Нарықтық экономика жағдайында еңбек ақыны ұйымдастыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1.НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жалақының мәні, атқаратын қызметтері және ұйымдастыру қағидалары
1.2 Еңбек ақыны ұйымдастырудың нысандары мен жүйелерінің экономикалық мазмұны
1.3 Қазақстан Республикасында жалақыны мемлекеттік реттеу

2 «Южнефтегаз» АҚ ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 «Южнефтегаз» AҚ тарихы мен қызметінің қысқаша сипаттамасы
2.2«Южнефтегаз» АҚ экономикалық сипаттамасы
2.3 «Южнефтегаз» АҚ.нда еңбек ақыны ұйымдастыру ерекшеліктерін талдау

3 НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЕҢБЕК АҚЫ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Еңбек ақы төлеуді ұйымдастырудың шет ел тәжірибесі
3.2 «Южнефтегаз» АҚ.нда еңбек ақы төлеуді ұйымдастыруды жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ

Меншік нысандарының трансформациялануы және әлеуметтік-еңбектік қатынастардың екі жаңа субъектілері – жұмыс берушілер мен жалдамалы жұмысшылардың қалыптасуы сияқты белгілермен сипатталатын Қазақстан Республикасындағы нарықтық өзгерістердің жаңа кезеңі еңбек ақы сияқты көптеген экономикалық категорияларға дәстүрлі қалыптасқан көзқарастарды қайта қарастыруды талап етеді. Сондықтан бүгінгі таңдағы қалыптасқан жағдайларда еңбек ақыны реттеудің нарықтық механизмдерін қалыптастыру проблемасы нарықтық жағдайлардағы еңбек ақының мәнін және оның мөлшерін дифференциациялаудың объективті факторларын анықтау қажеттілігін туындатады.
Жоспарлы жүйе жағдайында қалыптасқан еңбек ақыны төлеу мен еңбекті ынталандыру жүйесі жұмысшы күшінің тауарлық сипатын мойындамауға негізделді, ал жұмыскер жалпы халықтық әлеуметтік меншіктің иесі деп қарастырылды. Сол себептен осы кезеңде еңбек ақы жұмыскердің жұмсаған еңбегінің саны мен сапасына сәйкес оған бөлінетін ұлттық табыстың бір бөлігі ретінде қарастырылды.
Нарықтық экономика жағдайында жұмысшы күші ерекше тауар ретінде қарастырылады. Ол еңбек нарығында сатып алынады және сатылады, оның құны мен бағасы қалыптасқан сұраныс пен ұсыныс негізінде анықталады. Осыған сәйкес, сұраныс пен ұсыныс еңбек ақының мөлшерін дифференциациялаудың анықтаушы факторлары болып табылады.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, нарықтық экономикасы дамыған елдерде еңбекке ақы төлеуді реттеу екі өзара байланысты әдіске негізделеді: мемлекеттік және ұжымдық-шарттық. Ұжымдық-шарттық реттеуде негізгі көңіл еңбек ақы мәселелеріне аударылады. Еңбек ақыны ұжымдық-шарттық реттеуді жүзеге асырудың нысаны болып басты, салалық, корпоративтік, аймақтық келісімдер мен ұжымдық шарттар табылады.
Қазақстан Республикасындағы болып жатқан өзгерістердің сипаты әлеуметтік әріптестік шеңберінде әлеуметтік-еңбектік қатынастарды ұжымдық-шарттық реттеудегі еңбек ақы мәселелерін ескеруді талап етеді. Бұл жалақы жұмысшы күшінің бағасы ретінде еңбек ақының мәніне, оның соңғы жылдардағы құнсыздануына, жұмыскерлердің салалық, аймақтық және кәсіптік-біліктілік топтары бойынша еңбек ақының дұрыс бөлінбеуіне байланысты болып отыр.
Сонымен жалақының мәнін жұмыс күшінің бағасы немесе құны ретінде мінездеп, ол еңбек нарығы дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей еңбекақының бағасы жұмыс күшіне өзгеруі мыналар болғанда болады:
- жұмыс күші қайта өндіруді кеңінен қамтамсыз ету тек физиологиялық мұқтаждықтарды ғана емес, сонымен қатар жұмысшы және оның отбасын әлеуметтік және мәдени игіліктермен қамтамасыз ету.
- еңбек нарығының жұмыс күшіне бағасын көрсететін еңбек ақыны реттеудің ұжымдық-шарттық жүйесінің өркениетті қалыптасуы.
- еңбек ақы көлеміндегі айырмашылықтарды объективті есептеу.
Жоғарыда келтірілген шарттар бір-бірімен тығыз байланысты және оны іске асыру заңдық және нормативтік шараларды қолдануды талап етеді, теориялық және әдістемелік жұмыстарды қоса алғанда.
Еңбекақының жұмыс күшінің бағасы ретіндегі жанама түсінігі оның объективті және дәлелденген өзгешелігін анықтауға жаңа нұсқау жасауды талап етеді.
Өз еңбегіне, істеген жұмысына, өндірген өніміне жұмысшы еңбек ақы алады. Бұл оның еңбегі үшін сый ақы, әлеуметтік эффект әкелетін осы еңбектің қажеттілігін қоғамның мақұлдауы, жұмыс берушінің табыс алуынан көрінеді, бірақ еңбекақы төлеу - тек еңбек нәтижесі үшін ғана төлем емес. Еңбекақының рөлі оның ынталандырушы әсер етуінен көрінеді: еңбек ақы мөлшері төлеу тәртібі және ұйымдастыру элементтері әдетте адамда еңбекке деген жеке қызығушылықты дамытады.
Сонымен, еңбек ақы екі түрлі рөл атқарады: бір жағынан, бұл еңбек нәтижесінің төлемі, екінші жағынан еңбекке деген ынта .
Жоғарыда аталған себептердің барлығы жұмыскерлердің еңбек ақысын ұйымдастыру қажеттілігі мен бүгінгі таңдағы өзектілігін көрсетіп отыр.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1.НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДА ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ НЕГІЗДЕРІ
1. Жалақының мәні, атқаратын қызметтері және ұйымдастыру қағидалары
2. Еңбек ... ... ... мен ... экономикалық
мазмұны
3. Қазақстан Республикасында жалақыны мемлекеттік реттеу
2 «Южнефтегаз» АҚ ЕҢБЕК АҚЫНЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 «Южнефтегаз» AҚ тарихы мен ... ... ... АҚ ... ... ... АҚ-нда еңбек ақыны ұйымдастыру ерекшеліктерін талдау
3 ... ... ... АҚЫ ... ... ... ... ақы төлеуді ұйымдастырудың шет ел тәжірибесі
3.2 «Южнефтегаз» АҚ-нда еңбек ақы төлеуді ұйымдастыруды ... ... ... ... және ... екі жаңа ...... берушілер мен жалдамалы
жұмысшылардың қалыптасуы сияқты белгілермен сипатталатын ... ... ... жаңа кезеңі еңбек ақы сияқты
көптеген экономикалық категорияларға дәстүрлі ... ... ... талап етеді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... механизмдерін қалыптастыру
проблемасы нарықтық жағдайлардағы еңбек ақының ... және оның ... ... ... ... ... жүйе ... қалыптасқан еңбек ақыны төлеу мен ... ... ... ... ... ... мойындамауға
негізделді, ал жұмыскер ... ... ... меншіктің иесі деп
қарастырылды. Сол ... осы ... ... ақы ... ... саны мен ... сәйкес оған бөлінетін ұлттық табыстың ... ... ... ... ... ... күші ерекше тауар ретінде
қарастырылады. Ол еңбек ... ... ... және сатылады, оның ... ... ... ... пен ... негізінде анықталады. Осыған
сәйкес, сұраныс пен ұсыныс еңбек ақының мөлшерін дифференциациялаудың
анықтаушы ... ... ... ... ... ... экономикасы дамыған елдерде
еңбекке ақы төлеуді реттеу екі өзара байланысты әдіске ... және ... ... ... ... көңіл
еңбек ақы мәселелеріне аударылады. Еңбек ақыны ... ... ... ... ... ... салалық, корпоративтік, аймақтық
келісімдер мен ... ... ... ... болып жатқан ... ... ... ... ... қатынастарды ұжымдық-
шарттық реттеудегі еңбек ақы мәселелерін ескеруді талап етеді. Бұл жалақы
жұмысшы күшінің бағасы ретінде ... ... ... оның соңғы жылдардағы
құнсыздануына, жұмыскерлердің салалық, аймақтық және ... ... ... ... ... ... байланысты болып отыр.
Сонымен жалақының мәнін жұмыс күшінің бағасы ... құны ... ол ... ... ... ... тәжірибесі көрсеткендей
еңбекақының бағасы жұмыс күшіне өзгеруі мыналар болғанда болады:
- жұмыс күші қайта ... ... ... ету тек ... ғана ... ... ... жұмысшы және оның отбасын
әлеуметтік және мәдени игіліктермен қамтамасыз ету.
- ... ... ... ... бағасын көрсететін еңбек ақыны реттеудің
ұжымдық-шарттық жүйесінің өркениетті ... ... ақы ... айырмашылықтарды объективті есептеу.
Жоғарыда келтірілген шарттар бір-бірімен тығыз байланысты және оны ... ... және ... ... қолдануды талап етеді, теориялық
және әдістемелік жұмыстарды қоса алғанда.
Еңбекақының жұмыс күшінің бағасы ... ... ... ... және ... өзгешелігін анықтауға жаңа нұсқау жасауды талап
етеді.
Өз еңбегіне, істеген жұмысына, өндірген өніміне жұмысшы ... ... Бұл оның ... үшін сый ақы, ... эффект әкелетін осы
еңбектің қажеттілігін қоғамның мақұлдауы, ... ... ... ... бірақ еңбекақы төлеу - тек еңбек нәтижесі үшін ғана төлем емес.
Еңбекақының рөлі оның ... әсер ... ... ... ... төлеу тәртібі және ұйымдастыру элементтері ... ... ... жеке ... дамытады.
Сонымен, еңбек ақы екі түрлі рөл атқарады: бір жағынан, бұл еңбек
нәтижесінің төлемі, ... ... ... ... ынта .
Жоғарыда аталған себептердің барлығы жұмыскерлердің еңбек ақысын
ұйымдастыру қажеттілігі мен бүгінгі таңдағы өзектілігін көрсетіп ... ... ... – еңбек ақының экономикалық табиғаты туралы
теориялық және ... ... ... негізінде жұмыскерлердің
еңбек ақысын басқару ерекшеліктерін зерттеу және "Южнефтегаз" кәсіпорнының
қызметі мен ... ақы ... ... және ... еңбек ақыны ұйымдастыруды
жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныcтар жасау. Белгіленген мақсаттарға ... үшін ... ... ... ақының мәні мен ұйымдастыру функцияларын, оларды жүйелеудің
тәжірибелік аспектілерін анықтауға ... ... ... ақы нысандары мен оны басқару мен реттеу ... және ... ... ... құқықтық аспектілерін зерттеу;
-"Южнефтегаз" кәсіпорнының қызметін және ондағы ... ... ... ... ... ... және ... Республикасындағы еңбек
ақыны ұйымдастыруды жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау.
Курстық жұмыс кіріспеден, үш негізгі бөлімдерден және қорытынды ... ... ... Кіріспеде еңбек ақының ... ... ... мен ... ... ... ... айтылған.
Екінші бөлім Қазақстан Республикасында бүгінгі таңдағы қалыптасқан еңбек
ақы деңгейі мен динамикасын талдау мен ... ... ... ... ... ақыны ұйымдастыру жүйесін талдауға арналған.
Үшінші бөлімде еңбек ақыны төлеудегі шетелдік ... ... ... ... ақыны ұйымдастыруды жетілдіру бойынша
ұсыныстар жасалған.
Қорытынды бөлім курстық ... ... ... оның ... бойынша қорытындылар мен тәжірибелік ұсыныстардан тұрады.
1 НАРЫҚТЫҚ ... ... ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Жалақының мәні, атқаратын қызметтері және ұйымдастыру ... ... ... ... оның ... жұмыскерлерге, яғни
өз еңбегі үшін ақы алатын адамдарға қатысты екенін ... ... ... ... ... ... ... не? сұрағы тууы мүмкін.
Жалақы - бұл жалдамалы жұмысшының табыс алу ... ... ... ... ... жүзеге асыру нысанының құқығы. Сонымен бірге
жұмыс берушіге, яғни еңбек ресурсын өндіріс факторларының ... ... ... ... ... ... ... жалақы төлеу өндіріс
шығындарының элементтерінің бірі болады.
Нарықтық ... ... ... ... ... және
нарықтық емес бірқатар факторлар әсер етеді.
Нарыққа өткеннен кейін ... ... ... жаңа ... ... ... ... ресурсы болатын еңбек нарығы ... ... ... ... ... ... ... беруші (жеке кәсіпкер, біріккен
кәсіпкерлер). Олар белгілі еңбек ресурсы санына сұраныс білдіреді. Сонымен
бірге ... ...... ... ... Олар ... еңбек ресурсының сапалы санын ұсынады. Ал объекті, ол белгілі
бір уақыт аралығында сапалы еңбек ресурсы ... ... ... ... ... нарықтық баға - уақыт бірлігіне нақты кәсіби
сипаттамасы бар келісім шартқа негізделген және ақы ... ... ... ... ... ... яғни жұмыс күнін ... үшін ... ... ... қызметтері және өмір қаражаттары.
Бірақта ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі
өндіруші минимумынан асып кетеді және ол сол елде, ... ... ... ақы ... құрылады. Одан басқа жалақы ... ... ... деп ... ...... жұмыс орнын
ауыстырғандағы айырмашылақтарды көрсетеді.
Жалақының негізгі элементі – жалақы мөлшерлемесі. ... ол ... әсер ... ... ... ... күнін,
реакциясын ескермейді. Сондықтан жалақы құрылымында тағы бір ... ... ... ол ... ... Ол ... қызметінің жеке нәтижесінің
өзгешелігін көрсетеді: (сыйақы, қосымша төлем және т. б.) Сонымен бірге
табыстың басқа түрлері де бар. Ол ... ... ... ... ... көмек, бағалы сыйлық, зейнетақы сақтандыруы).
Жұмысшы үшін ... ... ... ... отбасының жақсы
тұрмысын жақсартатын табыс.
Жұмыс берушіге өз жұмысшыларына еңбекақы төлеу ол жұмысшы күшін ... ... ... Осыған қоса жұмыс беруші өнім бірлігіне жұмыс күшінің
шығындарын қысқартуға ұмтылады.
Жалақының ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі факторларға байланысты.
Адамның өз еңбегі үшін алатын ақша саны негізінде жұмыс күшінің ... ... Әр топ үшін бұл ... ... және ... ... деңгейге өмір сүруге қажетті қаражат сомасы жатады. Олар
отбасын асырау, кәсіби білім алу үшін, ... ... ... ... ... ... ... өмір сүру минимумы деген көрсеткіш
саналады. Ол ... ...... ... ... ... ұстайтын қаражат мөлшері.
Жоғарғы жұмысшы күші шегі ол ... ... ... ... ... өтейтін қосымша шығындар.
Жалақының мәнін атқаратын қызметтерінен айқын көре ... ... ... ... асырылады. Жалақының атқаратын бес қызметі
болады:
1. Ұдайы өндіру
2. Ынталандырушы
3. Өлшеулік-бөлуші
4. Ресурсты-орналастырушы
5. Төлем ... бар ... ... ... ... өндіру қызметті. Бұл жұмысшыларды және де олардың
отбасыларының мүшелерін, ... ... ... ... үшін ... өмірлік
құндылықтармен қамтамасыз етуге байланысты. ... ... ... заңы іске ... Бұл ... ... ... реттеу
айырмашылықтарымен, жұмыс күшін ұдайы өндіруді қамтамасыз ... ... оның ... ... ... ... ... Оның мәні жұмысшының ... ... ... белгілеу кәсіпорынның өндірістік шаруашылық қызметінің
нәтижесіне ... ... ... Бұл ... өндіріс құралдарының иелері мен
жұмыстар арасындағы тұтыну қорын бөлу ... ... ... ... оның ... ... ... өндіріс процесінің әрбір қатысушысына
тұтыну қорындағы жеке бөлігін анықтауға болады.
4. Ресурсты-орналастырушы қызметі. Бұл функцияның мәні қазіргі ... ... Оның мәні ... ресурстарын аймақтар, салалар,
кәсіпорындар бойынша таратуды тиімді үйлестіру болып ... ... ... ... мемлекеттік реттеу минимумға жақын
жағдайында, ал еңбек ресурстарының қызмет етуі тек ... ... ... ғана ... ... өмір деңгейін жоғарлатуға ұмтылу
оның мұқтаждығын қанағаттандыратын жұмысты табу мақсатымен түсіндіріледі.
5. Төлем қабілеті бар халық ... ... ... ... мәні – ... ... бар ... сәйкестендіру, мұнымен сатып
алушылардың ақша құралдарымен қамтамасыз етілген тұтыну көрінісінің формасы
түсіндіріледі. Төлем ... бар ... екі ... ... ... ... ... мен қоғамның табысы, онда
жалақы көмегімен рынок жағдайында ... ... мен ... ... ... ... ... атқаратын қызметтері және ... ... ... ... ... ... ... қызметтерімен
бірге қарастырады. Себебі бұл қағидалар қызметтерін жүзеге ... ... Әр ... бір емес ... ... ... Бірақта
бір басты атқаратын қызметін бөліп көрсетуге болады. Оны орындауға ... ... Бұны біз, яғни ... ... ... ... 1 ... көрдік.
1.2 Еңбек ақы нысандары мен жүйелерінің экономикалық ... ... ... ... ... еңбекке ақы төлеудің кең
тараған нысандары: ... және ... ... ... - өнімнің әрбір данасына төлем немесе атқарылған жұмыс
көлеміне байланысты. Мерзімді еңбек ақы - ... ... ... ... күнтізбелік емес, тарифтік жүйемен қарастырылған нормативтік уақыт.
Кесімді және ... ... ақы ... ... ... түрде
көрсетуге болады.
1- кесте - Еңбек ақының жүйелері мен нысандары
|Еңбекақының төлеудің ... мен ... |
| ... | ... |
|Қарапайым кесімді ... ... Ол: ... сый ... |а) ... ... кесімді |ә) ... ... |б) ... ... ... ... сый ... |
| Жеке дара | ... ... жағдайларда еңбек ақы төлеудің керекті нысандарын таңдап алған
жөн.
Кесімді еңбек ақыны қолдану жағдайлары:
- нақты жұмысшыға ... ... ... ... болуы.
- орындалған жұмыстарды дәл есептеуге мүмкіндіктің болуы.
- нақты бөлімдегі өнім шығаруды немесе жұмыс атқаруды ... ... ... ... ... ... өнім ... немесе атқарылатын
жұмыстарды көбейтуге ынталандырудың керектігі.
Кесімді еңбек ақыны қолдану төмендегі жағдайларға әкелсе, онда ... ... ... ... ... төмендеуіне;
- технологиялық режимнің бұзылуы;
- құрал-жабдықтарды күтудің төмендеуі;
- техника қауіпсіздігі талаптарының бұзылуы;
- шикізат пен материалдың үлкен ... ... ... қолданудың жағдайлары:
- өнім шығаруды көбейту мүмкіндігінің жоқтығы;
- өндірістік процестің қатаң уақыты белгіленген;
- жұмысшының функциясы технологиялық процесті ... ... өнім ... ... ... ... төмендеуіне алып келеді;
Енді еңбек ақы формасы қолданғанда еңбек ақы қалай анықталатының
қарастырайық.
Тікелей ... ... ... ... кесімдіде еңбек өндірген
өнімнің бір данасына ... ... бір ... жеке кесімді баға былай анықталады:
Зед = Зч х Tн ; ... Зч - ... ... ... ... белгіленетін сағаттық
тарифтік ставка, теңге/сағ.;
Вч - берілген өнімді өндірудің сағаттық нормасы;
Tн - өнімнің бір данасына уақыт нормасы, сағ.;
Жұмысшының ... ... ... ... өндірген өнім көлеміне
көбейту арқылы анықталады.
Кесімді-сыйақылы жүйеде жұмысшы ... ... ... баға ... ... алады. Бірақ бұл үшін сыйақы берілетін көрсеткіштер нақты
көрсетілуі керек, олар әрбір атқарушыға ... ... ... ... ... ... осы ... хабардар болуын қадағалау керек. Және де жұмысты
орындағаны және ... ... үшін ... ... ... ... еңбек өнімділігі көрсеткішінің өсуі; ... ... ... ... жұмыстар нормасын орындау және нормаланған еңбек
сыйымдылығының төмендеуі; өндірістік тапсырмаларды орындау; ... ... ... ... ... және тағы ... ... құндылықтарды үнемдеу .
Көрсеткіштер санын жоғарлатуға болады, сол немесе басқа көреткішті
қолдану нақты өндірістік ... ... ... кәсіпорынның
тасмалдаушыларға байланысты рекламация көлемі өсіп кетті ... ... ... ... ... ... рынокқа өз өнімінен шығуға
тырысады. Әрине, бұл жағдайда ... ... ... ... сапасы
жоғарлайды және бұл проблеманы шешуге көрсеткіштер ... өз ... ... Бірақ бұл көрсеткіштің тізімі бес-жеті көрсеткіштен ... ... ... олардың көп болуы жұмысшылар есінде сақталып
қалмайды.
Жанама-кесімді жүйеде жұмысшының ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Бұл жүйе негізгі емес,
көмекші жұмысшылардың еңбек ақысын есептеу үшін қолданылады.
Жанама-кесімді баға Зк ... ... ... ... ... ... = Зч / Вчр ; ... Зч - қызмет көрсетілетін жұмысшының сағаттық тарифтік ... - ... ... ... ... ... ... өнім шығару нормасы;
Р - қызмет көрсететін жұмысшылар саны қызмет көрсету нормасы.
Жалпы табыс ... ... ... ... кесімді жұмысшылардың
қызмет көрсету нормасының орташа пайызына көбейту арқылы немесе жанама
кесімді бағаны ... ... ... ... өнім көлеміне
көбейту арқылы есептелінеді:
Зжал = Зч х Фкөм Y / 100 ... Зжал – ... ... ... ... - ... жалпы тарифтік ставкасы;
Фкөм – берілген жұмышының нақты істелінген ... ...... ... ... көрсетуінің нормасын атқарудың
орташа проценті;
Аккоррдтық кесімді еңбек ақыда ... ... ... ... ... негізінде баға жұмыстың барлық көлеміне ... ... ... Еңбек ақының бұл жүйесінде жұмысшыларғы жұмысты атқару
уақытын азайтқаны үшін сыйақы беріледі, ал бұл ... ... ... ... ... яғни жұмыс көлемі алдын-ала белгіленеді, сол
жұмыстың еңбек ақысы алдын ала анықталады.
Кесімді ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. Жұмысшының еңбегі тікелей кесімді баға ... ... ... төленеді, ал норманы асыра орындағанда жоғарлатылған
бағамен.
Кесімді прогрессивті ... ... Зсп ... ... ... ... (барлық жұмыс көлемі немесе оның бір бөлігін асыра
орындау) келесі формуламен анықталады.
Зсп = Pтс+[ Зтс ... ; ... Зтс – ... кесімді бағамен есептелген жұмысшының негізгі
жалақысы;
Зтп – жұмыстың бір бөлігіне ... ... ... ... ... ... жалақысының сомасы.
Jn – жұмысшылардың ... ... ... – норманың базалық деңгейі, бұдан жоғары болған сайын
жоғарлатылған бағамен төленеді, %;
qпр – белгіленген ... ... ... ... ... еңбек ақыны төлеуді қолданғанда айрықша назарды
бастапқы нормативтік базаны анықтауға бағаларды көтерудің тиімді шкаласын
жасауға, өнім ... ... мен ... ... ... ... аударған
дұрыс.
Еңбек ақының кесімдік формасы нақты бір жұмысшыға, ... десе ... ... ... ... атқарылған уақыт көлеміне байланысты ақша
алады, бірақ еңбек ... және ... ... байланысты еңбекті
мөлшерлеу керек, бұл тарифтік жүйенің ... іске ... ... ... ... ... табылады:
- тарифтік ставка уақыт ... ... ... топтағы және
категориядағы жұмысшылардың еңбек ақысының көлемі. Бастапқысы болып
минималды ... ... ... ... ... разрядтық тарифтік
ставкасы. Ол неғұрлым қарапайым ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
- Тарифтік торлар біліктілік ... ... ... ... ... ... үшін ... Бұл тарифтік разрядтардың
жиынтығы және соларға сәйкес тарифтік ... ... ... ... ... тең. ... ... тарифтік коэффициенттер
бірінші разрядқа қарағанда қаншама жоғары екендігін көрсетеді.
Мерзімді жалақының екі жолы бар: ... ... және ... ... ... ... жүйеде Зп берілген разрядтағы
жұмысшының ... ... ... ... ... ... ... х tж ... Зм – ... ... ... жалақысы, теңге;
tж – берілген айда график бойынша жұмысшылар сағаттар саны;
t'ж – жұмысшы нақты жұмсаған сағаттар ... ... ... айта кеткен жөн, шетелдік ... ... ... ... ... ... ағымдағы сыйақы беруден
қашады, олар тұрақты жалақы беруді ұйғарады. ... ... ... акцияларын жұмысшыларға тегін беру б.т. Ынталандырудың мұндай
түрі, бір жағынан ... беру ... ... ... ... табысымен байланыстырады .
Соңғы кездерде Батыс Европа елдерінде жалданушы еңбекті төлеуде мәнді
өзгерістер ... Ең ... ... ақы ... ... механизімі
өзгерген жаңа ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына байланысты.
3. Қазақстан Республикасында жалақыны мемлекеттік реттеу
Қазіргі уақытта жалақыны ... ... ... ... ... келесі себептері бар:
- Қазақстанда жұмысшы күшіне төмен бағаның болуынан себепті;
- Жалақының ең төменгі деңгейін тағайындауда;
- Жұмыссыздық жайлы нақты мәліметтерді ... ... ... ... ... ... нарықтың болмауы;
- Жалақыны келісім шарт реттеудің тиімді механизмінің жоқ болуы;
- Еңбек ақы төлеудің заңды ... ... ... ... жоқ ... ... ... реттеудің негізгі бөлігі ол
халықаралық ... ... ... ол ... ... ... ... №95 Конвенция «Жалақыны қорғау туралы» онда «ақшалай жалақы сол
елде заңды күші бар және ... ... ақша ... ... жалақыны
заттай алады, ол төменгі жағдайларға байланысты:
- бұл заттай төлем жұмысшының және оның жанұясының тұтынуына кетеді.
- бұл төлем заңды және ... тең болу ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның
банкрот кезінде қызметкерлер сол ... ... ... ... ... толық өтеу керек.
Қазақстанда мемлекеттік реттеудің негізгі бағыттары:
- ... ... және ... ... өмір сүру ... сай ... жалақының минималды деңгейін құру;
- шет ел жұмысшы күшінің кіруін реттейтін ... ... ... ... ... жалақысына тиімді салық салу жүйесін құру;
- зейнетақыны, стипендияны, қосымша төлемді есептеу үшін ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік көмек көрсету;
Мемлекеттік ретеудің қағидалары болып төмендегілер табылады:
- заңнамалық және нормативтік актілер негізінде мемлекеттің жалақыны сатып
алу ... ... ары ... ... ... ... ... функциясын орындауға мемлекеттік әсерді
күшейту;
- макроэкономикалық үрдіске әсер ... ... ... ... ... ... ... осы кодекс Қазақстан Республикасында еңбек қызметін ... ... мен ... жоқ ... ... ... ... Конституциясында,заңдарында және ҚР бекіткен
халықаралық шарттарда ... ... ҚР ... ... немесе меншік иелері (толық немесе ішінара) шетелдік жеке
немесе заңды тұлғалар болып табылатын ... ... ... ... ... мен ... анықталған. Жұмыс уақыты
қалыпты, қысқартылған және толық емес ... ... ... ... аптасына 40 сағаттан аспауы керек.
Жұмыс беруші әрбір қызметкердің нақты істеген жұмыс уақытының ... ... ... ... ... мынадай уақытқа қысқартылады:
- аптасына 16 сағатқа – он алты ... ... ... ... аптасына 5 сағатқа – I және II топтағы мүгедек ... ... ... 4 ... – он алты ... он ... жасқа дейінгі
қызметкерлер үшін;
- аптасына 4 сағатқа және одан ...... ... ... тәртіппен зиянды (аса зиянды), қауіпті (аса
қауіпті), жұмыстарды атқаратын қызметкерлер үшін.
Қызметкер мен ... ... ... ... ... ... ... жүкті әйелдердің, он төрт жасқа дейінгі ... бар ... ... ... мүгедек баласы бар) ... ... ... ... медициналық қорытындыға сәйкес
отбасындағы науқас отбасы мүшесіне ... ... ... ... бойынша
толық емес жұмыс күні немесе толық емес жұмыс аптасы белгіленуі мүмкін.
Жұмыс уақытының барынша ұзақтығы 36 ... ... ... кезінде – 8
сағаттан, ал 30 сағаттық және одан да аз жұмыс аптасы кезінде – 6 сағаттан
асыруға ... ... ... 22 ... таңғы 6 сағатқа дейінгі уақыт
жатады. Жұмыстың ұзақтығы ... ... бір ... ... ... ... ең ... күнкөріс негізіндегі тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заңмен ... ... ... белгіленеді.
Қазіргі уақытта кәсіпорында жалақының қорын мемлекеттік реттеу ретінде
әлеуметтік салық орын алады.
2 – сурет Қазақстанда еңбек ақы төлеуді реформалаудың жолдары
Оны ... ... ... ... ... ... ... салық салу объектісі ретінде жұмыс берушінің шығындары, ол
табыстың әр түрімен төленеді, төмендегілерді ... ... ... ... төлемі;
-Кәсіби оқу үшін мемлекеттік бюджеттен төлеу;
-Екі қабат әйелдерге төленетін әлеуметтік ақы
-Іс-сапарға төленетін компенсация
-Вахталық жұмыста ... ... ... ... кеткен шығын
-Дәрігерлік қызмет үшін материалды көмек.
Мүгедектер жұмыс істейтін арнайы ұйымдарда мүгедектер үшін әлеуметтік
салық төлейді.
2. ... АҚ ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 «Южнефтегаз» АҚ тарихы мен қызметінің қысқаша ... ... ... ... екінші сатысы
шеңберінде «Мемлекет иелігінен шығару және жекешелендіру туралы» ҚР Заңына
сәйкес «Южнефтегаз» өндірістік ... ... 1994 ... ... бекітілді. «Южнефтегаз» АҚ қызметі Құмкөл кен орнында мұнай
өндіру мен өңдеуге негізделген. ... ... кен орны ... ... жіберілген.
«Южнефтегаз» АҚ бастапқы жарғылық қоры бір акцияның атаулы құны 20
теңгені ... 90959820 ... ... және ол ... ... ... ... 10% артықшылығы бар акция түрінде
қайтарымсыз негізде еңбек ұжымына берілген;
жарғылық қордың шамасының 90% ... ... ... ... құрады, ол толық көлемде «Мұнайгаз» Мемлекеттік холдингтік
компаниясынының жарғылық қорының ... ... мен ... ... ... (билік ету құқығысыз) берілді.
Кейіннен, 1995 жылдың 9 маусымындағы мемлекеттік мүлікті басқару
бойынша ҚР Мемлекеттік Комитетінің ... ... ... МХК- ... ... кері шақырылып мемлекеттік мүлікті басқару ... ... ... ... шаруашылық серіктестігінің құрылтайшыларының хаттамасына
сәйкес, мемлекеттік мүлік бойынша ҚР Мемлекеттік ... ... ЖШС – і ... бірлік ретінде заңды тұлға құқықтарында
«Южнефтегаз» АҚ құрамына кіргізілген. Осыған ... ... ... ... ... ол бір акциясының номиналды құны 20 ... 91460480 ... ... ... ... 15 ... ... мүлікті басқару бойынша
Қазақстан Республикасының мемлекеттік комитетінің қаулысына ... АҚ ... ... пакеті халықаралық тендерде
өткізу үшін жекешелендіру бойынша ҚР мемлекеттік комитетіне берілді.
1996 жылдың 28 ... ... ... ҚР ... ҚР ... мен ... ... ЛДТ» Кº арасында «Южнефтегаз»
АҚ акцияларын сатып алу – сату бойынша Келісімге қол қойылған.
«Южнефтегаз» АҚ өнімі болып мұнай ... ... ... ... керосин) деген қажеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған шикі мұнай
табылады.
«Южнефтегаз» АҚ- ның келесідей өндірістік құрылымы бар:
1. ... ... ... мен газ ... цех ... мұнайды дайындайтын және қотаратын цех (МДҚЦ);
3) қабатты қысымды ұстап тұратын участок ... ... ... ... ... қабаттарға мұнай беруді арттыру бойынша және скважиналарды капиталды
жөндеу бойынша басқарма (ҚМБАБ және СКЖБ);
2. ... ... ... ... ... ( ОҒЗЛ);
2) өндірістік қызмет көрсету базасы (ӨҚКБ);
3) құрал-жабдықты іске қосу мен ... ... ... ... цехы ... мен ЭҚЕПЖЦ);
4) дефектоскопия участогы;
5) отттегін шығару және жеткізу бойынша ... ... ... және ... ... және ... көрсету бойынша участок;
7) Құмкөл цехындағы ЖС және К ... су және ... ... ... ЖС және К ... автоматика және байланысты өндірістік басқару (АЖБӨБ);
Аталған саланың ... ... ... ... ... ... ... басынан бастап кен орнының эксплуатациялық қоры 278
скважинадан 357 скважинаға дейін өсті, ол жобалық санның 46,3%-ын ... ... ... ... ... ... ... 2- жоюшы.
Материалдық базасын күшейту және өмірдің әлеуметтік деңгейін арттыру
мақсатында 2000-2003 ... ... ... объектілерінің құрылысы
бойынша шаралар жасап шығарылған.
«Южнефтегаз» АҚ ... ... ... ... ... 2005ж. ... өнімнің шығарылуы 2004
жылдағы шығарудың 99,2% -ын құрады, яғни 5191005 мың ... 5150543 ... ... ... ... себебі электроэнергияны бермегендіктен
жылдың басында тоқтап қалулардың себебінен ... ... ... ... ... 2004ж. 19944,7 мың ... ал 2005ж. 1930,8
мың тонна өндірілді. 2005 жылы 1857 мың тонна мұнай ... ... ал ... ... 1930,8 мың ... өндірілді, ол жоспарланғаннан 4%
жоғары, мұның себебі мұнай өндіру үшін ... ... ... ... ... ... асып түсті.
2005 жылғы жұмыс істейтіндердің саны 1300 адамды құрады, 2004 жылмен
салыстырғанда 325 адамға ... және ... ... саны 301 ... ... ... мен қызметкерлердің санының
артуы ҚЖІК мен ЭҚЕПЖЦ, МДҚЦ, ҚҚҰТУ жаңа қондырғыларын енгізумен байланысты
жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... ... ... ... реттеу
ретінде әлеуметтік салық орын алады. Біз ... ... ... ... сапалық өзгерістерімен байланысты емес, ал
жалақының өзін құрайтын сандық көбеюімен байланысты.
2004 жылы НҚ бастапқы құны 2294920 мың ... ... ал ... 1644519 мың ... болды, яғни тозу 650401 мың теңгені құрады. НҚ тозу
коэффиценті 28,3%-ға тең болды. 2005 жылы «Южнефтегаз» АҚ НҚ құны ... ... оның ... жаңа ... ... және ... ... алу есебінен 43%-ға өсіп, 3271806 мың теңгені құрады. ... НҚ тозу ... ... ... яғни 2004 ... салыстырғанда
7,4%-ға төмендеді.
1-кесте. 2004-2005 жж-ғы «Южнефтегаз» АҚ ... ... ... |2004 ... ... |2004 |
| ... | | |-; + |ж-ға |
| | | | | |2005 |
| | | | | |ж- ға |
| | | | | |% ... ... өнім |мың тг. |5191005 |5150543 |- 40462 |99,2 ... ... ... көлемі |мың тн. |1944,7 |1930,8 |- 13.9 |99,3 ... ... ... ... |мың тг. |1930,2 |1914,7 |- 15.5 |99,2 ... Жұмысшылардың саны ... |975 |1300 |325 |133 ... ... ӨӨП ... |808 |1109 |301 |137 ... ... өнімділігі |мың тг. |6424,5 |4644,3 |- 1780 |72 ... ... ... ... ... |45756 |74807 |29051 |163 ... ... қор құны |мың тг. |2294920 |327806 ... |143 ... Негізгі қорлар тозуы |мың тг. |650401 |683807 |33406 |105 ... ... ... ... ... тг. |1644519 |2587999 |943480 |157 ... ... қордың тозу құны |% |28,3 |20,9 |- 7,4 |73,9 ... Қор ... ... |2,26 |1,57 |0,69 |69,4 ... Қор сыйымдылығы ... |0,44 |0,63 |0,19 |143 ... ... жарақтануы |мың тг. |2840,2 |2950,2 |110 |104 ... ... ... ... |мың тг. |3103556 |3607432 |503876 |116 ... | | | | | ... ішінде материалдық |мың тг. |2456235 |2256120 |-200115 |91,8 ... | | | | | ... ... ... |теңге |0,47 |0,44 |- 0,03 |93,6 ... ... ... 1 ... |0,59 |0,70 |0,11 | ... ... ... | | | | |118,6 ... ... өнім |мың тг. |3604931 |2820744 |- 784187 | ... ... шығындар | | | | |78,2 ... ... ... ... |мың тг. |5159885 |4794277 |- 365608 |92,9 ... | | | | | ... ... ... түскен |мың тг. |1554954 |1973533 |418579 |126,9 ... | | | | | ... ... да ... ... тг. |627771 |612054 |- 15717 |97,5 ... | | | | | ... Өткізу операцияларынан |мың тг. |-2166 |402290 |404456 |- ... ... ... | | | | | ... ... ... |мың тг. |2180559 |2452627 |272068 |112,5 ... ... ... |% |43,1 |69,9 |26,8 |162 ... | | | | | ... жылы НҚ ... теңгесі тауарлық өнімнің 1,57 теңгесін түсіретін, ... жылы қор ... 2,26 ... тең ... Осылайша, 2005 жылғы
қор қайтарымдылығы 2004 жылдың деңгейімен салыстырғанда 69,4%-ды ... ... өнім ... 2005 жылы 0,8%-ға төмендеуімен, ал НҚ құны 43%-
ға өскендігімен ... ... ... ... қор ... ... көмегімен
түсіндіруге болады, ол 2004 жылы 0,44 ... ал 2005 жылы ... 1 ... ... 0,63 теңгесін құрады. Осылайша, қор сыйымдылығы
43%-ға артты, ол аталған ... ... ... ... ... етілу қажеттілігін білдіреді.
Еңбектің қор жарамдылығы ӨӨП-дың бір жұмысшысына 2840,2 ... 2950,2 мың ... ... яғни 2004 ... ... 4%-ға
артты, мұның себебі НҚ құнының 43%-ға өсуі және ӨӨП ... ... ... ... жарамдылығының өсуіне қарамастан, талдау ... ... ... ... ... ... ол материалды-
техникалық қамсыздандыру, және де өнім ... ... ... ... өзіндік құны 2004жылы 3103556 мың ... ал 2005 ... мың ... ... яғни ... ... мен өткізуге кеткен
шығындар 16%-ға өсті. ... ... 2004 ... 2456235 мың ... жылы 2256120 мың ... дейін азайды, ол алдыңғы жылға қарағанда 8,2%-
ға төмен.
Осылайша, тауарлық өнімнің 1 теңгесіне кеткен шығындар 2004 жылғы
0,59 теңгеден 2005 жылы ... ... ... ол 2004 ... ... ... ... материал сыйымдылығы, яғни тауарлық өнімдегі материалдық
шығындардың үлес салмағы 2004 жылы -47%, ал 2005 жылы - 44% ... ... ... ... 3%-ға ... АҚ тауарлық өнімінің жылдық шығарылуы оны ... ... ... ... ... ... бір бөлігін өзінің
мұқтажына, сонымен қатар өндірістік және құрылымдық бөлімшелердің ... 2004 жылы ... ... ... ... 5159885 ... 2005 жылы 4794277 мың ... құрады, ол өткен жылдың деңгейінен
7%-ға ... ... ... өткізуге кеткен шығындар сәйкесінше
3604931мың теңге және 2820744 мың ... ... яғни 2004 ... ... төмендеді.
Өнімді өткізуден түскен түсім мен оның өндірісіне кеткен шығындар
арасындағы айырма өнімді өткізуден түскен ... ... ... ... 1554954 мың ... 2005 жылы 1973533 мың ... құрап 26,9%-ға
көбейді, ол мұнайға ... ... ... ... ... шыға
отырып, өткізілген өнімнің рентабельділігі 2004 жылы -43,1%-ды, 2005 жылы –
69,9%-ды құрады.
Басқа да өткізулердің нәтижесі 2005 жылы 612054 мың ... ... 627771 мың ... ... ол 2005 ... ... ... көп.
Осылайша, 2004 жылдың баланстық пайдасы 2180559 мың теңгені, ал 2005
жылы 2452627 мың теңгені құрады (өткен жылдың деңгейінен 112,5%).
Қызмет ... ... ... ... ... ... болады: «Южнефтегаз» АҚ негізгі қорлары
жұмыс істеп тұрған жеткілікті түрдегі тұрақты кәсіпорын, және ең ... ... 1 ... 0,69 ... ... ... және өзін-өзі
қаржыландыру мәселелерін өзі шеше алады.
2.2 «Южнефтегаз» АҚ жұмысшылардың еңбек ... ... ... АҚ ... мен ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық және кәсіби қатынастарды реттеу кәсіподақ комитеті ... ... АҚ ... ... мен АҚ ... ... ... президент
арасындағы Ұжымдық Келісім арқылы жүзеге асырылады, және ол АҚ ... ... ... ... үшін ... болып табылады. Ұжымдық
Келісім өз күшіне қол қойылған күннен бастап енеді және жыл бойы ... АҚ ... ... ... ... ... болып компания қаражаттары табылады. Тұтыну ... ... ... ... Ережемен және Қазақстан Республикасының ... ... қоры ... ақы қоры мен таза ... ... ... ақыны
төлеу қоры бойынша 840230 мың теңге жұмсалды, ал жоспарлысы 739402 мың
теңге болатын. ... ақы ... ... ... ... 100828 мың ... ол жоспарда көрсетілмеген жұмыс орындарының ... ақы ... ... ... ... ... ... – 53861
теңгені құрайды, ал таза пайдасы – 20946 теңге.
Орташа айлық жалақы ... ... ... емес ... арасында келесідей үлестіріледі:
еңбек ақы төлеу қорынан - 87% және сәйкесінше 13%, таза пайдадан -85% ... ... айта ... бір ... ... персоналдың саны
жұмыс істейтіндердің жалпы санынан 85% құрайды.
Өнеркәсіптік-өндірістік персоналдың ... ... ... ... құрады, өнеркәсіптік емес ... - 37560 ... ... ... ... ... ... 46% құрайды,
яғни өнеркәсіптік емес персоналдың ... ... ... ... ... орташа айлық жалақысы – 97919 теңге (ӨӨП ... ...... АҚ бойынша 2005 жылғы жұмысшылардың орташа айлық
жалақысы
|Цехтар ... ... ... |
| ... ... ... , ... |
| ... адам | ... МГӨЦ |121 |71706 ... МДКЦ |58 |66423 ... |177 |65786 ... және СКЖБ |67 |69788 ... ... |123 |63456 ... ҚЖІК мен ... |80 |63291 ... Құмкөл цехындағы ЖС және |60 |58776 ... | | ... ... ... ЖС |50 |56974 ... К | | ... |736 |64525 ... ... ... ... санында пластты қысымды
ұстау цехының үлес салмағы ең үлкен -24%, ... ... ... ... ... ... – сәйкесінше 17% және 16%, ал жылу және
сумен қамтамасыз етудің және ... ... үлес ... ең ... ... ... айлық жалақысы - 64525 теңге, өнеркәсіптік-
өндірістік персоналдың орташа айлық жалақысының 79,4 %, ал ӨАБ ... Ең ... ... ... мен газ ... ... ... (71706
теңге) және ол жалақысы кесімді нысанда төленетін және еңбектің ең ... қиын ... ... ... жұмысшылар жұмыс істейдітіндігімен
түсіндіріледі.
Жұмыс уақытының қорын пайдалануды талдау 3-кестеде көрсетілген.
Бұдан көрініп тұрғандай, жұмыс уақытының ... ... ... ... саны мен ... календарлық жұмыс күндерінің
арасындағы айырма) 2005 жылы 328900 адам-күнін құрады, ол 2004 ... 82300 ... көп және ол ... ... көбеюімен
түсіндіріледі.
3-кесте – «Южнефтегаз» АҚ ... ... ... ... ... аты ... |2004 жыл |2005 жыл |
| ... | | ... ... саны ... |975 |1300 ... | | | ... ... саны ... |355875 |475800 |
|Календарлық жұмыс емес күндерінің |  |110175 |146900 ... | | | ... ... ... |  |245700 |328900 ... | | | ... бір ... бойынша жұмысқа |  |27037 |45770 ... | | | ... ... ... |526 |303 ... түрде жұмыс істегені............| адам |218137 |282827 |
| ... | | ... ... ... ... |8,2 |8,2 ... | | | ... ... ... |  |8,15 |8,17 ... | | | ... ... қолда бар қоры 2005 жылы 283130 адам/күнін ... ... қоры мен ... бір ... бойынша жұмысқа келмеу
арасындағы айырмашылық), 2004 жылы – 218663 адам-күнін ... ... ... қоры 2005 жылы 282827 ... ... бар қор мен жұмыс
уақытының жоғалтулары арасындағы айырмашылық), ал 2004 жылы 218137 ... ... Бұл ... ... ... келесідей қорытындылар
жасауға болады: жұмыс уақытының календарлық қорын ... ... ... жылы 0,88, ал 2005 жылы 0,86 ... ... төмендеді), жұмыс
уақытының қолда бар қорын пайдалану коэффиценті 2004 жылы 0,99 және ... да ... ... яғни ... ... ... түрде (жұмыс
уақытының пайдалы қорын жұмыс күнінің нақты ұзақтығына көбейту) 2004 жылы –
1777817 және 2005 жылы – 2310697 ... ... ... балансын
пайдалануды талдау көрсеткендей, бір жұмысшыға ... ... ... ... жылы 0,29 адам-күнді құрады, ал өткен жылы 0,54 адам-күн болған, ол
еңбек тәртібінің жақсарғанын және ... ... ... ... ... АҚ-да еңбек ақы төлеудің екі нысаны қолданылады:
бригадалық-кесімді және мерзімді-сыйақылы. Бірінші нысан ... тек ... ... ... негізгі цехтарының жұмысшыларына және скважиналарды
капиталды жөндеу және пласттардың мұнайды ... ... ... ... бір ... төленеді. Қалған персоналға мерзімді
түрде төленеді.
Кәсіпорында 20 ... ... тор ... ... ... ... мен айлықтар 41 сағатқа тең жұмыс аптасының
қалыпты ұзақтығын есептеуден шыққан.
Нақты жалақыға шығындар ... ... алу және ... ... ... өндірістік қызметтің көрсеткіштерін ынталандыру
үшін еңбек ақы үш құраушының суммасы ретінде ... ... ... ... қызметтің нәтижелері бойынша сыйақылар;
3) еңбек заңнамасымен негізделген және еңбек қызметімен байланысты ... ... ... тыс ... демалыстарды, мейрам күндерін
және т.б. төлеу).
Жалықының тарифтік ... ... ... ... ... ... ... шеберлігі үшін тарифтік ставкаға деген қосулар;
3) еңбек ... үшін ... ... ... ... АҚ жұмысшыларының бірегей тарифтік торы 4-кестеде
көрсетілген.
Аталған кестеден көрініп тұрғандай, ... ... ... ... ... 6 разрядты тарифтік тор қарастырылған. Кесімділердің
разряд диапазоны 1,19:2, ал ... 1,1: 1,53. ... ... ... ... басшысының айлығын (20 разряд) оның тарифтік
коэффицентіне бөлінуімен анықталады: ... ... ... = ... = 21261 ... – 2005 ... ... АҚ жұмысшыларының бірегей тарифтік торы
|Разряд ...... |  |
| | ... |күн |ай ... ... ... |4 |6,144 |49,152 |1062,9 ... үшін | | | | |
| |8 |12,288 |98,304 |2125,8 |
| |12 |18,432 |147,456 |3188,7 |
| |16 |24,579 |196,608 |4251,6 ... ... |20 |22,3 | | ... кәсіпорында жұмыстардың барлығы ... ... ... 4 деңгейін бөліп көрсетеді: ауыр - 4% ( ... ... ... - 8% ... аса ауыр - ... өте ... - 16%.
Зияндылықтың өсуіне байланысты пайыз, сәйкесінше қосымша
төлемдердің ... ... ... ... ... ... разрядтар мен
кәсіптер үшін зияндылықтың қосымша төлемдерін анықтау үшін ... ... ... және ... ... 153,6 теңгеге тең болды, және
ол еңбектің дұрыс жағдайларындағы мұнай өнеркәсібі жұмысшыларының ... ... ... ... ... ... ретінде анықталады.
Күндік қосымша төлем сағаттық қосымша төлемді 8 сағатқа ... ... ... ... ... ... 21,6 ... немесе сағаттықты 173
сағатқа көбейткенге тең болады. ... ... ауыр ... үшін
қосымша төлем былай анықталады:
153,6 × 0,04× 173 = 1062,9 ... тең ... ... үшін ... ... ... 4251,6 ... және 4%-ға тең зияндылық дәрежесі үшін айлық қосымша төлемге қарағанда
4 есе жоғары, ал ол 1062,9-ға ... ... ... үшін ... ... ... ... жұмыс
істелген сағаттар санымен анықталады, ол 22,3 теңгеге тең. Сағаттық қосымша
төлем еңбектің дұрыс ... ... ... жұмысшыларының 3
разрядының тарифтік ставкасының 20% ретінде анықаталады, ол 153,6 ... яғни ... ... ... бір ... үшін қосымша төлем:
513,6×0,2 =30,7 теңге.
Еңбектің ауыр және зиянды жағдайлары, еңбектің аса ауыр және ... ... ... ... ... үшін ... тарифтік
ставкаға деген қосымша төлемдер тек осы жағдайларда нақты болу уақыты үшін
есептеледі.
Қосымша ынталандыру, жеңілдіктер, ... ... бір ... ... ... және ... да қарастырылмаған төлемдер АҚ
жұмысшыларына кәсіпорынның ... ... ... ... кәсіпорынның жұмысшылары үшін 15%-ға тең аудандық коэффицент
және барлық төлемдерімен тарифтік ставканың 25%-ын құрайтын ... ... ... біріктіргені үшін орнатылған негізгі ставкаға деген
қосымша төлем қарастырылған, ол 50% -ға ... және ... ... ... үшін жұмыс уақытынан тыс
сағаттарды төлеу Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына ... ... күні ... екі ... түрде төленеді:
кесімділерге – екі еселі кесімді бағалар үшін;
мерзімділерге – екі еселі сағатты немесе күндік ставка мөлшерінде.
Мейрам күні ... ... ... ... ... оған демалыстың
басқа күні берілуі мүмкін.
«Южнефтегаз» АҚ кесімді еңбек ақыны ... ... ... жүйе ... тек ... мен ... өндірудің жұмыс цехтарының
жұмысшыларына және ... ... ... ... ... төленеді. Кесімді жұмысшылардың саны 95 адамды құрайды, ол
жұмысшылардың жалпы санының 13%-ын ... ... ... ... және оны ... ... ... үрдісін мұнай мен газ өндіру цехының Ибраевтың кешенді бригадасы
мысалында қарастырайық. ... ... 9 ... ... жұмысшылар
разрядының диапазоны 2-4.
Кесімді жұмыс істеу мен сыйақыға еңбектік қатысу коэффицентін (ЕҚК)
орнату кезінде ... ... ... есептеу келесідей түрде
өткізіледі (6-кесте):
1) бригаданың әрбір мүшесінің ... ... ... ол ... ... ... ... нақты жұмыс істелген уақытына
көбейтеміз:
1. Пушилин Р. 189,3× 177 = 33506 ... ... А. 210,9× 177 = 37329 ... ... Р. ... = 21971 ... ... ... ... мен ... бөлу үшін ... көрсеткіштерді
анықтаймыз, ол үшін әрбір жұмысшының тарифтік жалақысы (7гр) ... ... ... ... ... орнатылған шамасына
көбейтіледі (гр8).
1. Пушилин Р. 33506× 1,1 = 36856 ... ... А. 37329× 1,5 = 55993 ... Ахметов Р. ... = 24168 ... ... алынған нәтижелерді сомалап, 238379 теңгені аламыз.
3) 2 пунктта алынған сумма бірлігіне келетін бригаданың ... ... мен ... ... (12топ: 11топ):
102485,3: 238379 = 0,429 теңге.
4) әрбір жұмысшыға есептелетін кесімді жұмыс істеуі мен ... ол үшін ... ... ... ... ... ... мен сыйақыны аныққтау үшін пайдаланылатын есептеу шамасына
көбейтіледі:
1. Пушилин Р. 36856× 0,429 = ... ... А. ... = ... ... Р. ... = ... әр ай үшін ... ... ... ... ол ... жалақысының суммасы оған есептелген кесімді ... ... ... ... ... (гр.7 + гр.12):
1. Пушилин Р. ... = ... ... А. ... = ... ... Р. ... = ... ... ... есептелген: 49317,2 +61349,9 +....... +32339 =
348074,3 теңге.
Талдаудың берілгендерінен кесімді жалақыны бөлу тарифтік ставкаға
яғни разрядқа, ЕҚК мен ... ... ... ... байланысты.
«Южнефтегаз» АҚ жұмысшыларының мерзімді ... ... ... ... ... ... ... басымды болып табылады. Ол
бойынша жұмысшылардың көбісіне жалақы төленеді: ... ...... ... слесарь-жөндеушілер, еден
жуушылар, участоктардың жұмысшылары – тауарлы операторлар). ... үлес ... ... ... санында 87%-ды құрайды.
Жұмысшылардың мерзімді жалақысын ұйымдастыруды талдауды кешенді
дайындау мен мұнайды қотару цехінің жұмысшылары ... ... ... ... диапазоны – 3-5. Мерзімді-жұмысшылардың еңбек ақысын
төлеу үшін ... ... тор ... ... 6 разрядтар
қарастырылған.
Нақты жұмысшының – 5 разрядтағы электромонтер А.Есимовтың жалақысы
есептелген. Тарифтік тордағы ... ... ... ... тор ... ... ... электромонтердің еңбек жағдайлары аса ауырға жатады, осыған
байланысты жұмысшының айлық тарифтік ставкасының 12%- на тең қосымша ... ... × 0,12 = 3648,3 ... ... А. ... ай ішінде түнгі уақытта 6 сағат жұмыс
істеді деп алайық. Мұндай жағдайлардағы жұмыс үшін ... 22,3 ... ... төлем қарастырылған, яғни
6 × 22,3 = 133,8 теңге
Осылайша, тарифтік торға сәйкес ... ... мен ... ... сомалай отырып, аудандық коэффиценті (40%) есептеу үішн ... ... ... 5 ... ... ... ... келесідей
түрде болады:
(30403 +30403 × 0,12 +6 × 22,3) × 1,4 = 39250 теңге.
Мерзімді жұмысшыларға сонымен қатар кәсіби шеберлік үшін ... ... ... ... Ол ... ... ... қамтамасыз
ететін жұмысшыларға қатысты:
- орындалған жұмыстардың жоғары сапасы кезіндегі ... ... ... ... операцияларды меңгеру, өндірістік қажеттілік
жағдайындағы оларды нақты орындау;
- еңбек, өндірістік және технологиялық тәртіпті ұстану.
Мысалы, пластты қысымды ... ... ... 4 ... ... ... ... олардың бреуінің тарифтік ... ... ... ставкасынан (21706) 5%-ға артық.
Негізгі жұмыстан босатылмаған кесімді жұмысшылар мен мерзімді
жұмысшылар қатарындағы ... 15 ... ... жұмысшылар саны бар
бригадаға басшылық жасаса ... ... -15%, ал ... көп ... - ... ... ... бір ай ішінде немесе орнатылған нормативтік
тапсырмаларды орындаған кезде ғана төленеді. Бригаданы арнайы маман (шебер
немесе участок бастығы) ... ... оған ... ... жасағаны
үшін қосымша төлем төленбейді.
«Южнефтегаз» АҚ жұмысшыларына сыйақыны ... ... ... негізгі нәтижелері бойынша «Южнефтегаз» АҚ-да жұмысшыларға сыйақы
төлеу президентпен бекітілетін Ережеге сәйкес жүргізіледі.
Мұндай ереже әр жылы ... және оның ... ... бар:
- өнімді тасымалдау және өнім сапасының техникалық деңгейін арттыру
бойынша ... ... және ... ... ... өнімділігінің өсуі;
- өнімнің (жұмыстың) өзіндік құнын төмендету;
- барлық материалдық ресурстардың экономиясы.
Жұмысшыларға сыйақы төлеу қалдық құны ... ... ... орындау есебінен тұтыну қорынан жүргізіледі.
2005 жыл үшін ... АҚ ... мен газ ... цехының
жұмысшыларына сыйақы төлеу мөлшері мен ... ... ... - ... АҚ мұнай мен газ ... ... ... ... ... мен негізгі көрсеткіштері
| ... ... ... |Сыйақы мөлшері (тарифтерге %) ... ... ... бойынша жоспарды| ... |30,0 ... ... өндіру бойынша айлық |2,5 –тен жоғары, бірақ 20,0-ден ... ... ... ... ... ... |
| 3. ... қауіпсіздігі және |25-тен жоғары, бірақта 60-тан ... ... ... ... ... ... ... 3 разрядты Ещанов Р. деген жұмысшының айлық жалақысы 39624,8
теңгені құрайды. Ол мұнайды өндіру бойынша ... ... яғни ... тарифтік жалақыдан 30% мөлшерінде сыйақы есептеледі:
39624,8 × 0,3 = 11887,4 теңге. Ещанов Р-дың ... ... ... ... 39624,8 + 11887,4 = 51512,2 ... есептеу үшін негіз болып бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... болып ең
аз материалдық және еңбек шығындарымен еңбектің ... ... ... ... ... ... деген жұмысшылардың ... ... ... ынтаны, шаруашылық өзіндікті жан-
жақты дамыту табылады.
Сыйақы ... ... ... бір ай ... нормаланған
тапсырманы орындау шартымен натуралды сипатқа ие болатын участокпен, ... ... ... ... ... ... коэффицентін қолдана отырып, тұтыну қорынан
сыйақының жалпы сомасының бригадаға ... ... ... ... ... жеке ... оның мөлшері сыйақының орнатылған
мөлшерінен артуы мүмкін (бригада бойынша жалпы сыйақыны көбейтпеген кезде).
Жұмысшылар үшін арттырушы ... ... ... ... ... ... ... аралас кәсіптер бойынша жұмыстарды
орындау, құрал-жабдықты тиімді пайдалану, жоғары кәсіби шеберлік).
Төмендетуші факторлар келесідей ... ... ... ... ... қауіпсіздігінің ережелерін бұзу, жұсмыстан ерте
кету.
Осылайша, сыйақыны талдау көрсеткендей, ... ... ... ... бар, ... ең бастысы ол өндірістік сандық
көрсеткіштерін орындау.
«Южнефтегаз» АҚ ... ... ... ... ... төлейді, ол он үшінші айлық деп аталады. Жылдық сыйақыны есептеудің
негізі болып жұмыс стажы табылады. 3 жвлдан төмен ... бар ... ... ... ... үшін ... ... жылдан 6 жылға дейін – 1,3;
6 жылдан 20 жылға ... - ... ... ...... ... құны деп 0,06 теңге белгіленді. Төмендетуші
факторлары болмаған ... ... ... жыл бойынша жалақы сомасының
және коэффицент сомасының туындысымен анықталды; сосын сыйақы сомасы ... ... ... Т. ... және газды өндіру бойынша оператор)
кәсіпорында 6,8 жыл істеді (яғни 1,7 коэффицентімен 0,102 ... ... ... ... 255283,2 ... ... сәйкесінше, алатын
сыйақысының сомасы 255283,2 × 0,102 × 2 = 26038,8 × 2 = 52077,7 ... ... ... ... ... ... АҚ қолданылатын жалақы жүйесінің тиімділігін талдауға өтейік.
Қолдағы берілгендерден шыға отырып, ... ... ... ... табылатынын және 97919 теңгені құрайтыны көруге болады, ... ... ... ... 67303 теңгені құрайды, (ӘБП айлық
жалақысынан 68,7%)., мерзімді жұмысшылардың айлық жалақысы 61746 ... ... ... 63%). Бұл ... ... мен ... ... үлкен дифференциациясын білдіреді.
Мерзімді жұмысшылардың орташа айлық жалақысы кесімді жұмысшылардың
айлық жалақысының ... ... ... ... ... ... ... ақысын төлеудің кесімді жүйесі табылады, мерзімді
еңбек ақы ... ... ... ... ... орындамайды.
3. НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ЕҢБЕК АҚЫ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Еңбек ақы ... ... шет ел ... ... ақыны төлеу және оған қатысты сұрақтарды шешу үшін
біз шетелде еңбек ақыны төлеу тәжірибесіне сүйенуіміз ... ... ... ... ... қолданудың үлкен
тәжірибесі жинақталған. Жекелеген елдердің ... ... ... ...... ... ... – жұмыс тәжірибесі және
рационализаторлық үшін төлеммен, Ұлыбритания – жеке контракттар ... ...... ... ... - өмір сүру құнының өсуімен
байланысты үстемелерге және салалық тарифтік мөлшерлемеге коллективті ... ... Бір ... ... ... ... тиімділігін
жоғарылатуға жалпы мақсатталуы байқалды.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде кәсіпорын ... ... екі ... ... ... ... ... күші сапасының жоғарлауын ынталандыру;
Өндіріс тиімділігін өсіруді ынталандыруға бағытталған жүйелердің ішінде
алғашқы орындардың бірі ... ... ... ... жатады. Мысалы, Германияда тарифтік мөлшерлемелерді жоғарылату
туралы ұжымдық келісім шарттар жасаған кезде ... ... ... өсуі туралы жасалынатын әкімшілік ... ... ... дамыған капиталистік елдерде еңбек өнімділігінің өсуі
үшін, шикізат пен ... ... ... жұмыс уақытын толық
пайдаланылғаны және т.б. үшін сыйақы берудің әртүрлі жүйелері ... беру ... ... ету ... ... ... ... материал және т.б. шығындарының активті (алдын ала
келісілген) деңгейі мен ... ... ... ... ... Осы ... ... сыйақының шамасы айлық
жалақының 5-10% құрайды.
Сәйкес ... ... ... ... ... туралы
келісім шарттар) бекітілген және алдын ала ... ... ... ... қол ... үшін сыйақы берудің арнайы жүйелері
де қолданыс табады. ... ... ... ... ... ... ... кәсіподақтардың арасында өнімділік
туралы келісім шарт жасау тәжірибесі негізделген. Бұл ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуінен түсетін түсім сәйкес пропорция
бойынша ... мен ... ... бөлінеді, бұл тікелей
өндірістік шығындарды көбейтпей, еңбекақыны жоғарылатуға мүмкіндік береді.
Капиталистік елдер жеке ... ... ... ... ... ... бас тартып жатыр. Бұл бір ... ... ... ... ... өндірістік үрдістегі жеке жұмысшының
үлесін анықтау өте күрделі болып келе жатқандықтан, ал ... ... ... ұжымдық ішіндегі бірігіп жұмыс істеуді, оның мүшелерінің қайта құруға
және ... ... ... өнім ... мен ... ... ... ынталандыру мәселелері бірінші орынға жылжығандықтан.
Осы жерден еңбекақы төлеудің мерзімдік формасына бағытталу шығады, ... ... ... дәрежесі, шикізат пен ... ... ... яғни топ ... және ... ұжым ... көрсеткіштері дәрежесін есепке алу жатыр. ... таза ... ... Мерзімдік форманың барлық жүйелері нормативтік
негізде базаланады, бұл оның әрекеттілігін жоғарылатады. ... ... ... ... ... ... жалпы азаюы байқалады.
Швецияда қызметтің жалпы нәтижелерімен байланысты ... ... ... ... ақы төлеудің дәстүрлі форамалары өзінің мәнін
жоғалтып алады, топ деңгейіндегі өндірістік ... ... ... ... беру ... күш ... ... ұйымдастырудың икемді формаларына басқа
мамандықтарды біріктіріп орындағаны үшін және өзіне ... ... үшін ... көп көңіл бөледі. Сәйкесінше жалақы құрылымында
психологиялық ... және ... ... ... оның ... ... қызмет етуін қамтамасыз ету үшін жауапкершілік сияқты факторлар
ескерілу керек.
Францияда қатаң индексациядан бас ... және ... ... ... және жеке өнімділікті ескеру ... ... ... ... Бұл ... минималды жалақы әлі күнге ... ... ... базасында жалақы қорын фирманың
экономикалық нәтижелерімен тікелей байланыстыру қарастырылады. Практикалық
аспап ... ... ... коллективтік келісім шарттар табылады.
Ынталандырушы әсері төмендеп кетпес үшін, кейбір кәсіпорындар ... ... ... керек нақты мақсаттар тізімімен толықтырады.
Францияда жалақыны жекелеу ... ... сай ... ... ... Жеке шығарым үшін төлем;
2) Кепілденген минимумнан (80%) және айнымалы ... (20%) ... ... тәжірибеде соңғы 10-15% ... ... ... ... ... ... ... басқарудың барлық деңгейінің
мамандарын осылай атайды) еңбекақы төлеудің жалақы деңгейінің жалпы
жоғарылауына тәуелділігі ... ... және ... ... ... ... ... және бөлінген құралдарды ... көп ... ... келе ... ... белгіленген бөлігі қызметкердің біліктілігіне байланысты, ал
айнымалы бөлігі бір ... цех, ... ... ... ал екінші жағынан қызметкердің жетістіктеріне байланысты
болғандағы формасы.
Жалақыны ... ... ... қосымша үстемелердің барлық түрлерін
пайдалана алады, натуралды түрдегі төлемдерден бастап кәсіпорынның акциясын
сатып алуға дейін. Жалақыны ... ... ... ... ... ... өндіріске қосқан жеке үлесі есепке алынады.
Жалақы ... ... ... үшін жүйесін де пайдаланады.
«Қызметкерді бағалау» жүйесі ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге жалақыны анықтауға ... ... ... ... ... орындау, ақау
деңгейі, жұмыс уақытын пайдалану) және тұлғалық (бастамашылдық, еңбекті
және ... ... ... ... үшін ... ... коллективте жұмыс істеу қабілеті) бола алады.
Қызметкердің қызметін бағалау әдістері әртүрлі: ... ... ... ... ... ... жұмысының нәтижелері бойынша
топтау. «Қызметті бағалау» әртүрлі елдерде кең қолданыс ... ... ... ... ... үшін оның негізгі
кадрлық құрамын жоспарлау және қалымтастыру мақсатымен кең пайдаланылады.
Ол АҚШ, ... ... ... ең көп ... ... және ... оның ... бірнеше саламен шектеледі.
Жапония мен Австралияда мүлде жоқ. Жұмысты бағалау – қызметкердің ... ... ... жалақы иерархиясын жүйелі түрде ... ... ... оны ... талап ететін нормалы ... қол ... ... мен салыстыруға сүйенеді. Бірақ бұл ... ... ... ... мен тырысулары ескерілмейді.
Қызметкердің қаржылық қатысуының әртүрлі формалары олардың ... ... ... ... ... жоғарғы тиімді
жұмысқа ынталандырады, бұл соңнда пайданың, еңбек өнімділігінің өсуінде
көрінеді. ... ... ... ... өте ... Себебі,
қызметкерлердің арасында ... ... ... ... өндіріс
тиімділігіне ғана тәуелді емес, сонымен қатар ол ... ... да ... деңгейі, тарату нарығындағы үлесі, шикізатқа,
отынға, материалдарға бағаның өзгеруі), яғни ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қоятын талаптары
келесідей: қатысу кепілділігі; бөлу қорының жалақы ... ... ... ... бойынша бонустар негізгі жалақының бір бөлігі
болмауы тиіс); барлық қызметкерлерге олардың жұмыс ... және ... ... ... әрқайсысына сәйкес марапаттаулар беру;
акционерлік қорларды құру зейнетақылық қор қаражаттарының есебінен жүзеге
асырылмау керек.
АҚШ кәсіпорындарының (ірі және ... ... ... ... ... ... ... барлық жұмысшылар үшін пайдаға қатысу
- 22%, акцияны жеңілдікпен сату - 30%, ... ... ... ... ірі және орташа жеке фирмаларындағы табысқа қатысу ... ... ... ... ... көрсетеді: олардың
көпшілігі (13%) кейінге қалтырылған төлем жүйесінің ... ... ... ... ... қызметкер зейнетақыға шығар
алдында ... ... ... ... бір ... ... ... берілу
шартымен салынады; қызметкерлердің 1%-ы қолма-қол төлеу жүйесіне қатысады,
ол бойынша барлық тиесілі пайда ... ... 2% -ы ... ... ... ... ... (персоналды дамыту) ынталандыру
келесілерге бағытталған [29]:
1. жалдау бойынша кадрларды тарту және таңдау;
2. кадрларды ... ... ... кәсіпорынға кадрларды бекіту;
4. кәсіпорындарда сәйкес ұйымдастырушылық-техникалық және әлеуметтік-
экономикалық еңбек жағдайларын жасау;
5. ... ... ... ... ... ... ... өнімділігінің өсуін ынталандыру мен жұмыс ... ... ... тығыз өзара байланыс бар. Қазақстанның
нарықтық экономикаға өтуі ынталандыру жүйесін ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеуді ұйымдастыруды жетілдіру жолдары
Ең алдымен бұл жерде белгілі бір жұмысшы категориясы үшін ... ... ... ... ... Ол ... ... тиімділігін
қамтамасыз ету үшін белгілі бір жұмысты орындауда жұмысшының бойында болу
керек қасиеттер, білімдер және дағдылар тізімі кіру ... Бұл ... ... әр ... болу керек, яғни сол лауазымға сәйкес келу керек.
Осындай модельді шығару жұмысшылардың бойындағы қасиеттердің көбеюіне
әкеледі және ... ... және ... ... таңдауға көмектеседі.
Ол модельге мынадай критерийлер кіруі мүмкін: .
-жұмысқа және өндіріске бейімделуі;
-жұмысқа күнделікті ... ... ... сақтау;
-құрылғыларға дұрыс қатынасу;
-әріптестік;
-сенімділік;
-жауапкершілік;
-денсаулық;
-бастамашылдық;
-ұқыптылық;
-жұмысты жақсы білу;
-жұмыс сапасы;
-орындалған жұмыс ... ... ... сақтау;
-жанжақтылық;
-кез келген тапсырмаға кірісуге дайындығы;
-тапқырлық;
-өте жақсы тәртіп;
-ескертусіз жұмыс ... ... ... ... ... ... көп ... керек.Себебі, жұмыс нәтижесін бағалау арқылы сәйкес жұмысшының
жалақысы анықталады. Ал ... ... ... ең ... мақсаты болып
табылады. Сондықтан еңбек нәтижелілігін бағалау ... да ... ... ... қатар көп шығынды қажет етпеу керек және мүмкін ... мен ... ... ... ... жұмысының нәтижесін бағалаудың объективтілігін
қамтамасыз ету үшін тәжірибеде ЭЕМ-ны қолдану керек. Яғни ол ... ... ... ... тұру ... және ... ... белгіленіп отыру керек. Мысалы, Ахметов жұмысқа қанша рет кешікті,
қанша рет келмеді, қанша рет жұмысты уақытысында ... ... ... ... және ... ... ... беру коэффициентін анықтаудағы
жағдайларды ескере отырып жалақысынан алып тастау керек, ... ... ... ... осы ... егер жұмыстан тыс уақытта қалып, өз
міндетіне жатпайтын жұмысты орындаса ... есеп ... ... ... ... оны да ... белгілеп алып жалақы бергенде ескерілсе,
бұл жұмыс ... ... ... ... етіп ... ... қатар қызметкерді еңбек өнімділігін арттыруға
ынталандырады.
Менің ... бұл әдіс ... ... ... ... Себебі егер кадрлар бөлімінде қызметкерлер мен жұмысшылардың
еңбек нәтижелілігін бағалап отыруға ... ... тобы ... ... ... ... ... керек, және ол адамдардың жеке ... ... ... ... ... қалады. Ал ЭЕМ арқылы бағалау
жүйесін енгізсе, оны ... ... және ... ... ғана шығын
жұмсалады.
Сонымен қатар көптеген оқу құралдарын ... ... ... 3-5 ... бір рет ... тұру ... деп жазылған.
Аттестацияны 3-5 жылда бір рет қана ... оны ... ... түрде
жүргізіп тұру керек.
Яғни басшылар мен мамандарды бағалауда ... ... ... онда ... тұрақты түрде жүргізіліп тұрады.
Егер аттестациялау жиілігі өзгерсе, мысалға жылына 1 рет немесе 2 рет
жүргізіліп ... ... онда ... ... ... әсер ететін Персоналды басқару құралы ... ... ... қатар аттестацияның нәтижелері мен ... ... ... (қозғалу, өсу) арасында және еңбек нәтижелері мен оны
төлеу арасындағы тығыз байланысты қамтамасыз етеді.
Еңбекті ынталандыру тиімділігін ... ... ... ... маңызды.
Еңбек ақы төлеуді ұйымдастырудың қарастырылған шетелдік тәжірибесінің
негізінде Франция кәсіпорындарында қолданылатын еңбекақы ... ... ... ... ... еңбек мамандары еңбекті мотивациялау үшін оптималды
жағдайлар жасау мақсатымен еңбекақы төлеу жүйесін тұрақты ... ... ... Ұзақ ... бойы бұл ... ең ... дәрежеде кесімді
еңбекақы төлеудің қағидалары сәйкес келеді деп саналды. ... ... ... ... орындаушы төменгі деңгей орындарында жеке еңбек
нәтижелерін қосымша есептеумен бірге ... ... ... ... оң тәжірибеге қол жеткізілді. Бұған жеке еңбек нәтижелілігін
бағалау ... ... ... қатар коллективтік пайда түсіру
процесіне жеке тарту, қатыстыру ... ... ... қол ... кезде Францияда еңбекақы төлеудің ең көп ... ... ... ... бұл еңбек нәтижелері үшін өтемақы туралы мәселеде теңдікті
білдірмейді. Тіпті, еңбекақы төлеуді ұйымдастыруды жетілдіру оны ... ... ... яғни өнімділік пен оны төлеу арасында тікелей
тәуелділік бар. Кесімдік формамен ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар, жұмыс орнындағы кейбір ... да ... АҚ ... жеке ... ... бар ... айта кету
керек, онда кәсіпорында еңбекті және ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлері мен жұмыс берушінің
барлық құқықтары мен міндеттері айтылады. Бұл «Южнефтегаз» АҚ-нда ... ... ... оң момент болып табылады, себебі жеке еңбек
шарт ... ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Қазіргі кезде «Южнефтегаз» АҚ-нда еңбекақы төлеудің дәстүрлі формасы
қолданылады: мерзімдік. Бірақ ... ... және ... төлеудің басқа
жүйелерін қолданудың дүниежүзілік тәжірибесін ескере ... ... де, ... үшін де ... ... ... жүйесін ұсынуға
болатын еді. Тарифсіз жүйені келесі белгілер сипаттайды:
-Қызметкердің ... ... ... ... ... ... жалақы қорымен тығыз (толық) байланысты
(бұл жерде тарифсіз жүйелер еңбекақы төлеудің ... ... ... қызметкерге оның квалификациялық деңгейін ... осы ... ... ... ... немесе
қызметкерлер тобының алдындағы еңбектік іс-әрекетінің деректері бойынша
жалпы еңбек нәтижелілігіне қосқан ... ... ... ... ... ... тағайындайды.
Тарифсіз вариантта әр қызметкердің жеке жалақысы жалақының бүкіл
коллективтің тапқан жалақысының қорындағы оның ... ... ... ... ... үшін ... ... күшейту керек. Бірақ пайдаға қатысу рационализаторлық үшін
сыйақы, еңбек тәжірибесі үшін қосымша төлем, икемді ... ... ... ... ... және т.б. ... мотивациялаушы позициялар
қосымша мотивацияларға жатады, және ... ... олар ... ... ... ... ... талап етеді. Осындай
мотивациялаушы элементтер еңбек өнімділігіне тек ... ... әсер ... ... ... ... ... себебі кәсіпорын қызметінің
соңғы технико-экономикалық көрсеткіштерінің, атап айтсақ таза табыс ... ... ... әсер етпейді. Кәсіпорынның басшылары
жұмыссыздықтың жоғары деңгейімен қолдана ... ... ... ... қызығушылық танытпайды. Сондықтан ұсынылған бағдарламаны
жүзеге асыру үшін кәсіпорынның өзінің тиімділігін жоғарылату ... ... ... ... деп оны дамыту бағыттары,
шығындардың өсу темпімен салыстырғанда ... ... ... темпін қамтамасыз ететін қозғалыс аталады.
Кәсіпорынның шаруашылық байланыстары оның өндіріс тиімділігіне үлкен
әсер етеді, және де ... ... ... ... материалдармен,
шикізаттармен, энергиямен, іріктеуші бұйымдармен, аспаптармен, құралдармен,
құрылғылармен, ... ... яғни ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бойынша байланыстар ойнайды.
Шығарылған өнімнің жоғары сапасын сақтап қалу үшін ... мен ... ... ... ... түрде бақылап отыру
керек.
Кәсіпорында еңбекақы төлеуді жетілдіру үшін біріншіден кәсіпорыннң
табысы, тиімділігі жоғары болу ... ... ... ғана еңбекақы өседі деп
айта аламыз. 2005 жылмен 2004 ... таза ... ... ... ... ... өткізілген өнімнің 1 теңге ... ... ... ... барлығы еңбекақының өсуіне оң ... 2006 және 2007 жж ... ... өзгерістер байқалатын
болса, онда кәсіпорын еңбекақы жоғарылайды. Оны ... жж ... ... ... ... |2004ж. |2005ж. ... |2006ж% |
| | | |жам ... ... ... |8,9 |12,1 |18,5 |135,9 |152,6 ... % | | | | | ... ... |84,01 |285,96 |997,5 |340,9 |350 ... ... | | | | | ... ... жылдан жылға кәсіпорын рентабельділігі 35,9 % және
52,6 % өсіп тұр. ... ... таза ... да өсуі ... – сурет - Өндіріс рентабельділігін болжау
Осы көрсеткішке сүйене отырып еңбекақы қорының және ... ... ... ... көңіл аударайық.
8 – сурет – Еңбекақы қорын ... ... ... ... ... өсу айқын көрінеді. Бұл кәсіпорын
үшін өте тиімді және оң ... Егер ... қоры ... ... ... да ... біз жоғарыда айтып кеткендей бұның барлығы тиімділікке байланысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Еңбек ақы – бұл ... және оның ... ... физикалық және
рухани қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, жұмыс күшінің ұдайы өндірісін
қамтамасыз ететін тұтыну заттары мен қызметтердің құнына ... ... ... бағасы.
Қазақстан Республикасында еңбек ақы төлеудің сәйкестігін талдау керектігі
туындайды, соның ішінде, республиканың салалары мен аймақтарында.
Мемлекеттің жалақыны аймақтық ... ... ... ... мен аймақтық коэффициенттерді белгілеуді анықтаудан тұратыны
белгілі, ол ... ... ... ... ... ақы ... етеді. Ал жұмыс берушілер мен жұмысшылар рөлі, олар әлеуметтік
серіктестік қағидасы негізінде жалақы ... шешу үшін ... ... ... жатыр. 2005 жылдағы еңбек ақының
жоғары ... ... ... ... (44369). Еңбек ақы төлеу
бойынша айтарлықтай бөлінетін ... ... (48338 ... және ... ... (33002 ... және 32622 ... Еңбек ақының төмен деңгейі
аймақтарға Ақмола облысы (14954 ... және ... ... ... ... ... ақы ... өзгешелігінің талдауы тағы да
республикада еңбек ақы көлемінің өзгешеліктерінің тенденциясының күшеюін
көрсетеді.
1998-2005 жылдары ... ... ... ақының 77%-ға өсуі байқалады,
сонымен қатар осы ... ... және ... ... тұтыну бағасы 46%-
ға өскен. Бұндай еңбек ақы және баға ... ... ... ақының сатып
алу қабілеттілігін 27,5%-ға өсіреді.
Орташа және минималды еңбек ақы деңгейінің динамикасын, 1998-2005
жылдар өмір сүру ... ... ... ... және ... ... арасындағы, орташа еңбек ақы мен өмір сүру минимумы арасындағы алшақтық
жыл сайын өсіп барады, 2005 жылы бұл ... ... 5,13 және ... ... жетті.
Мемлекеттен минималды еңбек ақы мөлшерін белгілеу кедейлікті жоюға
кері әсер етеді. Сондықтан, ... ... ... ... ... әсер ету шараларына, олардың экономикалық тиімділігіне кері
әсер етуін есепке ала отырып, өте мұқият қарау ... ... ... 2005 ... ... ... ... үлкен мән берілген. Онда Қазақстан Республикасындағы барлық бюджет
саласында жұмыс істейтін қызметкерлердің, яғни мұғалімдердің, ... ... ... ... Сонымен қатар минималды жалақыны
көбеетінін жеткізген. 2005 жылы бұл айтылғанның бәрі жүзеге асты, ... 9200 ... ... ... еңбек ақыны белгілеудің бүкіл жүйесі жеке жұмыс ... ... ... ақы ... ... стихиялы сипатта
жүреді, ол еңбек ақы жұмыс күшінің бағасы ... ... ... - ... ынталандырушы және реттеуші функцияларын орындауды қойды.
Еңбек ақының ынталандырушы функциясын дұрыс түсіну үшін ... әсер ету ... ... мен ... ... үшін ... ... алудың маңызы зор.
Еңбек ақы төлеуге пайдаланылатын, өндірілген өнімдегі ... ... ... шартта еңбек ақының ... ... ... ... ... жолымен де табысты ... ... ... ... ... ... тиімділігінің өсуі
негізінде қосымша өндірілген құнның қай ... ... ... ... ... ... анықтай отырып, өндірілген
өнімдегі еңбек ақы ... ... ... ... ... ... мен РФ-сы экономикасының көптеген факторларының, атап айтқаанда,
экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы, жұмыссыздықтың ... ... ... реттеудің қолданылмайтын жүйесі екі республикаға да еңбек
ақыны жоғарыда келтірілген бағыттар бойынша ... жол ... ... ... ... ... ... саласындағы
мәселелерді шешудің әдістерін көрсетуі мүмкін.
ҚР-да еңбек ақы азаматтардың игіліктерінің негізгі көзі және ... ... болу ... ... ... ... ... шешу керек:
1) кепілденген минималды еңбек ақыны нақты өмір сүру ... ... ... ... ... ал ... ... тұтыну
бюджетінің деңгейіне, содан кейін үнемді бюджет ... ... ... кәсіпорын табысын еңбек пен капитал, кәсіпкер мен жұмысшы, пайда мен
еңбек ақы ... ... әділ ... ... сала, кәсіп және аймақ бойынша минималды және орташа ... ... ... ... және әлеуметтік аядағы жұмысшылардың
еңбек ... ... ... және ... ... ... еңбек ақы мөлшері мен құрылымында инфляция қарқыны мен бағаның ... ... ... ... үй ... ... ... медициналық
қызметкөрсету, көлік және т.б. әлеуметтік қызмет көрсету шығындарын есепке
алу;
5) ... ... ... ... ... ... ... айналдыруға жол беретін, қолданыстағы заңдардағы кері әсерді жою,
еңбеккер адамның еңбек ақысына тимеу керек.
Әлеуметтік және ... ... ... үш ... ... ... және ... берушінің келісімі қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... ортақ қабылданған
халықаралық нормаларға және стандарттарға, ең алдымен адам ... ... ... еңбекті халықаралық ұйымдастыру
конвенцияларына негізделуі мүмкін. үш жақты келіссөздегі басты міндеттердің
бірі – бұл ... және ... ... нақты экономикалық жағдайды
есепке ала отырып еңбек ақыны өсірудің бағыттарын келістіру.
Өз елінің азаматы, негізгі салық төлеуші бола отырып, әрбір ... ... жеке ... ... ... жұмыс күшінің нарықтық құнына сәйкес
еңбек ақыны дер кезінде және толық алуға құқылы.
-----------------------
Орталықтанған келісім
Әлеуметтік серіктестіктің дамуы
Зауыттық тариф жүйесін ... ... ... ... ... жүйесін құру
Жалақыны болжау
Еңбек ақы төлеуді құру тұжырымдамасы
Мемлекеттік реттеу
Шет ел жұмысшы күшінің кіруін реттеу
Жалақыны салықтық реттеу
Ең төменгі жалақыны ... ... ақы ... ... заңнамалық базасын құру
Еңбекақыны мемлекеттік реттеу
Сәйкес еңбекке сәйкес төлем
Халықтың төлем қабілеті бар сұранымды қалыптастыру
Ынталандырушы
Өндіріс және еңбек тиімділігің ... ... ... ... ... ... ... оңтайлы болуы
Еңбек өнімділігі өсу темпінің орташа жалақы өсу ... ... ... ... ... әрекеттік есепке алу
Өлшеулік - бөлуші
Ұдайы өндіру
Ресурстык-орналастырушы
Кәсіпорын қызметінің нәтижесіне қосқан үлесі, еңбек жағдайы ... ... ... ... ... ... ... еңбек шарты
Ұжымдық келісім-шарт
Салалық келісім
Аймақтық келісім

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның экономикалық және еңбек ақыны ұйымдастыру жағдайларын талдау35 бет
Мұнай саласында еңбек ақы төлеу ерекшеліктері49 бет
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорында еңбекақыны ұйымдастыру31 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
Абай - аудармашы. Абайдың орыс ақын-жазушыларынан аударған аудармалары25 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь