Ұлы жағрафиялық жаңалықтар және отарлық жүйенің пайда болуы


1. Ұлы жағрафиялық ашулардың алғышарттары.
2. Потругалдықтардың ашулары.
3. Христофор Колумб жєне оның Американы ашуы.
4. Васко да Гама. Индияға теңіз жолының ашылуы.
5. Х‡І ғ. екінші жартысы. Х‡ІІ ғ. ұлы жағрафиялық ашулар.
6. “Баға революциясы”.
ХV ғасырдың екiншi жартысы мен ХVII ғасырдың ортасына дейiн еуропалықтар сол кезеңге дейiн белгiсiз болған теңiздер мен мұхиттарды, аралдар мен материктердi ашты, бiрiншi рет жер шарын айналып жүздi. Сөйтiп, тәжiрибеде жердiң шар тәрiздес екенi дәлелдендi. Дегенмен, бұл µлы географиялық ашулар отарлық системаның кеңеюiнiң басталуымен, капиталдық алғашқықорлану процесiменқабаттасып жүрiп жатты.
Шығысқа баратын теңiз жолын ашудың негiзгi себебi шексiз жатқан алтын болды. Еуропадағы сауданың дамуы алтынға деген сұранысты күшейттi. Ал Еуропада алтын өндiру белгiлi мөлшерде шектелген едi. Осы кезеңде шығыс тауарларына төлем көбiнесе алтын-күмiспен жүзеге асырылды. Еуропаға қымбат бағалы шығыс тауары өте көп мөлшерде әкелiндi. Мұндай тауарды сатып алу үшiн саудагерлер, королдер мен дворяндардың өзi алтынға мұқтаж болды. Нәтижеде Қытай мен Үндiстанға баратын теңiз жолын iздеу кезек күттiрмейтiн мәселеге айналды. Себебi бұл мемлекеттермен сауда жасау моңғол империясының күйреуi және түрiк османдарының күшеюiмен қиындап қалған болатын. Әсiресе, шығыстың тауарлары өте кем мөлшерде әкелiндi. Ол да болса Венеция саудагерi Египеттiк араб саудагерлермен келiсе отырып, өте қымбат бағаға әкелiндi. Сөйтiп түрiктер мен арабтар соқпай өтетiн жолды табу батыс еуропалықтар үшiн негiзгi мәселе болды. Ұлы географиялық ашулардың басты жеңiсi кеме жасау iсiнiң және географиялық бiлiмнiң жетiстiктерi болды. Бұл жетiстiктерге Испания мен Португалия қол жеткiздi. Олар өте тиiмдi, жетiлдiрiлген, каравеллалары-жеңiл тез бұрылғыш, тез жүретiн және желге қарсы жеңiл жүрiс жасайтын корабльдер жасады. Компасты пайдаланып, картография арқылы ашық мұхитта жүзуге мүмкiндiк жасады. Сөйтiп, жердiң шар тәрiздес деген гипотеза шындыққа айнала бастады. Бiрiншi рет алтыны көп мемлекеттердi iздеуге Үндiстанға португалдық теңiзде жүзушiлер шықты. Бұл экспедицияға Венеция саудагерлерi мен теңiз жүргiзушiлерi белсенеқатысты. Оның басты себебi өздерiнiң әрiптестерiнен шығыс саудасы жөнiнен алға шығу болды. 1415 жылдың өзiнде португалдықтар Африка материгiнде сауда және әскери орталық болған Сеуттi жаулап алған болатын. Аталған экспедицияларды ұйымдастыруда португалдық принц Энрих теңiзде жүзушi үлкен роль атқарды. Оның басшылығымен ұйымдастырылған Африкадағы сауда монополиясы негрлердiқанаумен шұғылданды. Үлкен пайда тапқаны үшiн принц Энрихке Бананың өзi Еуропағақарақұлдарды әкелугеқұқық берген. 1460 жылы португалдықтар “Зеленный Мис” аралдары арқылы Гвиней мүйiстерiне барды. Сөйтiп Азор аралдарын ашты. Осы жол арқылы Африка материгiн айналып өтiп, Үндiстанға бару жолы табылды. 1486-1487 жылдары Бартоломео Диас басшылығымен ұйымдастырылған экспедиция Африка материгiнiң оңтүстiгiне шетiне дейiнгi жердi ашты. яғни, “Добрая Надежда” нүктесi ашылды. Осылайша, Үндiстанға баратын нақты жол табылды. Бiрақ бұл кезеңге дейiн Х. Колумб жаңа өмiр Вест-Үндiстанды ашқан едi.
1. История средних веков /Под ред. З.В.Удальцовой и С.П.Карпова М., 1991 т.1, .
2. Орта ғасырлар тарихы т.1, 2. /Под ред. С.Д.Сказкина, Е.В.Гутнова, А.И.Данилов, А.Я.Левицкий, Алматы 1976.
3. История средних веков А.Я.Гуревич, Д.Э.Харитонович М., 1995.
4. Хрестоматия по истории средних веков т.1, 2 изд.2 /Под ред. Н.А.Грацианского и С.Д.Сказкина М., 1949-1950.
5. Всемирная история. Т.4. /Под ред. М.А.Сидировой, М.И.Когерада, И.В.Петрушевского и Л.В. Черешина М., 1951.,
6. Практикум по истории средних веков. Сост. М.Л.Аврамсон М., 1961.
7. Полянский Ф.Я. Очерки социально-экономической политики цехов в городах западной Европы ХІII-ХҮ вв. М., 1952.
8. История средних веков. Учеб. для студентов. Под ред. Н.Ф.Колесницкого М., 1986.
9. Всемирная история I-III том. М., 1958
10. Всеобщая история. Сост. под. ред. Э.Левисса и А.Рамба т.IҮ-Ү М., 1898

Пән: География
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ұлы жағрафиялық жаңалықтар және отарлық жүйенің пайда болуы.

Жоспар

1. лы жаѓрафиялыќ ашулардыњ алѓышарттары.
2. Потругалдыќтардыњ ашулары.
3. Христофор Колумб жєне оныњ Американы ашуы.
4. Васко да Гама. Индияѓа тењіз жолыныњ ашылуы.
5. Х‡І ѓ. екінші жартысы- Х‡ІІ ѓ. +-лы жаѓрафиялыќ ашулар.
6. "Баѓа революциясы".

ХV ғасырдың екiншi жартысы мен ХVII ғасырдың ортасына дейiн еуропалықтар сол кезеңге дейiн белгiсiз болған теңiздер мен мұхиттарды, аралдар мен материктердi ашты, бiрiншi рет жер шарын айналып жүздi. Сөйтiп, тәжiрибеде жердiң шар тәрiздес екенi дәлелдендi. Дегенмен, бұл uлы географиялық ашулар отарлық системаның кеңеюiнiң басталуымен, капиталдық алғашқықорлану процесiменқабаттасып жүрiп жатты.
Шығысқа баратын теңiз жолын ашудың негiзгi себебi шексiз жатқан алтын болды. Еуропадағы сауданың дамуы алтынға деген сұранысты күшейттi. Ал Еуропада алтын өндiру белгiлi мөлшерде шектелген едi. Осы кезеңде шығыс тауарларына төлем көбiнесе алтын-күмiспен жүзеге асырылды. Еуропаға қымбат бағалы шығыс тауары өте көп мөлшерде әкелiндi. Мұндай тауарды сатып алу үшiн саудагерлер, королдер мен дворяндардың өзi алтынға мұқтаж болды. Нәтижеде Қытай мен Үндiстанға баратын теңiз жолын iздеу кезек күттiрмейтiн мәселеге айналды. Себебi бұл мемлекеттермен сауда жасау моңғол империясының күйреуi және түрiк османдарының күшеюiмен қиындап қалған болатын. Әсiресе, шығыстың тауарлары өте кем мөлшерде әкелiндi. Ол да болса Венеция саудагерi Египеттiк араб саудагерлермен келiсе отырып, өте қымбат бағаға әкелiндi. Сөйтiп түрiктер мен арабтар соқпай өтетiн жолды табу батыс еуропалықтар үшiн негiзгi мәселе болды. Ұлы географиялық ашулардың басты жеңiсi кеме жасау iсiнiң және географиялық бiлiмнiң жетiстiктерi болды. Бұл жетiстiктерге Испания мен Португалия қол жеткiздi. Олар өте тиiмдi, жетiлдiрiлген, каравеллалары-жеңiл тез бұрылғыш, тез жүретiн және желге қарсы жеңiл жүрiс жасайтын корабльдер жасады. Компасты пайдаланып, картография арқылы ашық мұхитта жүзуге мүмкiндiк жасады. Сөйтiп, жердiң шар тәрiздес деген гипотеза шындыққа айнала бастады. Бiрiншi рет алтыны көп мемлекеттердi iздеуге Үндiстанға португалдық теңiзде жүзушiлер шықты. Бұл экспедицияға Венеция саудагерлерi мен теңiз жүргiзушiлерi белсенеқатысты. Оның басты себебi өздерiнiң әрiптестерiнен шығыс саудасы жөнiнен алға шығу болды. 1415 жылдың өзiнде португалдықтар Африка материгiнде сауда және әскери орталық болған Сеуттi жаулап алған болатын. Аталған экспедицияларды ұйымдастыруда португалдық принц Энрих теңiзде жүзушi үлкен роль атқарды. Оның басшылығымен ұйымдастырылған Африкадағы сауда монополиясы негрлердiқанаумен шұғылданды. Үлкен пайда тапқаны үшiн принц Энрихке Бананың өзi Еуропағақарақұлдарды әкелугеқұқық берген. 1460 жылы португалдықтар "Зеленный Мис" аралдары арқылы Гвиней мүйiстерiне барды. Сөйтiп Азор аралдарын ашты. Осы жол арқылы Африка материгiн айналып өтiп, Үндiстанға бару жолы табылды. 1486-1487 жылдары Бартоломео Диас басшылығымен ұйымдастырылған экспедиция Африка материгiнiң оңтүстiгiне шетiне дейiнгi жердi ашты. яғни, "Добрая Надежда" нүктесi ашылды. Осылайша, Үндiстанға баратын нақты жол табылды. Бiрақ бұл кезеңге дейiн Х. Колумб жаңа өмiр Вест-Үндiстанды ашқан едi.
Христофор Колумбқа дейiн ашық мұхитқа шығу болған едi. Сөйтiп, Атлантикада Модейра, Азор, Канар аралдары ашылған болатын.
Христофор Колумб (1451-1506) Греция тұрғыны болатын. Оның ерте кездегi өмiрбаяны толық белгiлi емес. Ол жас кезiнде тиянақты бiлiм алмаған сияқты. Бiрақ, Христофор Колумб өзiнiң ерекшеқабiлеттiлiгiмен география бiлiмiн жете меңгерiп, картографияны жетiк бiлген секiлдi. Басқа да генуялықтар сияқты Х. Колумб та Португалияға келiп Атлантикаға жасалған бiрнеше экспедицияларғақатысып, Англияда да болған. Сөйтiп Португалия морягының қызына Порту-Санту аралында үйленiп, қайын атасының теңiздегi картасы мен күнделiгiн мұра ретiнде алған. 1483 жылы Колумб Үндiстанға баратын теңiз жолын ашу экспедициясына шығу үшiн Португалия үкiметiмен келiссөз жүргiзедi. Бiрақ бұл келiссөз нәтижесiз болғандықтан Испанияға барып, испандық басшылармен келiссөз жүргiзе бастады. Сөйтiп үкiметке тиiстi саудагер ақсүйектердiң қолдауымен келiсiмге келдi. Испания королi Колумбқа адмирал атағын бердi. 1492 жылы 3 тамызда Колумбтың басшылығымен құрамында 3 кемесi 90 адамы бар экспедиция Палос портынан Канар аралына жол алды. 10 қыркүйекте батысқа қарап аттанды. Экспедицияның жүруi өте қиын болды. 12қарашада бұл экспедиция Багам аралдарының бiрiне келдi. Осылайша, бiршама аралдарды ашты. Бұл жерлердi Колумб "Эспаньола" (кiшi Испания) деп атады. Сол жағалауға Навидад портын салып ол жерге 29 адамынан тұратын горнизонқалдырды. Бiрақ бұл порт үндiстердiң ұйымдастырылуымен жасалып, горнизон мүшелерi өлтiрiлдi. Колумбтың мақсаты алтын iздеу болды, аталған аралдарда алтын жоқ едi. Колумб Үндiстан менқытайдың жағалауы деп есептедi. 4қаңтар 1493 жыл "Нинья" атты кiшкентай кемемен Еуропағақайтты. Испанияда Колумбты "Үндiстанды" ашушы ретiнде үлкен құрметпен күтiп алды. Ал Колумбтың екiншi экспедициясы 17 корабль және 1510 адамдық өте үлкен экспедиция болды. Аталған экспедициямен Христофор Колумб өте көп жердi ашты және зерттедi. Олар Атил аралдарын, ямайканы, Кубаны ашты.Осылайша Үндiстанды олар таба алмады. Дегенмен, испандықтар үндiстергеқаталқатынас жасады. Өлтiрiлген горнизон үшiн кек алды. Колумб 1498 жылы үшiншi рет экспедицияға шыққанда ғана Оңтүстiк Америка жағалауындағы Аризона өзенiне барған. Осы жылы Португалдықтар Үндiстан жағалауына жеттi. 1502-1504 жылдары Колумб 4 рет экспедицияға шықты. Бұл жолы Орталық Американың бiршама жерлерi Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панама т.б. ашылды. Бiрақ бұл жетiстiктерде испан королi алдында Колумбтың көтере алмады. Оның ашқан жаңа материгi оның атымен емес, 1501-1504 жылы экспедиция жасаған португал теңiзшiсi Америго Виспучи есiмiмен аталды. Колумбтың өлiмi де елеусiзқалды. Ложарингия математигi әрi географы Вальдземюллер айтуымен 1507 жылы бастап Америка жаңа төртiншi материк екенi дәлелденiп атала бастады. ХVI ғасырдың 20 жылдардан бастап дүниежүзiлiк картографтардың жаңа өмiрi ретiндегi терминге айналды.
Испания мен Португалия арасында жаңа ашылған жерлердегi билiк үшiн тартыстар болып тұрды. Көп уақыт келiсу нәтижесiнде 1494 жылы Папаның араласуымен Гордесильясына Испания мен Португалия 50 байлық бойынша келiсiмгеқолқойды. Сөйтiп Испания иелiгiне бүкiл Америка ендi. Ал Португалияға Азия, Африка және Бразилияның бiр бөлiгi берiлдi. Испандықтар Американы ашуы португалдықтарды Үндiстанды ашуға ұмтылдырды. 1487 жылдың өзiнде Испания Ковельян атты жансыз жiберу арқылы Оңтүстiк-Шығыс Африка арқылы Үндiстанға баратын маршурт туралы мағлұмат жиналды. Сөйтiп, 1497 жылы Лиссабоннан құрамында 4 кораблi бар филотилия Васко да Гаманың басшылығымен жiберiлдi. Ол экспедицияға Добрая Надежда мүйiсiне дейiн белгiлi маршрутпен барды. Сөйтiп Васко да Гама 1498 жылы сәуiрде Арабтың тәжiрибелi теңiзшiсi Ахмед ибн-Маджидтың Лоцманықызметiнде болып ешқандайқиындықсыз 20 мамыр 1498 жылы Үндiстанның Калькут қаласына жетiп барды. Осылайша, Үндiстанға баратын жол 10 ай уақыт алды. Португалдықтарды жергiлiктi Раджалар жеккөрiнiшпен күтiп алды. Дегенмен, Васко да Гама келiсiм жасай отырып, бiршама үндi тауарларын сатып алуға келiстi. Ал 1499 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақсатандағы ежелгі тарихи және экологиялық процестер
Жаңа тас дәуірі
Қазақтың көне тарихы
Лицензия мен ноу-хаудың халықаралық саудасы
Қазақстан тарихы пәнінен дәрістер жинағы
Монғолия жерінде қазақ диаспорасының қалыптасуы, тарихы мен ерекшелігі
Халықаралық ұйымдар шегіндегі адам құқықтарының халықаралық-құқықтық негізінің құрылуы
Канаданы Францияның отарлау тарихы
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары
Мағжан Жұмабаевтың Мен кім
Пәндер