Ахмет Байтұрсынов — хальіқ ағарту комиссары


Халық ағарту комиссариатының архив орындары материалдар, негізінен, 1920жылдың ортасынан басталады. Онда өте құнды құжаттар сақталған. Хронологиялық, тәртіп сақталмауы зерттеу жұмысында қиындықтар туғызады.
А.Байтурсынов туралы алғашқы құжат 8-шілдедегі Қырғыз (Қазақ)
өлкесінің Халық ағарту комиссириаты алқасының мәжілісінде берілген.
Онда ғұлама ғалымның әліппесін жарыққа шығару туралы мәселе
қозғалады.
Ахаңның Халық ағарту қомиссары болып сайланғаны туралы бұйрық сақталмаған. 1920 жылы 4-қазанда Қазақ АССР-і құрылғаны белгілі. 16-қазанда Халық ағарту комиссариаты алқасының мәжілісін А.Байтұрсынов төраға болып ашыпты. Соған қарағанда ол Халық ағарту комиссариатына комиссар болып осы уақытта келген секілді.
Халық ағарту комиссары болғаннан-ақ А. Байтұрсынов жұмысты уездердегі жағдайды тексеруден бастаған. 1920 жылы 16-казанда ол төраға болып ашқан алқа мәжілісінде нұсқаушылар баяндама жасайды. Орал гу-берниясы халық ағарту бөлімінің нұсқаушысы Гадальшиннің баяндама-сында екі күрделі мәселе қозғалған. Біріншісі — Орал қаласында қазақ тұрғындары үшін халық ағартудың ерекше бөлімін құру, екіншісі — қазақ мектептері үшін бағдарлама жасау.
Гадальшиннің айтуынша, губерния бөлімі тек орыс тұрғындарына қызмет еткен. Сондықтан Орал губерниясы үшін ортақ халық ағарту бөлімін ұйымдастыру, қазақ мектептері үшін бағдарлама жасауды қолға алу сияқты мәселелерді қарау туралы қаулы қабылданған.
Келесі баяндамада Қостанай халық ағарту бөлімінің нашар жағдайы сөз болған. Осыған байланысты Халық ағарту комиссариаты Халық комиссарлары Кеңесіне Қостанай уезінің Қырғыз (қазақ) АССР-іне жақында қосылғанын ескертіп, Кеңес қорынан Қостанай ағарту бөліміне көмек үшін 45 миллион аудару керектігі» өтінтен. А.Байтұрсынов

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


АХМЕТ БАЙТҰРСЫНОВ — ХАЛЬІҚ АҒАРТУ КОМИССАРЫ
Халық ағарту комиссариатының архив орындары материалдар, негізінен,
1920жылдың ортасынан басталады. Онда өте құнды құжаттар сақталған.
Хронологиялық, тәртіп сақталмауы зерттеу жұмысында қиындықтар туғызады.
А.Байтурсынов туралы алғашқы құжат 8-шілдедегі Қырғыз (Қазақ)
өлкесінің Халық ағарту комиссириаты алқасының мәжілісінде берілген.
Онда ғұлама ғалымның әліппесін жарыққа шығару туралы мәселе
қозғалады.
Ахаңның Халық ағарту қомиссары болып сайланғаны туралы бұйрық
сақталмаған. 1920 жылы 4-қазанда Қазақ АССР-і құрылғаны белгілі. 16-қазанда
Халық ағарту комиссариаты алқасының мәжілісін А.Байтұрсынов төраға болып
ашыпты. Соған қарағанда ол Халық ағарту комиссариатына комиссар болып осы
уақытта келген секілді.
Халық ағарту комиссары болғаннан-ақ А. Байтұрсынов жұмысты уездердегі
жағдайды тексеруден бастаған. 1920 жылы 16-казанда ол төраға болып ашқан
алқа мәжілісінде нұсқаушылар баяндама жасайды. Орал гу-берниясы халық
ағарту бөлімінің нұсқаушысы Гадальшиннің баяндама-сында екі күрделі мәселе
қозғалған. Біріншісі — Орал қаласында қазақ тұрғындары үшін халық ағартудың
ерекше бөлімін құру, екіншісі — қазақ мектептері үшін бағдарлама жасау.
Гадальшиннің айтуынша, губерния бөлімі тек орыс тұрғындарына қызмет
еткен. Сондықтан Орал губерниясы үшін ортақ халық ағарту бөлімін
ұйымдастыру, қазақ мектептері үшін бағдарлама жасауды қолға алу сияқты
мәселелерді қарау туралы қаулы қабылданған.
Келесі баяндамада Қостанай халық ағарту бөлімінің нашар жағдайы сөз
болған. Осыған байланысты Халық ағарту комиссариаты Халық комиссарлары
Кеңесіне Қостанай уезінің Қырғыз (қазақ) АССР-іне жақында қосылғанын
ескертіп, Кеңес қорынан Қостанай ағарту бөліміне көмек үшін 45 миллион
аудару керектігі» өтінтен. А.Байтұрсынов басшылығымен жоғары оқу
орындарында оқушыларға берілетін стипендияны көбейту мәселесі көтеріліп,
бұрынғы 100 степендияға қосымша қазақтар үшін әзірше 20 стипендияны қосу
шешімі қабылданған.
1920 жылы, 22 қазанда Комиссариаттың алқа мәжілісінде мектеп, мектептен
тыс және мектепке дейінгі бөлім нұсқаушыларының материалдық жағдайының
жақсартылу, әсіресе оларды аяқ киіммен және мануфактурамен қамтамасыз ету
және азық-түлік мәселесін жақсарту, оларға тұрғын үй бөлу мәселелері
көтерілген.
Бұл мәселе алқа атынан Коренковқа тапсырылған. Қызметкерлердің
материалдық жағдайын жақсарту туралы, соның ішінде, қызметіне сай жалақы
төлеу жөнінде бұйрық шығарылғаң. Комиссариат қызметкерлерінің материалдық
жағдайын жақсарту жөнінде Қырғыз (қазақ) республикасы Халық Комиссарлары
Кеңесіне ерекше баяндамамен кіру туралы мәселе қойылған.
Сонымен бірге І9-қазаннан бастап төмендегідей іс-шаралар жүргізу
жоспарланған:
Осыдан көріп отырғанымыздай, ағарту саласында ұлттық кадрлар
жетіспеген. Сөйте тұра ағартушы әрі әдебиетші Ж. Аймауытовты орны-нан алуы
большевиктердің алаш қайраткерлеріне сенбегенін айғақтаса керек.
Жинақ шығару комиссариаттардың басшы қызметкерлерінен тұратын жауапты
комиссияға тапсырылады. Оның құрамына Халық ағарту комиссариатынан —
Байтұрсынов, Статбюродан — Крутилина, Промбюродан — Покровский,
Наркомпродтан — Саматов, Наркомземнан — ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі ғасырлардағы қазақ ғұламалары6 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
Ақпан революциясы демонстрациясы5 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
Cұлтанмахмұт Торайғыровтың ағартушылық идеясы75 бет
XIX ғасыр қазақ ағартушыларының дүниеге көзқарасы15 бет
XVII ғасырда Ресейде ағарту ісінің дамуы5 бет
XVIII ғасырдың аяғы ХХ ғасырдың басындағы Сыр өңірі ишандары мен пірлері және олардың ағартушылық қызметі71 бет
«Дала уалаяты», «Түркістан уалаяты» газеттеріндегі қоғамдық-саяси және ағарту мәселелері30 бет
«Өлең бунақтарының таңдамалы және талғамалы орындары (А.Байтұрсыновтың "Әдебиет танытқыш" еңбегінің "Өлең ағындары" тарауы).»6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь