелетін. Тек ќана XVIII ... ... кењ ... ... ... теория мен практика мәселелері
әзірленген. Оныњ ... ... деп ... экономисті және философы
А.Смитті айтуѓа болады.
А. Смит ұсынѓан салыќ салудыњ классикалыќ принциптері ... ... ... ... ... ... экономикалыќ мәні мен мањызы, атқаратын қызметтері
Салыќ дегеніміз – мемлекеттік ... ... және ... ... бір ... ... түсетін міндетті төлемдер.
Салыќтар – шаруашылыќ ... ... жеке ... екі ... ... бюджет арќылы жүзеге асырылатын ќаржы
ќатынастарын сипаттайтын экономикалыќ ... ... мәні ... ... ... ... мен халыќ ... ... ... бір ... ... Сондай – аќ шаруашылыќ жүргізуші
субъектілер мен халыќ табысыныњ белгілі бір ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Салыќтардыњ мәнін толыќ түсіну үшін, олардыњ экономикалыќ мањызын
түсіну ќажет. Ал ... ... ... олардыњ атќаратын
ќызметтеріне тікелей байланысты. Салыќтардыњ мынандай негізгі ќызметтері
бар:
- реттеушілік;
- фискалдыќ;
- ќайта ... осы ... ... ... ... ...
салыќтыњ ењ негізгі ќызметі. Осы ќызмет арќылы салыќтар ел экономикасына ... ... яѓни ... ретттеу жүзеге асырылады. Бұл ќызметтіњ ењ
басты маќсаты – өндірістіњ ... ... ету, яѓни ... ... ... ... ... Салыќ түрлері салыќ ставкалары,
салыќ женілдіктері, салыќ салу әдістері салыќтыќ реттеудіњ тетіктері болып
табылады.
Салыќтардыњ екінші ... бұл ... ... ... ... ... арќылы мемлекеттік бюджеттіњ кіріс бөлімі ќұрылып, ... ... ... ... ... ... ... кірісін
толтыра отырып, әлеуметтік, әскери – ќорѓаныс, мәдени таѓы ... ... іске ... ... ... болу ... ... түрлі субъектілер табысыныњ бір бөлшегі
мемлекет пайдасына өтеді. Бұл ќызметтіњ іс – ... ... ішкі ... ... алатын үлес салмаѓы арќылы аныќтайда.
Салыќтардын осы үш негізгі ... ... ... көре ... ... ... де байќаймыз. әсіресе зањды тұлѓалар
төлейтін ... ... бұл ... мањызы өте зор. Мысалы: реттеуші
ќызметі зањды тұлѓа ... ... және ... ... кезде
мемлекеттіњ дамуына аса ќажетті кәсіпорындар, акционерлік ќоѓамдар,
өнеркәсіптер мен шаѓын ... ... яѓни ... ... ... ... ... салу әдістері, ставкалары мен женілдіктері
осы ұйымдардыњ дамуы үшін және салыќтардыњ мемлекетке ќолайлы, жоспарланѓан
түрде ... ... ... фискалды ќызметі тауар – аќша ќатынастары мен өндіріс дамыѓан сайын
мемлекетке ќаражаттардыњ салыќ ретінде көп ... ... ... болу ќызметіне келсек мемлекет мүддесі үшін орталыќтанѓан
ќаржы көзін ќұрауда үлесі зор.
Мемлекетте салыќтардыњ әсіресе зањды тұлѓалардыњ кірістерінен ... ... ... отырѓандыќтан және осы ќызметтердіњ
кәсіпорындар мен өндірістердіњ, ... – аќ ... ... субъектілеріне
тигізер әсерін негізге ала ... ... ... ... салынатын
салыќтардыњ экономикадаѓы орнына терењірек көњіл бөлейік.
Келесіні ... ... ... ... егер ... ќаржы жүйесін ќарастырсаќ, онда кәсіпорындар ... яѓни ... ... ... өте ... орын ... Өйткені осы салада материалдыќ өндіріс пайда болады, яѓни ... ... ... ... Оныњ бәрі жалпы түрде ұлттыќ табыстан
көрсетеді, ал ұлттыќ табыс мемлекеттік бюджеттіњ ќайнар көзі ... ... ... ... ...... көзі.
Зањды тұлѓаларѓа салынатын салыќтар зањды тұлѓа болып табылатын
кәсіпорындар, өнеркәсіптер, корпоративтер және таѓы ... ... ... ... ... ... және салыќ салуѓа байланысты
объектілерге салынатын салыќтарды ... Бұл ... ... орны мен ... көру үшін ењ ... ... ... болып
табылатын ұйымдар мен мекемелердіњ мањызын ұѓынуымыз керек.
Кәсіпорындар, өнеркәсіптер, корпоративтер, ... ... ... және таѓы да ... ... ірі ... көп
салалы ұйымдарды ќазіргі нарыќтыќ экономикада, аралас ... ... ... ... 2030 ... жолдауында кәсіби мемлекет болуѓа шаќырады.
Сонымен ќатар президенттіњ орта және шаѓын бизнесті ... ... ... ... ... ... шаралар туралы 1997 жылдын 6- шы
наурызында ќаулы ќабылданды.
2001 жылы ... ... ... ... 348 ... тіркелген. Бұл елдіњ жұмыспен ќамтылѓандардыњ жалпы санын ¼ ... ... ... ... 500 ... ... ал ... жұмыс
істеушілер саны халыќтыњ жұмыспен ќамтылѓанын 40 пайызга жеткізу міндеті
ќойылды.
Мемлекет нарыќтыќ жүйеге ... бері ... ... ... ... ... ... бұл салалардыњ ќажетті шыѓындарын ќамтамасыз ете алмады. Ал
жекешелендіру арќылы осы кәсіпорындардыњ ары ... ... ... ... Сонымен мемлекетте өз меншігін пайдаланѓаны үшін зањды тұлѓаларѓа
салыќ салына бастайды, ... ... ... ... де ... ... ... салынады. Яѓни олар: - корпоративтік жер ќойнауын
пайдаланѓаны үшін, ... ... жеке ... ... ... ... және таѓы да ... салыќ түрлері бойынша салыќ салынады.
Осы салыќ түсімдері арќылы мемлекет өз ... ... ... ...... ... ќорѓаныс, байланыс, білім беру, денсаулыќ
саќтау, транспорт, табиѓи ортаны ... және таѓы да ... ... ... Сондыќтан бұл жерде біріншіден ... ... ... көзі деп ... ... ... ... бюджетініњ едәуір
бөлігін осы салыќтардыњ түрі ќұрайды.
Екіншіден зањды тұлѓа болып табылатын ұйымдар мен мекемелер көптеген
жұмыссыздарѓа ... көзі ... ... ... ... азаюына көмектеседі. Ал жұмысшылар саны артса салыќ салу көзі де
көбейіп, мемлекеттіњ ... көзі де ... бұл ... дамуы Ѓылыми Техникалыќ Прогресс пен экспорттын
дамуына үлкен әсер ... ... ... ... дамыѓан
мемлекеттердіњ ќатарына ќосылуга әсер етеді.
Себебі, дамыѓан ... ... да ... ... ... ... импортымыз азайса онда бюджеттіњ шыѓыны азаяды. Бұл
жерде ... ... ... шетелдік импорт баѓасынан төмен екендігін
білдіреді және бұл өзімізге белгілі ... ... ... ... ... ... салыѓын ќай жаѓынан алсаќ та экономикада орны мен
мәнін ерекше екенін ... ... Ол үшін ... ірі кәсіпорындардыњ
ќызметтерінен көруге болады. Олар: ААҚ Испат – Кармет, ААҚ ... ... ... ААҚ ... – Ќазаќстан, ААҚ Валют – Транзит. ... ... ... ... ... ... ... төлейді,
кейбіеулері экспортќа өнім шыѓарады, кәсіпорындарды жања ... ... ... мемлекетте осы зањды тұлѓалардыњ ќызметін көптеген
мемлекеттік органдар мен комитеттер тексеріс жүргізіп ... ... Олар – ... ... ... ... зањ органдары және
таѓы да басќалары. Бұл органдар мен комитеттердіњ ... мен ... де ... бар. Егер ... ќызметтерін баќыламаса, өз
өздерімен ќызметтерін жүргізетін болса, онда баѓа ... ... ... ... ... өнім және ќызмет көрсету болмайды, салыќтар
уаќытымен төленбейді. Осы жерде салыќ органдары ... ... ... Егер ... жоѓары болса салыќ ставкасын жоѓарылатады,
керсінше төмен болса салыќ ставкасы да төмендетіледі. Яѓни ... ... ... Ал ... ... осы тараудыњ бірінші бөлімінде
айтып кеткендей аќша – тауар айналысы ... ... ... ... табыстарын көбейтуді көздейді.
Екіншіден салыќтыњ ... ... ... ... ... ... ... Ѓылыми Техникалыќ
Прогресстіњ көтерілуіне, салыќ ставкаларыныњ кәсіпкерлерге ... ... етіп ќою, ... ... ... ... салыќ жењілдіктерін беруді көздейді.
Сонымен ќатар келе зањды тұлѓаларѓа салынатын салыќтардыњ экономикадаѓы
мањызды ... оњ ... ... ... Және бұл ... ... экономикасыныњ дамуыныњ негізгі ќұралы, сондай – аќ бюджеттіњ
ќаржы көзі деп ... ... ... ... ... саясатын және салыќ механизмініњ
өзгерте ... ... ... ... ... ... немесе оны
шектеу мүмкін.
Салыќтыќ реттеу, экономикаѓа әсер ... ... ... ... елдіњ шаруашылыќ өмірін, өндіріс ќұрылымын, капитал ќорлануды,
жеке ... ... ... ... Республикасында төленетін салықтарға сипаттама және олардың
экономикадағы ролі
Нарыќќа көшу ... ... ... дамытуга негіз берді.
Сонымен ќатар салыќ салу ... ... ... алу ... және таѓы да ... ... ... атќаруымен байланысты
сұраќтарды шешу ќажет болды.Салыќтардыњ, алымдардыњ, төлемдердіњ ... ... ... ... ... бар ... оларды
ѓылыми топтастыру және бірыњѓайлы салыќ жүйесін ќұруды дәлелдейді. ... ... ... ... мен баж ... ... оларды
ќұрудыњ принциптері мен әдістері, сонымен ќатар салыќ баќылауын ... ... ... ... ... ... ... салыќтар, алымдар, төлемдер
жиынтыѓынан, салыќтыќ, ќарым – ќатынастарды реттейтін ќұќыќтыќ нормалар мен
салыќ ќызметі органдарынан ... ... ... ... ... салыќ ќұрамы наќты аныќталѓан болу керек. Бұл үшін, елде ... ... ... ... салыќтыќ зањдылыќта айќындалу
ќажет.
2) ќұрастырылѓан жүйеге салыќ төлеуші үшін салыќ төлеуден ас
тарту ќолайлы емес болуѓа тырысу ... ... ... ... болу ... Бұл ... ... төлеуді
баќылау үшін өте мањызды.
4) салыќ жүйесі салыќ төлеушімен өндіріске ќаражаттар салуды ... ... ... бір ... яѓни бір объектіге зањмен аныќталѓан салыќ
кезењінде, тек ќана бірлет салыќ салыну ... ... ... бекітілген нормалардыњ салыќ салу салыѓы жатпайтын,
зањдылыќ актілердегі салыќтыќ сұраќтар бойынша ережелерден ... ... 2001 ... 12 ... № 210 – II ... ... және ... төленетін басќа да міндетті төлемдер
ќолданылады.
Салыќтар тікелей және жанама ... ... ... ... ќұн салыѓы мен акциз жатады. Ќалѓан салыќтар
тікелей болып табылады.
Салыќ және басќа ... ... ... ... ... ... Республикасыныњ Зањына және тиісті жылѓа арналѓан республикалыќ
бюджет туралы зањдарда ... ... ... ... ... ... кодексініњ 60 бабына сәйкес республикада ... ... ... ... салыѓы;
- жеке табыс салыѓы;
- ќосылѓан ќұн салыѓы;
- акциздер;
- жер ... ... ... мен ... ... ... ... жер салыѓы;
- көлік ќұралдары салыѓы;
- мүлік салыѓы.
Салыќ кодекстіњ 61 бабына сәйкес келесі алымдар төленіледі:
- зањды ... ... ... үшін ... жеке ... ... ... үшін алым;
- жылжымайтын мүлікке ќұќыќтарды және олармен жасалѓан мәмілелерді
мемлекеттік ... үшін ... ... ... және ... жоѓары ќұрылѓыларды мемлекеттік
тіркегені үшін алым;
- механикалыќ көлік ќұралдары мен тіркемелерді ... ... ... ... өзен кемелері мен шаѓын көлемді кемелерді мемлекеттік тіркегені
үшін алым;
- дәрі – дәрмек ќұралдарын мемлекеттік тіркегені үшін алым;
- ... ... ... Республикасыныњ аумаѓы арќылы жүру
алымы;
- аукциондардан алынатын ... ... ... жекелеген ќызмет түрлерімен айналысу ќұќыѓы үшін лицензиялыќ алым;
- телевизия және радио хабарларын тарату ұйымдарына ... ... ... беру үшін алым;
Салыќ кодексініњ 62 бабына сай төленетін төлемаќылар:
- жер участкелерін ... үшін ... жер ... ... су ресурстарын пайдаланѓаны үшін төлемаќы;
- орманды пайдаланѓаны үшін төлемаќы;
- ерекше ќорѓалатын табиѓи аумаќтарды пайдаланѓаны үшін ... ... ... пайдаланѓаны үшін төлемаќы;
- кеме жүзетін су жолдарын пайдаланѓаны үшін ... ... ... жарнаманы орналастырѓаны үшін төлемаќы.
Салыќ кодексініњ 63 бабына сай мемлекеттік баж ... ал 64 ... ... ... ... төленеді:
- кеден бажы;
- кеден алымдары;
- төлемаќы;
- алымдар.
Зањды және жеке тұлѓалар төлейтін ... ... мен ... ... да төлемдерді ќарастырайыќ.
Корпоративтік табыс салыѓы – негізгі мањызды салыќ, оныњ ... ... 55 - 60 % ... ... ... салыѓын оњ ќаржылыќ
нәтижеде алатын, яѓни табыс, зањды тұлѓалар төлейді. Корпоративтік ... ... және ... атќару ерекшеліктері 1 кестеде ұсынѓан.
1 кесте Корпоративтік табыс салыѓы
|Корпоративтік табыс салыѓы ... ... салу ... ... ... | ... ... ... ... ... ... | | ... – зањды тұлѓалар | | ... ... | ... ... ... |
|көздерінен табыс алатын | ... ... ... емес ... ... | | ... салыќ режимін | ... ... ... ... зањды тұлѓалар | |Ќазаќстан Республикасын-да |
| | ... ... ... |
| | ...... |
| | ... таза ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... осы түрін бөлу негізінде жататын, мањызды түсініктердіњ бірі –
резиденттік. Ол тіркелген жер бойынша ... ... ... ... ... ... ... барлыќ көздерден алынатын
барлыќ табыстарына, табыстардыњ шетелдік көздерін ќоса алѓанда, ... ... ... салынады.Ќолайлы инвестициялыќ климатты (жаѓдайды)
ќұру үшін тұраќты түрде жер ќойнауын пайдаланушыларѓа салыќ салу ... ... Жер ... пайдаланушыларѓа салыќ салу және арнайы
төлемдер ... ... ... ... ресурстарыныњ
санќилылыѓымен дәлелденеді және осымен байланысты табиѓи ресурстарды өндеу,
яѓни мұнайды, табиѓи газды, ... жер ... суды және таѓы ... жер ... пайдаланушыларѓа салыќ салу 2 кестеде ұсынѓан.
Жер ќойнауын пайдаланѓан үшін аударымдар роялти ретінде Ќазаќстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Жер ... ... ... ... режимін бекітудіњ жалпы принциптері мен тәртібі ... | ... | ... | ... | |Үстеме пайда |
|ќойылатын | |табу бонусы | |оныњ | ... | ... ... | | | ... | ... | | |
| | | | ... | ... - | | |
| | | | ... | ... | | ... ќазбалардыњ | |Пайдалы ќазбалардыњ| |Жер ... ... ... үшін | |барлыќ түрлері | ... ... табу | ... ... | ... мен ... ... тұраќты | |сәйкестендірілген | ... ... ... | ... ... | |ережемен бекіту |
|белгіленген | | | | ... ... ... ... екен айтып кетейік. Роялти деп
лицензиялыќ келісім – шарт жататын негізінде, жер ... ... ... ... ... төлемдер аталады. Роялти мүлшері салыќ салу
объектісі, есептеу базасы мен ... ... ... ставкасы
жалпы тараѓан және пайдалы суларды ќоспаѓанда, пайдалы ќазбалардыњ барлыќ
түрлері ... ... ... ...... ... ... Ќазаќстан Республикасыныњ салыќ жүйесіне беретин
енгізілген салыќ болып ... Осы ... ... бастапќы маќсаты
мемлекеттік зейнетаќы, ... ... және ... ... ету ... іске ... үшін ... жұмылдыру. 1999 жылдыќ
ќањтар айынан әлеуметтік салыќты енгізу, ... ... ... бюджеттіњ кіріс бөлігін ќалыптастыру үшін де ќажет болды.
әлеуметтік салыќтыњ ќысќа мерзімді ќызмет ету ... ... ... 2004 ... 1 ќањтарынан бастап Ќазаќстан Республиасыныњ салыќ
кодексініњ 317 бабыныњ өзгеруіне байланысты, әлеуметтік салыќ жеке ... ... ... ... ... жұмыскердіњ табысына
есептелінеді. Еске түсіре кетейік, Ќазаќстанда, салыќ салудын 2 түрі ... ... ... ... ... ... және ... жеке
табыс салыѓын ұстап ќалу. Ќазіргі жаѓдайда,кәсіпкерлер мен зањды тұлѓалар
үшін салыќ салу объектілері 3 кестеде ұсынылѓан.
Жер ... ... ... ... ... өзірлеу, тиімді пайдалану және
саќтау; топыраќ ... ... ... ... ... шаруашылыќ
жүргізудіњ әлеуметтік – экономикалыќ жаѓдайын тењестіру; инфракұрылым
дамуын ќамтамасыз ету; жер ... ... ... ... ќорларын ќалыптастыру табылады.
Салыќ салу объектісі болып жер ... ... ... ... ... жыл ... 1 ... жер көлемі үшін жылдыќ тұраќты төлемдер ... ... ... және жеке ... ... кесте. Әлеуметтік салыќтыњ салыќ салу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... түрінде және т.б. материалды пайдалы |
|салу | ... ... ... ... жұмыскерлерге |
|объектілері | ... ... ... ... |
| ... ... және ...... есеп ... жүргізу негізінде бюджетпен есеп |
|айырысуды жүзеге асыратын ... ... ... ... кем ... ... жүзеге |
|асыратын ... үшін ... ... ... ... ... занды және жеке тұлғалар мүлік салыѓын төлейді. Салыќ салу
объектісі болып зањды ... ... ... табылады. Жалпы мүлік
салыѓы жергілікті бюджетке түседі жане оныњ манызды бабы ... ... ... ... ... салу базаны, мүліктін ерекшелігі мен
кұнына карай салыќ ставкаларын объективті түрде аныќтайды.
Егер, зањды және жеке тұлѓалардыњ иелігінде, ... ... ... ... ... көлік ќұралдары болса, онда ол көлік ќұралдарына
салыќ төлейді. Салыќ салу объектісі болып көлік ќұралдары табылады.
Акциздер, жанама салыќтардыњ бир түрі ... ... ... тарифке
үстеме түрінде белгіленеді жане зањды тұлганыњ кірісі мен ... ... ... ... ... есептелсе ол акциздік тауар болып
табылады. Ќазаќстан Республикасыныњ Үкіметі әрбір салыќ ... ... ... ... ... тауарларѓа спирттіњ барлыќ түрлері,
алкоголь өнімі, ... ... ... жане ... ... уылдырыѓы,
алтыннан, платинадан немесе күмістен жасалѓан зергерлік бұйымдар жане
басќалары жатады. Ќазаќстан ... ... ... ... өткізетін, оларды Ќазаќстан Республикасы кедендік ... ... ... ... ... ... ... асыратын зањды тұлѓалар ... ... ... жеке тұлғалар акцизді төлейді.
Салыќ салу объектісі ... ... ... мен ... ... ... жања ... – ќосылѓан ќұн салыѓы (ЌЌС). Ол Францияда пайда
болѓан, ол ... ... ... жане ... ішіне кіреді.
Ќосылѓан ќұн салыѓы тауарларды (жұмыстарды, ќызмет көрсетулерді) өндіру
және олардыњ айналу процессінде ќосылѓан, оларды өткізу ... ... ... ... бір бөлігін бюджетке аударуды, сондай – ... ... ... ... ... кезіндегі аударымды
білдіреді.
Салыќ салынатын айналым бойынша бюджетке төленуге тиісті ... ... ... ... ... ... көрсетулер) үшін есептелген
ќосылѓан ќұн ... ... мен ... ... ... ... үшін төленуге тиісті ќосылѓан ќұн салыѓыныњ сомасы арасындаѓы
айырма ретінде айќындалады.
Салыќ салу ... ... ... ... мен ... салынатын
импорт.
Ќосылѓан ќұн салыѓын салыќ бойынша есепке тұрѓан немесе тұруѓа міндетті
зањды тұлѓа.
Негізгі салыќтардан басќа зањды және жеке ... ... ... ... ... ... Оларѓа тоќталсаќ.
Зањды тұлѓаларды мемлекеттік тіркегені үшін алым зањды түлѓаларды ... ... мен ... ќұру мен ... тоќтатуды мемлекеттік
тіркеу, оларды ќайта тіркеу, сондай – аќ ... ... ... ... дубликатын алуы кезінде алынады.
Жылжымайтын мүлікке және онымен жасалатын мәмілелерге ќұќыќтарды
мемлекеттік тіркегені үшін алым – ... ... ... ... – аќ
мемлекеттік тіркеуді куәләндыратын ќұжаттыњ дубликатын алѓан кезде алынады.
Радиоэлектрондыќ ќұралдарды және ... ... ... ... үшін алым – оларды тіркеу кезінде, сондай – ... ... ... ... дубликатын алѓан кезде алынады.
Механикалыќ көлік ќұралдары мен тіркемелерді мемлекеттік тіркегені үшін
алым – оларды мемлекеттік тіркеу ... ... өзен ... мен ... көлемді кемелерді мемлекеттік тіркегені
үшін, азаматтыќ әуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін, дәрі - ... ... ... үшін – ... ... ... кезінде
алынады, сондай – аќ мемлекеттік тіркеуді куәләндыратын ќұжаттыњ дубликатын
алѓан кезде ... ... алым ... ... сату ... және жай вексельдер жасау, Ќазаќстан Республикасыныњ
аумаѓына ... ... ... ... мен ... өзгертуліне немесе тоќтатылуына баѓытталѓан алѓашќы іс –
ќимылды Ќазаќстан ... ... ... ... ...... ќаѓазын дайындаушылардан немесе вексель ќаѓазын ... ... ... ... ... Республикасыныњ
аумаѓында вексель ќаѓазын сатып алу кезінде елтањбалыќ алым төленіледі.
Жекелеген ќызмет түрлерімен ... ... үшін ... ... Республикасыныњ зањдарына сәйкес лицензиялануѓа тиісті белгілі
бір ќызмет түрімен айналысуѓа лицензия беру ... ... ... ... сай, ... сияќты
салымдарды Парламент немесе Конституцияда ќарастырылѓан ... ... ... енгізуге ќұќыѓы бар. Алымдардыњ айырмашылыќ
өзгешелігі ... ... ... ... ... ... да бір ... әрекет жасау мен байланысты олардыњ бюджетке төленуі табылады.
Төлемаќы – азаматтыќ - ... ... ... ... ... ... мемлекет азаматтыќ ќұќыќ субъектісі ролінде болады. Төлемаќыныњ
ерекшелігі ... ол ... ... ... ... ... кезде Ќазаќстанда келесі төлемаќылар ќызмет етеді. (4 кесте).
4 кесте ... ... және ... ... түрі ... ... ... участкелерін |Мемлекеттіњ жер участкелерін өтемін төлеп ... үшін ... ... жер ... ... үшін ... үсті ... су |Жер үсті көздерінен суда ала отырып немесе |
|ресурстарын пайдаланѓаны |оны ... ... су ... ... ... ... |түрлері үшін алынады. ... ... ... ... ... зањ ... ... төлемаќы |белгіленген арнайы табиѓат пайдалану |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... үшін |
| ... ... дүниесін ... ... ... ... ... үшін төлемаќы |табиѓи ортадан айырѓаны үшін алынады |
|Орманды пайдаланѓаны үшін ... ... ... ... үшін ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... аѓаш ... ... |
| ... шырындарын дайындау |
| ... ... ... |
| |6) ... ...... және ѓылыми |
| ... ... ... |
| |7) ... ќоры ... ... |
| ... ... үшін ... ... ... табиѓи |Ќазаќстан Республикасыныњ ерекше ќорѓалтын ... ... ... ... ... мәдени – аѓарту, |
|төлемаќы ... ... ... және шектеулі |
| ... ... ... үшін |
| ... ... спектрін |Уәкілетті орган бөлген радиожиілік спектрініњ|
|пайдаланѓаны үшін төлемаќы ... үшін ... ... ... су жолдарын |Ќазаќстан Республикасыныњ кеме жүзетін су |
|пайдаланѓаны үшін төлемаќы ... ... үшін ... ... ... ... пайдалануѓа автомобиль жолдарыныњ |
|орналастырѓаны үшін төлемаќы|бөлінген белдеуінде және Ќазаќстан |
| ... ... елді ... |
| ... ... жарыќ түсіретін табло, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... орналастыруѓа |
| ... үшін ... ... ... уәкілетті органныњ есебі негізінде ... ... ... ... ... ... ... базалыќ
ставкаларын Ќазаќстан Республикасы Үкіметі бекітеді. Біраќ жергілікті
органдарѓа кейбір төлемаќылардыњ ... ... ... ... ... сомасы ќайтарылмайды.Ќорыта айтќанда, Ќазаќстан
Республикасы салыќ ... ... 9 ... алымдардыњ 13 түрі,
төлемаќылардыњ 9 ... ... баж және ... ... 4 түрі
бекітілген. өзініњ ќызметіне ќарай ќандай да бір зањды ... осы ... ... ... тиіс ... төлемдерді аударады. Оларды есептеу
және төлеу тәртәбә келесі бөлімшеде ќарастырылады.
2 ... ... ... МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасында төленетін салықтарды есептеу және төлеу
тәртібі
Зањды және жеке тұлғалар төлейтін салыќтардыњ арасында ењ ... ... ... ... корпрорациялыќ табыс салыѓы табылады. Бұл салыќты
есептеу үшін ... ... ... ... ... мен ... білу
керек, яѓни салыќ салынатын ... ... ... ... пен ... ... ... айќындалады, сонымен ќатар жылдыќ жиынтыќ табыс
түзетілуге тиіс. Жылдыќ ... ... ... ... ... ... ... ішінде:
1) тауарларды өткізуден түсетін табыс;
2) үйлерді, ѓимратттарды, ќұрылыстарды, сондай – аќ ... ... ... ... ќұн ... түсетін табыс;
3) міндетемелерді есептен шыѓарудан түсетін табыс;
4) күмәнді міндетемелер бойынша түсетін ... ... ... беруден түсетін табыс;
6) борышты талап етуді басќаѓа берудан түсетін табыс;
7) дивидендтер;
8) сыйаќылар;
9) баѓамдыќ оњ ... ... ... және таѓы да ... ќамтылады.
Салыќ Кодекске сәйкес шегерімге жатпайтын шыѓыстарды ќоспаѓанда, салыќ
төлеушініњ жылдыќ жиынтыќ ... ... ... ... ... ... жататындар:
1) ќызмет бабындаѓы іссапарлар кезіндегі және өкілдік ... ... ... ... бойынша шегерімдер;
3) төленген күмәнді міндетемелер бойынша шегерімдер;
4) күмәнді талаптар бойынша шегерімдер;
5) ... ... ... ... шегерімдер;
6) ѓылыми – зерттеу, жобалау, іздену және ...... ... ... ... ... ... сыйаќылары бойынша шыѓыстарды шегеру;
8) әлеуметтік төлемдерге жұмсалѓан шыѓыстарды шегеру;
9) теріс баѓамдыќ айырма бойынша шегерімдер және таѓыда басќалары.
Шегерімдерді ... ... ... ... байланысты шыѓыстарды
растайтын ќұжаттары болѓан кезде салыќ төлеуші ... Бұл ... ... ... ... олар наќты жүргізілген салыќ
кезењінде шегерілуге жатады.
Болашаќтаѓы кезењдердіњ шыѓыстары ќай салыќ кезењіне ќатысты болса, сол
кезењде шегерілуге тиіс. Салыќ кодексініњ 122 ... ... ... ... ... табысты түзете алады.
Мысалы, салыќ төлеушініі салыќ салынатын ... ... ... 2% - ті ... ... ... алып тасталуга тиіс: біріншіден,
әлеуметтік сала объектілерін ұстауѓа салыќ ... ... ... ... ... емес ... өтеусіз берілген мүлік;
үшіншіден, жеке ... ... ... ... ... атаулы әлеуметтік көмек.
Корпорациялыќ табыс салыѓы салыќ ... үшін ... ... сомасына азайтылѓан салыќ салынатын табысќа түзетулерді ескере
отырып ќолдану жолымен есептен шыѓарылады.
Корпоративтік табыс салыѓыныњ ставкалары 5 ... ... ... ... табыс салыѓыныњ ставкалары
|Салыќ төлеушініњ салыќ ауыртпашылыѓына әсер ететін көрсеткіштер|Ставка |
| ... ... ... ... табыс салыѓыныњ ставкасы |30% ... ... ... тұлѓалар үшін салыќ ставкасы |10% ... ... ... ... |15% ... ... арќылы ќызмет атќаратын бейрезидент – зањды |15% ... үшін ... ... | ... төлеушілер салыќ кодексінде белгіленген тәртіппен аванстыќ
төлемдердө ... ... ... ... ... корпорациялыќ табыс салыѓын
төлейді. Салыќ кезењі ішінде төленетін корпорациялык табыс салыѓы бойынша
аванстыќ ... ... ... төлеуші өткен салыќ кезењі ... ... ... ... декларацияда көрсетілген наќты ... ... ... ... ... салыќ кезењі үшін корпорациялыќ
табыс салыѓыныњ болжамды сомасын ескере отырып есептеп шыѓарады. ... ... ... ... ... ... ... жатќан орны
бойынша жүзеге асырады. Салыќ төлеушілер корпорациялыќ табыс салыѓы бойынша
аванстыќ төлемдерді бюджетке ... ... ... ... ... ... 20 – ... кешіктірмей ай сайын төлеп тұруѓа міндетті, ал
осы салыќ бойынша декларацияны салыќ ... ... ... ... ... 31 ... ... табыс етеді.
Жеке тұлғалардың кірістеріне жеке табыс салығы салынады. Салық салу
обьектісі болып жеке ... ... ... ... Жеке ... ... ставкалар арқылы есептеленіп төлем көзінен ұсталады.( 6 кесте)
6 ... Жеке ... ... ... ... объект |Салыќ ставкалары ... ... ... ... ... ... ... сомасынан 5% |
|көрсеткішке дейін | ... ... ... ... |15 ... жылдыќ есептік ... 40 ... ... |көрсеткіштен салыќ сомасы + одан |
|есептік көрсеткішке дейін ... ... 8% ... ... ... ... |40 еселенген жылдыќ есептік ... 200 ... ... ... ... сомасы + одан |
|есептік көрсеткішке дейін ... ... 13% ... ... ... ... |200 ... ... ... |
|көрсеткіштен 600 еселенген жылдыќ |көрсеткіштен салыќ сомасы + одан ... ... ... |асатын ... 15% ... ... ... ... |600 еселенген жылдыќ есептік ... және одан ... ... ... сомасы + одан |
| ... ... 20% ... ... ... ... әлеуметтік салыќ салу объектісіне
белгіленген ставканы ќолдану арќылы ай сайын жүргізіліп ... ... 1 ... ... осы ... жеке ... табысына тәрізді
есептелінетін тәсіл бойынша аныќталады (7 кесте).
7 кесте. ... ... ... салынатын объект ... ... ... ... жылдыќ есептік |Салыќ салынатын ... ... 20% ... ... | ... еселенген жылдыќ есептік |15 ... ... ... ... 40 ... жылдыќ |көрсеткіштен салыќ сомасы + одан |
|есептік көрсеткішке ... ... ... 15% ... еселенген жылдык есептік |40 ... ... ... ... 200 ... жылдыќ |көрсеткіштен салыќ сомасы + одан |
|есептік көрсеткішке ... ... ... 9% ... ... ... есептік |200 еселенген жылдыќ есептік ... 600 ... ... ... ... ... + одан ... көрсеткішке дейін ... ... 9% ... еселенген жылдыќ есептік |600 еселенген жылдыќ есептік ... және одан ... ... ... ... + одан |
| ... ... 7% ... ќоса ... ... ... үшін ... салыќты
есептеу тәртібі өзгертілген. 2004 жылдыњ 1 ќањтарынан бастап ... база ... ... салыќ ставкасы төмендейтін тәсіл бойынша
есептелінеді (8 кесте).
8 кесте. ... ... ... үшін ... ... ... ... ... ... ... ... жылдыќ есептік ... ... ... ... 11% |
|көрсеткішке дейін | ... ... ... ... |40 ... ... ... ... 200 ... ... ... салыќ сомасы + одан |
|есептік көрсеткішке дейін ... ... 9% ... ... жылдыќ есептік |200 еселенген жылдыќ ... ... 600 ... ... ... салыќ сомасы + одан |
|есептік көрсеткішке дейін ... ... 7% ... ... жылдыќ есептік |600 ... ... ... ... және одан жоѓары |көрсеткіштен салыќ сомасы + одан |
| ... ... 5% ... салыќты төлеу салыќ төлеушініњ тіркеу есебін алынѓан әсері
бойынша есепті айдан кейінгі айдыњ 15 - інен ... ... ... ... ... салыќ органдарына есепті тоќсаннан кейінгі айдыњ
15 - інен кешіктірмей тоќсан сайын тапсырылып ... ... ... ... ... ... ... үшін Ќазаќстан Республикасы салыќ
комитеті ұсынѓан, және салыќ ... ... жер ... ... (1 ... ... жер салыѓы сомаларын салыќ базасына тиісті салыќ
ставкасын (2 ќосымша) ќолдану арќылы дербес есептейді. Зањды ... ... ... жер ... ... аѓымдаѓы төлемдерді есептеуге және төлеуге
міндетті. Аѓымдаѓы төлемдердіњ сомалары аѓымдаѓы жылдыњ 20 ... ... 20 ... 20 ... ... ... тиіс.
Бюджетке жер салыѓын төлеу жер участкесініњ орналасќан жері бойынша
жүргізіледі. Зањды тұлѓалар жер салыѓы бойынша ... есеп ... ... ... отыз ... ... кешіктірмей салыќ салу
объектілері орналасќан жерлері бойынша ... ... ... ... ... ... салыќты есептеу және төлеу тәртібіне тоќталсаќ,
келесіні көреміз. Зањды және жеке тұлѓалар салыќ салу объектілерін, ... ... ... салыќ ставкасын (3 ќосымша) және түзету
коэффициенттерін негізге ала ... ... ... дербес есептейді.
Бюджетке салыќ төлеу салыќ салу объетілерініњ тіркелген жері бойынша
салыќ ... 1 ... ... жүргізіледі.
Ќазаќстан Республикасыныњ аумаѓында уәкілетті органда бұрын есепте
тұрмаѓан, сатып алынѓан көлік ќұралдары бойынша салыќ оны ... ... ... ... ќою ... төленуге тиіс. Салыќ сомасы көлік ќұралына
меншік ќұќыѓы туындаѓан айдыњ басынан басталатын ... ... ... 12 - ге ... оны ... кезењініњ аяѓына дейін ќалѓан айлардыњ
санына көбейту арќылы есептеледі. Салыќ төлеуші зањды тұлѓалар салыќ ... ... ... ... ... ... ... беру мерзімі
басталѓанан кейінгі он күн ... ... ... ... салыќ бойынша түпкілікті есеп айрысуды жүргізеді. Көлік ќұралыныњ
меншік иесі ... ... ... ... ... ... ќұралын
иеленуші тұлѓаныњ көлік ќұралдарына салыќ ... ... ... меншік
иесініњ осы есепті кезењ үшін салыќ міндететтесін орындауы болып ... ... ... салу объектілерініњ орташа жылдыќ ќұнына 1% ставка
бойынша мүлік салыѓын есептейді. Салыќ төлеушілер салыќ кезењі ішінде ... ... ... төлемдерді төлеуге міндетті, олар салыќ кезењініњ
басындаѓы бухгалтерлік есеп деректері бойынша ... ... ... ... ... ... ... ставкасын ќолдану арќылы
аныќталады. Бюджетке салыќ төлеу салыќ салу объектілерініњ орналасќан ... ... ... ... ... 20 мамырдан, 20 тамыздан жане
20 ќарашадан кешіктірмей тењ үлестермен енгізеді.
Салыќ төлеуші салыќ кезењі ішінде декларацияны ... ету ... ... он ... кешіктірмейтін мерзімде түпкілікті есеп
айырысуды жүргізеді және мүлік салыѓын төлейді. ... ... ... ... ... жылдыњ 31 наурызынан кешіктірмей табыс етіледі.
Жер ќойнауын пайдаланушыларѓа салыќ салу роялти, бонус және ... ... ... көлемі немесе наќты өндірілген пайдалы ќазбалардан
алынѓан алѓашкы тауарлы өнім ... ... ... ... түрлері
бойынша роялти салынатын объект болып табылады. Роялти салыќ кезењінен
кейінгі ... 15 - інен ... ... Күнтізбелік ай роялти төлеу
жөніндегі салыќ кезењі болып табылады.
Бонустар жер ќойнауын ... ... ... ... және жер ... ... ... келісім – шартта
белгіленген мөлшерлерде және ... ... ... ... ... салынатын салыќ салык кезењініњ аяѓында ќол жеткен
пайданыњ ішкі нормасы денгейі негізге ... ... ... ... ... зањды тұлѓа акцизделетін тауарлар мен ... ол ... ... ... ... ... мен ќызмет
түрлерініњ тізбесі 5 ќосымшада ұсынылѓан. Акциз ставкаларын, ... ... ... және тауар ќұнына процентпен (адвалорлык)
және (немесе) ... ... ... бірігіне абсолюттік сомада
(тұрлаулы) белгіленеді. Акциз сомасын есептеу ... ... ... ... ќолдану арќылы жүргізледі. Акцизделетін тауарларѓа акциз:
салыќ кезењініњ алѓашќы он күнінде жасалѓан ... ... ... ... ... кезењініњ екінші он күнінде жасалѓан операциялар бойынша ... ... ... ... ќалѓан күндерінде жасалѓан операциялар бойынша есепті айдан
кейінгі айдыњ үшінші күнінен кешіктірілмей бюджетке аударылугѓ тиіс.
Акцизге ќатысты күнтізбелік ай ... ... ... ... ... ... аяќталѓан соњ, салыќ кезењінен ... ... 15 – ... ... ... өзі ... жері ... салыќ органдарына
акциз жөніндегі декларация табыс етуге міндетті.
Зањды және жеке тұлѓалар төлейтін екінші жанама ... бұл ... ... ... ... айналым бойынша бюджетке төленуге тиісті
ќосылѓан ќұн салыѓы сатылѓан тауарлар үшін ... ... ... сомасы мен алынѓан тауарлар үшін төленуге тиісті ќосылѓан ќұн
салыѓыныњ ... ... ... ретінде айќындлады. 2004 жылдыњ ... ... ... ќұн ... ... ... 15%, ... ќатар
0% ставка да ќарастырылѓан. Салыќ бойынша салыќ кезењі болып күнтізбелік ай
табылады. Салыќты төлеуші әрбір ... ... үшін ... ќұн ... декларацияны салыќ кезењінен кейінгі айдыњ 15 - інен ... ... ... ... ќұн салыѓын төлеуші салыќ бойынша
декларацияны тапсыру үшін мерзімі белгіленген күнге дейін ... сол ... ... ... ... үшін ... ... міндетті.
Төлемаќы мен алымдардыњ ерекшелігіне тоќталсаќ келесіні көруге болады.
Олардыњ ставкаларын Ќазаќстан ... ... ... ... бойынша ставкаларды жергілікті органдар жоѓарылатуѓа ќұќылы.
Төлемаќы мен алымдардыњ сомалары белгіленген ставкаларды ќолдану ... және ... ... тіркелген жерде төленеді. Төленген сомалар
ќайтарылмайды.
Ќорыта айтќанда, зањды және жеке ... ... ... салыќты өзініњ
есептеу және төлеу тәртібімен жүргізіледі. Оныњ ... ... ... кодексінде және Ќазаќстан Республикасыныњ салыќ
комитетініњ ережелерінде ќарастырылѓан. Зањды және жеке тұлѓа дербес ... ... ... ... ... ал оны ... есептеу және өз уаќытымен
бюджетке табыстауды ќадаѓалап отыратын орган салыќ ... және ... ... Республикалық бюджеттің түсімдеріне талдау
Мемлекетті басќарудыњ негізгі ќызметтері биліктіњ орталыќты органдарына
жүктелген. Олармен осы ... ... ... ... ... ... ... үшін-орталыќты ќаржылыќ ќор – республикалыќ бюджет
ќұрылады.
Республикалыќ бюджет республикалыќ ... ... ... ... үшін арналѓан және салыќтыќ және басќа да салыќтыќ
емес түсімдер ... ... ... ... ќорын білдіреді.
Республикалыќ бюджеттік баѓдарлама мемлекеттік саясатты республикалыќ
дењгейде іске асыру мен мемлекеттік басќарудыњ ... ... ... ... баѓдарлама.
Республикалыќ бюджет арќылы экономиканыњ салалары, аумаќтары және
халыќтыњ әлеуметтік топтары ... ... ішкі ... және ... бөлу және ќайта бөлу процесстері жүзеге асырылады.
Республикалыќ ... ... ... ... ќамтамасыз
ету , басќару, ѓылымды дамыту, жоѓары білімді ... ... ... ... мемлекеттік шараларды ќаржыландыру жүктелген.
Республикалыќ бюджеттіњ ќаражаттары экономиканы ќайта ќұру, өндіріс
саласында болашаќты баѓыттарды ... ... ... көзі ... ... ролі ... өнер, спорт, жаппай аќпараттыњ
ќұралдарын ќолдау және дамытуда өте зор.
Республикалыќ бюджет пен ... ... ... ... ... Ел ... ... 2000ж. салыстырѓанда 2003жылы
мемлекеттік бюджеттіњ түсімдері 2, 3 есе, ал жергілікті бюджеттердіњ түсімі
1,8 есе ... ... ... ... ... бюджеттер кірістерініњ
динамикасы келесі көрсеткіштермен ... (1 ... ... ... ... ... динамикасы1.
|Кірістер |2001ж. |2002ж. |2003ж. |
| | | | |
| ... ... ... %|
| |% |% | ... ... |100 |100 |100 ... ... | | | ... бюджет |53.7 |62.6 |58.2 ... ... |340.0 |302.3 |381.2 |
| |46.3 |37.4 |41.8 ... ... ... ... мемлекеттік саясатты жүзеге асыру,
экономиканыњ аумаќтыќ салаларын дамыту, ... ... ... әлеуметтік саясатты жүзеге ... ... ... ... сәйкес республикалыќ бюджеттіњ
түсімдері мыналардан тұрады:
- республикалыќ бюджеттіњ табыстары.
- алынѓан ... ... ... бюджеттен берілген несиелердіњ өтелуі.
Республикалыќ бюджеттіњ ќұрылымы келесі көрсеткіштермен ... ... ... ... ... ... – 2003 жылдары) ... |2001 |2002 |2003 ... ... |100 |100 |100 ... ... |85.7 |90.6 |91.01 ... ішінде: | | | ... ... ... |85 |90 |90.5 ... ... емес ... |0.6 |0.5 |0.4 ... ... |0.1 |0.1 |0.11 ... | | | ... ... ... |10 |5.6 |5.19 ... өтелуі |4.3 |3.8 |3.8 ... ... ... жыл сайын республикалыќ бюджеттіњ
кірістері өсіп жатыр, яѓни, егер олар 2001 жылы 85.7% ... 2003 жылы ... ... өсіп 91.01% ... ... алынѓан ресми трансферттер
дењгейі төмендеп 2003 жылы тек ќана 5.19% ... ... ... себебі
экономиканыњ жалпы өсуі, жиынтыќ ішкі өніммен ұлттыќ табыс дењгейлерініњ
жоѓарлау.
2 ... ... ... үлестік салмаѓын 1 сурет арќылы
көрсетуге болады.
Республикалыќ бюджеттіњ ќұрылымы (2003 жылы)
1 ... ... ... ... ќарастырсаќ, олар салыќтыњ
және салыќтыќ емес түсімдерден тұратыныњ көреміз.
Республикалыќ бюджет ... ... ... ... өсуі ... ... бұл ... 2000 жылдан басталып бүгінгі күнге дейін саќталып
жатыр.
Республикалыќ бюджет кірітеріндегі ... ... ... сипаттауѓа болады. (3 кесте).
3 кесте. Республикалыќ бюджеттіњ кірістері. (2001-2003ж.)
| | |2001 |2002 |2003 |
| | ... ... ... |
| ... ... |393.5 |509.9 |557.5 |
| ... ... | | | ... ... |313.4 |456 |512.3 |
| |а) ... табыс |90.6 |262.5 |298.5 |
| ... |150.8 |183.3 |206.5 |
| |б) ЌЌС |17.5 |10.2 |7.3 ... ... |58.5 |48.0 |40.5 ... емес ... |21.6 |5.9 |4.7 |
| ... ... | | | |
| ... табыс. | | | ... ... ... ... ... ... бюджет
кірістерін 90,5% салыќ түсімдер ќамтамасыз ... яѓни ол ... ... ... тг. тен. ... ... 2002 жылы ... оныњ мөлшері 456 млрд.
тењге болып, 2001 жылмен салыстырѓанда 45% өсті. Бұл ... ... 2002 ... ... ... табыс салыѓы толыѓымен
республикалыќ бюджетке ... ... ... ќұн ... ... өсуі
– бұл өсу 2002 жылы 2001 ... ... 20% ... ... ... мен ... ќұн салыѓынан түсімдер
республикалыќ бюджетке жалпы түсетін салыќтыќ түсімдер ішінде 80% ... ... ... жөн – ... ... ... бюджеттіњ
орындалуы корпоративтік табыс салыѓы мен ќосымша ќұн салыѓыныњ тиімді
жиналуынан тәуелді. Басќа түсімдер, ... ... ... ... ... алмайды. Республикалыќ бюджетті ќұрайтын
салыќтыќ түсімдер динамикасын келесі түрде көрсетуге ... (2 ... ... ... түсімдердіњ динамикасы
Егер,республикалыќ бюджет кірістерініњ ... ... ... ... ... 3 ... ... алып келесі түрде бейнелеуге
болаы (3 сурет).
Республикалыќ бюджет кірістерініњ 1999-2003ж динамикасы
3 сурет
Жоѓарыда берілген талдауды ... ... ... тұжырымды
білдіруге болады: республикалыќ ... ... әлі де ... ... ... ... ... оњтайландыру ќажет- наќты
айтќанда бір немесе екі салыќтан республикалыќ бюджеттіњ ... ... ... емес ... тиімділігін жоѓарлату ќажет.
2.3 Республикалыќ бюджетті ќалыптастырудаѓы салыќтыќ түсімдердіњ ролі
Шаруашылыќ етудіњ ... ... ... ... ... ... пайдалануды талап етеді, өйткені бюджетке түсетін
табыстыќ түсімдердіњ жүйесі түбірлі түрде өзгерген- ол ... ... ... ... ... ... ... зањмен
ќадаѓаланатын ќұќыќтыќ негізге ие.
Бүгінгі күні салыќ жүйесі шаруашылыќта нарыќтыќ бастамалардыњ ныѓаюына
әсер ... , ... ... жаѓдай жасап , ... ... ... ... ... тосќауыл ретінде ќызмет етуге
шаќырады. Салыќ жүйесінде жүзеге асырылуѓа тиісті мањызды ... ... ... тікелей және жанама салыќтардыњ саналы түрде
үйлесуі, ... ... ... жаѓдайы мен олардыњ алатын табыстарын
есепке алуѓа мүмкіндік беретін салыќтыњ көптеген түрлерін ... ... ... ... ... ... және кењ ... базамен салыстырмалы түрде бюджетті толыќтырудыњ көптеген ... ... ... ... түрлері, шаруашылыќ етудіњ ұйымдастыру-ќұќыќтыќ формаларынан
тәуелсіз болатын, біріншіден,тиімді шаруашылыќ етуге барлыќ төлеушілер үшін
бірдей талаптарды ... ... ... ... табыс көзінен,
шаруашылыќ ету және экономика саласынан тәуелсіз болатын салыќ көлемін
есептеуде ... ... ... ... ... ... әмбебаптандыру;
- бір объектке зањмен бекітілген мерзімде бір салыќ түрімен бір ... ... ... ... ... салудыњ бір реттілігі;
- субъектке ќалыпты дамуды ќамтамасыз ... ... ... мүмкіндік
беретін,алымныњ сол үлесі негізінен тұратын салыќ ставкасыныњ наќты көлемін
ѓылыми әдісі;
- табыс дењгейіне байланысты салыќ салу ставкасын бөлу;
- ұзаќ ... бойы ... ... ... салу ставкасыныњ тұраќтылыѓы
және төлемді есептеудіњ ќарапайымдылыѓы;
- ... ... ... инвестициялау процесін
ынталандыратын,әлеуметтік әділдік принципін ... ... ... өмір сүру минимумына кепілдік беретін салыќтыќ жењілдіктер
жүйесін ... ... ... ... ... ... ... бөлу: орталыќ
(республикалыќ) және жергілікті салыќтар.
Осындай жаѓдайларда, макродењгейде экономикалыќ процестерді ... ... ... ... (тұжырымдама) өњдеу тиімді
болып табылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... және жеке
кәсіпкерлікке ќаржылыќ әсер ету. Осылайша әсер ете отырып, мемлекет, тәртіп
бойынша, мынадай басты ... ... ... ... ... ... негізгі тауарлар мен ќызметтерге баѓалардыњ тұраќтылыѓын ќамтамасыз
ету;
- ењбекке ќабілетті халыќтыњ толыќ жұмыспен ќамтылуын ќамтамасыз ету;
- халыќ ... ... ... ... ... ... азаматтардыњ, ењ алдымен зейнеткерлер, мүгедектер, көп балалылардыњ
әлеуметтік ќорѓаныс жүйесін ќұру;
- сыртќы ... ... ... осы маќсаттарѓа бір уаќытта жету мүмкін емес. Осылайша,егер
баѓалар өсе бастаса, онда ... ... және ... ... ... ... Біраќ баѓаларды шектеу экономикалыќ өсудіњ бәсењдеуіне және
ќамтылудыњ төмендеуіне әкелуі мүмкін. Толыќ ќамтылуѓа жету де ... ... ... ... ... көп санына төлеуге тура
келеді, және ењбек нарыѓында ... ... ... ... ... бұл ... ... саясатындаѓы басты жаѓдай
болып табылады.
Нарыќтыќ шаруашылыќќа тән,салыќ ... ... ... ... ... ... мемлекет ќоѓамдыќ ќажеттіліктерді
ќанаѓаттандыратын шаруашылыќ іс-әрекеттіњ ќалаулы нұсќаларын ќабылдауѓа
ыќпал етеді.
Таза фискалдыќ ... ... ... мен жинаќтар жүйесі ќоѓамдыќ
өндіріс,оныњ ќұрылымы мен динамикасы, ѓылыми-техникалыќ ... және ... ... әсер ... ... ... ... 2004 жылы жаќсы тенденциялар ... ... ... ... ЌЌС ... 16%- дан 15%- ѓа төмендету, әлеуметтік салыќ
ставкасын 20%-ѓа дейін төмендету. Салыќтармен ... ... ... ... ... ... дамуын ынталандыруѓа,
немесе керісінше шектеуге болады. Жеке кәсіпорындар айналысы өндірісініњ
шыѓындарын төмендету ... ... ... ... ... ... ... үшін алѓы шарттар жасауѓа ... ... ... ... ... ... тауар
нарыѓыныњ еркіндігін ќамтамасыз етуге болады. Салыќтар щыѓындар ... ... ... әсер етуге мүмкіндік бере отырып, мемлекеттік
бюджет кірістерініњ негізгі бөлігін ќұрайды.
Кењейтілген ұдайы өндіріс процесіне ... ... әсер ... ... ... дотация немесе ќайтарымды ссудалар түрінде кәсіпорындарды тікелей
субсидиялау;
- экономикаѓа мемлекеттік инвестициялар;
- мемлекет нарыќта өнімніњ ірі ... ... ... ... ... алулар жүйесі арќылы тауарлар мен ... ... ... ... ... мен ... жењілдіктерді ќосќандаѓы салыќтыќ
реттеу.
Жергілікті басќару органдары ... ... ... ... толыќтырады.
Бұѓан сату баѓасы немесе жер ... және ... ... ... жалѓалыќ аќыдан жењілдіктер, ќарыздарды ќамтамасыз ету,кепілдік
ќорларына ... ... ... ќұру жатады. өнеркәсіптік
аймаќтардаѓы территориялар мен ... ... ... бар ... беріледі. Онда жиі муниципалды есеп арќылы
шаруашылыќ ќызметтіњ жања ... ... ... ... ... ... ќұрылысы жүзеге асырылады. әрине, ... ... ... ... салыќтардан тұраќты немесеуаќытша
босатылу.
Мемлекеттік және жергілікті биліктер экономикалыќ ... ... ... ... едәуір бөлігін жүзеге асырады. Бұл
салымдар табыс алуѓа арналмаѓан, біраќ жанама түрде жеке ... ... ... ... Ењ ... бұл ... ... ќамту, байланыс, өнеркәсіптік ... ... ... ѓимараттарыныњ, өнеркәсіптік ќұрылысќа жер учаскелерін
дайындау шыѓындары.
Дамыѓан елдердіњ салыќ саясаты, тәртіп бойынша, жеке капиталды тартуѓа
арналѓан. Салыќтыќ ... ... ... ... ... ... формасы ретінде ќарастыруѓа болады.
Экономика дамуына салыќтыќ ыќпал ету тек ... ѓана ... ... тұрушы , тежеуші де ... ... Бұл ... ... ... пен ... көп ... аудандардыњ дамуынреттеу үшін
туындаѓан. Халыќтыњ көп шоѓырланѓан аудандардыњ дамуын ... ... ... көп ... және ... ... ќоршаѓан
табиѓи орта, ресурс пен ќамтамасыз ету ... ... ... пен ... ... органдары тарапынан тежеуші шаралар
негізінде ќосымша салыќ салу ... ... ... ... Мысалы, ќосымша салыќ салу ... ... ... ... бар. ... салыќтарын енгізу Германияда ќолданылады.
Лицензиялау ... ... ... ... ... лицензиялауды
лицензиялыќ жинаќ сияќты, ќосымша жергілікті салыќ түрінде ќарастырѓан ... ... жер ... ставкаларымен реттеу жолымен шешіледі.
Ќандай да бір формада салыќты жоѓарылату, неѓұрлым «күрделі»
конъюктураны тежеу кезінде ... ... және ... ... ... ... әдіс – салыќтыќ женілдіктерді алып тастау.
Салыќ механизмін тиімді пайдалану мемлекеттіњ ќаншалыќты салыќтардыњ
ішкі мәнін, олардыњ ... ... ... есепке алатынына
байланысты. Салыќ саясатын өзгерте отырып, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... реттеу ел экономикасын, өндіріс ќұрылымын, капитал
жинаќтауды, жеке ... ... ... ... ... бюджеттік
ќатынастарѓа әсер етудіњ неѓұрлым әмбебап ќұралы болып табылады. Осындай
реттеудіњ маќсаты – ... мен ... ішкі және ... үшін ... ... ... ќұру, ќаржылыќ ресурстардыњ
ќозѓалысыныњ ерекше салалыќ және ... ... ... ... ... ... ету болып табылады. Теориялыќ ... ... кењ ... ие ... ... ... ... процессі
салыќтыќ механизмдермен көрсетілген баѓыттарда үнемі дами алмайды.
Айта кететіњ жәйт, нарыќтыќ экономикада ... тењ ... ... ... ... салыќтыќ саясаттаѓы ұзаќ мерзімді ... ... ... салыќ салу мәселелерініњ жиі өзгеруі салыќ
төлеушілердіњ экономикалыќ ... әсер ... ...... ... ... салыќтыќ реформалардын
өткізілуін алдын-ала аныќтайды. Сондыќтан салыќтыќ саясатта мемлекет ... мен ... ... ... жатќан өзгерістерді есепке алады.
Кез - келген салыќтыќ реформаныњ негізгі принципі ... ... ... ... ... ... ќол жеткен дењгейлерді есепке ала отырып, әр бір
кезењде салыќтыќ реформа баѓыттары өзгеруі мүмкін.
3 ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... зањды тұлѓалар салыќтары бюджеттіњ көп бөлігін ќұрайды ... ... ... ... және ... ... ... табылѓандыќтан зањды
тұлѓалардыњ ќызметіне әсер ететін салыќ ставкаларын, ... ... ... керек екендігі айќын. Осы мәселеге байланысты
мемлекетте соњѓы жылдары салыќ жүйесіне көптеген ... ... ... ќоса ... кодексі де жањадан өзгертіліп ќабылданды. Ол 2001
жылы ќалыптастырылды.
Жања салыќ кодексінде ењ басты ерекшелік, ... ... ... ... ... бір ... келтірілген. Бұрын үш зањ болса, енді
ол ... және ол үш ... ... ... ... ... жөнінде наќты маѓлұматтар ќамтылѓан.
Ерекше бөлімінде ќандай салыќтан ќанша мөлшерде салыќ салынады. Яѓни
мұнда салаѓа байланысты ... ... ... бөлімінде
ќылмыстыќ, әкімшілік кодекстерінде ... ... ... ... ... ... жүйесіне ќатысты зањды бұзѓан жаѓдайда
ќолданылатын шаралар. Сонымен ќатар ... ... ... ќұн ... 20 ... 15 ... ... салыќ ставкасы 21
пайыздан 11 пайызѓа, табыс салыѓы 20 ... 30 ... ... ... ... ... 7 пайызын ќамтиды, яѓни үлкен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлерді жиі
тексеруге ... ... ... ... жылына бір рет тексеру
жүргізілетін болды.
Салыќ жүйесініњ өзгеруіне байланысты оны әр мемлекетте ... ... ... ... ... ... ... өте аз уаќытта өз салыќ
жүйесін шетел мемлекеттерініњ салыќ ... ... ... ... ... шыѓарды.
Салыќ зањдарын дайындау күрделі процесс болу себебі, онда ќоѓамныњ
барлыќ тобыныњ мүддесін тепе-тењ ... ... ... ... ... ... ... маќсаты нарыќтыќ экономикаѓа
байланысты нарыќ экономикасыныњ талаптарына ... ... ... ... және ... ... азайту, тоќтап ќалѓан
өндірісті іске ќосу, кәсіпкерлікті дамыту, орта және ... ... ... ауыл ... бет бұру.
Жања салыќ кодексініњ ќабылдануы мемлекетке көптеген оњ өзгерістер
әкелді. әсіресе 2001 жылы ... ... ... ... ... ... ... болѓан жетістіктерініњ бірі. Бұл арада бюджеттіњ толыќ
орындалуымен ќоса бюджеттіњ бадарламалары ... ... ... ... ... төленіп азайѓан. Осы жерде кез келген салыќ
реформасыныњ тартымдылыѓы мен ... ... ... ... жүйесініњ салыќ төлеушіге түсірген салыќ ... ... ... ... ... ... ... тартымдылыѓы көбінесе
өзініњ фискалдыќ функциясымен тартымды болып ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл көбінесе өтпелі ... ... ... ... бұл ... тікелей салыќ салу үшін ќажетті тұраќты
әрі жергілікті ... ... ... ... ... ... ... дењгейініњ төменділігі) жанама салыќ салу жүйесіне сүйенеді. Осылайша
бүгінгі күнде Чехия, Венгрия, Польша сияќты ... ... ... ... ... ... ќалыптасуда.
Акциздердіњ кәсіпорындардыњ салыќтыњ ауыртпашылыѓыныњ мөлшеріне әсері
айтарлыќтай. Акциз өзініњ мазмұны бойынша тауардыњ баѓасына ќосылып, соњѓы
тұтынушымен төленуі ... ... оныњ ... шаруашылыќ
субъектілері де көтереді. Акцизді төлеген кәсіпорын оны тауардыњ баѓасын
белгілі бір дењгейге ѓана ... яѓни ... ... ... ... ... Егер акциз енгізілген тауар баѓасы өте жоѓары болып ... ... ... азаяды немесе төмендейді.Сондыќтан тұтынушыларды ұстап
ќалу үшін ... баѓа ... ... ... өз ... ... ... мәжбүр болады.
Осылайша, акцизделетін тауарларды өндіретін кәсіпорынныњ табысыныњ
бір бөлігін ала отырып, акциз кәсіпорын ќызметініњ ќаржылыќ нәтижесіне ... ... ... бұл ... ... ... ќызыѓушылыѓы
төмендейді. Ал өндірістіњ ќысќарылуы баѓа ... ... етіп ... ... ... ... ... Біраќ бұл шектеу механизмініњ
жүзеге асырылу тиімділігі ... ... ... ... ... баќылауѓа және зањсыз айналым көлеміне тікелей
байланысты.
Акциздіњ реттеуші функциясыныњ келесі баѓыты - ... ... ету, ... өнім ... ... ... тұтыну
ќасиеттерініњ жаќсаруын ынталандыру. Бұл іс ... ... ... және ... ... ставкілерін белгілеу
арќылы жүзеге асырылады. Төменгі сортты тауарѓа жоѓарѓы акцизді салу ... ... ... сапалы өнім өндіруге ынталандырады.
Біраќ Ќазаќстанда өндіріс ќұрылымына және ... ... әсер ... ... ... ... әлі ... ќолданылмауда.
Мысалы; алкоголь өімдеріне келсек, дифференциялданѓан ставкілер ... ... ... шарап, шампан, т.б.) байланысты белгіленген.
Акциз ... бұл ... ... ... ... ондаѓы
спирттіњ мөлшеріне сәйкес келмейді. Мысалы; коньяк пен шампан шараптарына
бірдей ... яѓни 20 ... ... ... ... ... ... өнімдерініњ күштілігіне байланысты дифференциалдануы
жөн болар еді. ... ... ... ... ... ... ... өндіруші күштілігі төмен алкоголь өнімдерін өндіруге күшуіне
ынталандырады. ... ... ... да зияны аз әлсіз алкоголь
өнімдерін тұтынуѓа ... Осы ... ... ... ... ... ќайта өњдеу өнімдеріне (бензин, дизель ... ... ... ... ... ... ќарай ќолдануѓа
болады. ... бұл ... іс ... асыру мемлекет үшін де,
кәсіпорындар үшін де мањызды мәселе. Мемлекетімізге ... ... ... ... ... ... ќұн ... ставкасын төмендету
мәселесі де ќазіргі уаќытта ... мен ... ... ... ... ... ауыртпалыѓыныњ жењілдету көзделіп отыр.
Атап айтар болсаќ, ... ... ... санататын ауыл шаруашылыѓы ... үшін ... ... ... есеп айырысудыњ тәртібі
көзделген арнайы салыќ ... ... ... ... ... ... ... Бұл ретте, салыќ патенттіњ ќұнына енгізіліп
есептелген кезде оныњ мөлшері 80 ... ... ... ... аясында
шаѓын бизнес субъектілері үшін әлеуметтік салыќ пен ... ... ... мен төлеуді женілдетілген ... ... емес және ... ... үшін де ... табыс
салыѓы, мүлік салыѓы, жер салыѓы бойынша бірќатар ... ... ... ... бойынша, экспорттыњ операцияларѓа ќосымша ќұн салыѓыныњ
нөлдік ставкасы ќолданылады, яѓни бюджеттен ќосылѓан ќұн ... ... ... ... ... бұл ... салыќ жүктемесі ќалыпты
дењгейде.
Арнайы салыќ режимдерін наќты ењбек күшін шыѓындайтын, ењбек аќылыќ
шыѓыны бар, сондай-аќ үлкен ... ... ... ... ... ѓана ќолдана алады. Бір сөзбен айтќанда, бұл ... ... ... ... және ... ... сияќты өњдеуші салалардаѓы
кәсіпорындарѓа ќолданылатын болады. Біраќ бұл ... ... ... жер ќойнауын пайдаланушыларѓа сондай-аќ еркін экономикалыќ
аймаќтыќ аумаѓында жұмыс жасайтын ұйымдарѓа ќолданылмайды. Бұл ... ... ... ... өзі ... ... ... жасаѓан саудасыныњ ішінде 90 пайызды ќұрауы тиіс.
Екіншіден, тауар сату немесе ќызмет көрсету көлемінде ... ... кем ... 40 ... ... ... ... ќатар, тауар сатудыњ
немесе ... ... ... ... ... ... ... 12 пайызды ќұрауы ќажет.
Арнайы салыќ режимін енгізуден бюджетке 2002 жылы ... ... 19,3 ... ... ... ... табыс салыѓы мен ќосылѓан
ќұн салыѓынан түскен. Осы жењілдіктермен ќатар, келесі жылдыњ ... яѓни 2004 жылы ... ... бойынша ставкаларды төмендетуді
жоспарлап отырмыз деп Президентіміз атап өтті.
Бірінші кезекте ќосылѓан ќұн салыѓы бойынша 16 ... 15 ... және ... ... ... 21 пайыздан 20 пайыздан 7 пайызѓа ќарай
дифференциялѓа дейін ... Жеке ... ... ењ ... 30 ... 20 пайызѓа дейін төмендетіледі, салыќ ... ... ... ... ... 30 ... астамѓа өседі. Сондыќтан да біз
ењ алдымен ењбекаќы ќорыныњ жоѓары дењгейдегі жариялыѓына үміт ... ... ... ... дамуы ондаѓы ставкілердіњ
төмендеуі, салыќ ауыртпалыќтарыныњ жењілдетілуі, ... салу ... ... ... ... ... саясаты арќылы акциздік салыќ салуды
жетілдіруде шетел мемлекеттерініњ тәжірибесіне ќарап баѓыттау және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын,
өнеркәсіптерініњ, шаруашылыќ субъектілерініњ ќызметтерініњ дамуына елеулі
әсер етендігіне зор үміт ... ... ... ... ... ... ... біріншіден кәсіпорындарымыз бен өнеркәсібімізді және шаѓын бизнесті
дамытсаќ ќана елеулі ... ... ... ... ... ... ... ењ
басты сектор, яѓни өндіріс пен кәсіпорындардыњ дамуына әсер ... ... ... ... ... және ... шешу баѓыттарын
атап өтті. Аталѓан мәселелрдіњ кәбісі ... ... ... ... келіп тіреледі. Ол мәселелерге тоќталсаќ біріншіден: «ит ... ќой ... ... ... сізді негізге ала отырып кәсіпкерлерді
баќылаушы органдардыњ санын ќысќартуды ұсынды. Яѓни ... ... ... ... пара ... мүмкіндіктері де, уаќыттары
болмайтындай ќысќарту. Сонымен ќатар мороториді жања жылдан бастап тоќтату
керек деді. ... ... ... оѓан ... пайда таба
бастапты. Бұѓан да жол беруге болмайды. Адал кәсіпкер тексеруден ќорыќпауы
тиіс. Ќұќыќ ќорѓау және ... ... ... ... зањ ... жазалап отыруѓа міндетті. Тек осылай ќана кәсіпкерлерді адал жұмыс
істеуге мәжбүрлеуге ... ... ... ... ... ... болып отыр. Алты пайыз инфляция жаѓдайында несиелердіњ ... ... өте ... Бұл ... не? ... ... мәмілесі
ме немесе банкілер Президент саясатын ќасаќана ... отыр ма? ... ... ... ... бес ... тексерілмеген. Ондаѓы салыќ
жүктемесініњ коэфиценті тіпті күлкілі және ... ... ... ... ... корпаративтік табыс салыѓы салынбайды екен. Сонымен
ќатар ұлттыќ банктіњ барлыќ нормативтері ... ... ... ... Ал ... стандарттарда несиелерді жыл сайын хаттау жоќ.
Біздіњ банктер жыл сайын несиелерді ... Бұл ... ... ... ... ... ... ќолѓа алулары керек деп
түсіндіріп өтті.
Үшіншіден: салыќтарѓа, төлемдерге байланысты, жиі тұрѓыда ... ... ... ... көп. ... да ... ... ету керек. Айталыќ, біздіњ ќандай да бір ел ... ... ... бір ... ... ењгізілсе – соѓан сай жауап беру керек.
Шетелдік тауарларѓа ќарсы ќорѓаныш шаралары осы кезге ... ... ... ... етуі ... ... ... ќосылѓан ќұн салыѓына ќатысты
тәртіп осы уаќытќа дейін орын алѓан. Біздіњ шетелдегі ... ... Ол үшін ... ... ... жөніндегі корпорациялар
шешімдерін ќабылдап ќызмет атќарулары керек деп атап өтті.
Төртіншіден: Ќазаќстан Бүкіл Дүние Жүзілік Сауда Ұйымына ... ... тұр, деп атап өтті ... ... біз ... ... жұмыс
істеп тұрѓан өндірістерді барынша интенсивті түрде ќайта жараќтандыруѓа
немесе жања технологиялармен жабдыќтауѓа тиіспіз. ... жања ... ... үшін ... кеден, ќаржы, лизинг, амортизациялыќ және басќа
кез келген саясатты жењілдетуі және даму институттары осыѓан ... ... ... ... өсу және ... ... өз ... күшейтуге тиіс, ... ... Ал біз өз ... ... ... ... ... ќаталдандыратын зањдар мен ережелерді ќайта ќарауѓа кірісуіміз
керек. Бұѓан мысалѓа: ... ... ... ... ... ... көп» аќша табатын болса, алдын ала ұтылатын болады немесе
энеретиктермен ќатысты алып ќарайыќ. Айталыќ, он мыњ ... ... ... біраќ сегіз мыњын жұмсадыќ. Солай болса даѓы ол он мыњ ... Ал ... ... – онда бес ... айып ... бұл ... өзара ќатынастаѓы әділдіктіњ жоќтыѓы. Бұл ... неге ... жол ... сұраќ ќойды елбасы.
Сондыќтан біз бизнесмендермен бірге барлыќ осынау зањдарды, ... ... ... тараптардыњ тењ ќұќылыѓына ќарай жылжу
керек деп атап өтті.
Ењ ... ... үш ... ... кәсіпкерлікті дамыту және
ќолданудыњ мемлекеттік баѓдарламасын ұсынып, оѓан ќол ќою ... деп ... ... ... ... әбішұлы Назарбаевтыњ кәсіпкерлермен
өткізген форумында сөйлеген сөздерінде ... ... ... ... ... ... ... ќатысты екенін көруге болады.
Бүгінгі күні еліміз 493 мыњ ... және орта ... ... бар.
Оларда 1 миллион 340 мыњнан астам адам ... ... ... ... 3,5 деп санайтын болсаќ, миллионнан
астам адам өз ењбек ... осы ... ... ... Бұл ... ... бірін ќұрайды деген сөз.
Экономикадаѓы өсімніњ 30 пайызѓа жуыѓы осы кәсіпкерліктіњ, яѓни ... ... ... ... ... отыр. 4 миллионнан басќа халќымыз
мемлекет ќоржынынан ќаржыланады, яѓни мемлекеттік бюджеттен. Ал ... осы ... ... ... мен ... ... ... тұрады. Сондыќтан біз бұл кәсіпорындардыњ тек 4 миллион ... аќы ... деп ... ... ... халыќќа да ќажет екендігін
түсінуіміз керек. Ол үшін ... ... ... ... ... ... жүргізуіне баќылау ќоюымыз ќажет. Себебі,
елбасы айтып кеткендей «кәсіпорындар ... сиыр емес ... ... ... ... Ал ... ойымызша олар да мемлекетке ќаржы
керек екендігін түсініп, ... ... ... ... ... деп ойлануымызѓа ќұќылымыз.
Бұл мәселелерге ќарап кәсіпкерлерге жењілдіктер жасалмайды ... да ... ... жоѓарыда айтып ... 2004 ... ... ... ... ... Осы уаќытќа дейін
жүргізілген реформалар ... ... ... ... ... оны ... ... осындай батыл ќадамѓа
бара алады. Ол үшін біздіњ елде ... өсіп - ... ... ќара ... дер ... әшкерлеп отыратын ќаржылы
да ќайратты орган бар.
Ол ... ... 1994 ... 6 ... ... ... Республикасыныњ ќаржы полициясыныњ ... ... ... ... ... зањсыз
араласудан ... ... ... ... ... ... тергеу шараларын жүргізгенде зањдылыќты
саќтау бірінші ... ... Ењ ... ... тауар өндірушілердіњ зањды ќұќы мен ... ... ќызу ... ... Ќарап отырсањыз, тек осы бір ... ... ... басты белгілері - кәсіпкерлік ќызметке
зањсыз араласушылыќ: ... ... ... ... зањсыз түрде
кәсіпкерлік жасау: несиені төлеуден бұлтару; «көлењкелі» материалдыќ –
ќаржылыќ ... ... ... ... ... жолмен иелену; бәсекелестікті шектеу мен монополистік іс ... жер және су ... ... ... мемлекеттік
бюджеттен зањсыз түрде ќосылѓан ќұн ... ... ... ... ... ... ... ќаржылыќ және лауазымдыќ
ќылмысты табу; компьютерлік ... ... ену; ЭВМ үшін ... ... және пайдалану, таѓы басќа ќылмыстар ... ... ... бірі де адал кәсіпкерлер үшін әділетсіз тудырады,
«көлењкелі» бизнеске ќомаќты ќаражатты ... ... ... ... салыќтыќ басќа да міндетті төлемдердіњ түспеуіне апарып соѓады.
Бұл дегеніміз – адал кәсіпкердіњ экономикалыќ мүдделеріне ќайшылыќ ... ... ... ... ... ... - жыл басынан бері 766
ќылмыстыќ іс ќозѓалѓан. Оныњ 96 пайызы экономикаѓа ќатысты. Оныњ ... ... ... 48 іс ... 420 ... ... ... басќа
да міндетті төлемдері, ќаржылыќ санкциясы өндірілген.
Жалѓан ... ... ... ... ... ... күресте
300 зањ бұзушылыќ фактісін тіркеген, оныњ 90-на іс ... 7 ... ... ... 5 ... ... ... өнім шыѓаратын
жасырын цех табылып, жойылѓан.
Форумда Үкімет басшысы экономиканы дамыту, кәсіпкерлерді ... ... ... үкіметтік шараларды айта келе, сонымен ќатар,
бұл міндеттерді жүзеге асыруда кәсіпкерлердіњ өз ... ... ... атап ... ... ... жетекшісі «әкімшілік ќұќыќ
бұзушылыќ туралы» кодекс сынѓа алынды.
Оныњ пікіріншіе, бұл кодексте шенеуліктік ... пен ... жол ... ... ... ... ... жауапкершілікке
шаќырудыњ аражігі дұрыс ... ... ... өз ... ... ... ... бұл да ењ негізгі мәселе. Сонымен ќорыта келе салыќтардыњ
бюджетке көп түсуіне кәсіпорындар саныныњ артуы бірінші ... әсер ... үшін ... салыќ жүйесін, салыќ зањдылыќтарын, салыќ
ставкаларын реттеуді ... ... ... да ... алып, сонымен ќатар
Индустриялыќ – инновациялыќ стратегияны ... ... да ... ... ... ... ... «Ұлттыќ инновациялыќ ќор», «Экспорттыќ
келісімдер мен инвестицияларды саќтандыру корпорациясы», «Маркетингтік –
аналитикалыќ ... ... ... және ... орталыѓы» секілді мемлекеттік даму институттары ќұрылып отыр.
ЌОРЫТЫНДЫ
Салыќтардыњ экономикалыќ категория ретінде пайда болуы мен ... ... ... байланысты.
Ќандай да бір мемлекет тек ќана белгіленген меншік ќаржылыќ ... ... ... ќызмет атќару мүмкін. Ќарапайым сөзбен ... ... ... және ... ќызметті іске асыру процесінде ... ... жабу үшін ... аќша ... ие ... Ал аќша
материалдыќ саласында пайда болады.
Мемлекет өзіне аќша ќаражаттарын әр түрлі ... ... ... ол ... ... ... түрде аќшаны беруде
негізделетін ... ... ... Бұндай тәсілдіњ классикалыќ мысалы –
мемлекеттік борыш. Басќа жаѓдайларда, мемлектепен аќшаны ... ... алу ... іске ... Бұл ... ... ... болып
салыќ табылады.
Республикалық бюджет республикалық бюджеттік ... ... ... үшін ... және ... және басқа салықтық
емес ... ... ... ақшалаай қаражаттардың
орталықтандырылған орнын білдіреді.
Республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... ... арасындағы жиынтық ішкі өнімнің және ... бөлу және ... құру ... ... асырылады.
Республикалық бюджеттің рөлі мәдениет, өнер, спорт, жаппай ... ... және ... өте зор.
Салыќтар әскери пайдамен ќатар, мемлекет өзіне аќша табудыњ ењ ежелгі
тәсілі болып ... ... ењ ... кезењдерінде салыќ салудыњ
бастапќы нысаны деп ќұрбан беруді санауѓа болады. Бұл тек ќана ... ... ... деп ... ... ... ... ќұрбан беру,
міндетті түрде жүргізіліп, ... ... ... алым ... ... салыќ салудыњ өзгеше жүйесі ќалыптасќан.
Бұл жерде, салыќтар, бұрынѓы заманнан бастап зекет (жер рентасы – ... ... ... 20 ... үшір ... 10 ... ... Себебі, ауыл шаруашылыѓындаѓы малшылар байлар мен
билердіњ жерлерінде көшпелі ... ... ... ќоса ... ... билер далада жүрген ... ... ... ... ... және ... ... еткен. Яѓни, өзініњ ханына сыйлыќ берген:
малмен – соѓым және етпен – сыбаѓа.
Сонымен ќатар, сот ... ... 1/10 ... сот бажы ... Таѓы да ... бір түрі – бұл көшпелі жерлерден өткен үшін ... Ал ... ... ... басќа, табыстыњ ірі көзі болып әскери
табыс – ясыр болѓан.
XVIII ѓасырда Тәуке хан адат жүйесін ... Бұл ... ... «Жеті жарѓысы» деп ќалѓан. Бұнда, ќазаќ – феодал ќоѓамыныњ ... ... ... ... ... ...... реттелген.
Тәуке ханныњ «Жеті жарѓысыныњ» бір бабы «ќұнды» белгілеген. Яѓни, ... ... ... ... ... туысќандарына жеті еселік
мөлшерде (атаѓы жоќ жеті ... үшін ... ... ... Ал ќұл ... ол ит ... ... саналѓан.
Салыќтар дегеніміз – мемлекеттік бюджетке зањды және жеке тұлѓалардан
белгілі бір мөлшерде, мерзімде ... ... ...... ... субъектілірдіњ, жеке тұлѓалардыњ
мемлекетпен екі арадаѓы мемлекеттік бюджет арќылы жүзеге ... ... ... ... ... реттуші және ќайта болу
ќызметтері ашады.
Елдегі материалдыќ базада ... ... ... ... және жеке
тұлѓалар ќамтамасыз етеді. Сондыќтан, олар ... ... ... ... негізін ќұрайды. Зањды және жеке ... ... ... ... ... Тікелей салыќтарѓа корпоративтік табыс салыѓы,
жеке табыс салыѓы, әлеуметтік салыќ, жер салыѓы, мүлік салыѓы ... ... ... ... ... ... мен ... мемлекттің дамуымен байланысты.
Қандай да бір мемлекет тек қана белгіленген меншік ... ... ... ... ... атқару мүмкін. Қарапайым сөзбен айтқанда, өзінің
аппаратын ұстау және ... ... іске ... процессінде пайда
болатын шығыстарды жабу үшін белгілі ақша саласына ие ... ... ... ... ... ... Бұл салаға, мемлекеттік
қызмет, ... ... ... ... болғандықтан, қатысты емес.
Басқаша сөзбен айтқанда, бөлек ... ... ... ... сол ... ... барлық мемлекеттік аппараттың
қызметі, сөзсіз қоғамдық – ... ... ие ... ... ... ... құны бар өнімді шығармайды. Осыдан, ... ...... ... ... ... ету үшін
қажетті ақша қаражаттарын жұмылдыру» деп ... оның ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын әр түрлі тәсілдермен табады.
Кейбір жағдайларда, ол ... ... ... түрде ақшаны
беруде негізделетін тәсілді ... ... ... ... ...... борыш (ішкі және сыртқы). Басқа
жаѓдайларда, мемлекетпен аќшаны табу, ... ... алу ... ... Бұл ... ... ... болып салыќтар табылады.
Практика көрсеткендей, мемлекеттік бюджеттіњ кіріс бөлімін 80% , ... ... ... 91 % ... зањды және жеке тұлѓалар
төлейтін салыќ ... ... ... ... ... ... табыс салыѓы мен ќосымша ќұн салыѓы 100%
мөлшерде республикалыќ бюджетке, ал ... ... (жер ... ... ... ќұралдарына салыќ және таѓы да басќалары) жергілікті
бюджеттерге түседі.
Республикалық бюджеттіњ ... ... ... – экономикалыќ
дамуына баѓытталады: білім ... ... ... ... ... пен ќауіпсіздік, ѓылым, мәдени, спорт ... ... ... ... ... ... өндірісті дамыту немесе шектеу
шараларын жүзеге асырады.
Сонымен осы дипломдыќ жұмысты аяќтай отырып, ... және жеке ... ... ... ... ... мемлекетке ќосатын үлесін,
түрлерін, соњѓы ... ... ... ... мынандай
ќорытындыѓа келуге болады.
Кез келген елдіњ экономиасыныњ дамуына ... ... ... ењбекті және капиталды территория бойынша ... ... ... ... ... ел кењестікті белгілі-бір ұлттыќ немесе ұлт
топтарыныњ табиѓи ... ... ... бөлісуімен
ќалыптасќан. Сондыќтан да, өндіріс факторларын ... ... ... ... дамуына да әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... баѓыттары – салыќ жүйесіндегі ставкаларды,
салыќ ... ... ... ... ... Ол ... тапсырмасына сәйкес экономикадаѓы салыќ ... ... жања ... ... ... ... ... елдердіњ өндіріс салаларын дамытудаѓы негізгі баѓыттары болып:
әлеуметтік – экономикалыќ да процесін жылдамдату;
елдіњ барлыќ аймаќтарын ортаќ ұлттыќ нарыќќа ... ... ... ... мен ќала ... ќарама - ќайшылыќтарды жұмсарту;
халыќтыњ және ... ... ірі ... ... ... ... және ењбек ресурстарын анаѓұрлым толыќ тандауына ... ... ... рационалды орналастыру.
Осы шараларды ќолѓа алсаќ мемлекеттіњ эконмикасындаѓы ењ ... ... ... Бұл ... ... ... аймаќтыќ саясаты» деп атайды.
Салыќ ставкаларын реттеу, салыќ органдары ќызметтерін реттеу, аймаќтыќ
- фискалдыќ ... ... ... ... ... және кењейтуіне ќаражат керек. Сондыќтан банктерден несие беруде
оныњ үстінен ќосылатын пайыздардыњ ставкаларын ... ... ... ... ... қабілеттілігін қамтамасыз
ету, басқару, ғылымды дамыту, жоғары білімді ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің қаражаттары экономиканы қайта құру, өнідіріс
саласында болашақта бағыттарды дамытуды қаржыландырудың негізгі көзі болып
табылады.
Зањды тұлѓалардыњ ... ... үшін ... ... ... ... ... «Экспорттыќ келісімдер мен
инвестицияларды саќтандыру жөнідегі мемлекеттік саќтандыру ... - ... ... ... ... және ... орталыѓы» секілді мемлекеттік даму институттары ќұрылып отыр.
Қазақстан республикасының Президенті үш жылѓа арналѓан ... және ... ... ... ... оѓан ќол ќою керек
деп атап өтті. Елбасымыз ... ... ... ... ... ... ... мәселеніњ көбісі салыќ зањдарына,
салыќ органыныњ ... ... ... екенін көруге болады.
Бүгінгі күні еліміз 493 мыњ шаѓын және орта бизнес мекемелері бар.
Оларда 1 миллион 340 ... ... адам ... ... ... ... 3,5 деп санайтын болсаќ, миллионнан
астам адам өз ењбек аќыларын осы мекемелерден ... ... Бұл ... ... ... ќұрайды деген сөз.
Экономикадаѓы өсімніњ 30 пайызѓа жуыѓы осы кәсіпкерліктіњ, яѓни зањды
тұлѓалардыњ дамуы ... ... ... ... 4 ... ... халќымыз
мемлекет ќоржынынан ќаржыланады, яѓни мемлекеттік бюджеттен. Ал бюджеттік
өзі осы зањды тұлѓалардыњ табыстары мен ... ... ... тұрады. Сондыќтан біз бұл кәсіпорындардыњ тек 4 ... ... аќы ... деп ... ... басќа халыќќа да ќажет екендігін
түсінуіміз керек. Ол үшін ... ... ... ... ќызметтерініњ дұрыс жүргізуіне баќылау ќоюымыз ќажет. Себебі,
елбасы айтып кеткендей «кәсіпорындар ... сиыр емес ... ... түсінуіміз керек. Ал біздіњ ойымызша олар да ... ... ... ... ... уаќытында, белгіленген мөлшерде төлеулері
тиіс деп ойлануымызѓа ќұќылымыз.
Сонымен бұл дипломдыќ жұмысќа көптеген мәселелер мен оларды жетілдіру
баѓыттарын көре ... ... кем ... бес ... ... ... Бұл мерзімде жоѓарыдаѓы мәселелерді шешу үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Ќазаќстан Республикасыныњ Конституциясы. 1998 ж. 7 казанында
енгізілген өзгертулер мен ... ... 2002 – 40 ... ... ... ... Казахстан Н. А. Назарбаева
народу Казахстана «Стратегия ... ... ... ... кодексі (Жалпы және
Ерекше бөлімдері) – А : Юрист. 2002 – 329 б.
4. Ќазаќстан Республикасыныњ салыќ кодексі. 2003 ж. 12 ... ... – II. А: 2004 – 238 ... Бабич А.М., Павлов Л.Н. Государственные и муниципиальные финансы. –
М.: ЮНИТИ, 1999 – 687 с.
6. Ван Хорн Дж.К. ... ... ... Пер. с англ. / Гл. ред.
серии Я.В.Соколов. – М.: Финансы и статистика, 1996. – 569 ... ... Р.Л. ... ... – М.: ... 1997. – ... ... в развитых странах / Под ред. И.Русаковой. – М.: ЮНИТИ, 1991 –
231 с.
9. Налоги и налогооблажение / Под ред. ... – М.: ... 2001 ... ... ... Ф.С. ... в Казахстане. – А.:«LEM»- 2002. – 160 с.
11. Статистический ежегодник Казахстана: ... ... / ... ... – А.: ... РК по ... 2003. – 583 ... Худяков А.И., Бродский Г.М. Теория налогооблажения. – А.: Норма-К,
2002 – 392 ... ... А.И., ... Н.Е. Налоги: понятия, элементы,
установление, виды. – А.: ТОО «Баспа», 1998 – 160 ... ... Т.Ф. ... и ...... – М, 1998 – 429 с.
15. // Ќаржы – ... №6 – 2003 ... ... Ж. «Налоговая
нагрузка и ее влияние на деятельность субъектов предпринимательства».
16. // Аль-Пари, №1, - 2003, 136 бет ... ... ... // Егемен Ќазаќстан 2002 ж. 7 маусым, 3 бет ... ... ... ... ... адал өмір ... // Жас Алаш 2003 ж. 9 ... 3 бет «Экономиканыњ ќамќоршысы ќаржы
полициясы».
19. // Егемен ... 2003 ж. 22 ... 2 бет ... ... өзгерістер».
20. // Егемен Ќазаќстан 2003 ж. 10 ќазан, 2 бет ... ... // ... ... 2003 ж. 1 ќараша, 2 бет «Кәсіпкерлікті ќолдау».
22. // ... ... 2003 ж. 12 ... 1 бет «Салыќ кодексіне
түзетулер енгізіледі».
23. // Файл Бухгалера 2003 г. 8 ... 8-9 стр. «О ... в ... ... на 2004 год».
24. // Қаржы-қаражат 2003,№1,«Финансовые инструменты регулирования
местных финансов».
25. // ... ... ... ... ... ... ... жылғы Қазақстан Республикасының статистикалық жинағы
2 2001-2003 жылдары Қазақстан Республикасындағы статистикалық жинағы
-----------------------
2- сурет
- ... ... ... ... ... ... (5.19%)
- Несиелердіњ өтелуі (3.8%)

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша реформасын жүргізу қажеттілігі мен мәні32 бет
Нарықтық экономикадағы мемлекет ролі30 бет
Жасөспірімдердегі өтпелі кезеңдегі психикалық процестердің даму сатылары27 бет
Жаңа дәуірдегі психология сипаттама4 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Корпорацияның айналым капиталы11 бет
Корпорацияның меншікті капиталы6 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары (айналым капиталы)3 бет
Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь