Кәсіпорын бизнесін бағалаудың алғашқы қадамы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 КӘСІПОРЫН БИЗНЕСІН БАҒАЛАУДЫҢ АЛҒАШҚЫ ҚАДАМЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Кәсіпорындарды бағалау қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Бағалау қызметінің құқықтық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Бағалау қызметін нормативтік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.4 Кәсіпорын бағалауының құндық қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 БИЗНЕСТІ БАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ..
2.1Салыстырмалы әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Табыстық әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Шығындық әдіс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ
3.1 Кәсіпорын бизнесін шығын әдісімен бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
КІРІСПЕ

Елімізде нарықтық қатынастардың дамуына байланысты бизнесті бағалаудың қажеттілігі де күннен күнге арта түсуде. «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» заңына сәйкес меншік объектілерін (мемлекеттік немесе жартылай мемлекеттік меншік объектілерін, мемлекеттік субъектілер немесе муниципалды құрылым меншігіндегі объектілерді) жекешелендіру, сенімді басқару немесе жалға беру, сату, национализациялау, өтеп алу, ипотекалық несиелендіру, жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде бағалау міндетті болып табылады.
Бизнесті бағалау өтімділігі төмен акциялары бар жабық кәсіпорындардың немесе ашық акционерлік қоғамдардың меншікті (жарғылықты) капиталының нарықтық құнын бағалауға мүмкіндік береді. «Акционерлік қоғамдар туралы» заңға сәйкес бірнеше жағдайларда акционерлік капиталдың нарықтық құнын бағалау тәуелсіз бағалаушылармен жүргізілуі тиіс. Мысалға, бұл әрекет, акцияларды өтеп алу кезінде т.б. жағдайларда алдын ала қарастырылуы керек.
Бизнесті бағалаудың қажеттілігі инвестициялау, несиелендіру, сақтандыру, салық салу қорын есептеу кезінде артады.
Бизнесті бағалау міндетті түрде кәсіпорынды қайта құрылымдаудың негізделген бағытын таңдау үшін керек. Бизнесті бағалау процесінде нарықтық экономикада меншік иелері мен фирма менеджерлерінің басты мақсаты болып табылатын кәсіпорынды басқарудың мүмкін болатын тәсілдерін және осы тәсілдердің ішінде кәсіпорынға максималды тиімділік беретінін, яғни ең жоғарғы нарықтық бағаны қамтамасыз ететін әдістерін анықтауға мүмкіндік береді.
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуімен байланысты елімізде еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру Министрлігімен бекітілген жаңа мамандық – бағалаушы-сарапшы пайда болды.
Бұл дипломдық жобаның тақырыбы: «Кәсіпорынның бизнесін бағалау». Осы аталған тақырыпқа сәйкес барлық бизнеске және оны бағалауға қатысты мәліметер мен ақпарат қаралды. Соған сәйкес нәтиже де алынды.
Ол үшін ең алдымен жалпы кәсіпорындардың бизнесін бағалаудағы оның теориялық алғышарттарына қысқаша шолу жасалып, кейін сол бағалаудың мақсаты мен сипаты анықталынды. Сонымен қатар теория бөлімінде осы бағалауды жүргізудегі ұстанатын қағидалар аталып, жалпы бағалауда қолданған ұғымдар мен түсініктерді баяндалды. Аталған тарау бойынша теорияның негізі болып табылатын тәртіптерді, реттеуші заңдылықтарды айтпай кету мүмкін емес. Осымен негізгі бөлімге бастау беретін теория бөлімі аяқталып, ең басты мақсатымыз бағалау әдістемесі тарауына өтеуге болады.
Әдістемелік тараудың басты ерекшелігі болып, оның алдындағы бөлімге қарағандағы күрделілік мәні мен көтерілген мәселелер көптігі табылады. Яғни мұнда барлық бағалаушыларға ортақ, олардың қызметінің басты көрінісі – бағалау әдістері мен тәсілдері қарастырылады. Олардың жалпы бағалаудағы есептемелік сипаты, әдістемелік нұсқаулары, баты теңдеулері т.б. осы бөлімде көрсетілген. Бағалаудың негізгі үш әдісі де әр қайсысы өздігінен жеке тарау ретінде толығымен ашылған.
Келесі маңыздылығы жағынан кем емес, барлық дипломдық жұмысымыздың қорытындысы немесе нәтижелерінің жайыны іспеттес тарауымыз – есептеулер бөлімі. Мұнда атынан белгілі болып отырғандай қорытынды есептеулер, салыстырулар және ең бастысы – талдау жұмыстары көрсетілген.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму Стратегиясын жүзеге асыру шаралары туралы» жарлығы.- Алматы, 1998.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі// Казахстанская правда, 1995, 31қаңтар-4ақпан.
3. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Заңы 30.11.2000 ж. №109-11
4. Қазақстан Республикасы Президентінің Заңдық күші бар «Құнды қағаздар мен қор биржасы туралы» жарлығы. - Алматы, 1995.
5. Қазақстан Республикасының «Шетелдік инвестициялар туралы» Заңы// Эконолмика и предпринимательство в РК.1998 №18.-с.1-6
6. Қазақстан Республикасының 26.07.1999жылғы «Тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері және тауардың жасалған орнының атаулары туралы» Заңы.
7. Қазақстан Республикасының 20.06.2003 жылғы №442 Жер кодексі.
8. Қазақстан Республикасының 16.07.1999 жылғы Патент туралы Заңы.
9. “Қазақстан Республикасының бағалау туралы”заңы, 30 қараша 2000 жылы, №109-ІІ.
10. “Қазақстан Республикасының бағалау туралы” заңын қолдану шаралары туралы” Қазақстан Республикасының Үкіметінің Қаулысы, 27 мамыр 2002 жылы, №572.
11. Жылжымайтын мүлікті (мүліктік шешен ретіндегі кәсіпорынан басқа) бағалау әдістеріне талаптарды бағалау қызметінің субъектілерінің қолдануы бойынша ережелер. Олар Қазақстан Республикасының Юстиция Министрлігінің 21 қараша 2002 жылы, №173 Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің 2 желтоқсан 2002 жылы, №600 Қазақстан Республикасының Индустрия және сауда министрлігінің 26 қараша 2002 жылы, №179 және Жер ресурстарын басқару бойынша Қазақстан Республикасының Агенттігінің Төрағасының 23 қараша 2002 жылы, №90 біріккен бұйрығымен бекітілген.
12. Қолданылатын принциптерге, бағалау бойынша жұмыстар сапасына қойылатын талаптарды бағалау қызметінің субъектілерінің қолдануы бойынша ережелер, Қазақстан Республикасының Юстиция министрлігімен 23 қараша 2002 жылы, №179 бекітілген.
13. Бағалау есептемесінің мазмұны мен формасына талаптарды бағалау қызметінің субъектілерінің қолдануы бойынша ережелері, Қазақстан Республикасының Юстиция министрлігінің 21 қараша 2002 жылы, №172 Қазақстан Републикасының Қаржы министрлігінің 2 желтоқсан 2002 жылы, №598 біріккен бұйрығымен бекітілген.
14. Микерин Г.И., Недужий М.И., Павлов Н.В., Яшина Н.Н. “Международные стандарты оценки”, в 2 томдық, М., Новости, 2000 ж.
15. Гранов И.В. “Оценка недвижимости”, Учебник. “Экмос”, М., 2000 ж.
16. Рутгайзер В.М. “Жылжымайтын мүліктің нарықтық құнын бағалау”, “Дело”, М., 1998 ж.
17. Федотова М.А., Утқин Э.А. «Оценқа недвижимости и бизнеса», Учебниқ. «Эқмос», М., 2000.
18. Попов Г.В. Основы оценқи недвижимости. М.: РОО, 1995.
19. Гранов И.В. Оценқа недвижимости.- С-Пб: Питер, 2001.
Рутғайзер В.М. «Оценқа рыночной стоимости недвижимости», «Дело», М., 1998.
20. Грязнова А.Г., Федотова М.А. Оценка бизнеса. М., Финансы и статистика, 1999.
21. Григорьев В.В., Федотова М.А. Оценка предприятий: теория и практика, М., Инфра, 1997.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 КӘСІПОРЫН БИЗНЕСІН БАҒАЛАУДЫҢ АЛҒАШҚЫ
ҚАДАМЫ......................................................................
.......................................................
1.1 Кәсіпорындарды бағалау
қажеттілігі.......................................................
1.2 Бағалау қызметінің құқықтық
аспектілері................................................
1.3 Бағалау ... ... ... ... ... БИЗНЕСТІ БАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ..........................
2.1Салыстырмалы
әдіс........................................................................
..............
2.2 Табыстық
әдіс........................................................................
......................
2.3 Шығындық
әдіс........................................................................
....................
3 ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ
3.1 Кәсіпорын бизнесін шығын ... ... ... ... ... ... бизнесті бағалаудың
қажеттілігі де күннен күнге арта түсуде. «Қазақстан Республикасындағы
бағалау қызметі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік меншік объектілерін, мемлекеттік ... ... ... меншігіндегі объектілерді) жекешелендіру,
сенімді басқару немесе жалға беру, сату, национализациялау, өтеп ... ... ... ... ... ... беру кезінде
бағалау міндетті болып табылады.
Бизнесті бағалау өтімділігі төмен акциялары бар жабық кәсіпорындардың
немесе ашық акционерлік ... ... ... ... ... ... ... береді. «Акционерлік қоғамдар туралы»
заңға сәйкес бірнеше жағдайларда акционерлік ... ... ... ... ... ... ... Мысалға, бұл әрекет,
акцияларды өтеп алу кезінде т.б. ... ... ала ... ... ... қажеттілігі инвестициялау, ... ... салу ... ... кезінде артады.
Бизнесті бағалау міндетті түрде кәсіпорынды қайта құрылымдаудың
негізделген ... ... үшін ... ... ... процесінде нарықтық
экономикада меншік иелері мен фирма менеджерлерінің басты ... ... ... ... ... ... ... және осы
тәсілдердің ішінде кәсіпорынға максималды тиімділік беретінін, яғни ... ... ... ... ететін әдістерін анықтауға мүмкіндік
береді.
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуімен ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыру Министрлігімен бекітілген жаңа мамандық –
бағалаушы-сарапшы пайда болды.
Бұл дипломдық ... ... ... ... ... ... тақырыпқа сәйкес барлық бизнеске және оны бағалауға қатысты
мәліметер мен ... ... ... ... ... де ... үшін ең ... жалпы кәсіпорындардың бизнесін бағалаудағы ... ... ... шолу жасалып, кейін сол бағалаудың мақсаты
мен сипаты анықталынды. Сонымен қатар теория ... осы ... ... ... ... ... бағалауда қолданған ұғымдар
мен түсініктерді ... ... ... ... ... негізі болып
табылатын тәртіптерді, реттеуші заңдылықтарды айтпай кету ... ... ... бөлімге бастау беретін теория бөлімі аяқталып, ең басты
мақсатымыз бағалау әдістемесі тарауына өтеуге болады.
Әдістемелік ... ... ... ... оның ... бөлімге
қарағандағы күрделілік мәні мен көтерілген мәселелер көптігі ... ... ... ... ... олардың қызметінің басты көрінісі –
бағалау әдістері мен тәсілдері қарастырылады. Олардың ... ... ... әдістемелік нұсқаулары, баты теңдеулері т.б. осы
бөлімде көрсетілген. ... ... үш ... де әр қайсысы өздігінен
жеке тарау ретінде толығымен ашылған.
Келесі маңыздылығы жағынан кем ... ... ... жұмысымыздың
қорытындысы немесе нәтижелерінің жайыны іспеттес тарауымыз – есептеулер
бөлімі. Мұнда ... ... ... ... ... ... және ең бастысы – талдау жұмыстары көрсетілген.
1 КӘСІПОРЫН БИЗНЕСІН БАҒАЛАУДЫҢ АЛҒАШҚЫ ҚАДАМЫ
1.1 Кәсіпорындарды бағалау қажеттілігі
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... жатыр. Қазақстандағы жылжымайтын мүлік нарығының қалыптасуы көптеген
мәселелерге тіреледі, соның ішінде бөлек ... ... ... ... ... және ... ... мен азаматтардың
инвестициялық өтімділігінің аздығы.
Жылжымайтын мүлік дегеніміз – бұл ... ... ... ... орны ... және соған қатысты заттардың жиынтығы.
Бағалау қызметінің дамуы ... ... ... ... бастау алды, қажеттілік туғаннан кейін бағалау құн ... ... ... ... анықталуы экономикада несие алу
үшін залогқа мүлікті комплекс өнеркәсібін және ... ... ... сату – ... ... жер ... мен ... жағдайын, соған байланысты
бағалаушыларға мемлекеттен сұраныс түсті, бағалау мамандығы нарықта үлкен
бір дау ретінде ... ие ... ... ... көптен пайда бола
бастады, олар еш бір стандартты сақтамай жұмыс істеу ... ... ... ... ... анық көрінді , енді Қазақстандағы бағалаушылар
барлық стандартты ... ... ... ... ... ... өз ... көрсетуге кірісті.
Қазіргі уақытта Қазақстанда бағалау қызметінің құқықтық базасы
қалыптасты , әрмен қарай Бағалау құқығы.
Бағалау туралы заң Қазақстан ... ... әр ... ... заң ... ... ... тұрады
және де оларды бірнеше топтарға бөлуге болады:
- бірінші топ - ҚР АК заң жинағы;
- екініші топ - ... күйі бар ҚР-ң ... және ҚР ел ... Осы топқа 30 қараша 2000 жылғы № 109 – І ... ... ... ... ... ... ... заң;
- үшінші топ - ҚР үкімет қаулысы;
- ... топ - ҚР ... ... ... ... топ - ... және қабылданған бұйрықтар;
- алтыншы топ - бағалау стандарты;
- жетінші топ - нұсқаулар, хаттар, басқа құжаттар.
Заң бағалаудың ... ... ... ... ... орнату
мақсаты мен пайда болған бағалау ... ... ... субьектілердің құқығы мен міндеттерін бағалау қызметін
анықтайды.
Заңда айтылғандай, бағалаушы ... мен ... ... ... ... түсіндірілуге, берілген мерзімде нарықтық
немесе басқа құнды бағалану обьектілер қатынасын орнатуға ... ... ... қарастырылмаған жағдайда болса.
Бағалау қызметінің субьектілері төрт статияға ... ... ... ... және ... ... ... Бесінші ст.
байланысты, обьектілердің бағалануына: жеке материалды обьектілер, ... ... ... ... ... ... заттар жиынтығы;
сонымен қатар мүліктің белгілі бір түрі (жылжымалы және жылжымайтын); жеке
меншік құқығы және мүлікке ... ... ... ... ... құрамындағы
басқа заттар; міндеттемесін (қарызды) талап ету құқығы; жұмыстар, ... ... ... жеке ... обьектісінің заңы немесе
басқа обьектілердің азаматтық құқығы.
Бағалаудың формасына келер болсақ, онда заңға байланысты бағалау
міндетті ... ... ... ... ... (6 бет) ... бағалау жеке тұлғалардың жылжымай-тын
мүлігіне салық салу үшін ... және ... ... ... ... беру ... басқару үшін, ипотекалық
несиелендіру; мемлекеттік қажеттілік үшін мүлікті сатып алу және ... ... ... жүргізілген бағалауға талап етуші ... ... ... және ... ... ... саны анықталады.
Осыдан өкілетті орын қызметті үйлестірім керек және мүлікті ... ... ... ... және ... ... бойынша ҚР
Госкомүлігі және оның аймақты комитеті, банктер, сот шешімін қабылдайтын
органдар арқылы көмек көрсетуі қажет.
Бағалауды ... ... ... ... оңай ... ... ... жағынан арнайы шешімді талап ... ... ... сферасы айтарлықтай кеңірек болады. Нарықтың өсуіне
байланысты, жер учаскелерін ... ... ... де ... ... баж ... ... негізгі мән болады және апаттық зіл зала және
апаттардан табиғатты қорғау заңдылығы ... ... ... ... қалыптасуы және ұлттық пайданың, жер ... ... ... ... ... ... негізгі амалдардың
жоғары бағалаудың, бағалауда көбірек көрінеді. Бұл ... ... ... – қатынасын бақылаудағы бағалау ... ... ... және ... ... қатар
жергілікті атқарушы өкілетті органдармен ... ... ... (7 ст.) үшін ҚР ... заң шығаруына
сәйкесті, бағалаушы мен тапсырыс беруші арасындағы нәтиже бағалауды жүргізу
келісімі болады.
Заң ... ... ... ... бағалануы, сонымен
қатар, қайталануы сот шешімі негізінде немесе ... мүше ... ... ... сот және ... мүше уәкілеті бағаланушыны
өз еркімен таңдауға болады.
Жүргізілген бағалау нәтижесімен есеп беруі екі дана ... ... ... ... екіншісі – бағалаушыда болады. Бағалау жөніндегі
есеп беру мәні және ... ... ... ... ... нормалы заңды актіде қойылады (9 ст.)
Заңды бағалаушы арасында 11 ст. ... ... ... ... ... нормасы заңды актіні бағалау қызмет ... ... ... ... ... бағалау жүргізгенде рұқсат ... ... ... ету, ... іске асыру үшін керек; келісім негізінде
бағалауды жүргізгенде басқа бағалаушылардан немесе басқа мамандарды ... ... ... егер ... ... ... ... бұзса, бағалау
обьектісі жайлы мәліметпен қамтамасыз етпесе, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... заңды жүздегі құпияларды
қорғау осы ... ... ... ... Сонымен қатар
бағалаушылар ... ... және ... ... ... қосылуларына болады.
Заңды тұлға бағалаушы формасы түрінде ... ... ... өзі ... бағалаушы мекемесі болады. Бағалаушылар палатасында
құқықты сақтау және оның мүшерелінің назары үшін өз ... ... ... қатар бағалау қызметі жөніндегі нормалы құқықты актілер
бағалаушылар ... ... үшін ... ... Бағалаушылардың қызмет
палатасы заң ... ... ... келісімімен, немесе
жарлығымен реттеледі. Бағалаушы палаталары мемлекеттік ... ... ... ... ... тұлғасының тіркеуімен палата бағалаушылар
бөліміне мойындалған мекеме ... және ... ... ... ... ... ... шартын орындалса бағалаушыға бас тартуға
болмайды. Бағалаушы палатасы бөліміне кіруіне бас ... сот ... ... ... ... нормасындағы Республикалық бағалаушы
палатасымен бірігуіне немесе халықаралық бағалаушылар бірлігіне ... ст. ... ... ... ... орындалуында заң
шартын орындау; сонымен қатар басқа нормалы құықты актілерді орындау керек;
бағалау жүргізілгенде ... ... ... ... ... ... ... берушіге айтуы кере; тапсырыс беруші және ... ... ... кезінде құжаттардың құпиялығын және ... ету; ... ... ... ... ... ... органы
және тапсырыс берушіге беру; тапсырыс беруші және ... ... ... ... алынған құпиялы мәліметтерді таратуға болады,
қарастырылған заң шығаратын акті жағдайларын басқа, ... ... және ... ... бағалау жөнінде есеп беру; хронологиялық
ретте бағалау жүргізуге, келісім белгілену ... ... ... беру ... енгізу; жүргізілген есепті беруді бес жыл сақталу; заң
шығаратын акт ... ... ... ... есеп ... көрсету немесе заңты талабы ... ... ... беру міндетті.
Бағалаушы: бағалау қызметі аймағында нормалы ... ... ... ... ... ... ... құпиялық
мәліметтердің бағалаудың нақты ... ... ... ... ... мен түгел болуы және басқа меліметтер көрсетілуі; есеп
беру. Тапсырушының құқығы бар ... ... ... ... ... ақпараталуға; бағалаушының бағалауы туралы
есебі мен қорытындысына негізделген нормативтік құқық ... ... ... ... ... туралы қажетті ақпаратты алуға;
қойылған келісім талабы бұзылған жағдайда бағалаушы қызметінен бас тартуға.
Тапсырушы ... ... ... ... үшін ... ... ... баға жасауға; бағалаушыға бағалау үшін толық мәліметтерді және
ақпаратты сондай - ақ қажетті талдауларды беруге, ... ... ... ... ... ... ... егер қарсы әсер
ететін жағдайда араласпауға; бағалаушы талабына сай ... үшін ... алу үшін ... ... жазбашаша түрде өз атынан сұраныс
жіберуге.
17 ст. сәйкес бағалаушымен тапсырушы арасында бағалау ... ... ... ... ... ... іске асады.
Заңға сәйкес ҚР жеке және компонентті жекеменшіктерін бағалауына 19
ст. ... ... ... етуіне қамтамасыз ететін үкілетті мемлекеттік ұйым
кепілдік беру қажет, ... ... ... ... ... ... реттеу және тексеу;
- нормативтік құықтық актілерді талдау және өз компетенциясы
шегінде мақұлдау, бағалау қызметі мен оның жетістіктеріне ... ... ... ҚР ... ... ... өңдеуде өз компетенциясы шегінде қатысуы, сондай - ақ бағалау
стандартын келістіру ... ... ... ... ... ... бекітілген);
- бағалау қызметінің барлық субьектілері үшін ... ... ... мүлікті бағалау нарық қызметінде конкуренцияның
өсуіне әкелді;
- мүлікті бағалауда лицензиялау қызметі;
- бағалаудың квалификациясын жоғарлатудағы ... және ... ... ... қызметіне ... ... ... ... ... көрсету;
ҚР құқықтандырылуына сәйкес басқада қызметтері:
Заңға сәйкес және ҚР «Лицензиялау туралы» заңына сәйкес ҚР басшылығы
меен 2001 жылдың 2 ... ... ... қызметін лицензиялау
сұрақтары» №1389 қойылым ретінде қабылданды, онда ҚР және лицензия ... ұйым ... ҚР ... Әділеттердің Комитеттік тіркеу қызметі
анықталған, ары қарай комитет жоғарыда ... 19 Ст. ... ... ... ... ... бойынша басқа мемлекеттік ұйымдармен
өзара әрекет етуі комитет талап ... ... ... етуі ... ... аталған түрдегі қызмет етуде ... ... баға ... ... сонымен қатар мемлекеттік
ұйымдар салықтық, соттық органдар, соттың шешімін орын-дайтын ... ... ... ... және призентация-лар, жергілікті ұйым
билігі. Біздің көзқарасымызша, ҚР бағалы ... ... ... ... құру ... ... оның ... министерство және
ведомства өкілдері кіруі мүмкін, оның компетенциясына сұрақтарды ... ... ... қызметке байланысты, әкімдік облысты, қоғамдық
біріктіруі және бағалы өзіндік реттеу ұйымын, оқу мекемелерін және т.б
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тапсырыс бағасы талап етіледі немесе оның
қолдану мемлекеттік ұйымдар болып табылады.
Сонымен, мысалы, ұйымдарды таңдау сайысы өткізіледі, мемлекеттік ... ... ... ... ҚР ... ... (ҚР Мемком
жекеменшік) презентациясы және презентация обьектісінің келтірілген жұмысы
бойынша алдын ала сатуға дайындалған. ... ... ... көптеген
қарсылықтары қарастырылған. Жеңімпаздарды таңдау критериясы қарапайым және
түсінікті ... ... оның ... ... ... ... сипатта,
формальді жеңімпаздар компаниясымен таңдалады, көмекпен және ҚР мемжеке
иеленушілік жетекшілерінің талабы - конкурсты ... Баға ... жеті ... ... және ... жекеменшік басқаруы
эффектісіне қаттыссыз көрсетілген тэнденцияның төмендеуі. Сонымен қатар
жақсы ... ... ... ... ... қолдану және
мемлекеттік ұйымдарды басқару жұмысының ... ... ... ... меншіктің көптүрлілігіне және меншік иесінің қайта пайда
болуына, шаруашылық айналымда ... ... ... ... әкелді.
Өзінің иелік құқықтарын жүзеге асырғысы келген әр адамның алдында ... мен ... ... ... маңызды сұрақтардың бірі меншік объектісінің құны туралы сұрақ
болып ... Оның ... табу ... кәсіпорындарда, фирмаларда,
акционерлк қоғамдарда, қаржы институттарында ... ... ... ... ... қор ... мен ... жүйесінің
дамуы да жаңа қызмет түріне – меншік объектілері мен ... ... ... қажеттілікті қалыптастырады.
Бағалау қызметі біздің еліміздегі экономикалық дамуды болашақта
арттыратын инфрақұрылымды қалыптастыруда ... орын ... ... таңда
құнды бағалау шаруашылық нарықтың жүйесінде елеулі жетістіктерге ие болды.
Құнды бағалау ... ... ... ... ... бөлінбес бір құралына айналды. Сондықтан нарықтық экономика
жағдайында жай азаматқа да, мемлекеттік ... де, ... ... де ... ... туралы түсініксіз жұмыс істеу қиын.
Нарықтық экономикаға өту кәсіпорындардан ғылыми-техникалық прогресс,
шаруашылық нысандар мен ... ... ... кәсіпкерлікті
шапшаң ету негізінде өндірістің, өнім мен қызметтің ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің қызметін экономикалық
талдауға бөлінеді. Оның көмегімен кәсіпорынның даму стратегиялары мен
тактикасы ... ... ... мен ... ... олардың
орындалуына бақылау жүзеге асырылады, өндірістің тиімділігін арттыру
резервтері ... ... оның ... мен ... ... бағаланады.
Кәсіпқой бағалаушы өз қызметінде әрқашан да белгілі бір мақсатты ... ... ... қою ... құн ... ... ... және
бағалау әдісін таңдауға мүмкіндік береді.
Бағалау мақсаты әдетте, клиентке ... ... ... ... ... есепке өзгерістер енгізуге т.б. мақсаттар үшін
керекті кез-келген бағалау ... ... ... ... ... қызығушылықты мемлекеттік құрылымдардан бастап әртүрлі ... ... ... болады: бақылау-тексеру органдары, басқарушылық
құрылымдар, несие ұйымдары, сақтандыру компаниялары, салық фирмалары т.б.
және ең бастысы ... ...... ... ... ... жақтар өз қызығушылықтары үшін
әрекеттене отырып, бағалау мақсаттарын анықтайды.
Бизнесті бағалау төмендегілер үшін жүзеге асырылады:
• фирманың не ... ... ... тиімділігін арттыру;
• қор нарығында кәсіпорынның акцияларын, облегацияларын сатып алу-сату;
• негізделген инвестициялық шешім қабылдау;
• кәсіпорынның оның иесімен ... не ... ... ... ... ... ... біреуі келісім-шартты бұзған не қайтыс болған
жағдайда үлесін анықтау;
• кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... өздігінен кәсіпорынның жеке бөлініп шығуы не
жұтылуы оның нарықтық құнын ... ... ... ... не ... төлеп алу бағасын жұтылатын фирманың акционерімен
төленетін конверсиясының бағасын немесе сыйақы көлемін есептеу ... ... даму ... ... ... ... болашақ табысын, оның тұрақтылық деңгейін жене құндылығын
бағалау маңызды;
... ... ... ... несиелендіру кезіндегі кепілдік
құнын анықтау. Берілген жағдайда бағалау бухгалтерлік есеп бойынша
активтер ... ... оның ... құнына қарағанда қатты
айрықшалануы мүмкіндігіне байланысты талап етіледі;
• активтер құнын жоғалту ... ... ... ... ... ... ... салу. Салық салу базасын анықтау кезінде кәсіпорын табысының,
оның мүлігінің объективті бағалауын жүргізу керек;
• негізделген басқарушылық ... ... ... кәсіпорынның
қаржылық есебін тежейді, сондықтан тәуелсіз бағалаушылармен мүлікті
дүркінді қайта бағалау , қаржылық ... ... база ... оның ... оның ... ... ... жоғалатуға
мүмкіндік береді;
• бизнес дамуын инвестициялық жобалау. Бұл жағдайда оның ... ... ... оның ... капиталының, активтерінің,
бизнесінің өткізу құнын білу міндетті.
Бағалаудың негізділігі мен шындыққа сай келуі көбіне ... ... ... ... да ... сатып алу-сату, несие
алу, сақтандыру, салық салу және ... ... ... ... ... ... беру не ... құқықтық тұлғалардың оларға тиесілі бағалау объектілеріне құқықтарын
жүзеге асыру үшін ... ... ... да міндетті бағалауды
қажет ететін жағдайлар кездеседі. ... ... ... міндеттіліг «
Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» заңда бекітілген.
Бағалау объектілерінің ішінде ерекше орынды бизнес (кәсіпорын, ... ... ... бағалау кезінде объекті болып кәсіпорынның
мүліктік кешені негізінде жүзеге асырылатын және ... ... ... ... ... ... ... құқықтар объектісі болады,
шаруашылық айналымға түсе ... ... ... ... оның құнын бағалау қажеттілігі туады.
Кәсіпорынның мүліктік кешенінің ... оның ... жету ... ... ... ... ... пайда табу үшін арналған мүліктің
барлық түрлері, соның ішінде жылжымайтын мүлігі, машиналар, ... ... ... ... ... ... қатар мүліктік
міндеттемелер, құнды қағаздар, материалды емес активтер, және интелектуалды
меншік объектілері соның ішінде фирмалық атаулар, ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Сондықтан бизнесті
бағалау кезінде бағалаушы кәсіпорынның меншікті капиталын да, ... жеке ... ... да ... ... оны ... бағалайды.
Кәсіпорын бағалау объектісі ретінде нақты белгіленген ... ... жүйе бола ... ... бизнес әр түрлі құраушы бөліктерден
тұрады. Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... бөлімшелер, контор ғимараттары, әр түрлі аумақтардағы
байланыс құралдары ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Бірлестіктер, холдингтер, қаржылы-өндірістік
топтар ... ... бола ... Бұл ... бір ... аумағында
бірнеше еншілес компаниялар, бөлімшелер, филиалдар бірігеді. Дұрыс бағалау
үшін ақша ағымдарының қалыптасуы мен олардың қозғалысының бағытын, ... әр ... ... мен ... ... ... Және де ... құрамына әлеуметтік-мәдени саланың бөлімшелері, жалпы ұлттық мәні
бар объектілері кіретіндігін тексеру қажет.
Бизнесті ... ... ... заңды тұлға бола отырып, шаруашылық
субъекті де болып табылатынын ескеру керек. ... оның ... ... ... бір ... ... бар ... де ескеру қажет. Бұл
бизнестің бағалау объектісі ретіндегі бірден-бір ерекшелігі болып табылады.
Басқа бір ...... ... отырып, бағалаушының мүліктік кешен
құнын, құрылыс тиімділігін және бағалау ... ... ... анықтау керектігінде.
Кез келген бизнестің негізін белгілі бір ... ... ... ... капитал құрайды. Сондықтан, бизнесті бағалау
кезінде бағалаушы ... ... ... ... ... ... де,
ұйымдық -құқықтық қалпын, салалық ерекшелігін, материалдық емес ... да ... ... ... ... де анықтайды.
Кез келген тауар тауар сияқты бизнес те сатып алушы үшін ... ие. Ең ... ол ... табу ... ... ... керек.
Басқа да тауар сияқты бизнестің пайдалылығы қолдану кезінде айқындалады.
Демек, егер бизнес пайда ... ... иесі үшін ... оны ... тура ... Егер ... біреу бұл ... өзге ... ... ... ... деген сұраныс пайда болып,
ол тауарға айналады.
Сонымен ... ... ... жаңа ... ... келуі не
қалыптасуы, пайда әкелуі белгілі шығынның шығуымен ұштасады.
Пайдалылық пен шығындар жиынтығы бағалаушымен есептелінетін нарықтық
құнның негізі ... ... ... ... Бизнес белгілі бір қызмет
түрі ретінде, және ... оның ... ... ... нарықтық
экономикада меншік иесінің сәйкес ресурстарды қажет ететін ... ... ... ... ... ... ие және сатып алу-сату объектісі
бола алады. Бірақ та ол – ерекшеліктерін бағалау ... ... ... ... ... ... түрі. Осыған байланысты Бағалаудың
барлық түрлерін бағалау үшін ... ... ... түсініктемелер
енгізілген. Ол келесі заң бойынша іске асады.
«Қазақстан ... ... ... ... заңына сәйкес
бағалауда мынадай ұғымдар қолданылады:
Баға-бұл:
1) Бағалау объектілерінің құны туралы бағалаушылардың ... ... ... ... ... ... ... құнының анықталуы.
Бағалау объектісі - бұл осыған қатысты бағалауды жүзеге асыратын
азаматтық құқықтар ... ... - бұл ... ... әр ... тұрпаты. Бағалау
тақырыбы болып үйге толық меншік құқығы болып табылады.
Толық ... ... - ... ... ... және өкімдену
құқығы.
Бағалау күні - Бағалау объектісінің мүмкін болатын нарықтық немесе
өзге ... ... күні - ... ... ... ... күні - ... туралы есепке қол қойылған
күні – жылы.
Бағалау қызметтер - бұл оның ... ... ... ... объектісінің нақты құнын анықтаудағы Тапсырыс берушіге
және басқа да қызығушы ... ... ... объектіні кепілге қою
мақсатында көмек көрсету.
Бағалау мақсаты - бұл баға түрінің анықталуы және ... ... ... құны ... іске асыру.
Тапсырыс беруші – Орындаушы - бағалаушының қызметін тұтынушы, Келісім-
шарт ... бірі ... ... ...... және Бағалау туралы есепті құруға
қатысушылар, компитентті жұмыс істеуге, бағалаудың ... ... өз ... ... ... немесе біліксіз әрекет
танытпауға, тапсырысты риясыз, объективті, Бағалауға өзінің жеке ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері - осыларға сәйкес бағалау қызметінің
субъектілерімен қолданылатын бағалау принциптерін пайдаланғанда бағалау
жұмыстарының ... ... ... ... ... мүлікті;
меншік кешені ретінде кәсіпорынды; интеллектуалды меншік объектілерін
бағалау әдістеріне; бағалау ... ... ... мен ... ... бойынша бағалау жұмыстары жүргізуі тиіс, Қазақстанның мемлекеттік
басқару органдарымен белгіленген ережелер.
Бағалау практикасының ережелері - осыларға сәйкес ... ... ... ...... базасының нашар әзірленуінің және
бағалау қызметі туралы мемлекетпен бекітілген стандарттың ... ... ... ... ... ... ... аспектілері
Бағалау қызметін кәсіптік реттеу жағдайы әлемдік тәжірибедегідей, екі
басты тапсырманың шешімімен байланысты. Бұл ... ... ... мөлшері әр мемлекетте және нарық даму ... ... ... қатынастар салты дамыған және тұрақты әлеуметтік –
экономикалық жағдайдағы ... ... ... ... және ... реттеуші жағдайлар мемлекетті емес кәсіпті
жүйеде жинақталады. Реформаланатын экономикада тоқырауға ... ... ... ролі ... және көрнекті өседі.
Соғыстан кейінгі және 1980 – 1990 жылдардағы Еуропада бір – ... ... және ... ... ... болды. 1980
жылы жылжымайтын мүлік нарығының ... АҚШ – та ... ... ... ... ... соқты.
Оған сипатты жағдай қазіргі кезде Қазақстанда да бар. Жылжымайтын
мүлік нарығы ... даму және ... ... ... ... екі жағдайда болады: басты реттеуші және ... ... ... бір ... ... барлық формаларының
теңесуі жайлы кепілді заңдары және нарықтық мәмілеге қатысушылар арасындағы
ең ... ... ... ... жеке меншікке ұлттық ... ... ... ... ... ... Ұйымдар, мемлекет ұйымының
алдында сол байлықты тиімді басқару туралы ... ... ... ... және ... да ... ... сапалы орындау, пайданы
қолдану, сақтау және дамыту , меншік ... ... ... нарықтық
мәміледегі пайданы орындау, жалға беру және басқаруға беруге тағы басқа
тапсырыстар. Осындай жағдайда ірі меншік иесі және ... ... ... ... ... меншігін тиімді басқару позициясында салмақты
қызмет ету ... оған ... ... және ... ... ... ... керек. Сондай – ақ бұл мәтінде бағалауды сапалы түрде
жүргізу, соның ішінде біріншіден ... ... ... ... ... ... нарықтық операцияларды бірінші деңгейлі
маңыздылыққа әкеледі.
Жылжымайтын мүлікті ... оны ... ... интегралды
көрсеткіш алу мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... жөн. ... өзінің кезегінде бағалау қызметін жүйелендіреді: ... және ... ... ... ... ... және
негізгі технологиялық және өлшеулер, бағалау жүргізу заңы және әдістері,
бағалау мақсаты және әсер ету факторлары сапалық ... ... ... кәсіпті қатысушылары.
Сонымен реттеу механизмі, функционалды басқару моделінен кейін,
өзіндік сапа шешім базасынан ... ... ... Бұл ... функциясының динамикасын, аймақтық ерекшелігі, дамыған нарық
сапасының қатынасының дәрежесіне қатысты өзгереді.
Әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... ... мүлік нарығында минималды механизмі ... ... ... ... қызметі жылжымайтын мүлік нарығында
мемлекеттік емес кәсіптік ассоциациялар тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... шешімдер
жылжымайтын мүлік нарығында барлық Еуропаның аймағында іске асады.
Мүліктің бөлінуі ... ... және ... ... ... ... кезінен ақ белгілі. Мұндай мүліктік ... ... ... ... ... ... ... жер теліміне бекітілген имарат пен ғимарат
болып келеді. Бұл түсінік жылжымайтын ... ... ... ... Г. ... 1 ... жылжымайтын мүлік
түсінігіне анықтама берген. ... ... – ол жер, ... объект
және барлығы мықты байланысқан (сол жерге ... ... ... ... бизнес сөздігінде «Жылжымайтын мүлік – ол ... кез ... ... ... пен ... 2 . Тағы бір ... « ... ...... жер және барлық материалдық
меншік». Жердің ... ... ... оған ... ... Келтірілген анықтамаға сәйкес жылжымайтын мүлік – ол материалды, оны
ұстауға және ... ... ... ... ... ... өлкеге түсінікті болмаса
да, анықтамасы керек термин, түсінігі ретінде қарастырылады.
ҚР АК 115 ст. азаматтық ... ... ... ... ... ... және ... қамқор емес мүлігі және құқық.
Қамқор мүлігі және құқық мүлік анықтайды терминдар «мүлік» ... ақша ... ... ... ... шет ел валютасы, ... ... ... атаулар, тауарлық таңба және басқа да жеке
тұлғаның қолынан жасалған зат, ... ... және тағы ... ... тағы ... затты жатқызуға болады.
ҚР АК 117 ст. Жылжымайтын мүлікке жататындар: жер телімдері, ғимарат,
имарат, жылдық тұрғылықты өсімдіктер, басқа мүліктер, ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлікті басқа орынға ауыстырған
уақытта оны қисапсыз алуға мүмкін емес.
Сондай – ақ жылжымайтын ... ... ... өтуі ... ... ... кеңістігі, ішкі жүзу кеңістігі, теңіз - өзендерде ,
космостық обьектілер.
Жеке меншік құқық басқада құқықтар ... ... өтуі ... АК 118 ст).
Тіркеуден өткеннен кейін бұл норма жеке ... ... ... ... ... көп ... ... құқығы, жылжымайтын рента мүлік құқығы
қарастырылады.
Бағалаушылардық Қазақстандық ... ... ... ФС ҚР 14640 НПО 004 - 2001) ... мүлікте ұғымы
(жылжымайтын объект, жылжымайтын мүлік) физикалық жер телімімен және оған
байланысты қажеттіліктерді жатқызуда.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... құқықты тіркеуден және келісім шарт ... ... ... Министірлігі, орналасқан орнына байланысты
- жылжымайтын ... ... ... содан кейін тіркелген деген
құжаттамаларды алуға әбден болады.
Мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... бұйрығымен, 1995жылы 25 желтоқсанында заң күшіне сүйенеді
№2727 «Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... және ... Мына ... сәйкес ҚР Әділет Министірлігі жылжымайтын мүлік
құқығына мемлекеттік бірлік ... ... ... ... ... ... ... айғағы болып табылады; ... ... және ... өз ... ... заңдық тұлға және
мемлекеттік, міндетті түрде жылжымайтын мүлікті сату - ... алу ... ... ... ... ... анық ... ст. Құқықты кадастырды жүргізетін Орталық және Әділет Министірлігі
бағындарады.
Егер шет елге көңіл бөлсек, онда англо – ... ... ... жылжымайтын мүлікті құқықты тіркеу жүйесі қолданылады. Англо -
американдықтар жеке жылжымайтын мүлікті шет ел ... ... ... ... және жаңа жеке ... ... ... жаңа меншік өзінің
жылжымайтын мүлік тарихымен толығымен танысу керек яғни оның 70 ... ... ... ... жылжымайтын құқық кеіплін ... ... ... тарихы мүлік құқығын құрайды. Жылжымайтын ... ... ҚР ... ... әсер ... ... құқықтар, осы
құралған мемлекеттік органға сай заң бойынша қаралған.
1.3 Бағалау қызметін нормативтік реттеу
Бағалау қызметін құқықтық реттеу № 109-ІІ 2000 ... ... ... ... ... туралы» заңының негізінде
жүзеге асырылады. Ал ... ... ... ... ... ретінде –
бұл бағалау субъектілерімен жүзеге асырылатын кәсіпкерлік қызмет.
Республика ... ... ... ... ... ... ... бір
салдарға әкелуі мүмкін. Өйткені бағалаушы-маманмен жасалған ... ... ... дәлдік мағынасы бар. Осыған байланысты ... ... ... ... ... қарым-қатынасты реттеу мақсатында
жоғарыда аталған заң қабылданды. Бұл заң біздің еліміздегі бағалау ... ... ... болып табылады. Бағалау қызметі туралы Заң бағалау
объектілерінің ... не өзге ... ... ... бағалау қызметін
жүзеге асыру кезіндегі қатынастарды реттеп, бағалау қызметінің субъектілері
міндеттері мен құқықтарын ... ... ... ... ... ... және ... жоқ
бағалаушымен жүзеге асырылған қызмет аталған ... ... мәні ... және ... ... ... ... объектінің құны туралы тұжырымдаманың, яғни бағалау туралы
есептің заңды ... ... ... ... ... бұл қызметтің толық
құқылы (лицензиясы бар) ... ... ... ... Сонымен
қатар бағалау туралы заңда объекті құнын бағалау ... ... ... ... ... ... мен тапсырыс берушінің
міндеттері мен құқықтары толықтай көрсетілген, және де ... ... ... міндетті талаптар аталып, бағалаушымен сақталынуы
тиіс бағалау қызметін жүзеге асыру шарттары берілген.
Біздің еліміздегі бағалау қызметі сонымен бірге басқа да ... ... 2001 ... 2-қараша айында шыққан №1389 «Мүлікті бағалау қызметін
лицезиялау туралы» (24.06.2002 жылы ... ... ... ... ... қаулысы. Берілген лицензиялау туралы
қосымша құжат бағалаушының бағалау қызметімен айналысуына лицензия
алуы мен осындай лицензияны қайтарып алу тәртібін ... 2001 ... ... ... ... стандарттарының бекітілуі
турал бағалау қызметінің ... ... тиіс ... «Кәсіпорынды мүліктік кешен ретінде бағалаудың әдістеріне қойылатын
талаптарды бағалау қызметінің субъектілерімен орындалу ... ... 2002 ... 21 ... №172 ... ... Министрі мен 2002 жылдың 2 желтоқсанында шыққан
№598 Қазақстан Республикасының қаржы Министрінің ... ... ... ... есептің нысаны мен мазмұнына қойылатын талаптардың
бағалау ... ... ... Тәртібінің бекітілуі
туралы» 2002 жылдың 21 қарашасында №172 Қазақстын Республикасының
әділет Министрі мен 2002 ... 2 ... ... №598 ... ... ... бірлескен шешімі.
• «Жылжымайтын мүлікті (мүліктік кешен ретінде кәсіпорындарды
санамағанда) ... ... ... ... ... субъектілерімен орындалу Тәртібінің бекітілуі туралы» 2002
жылдың 21 ... №173 ... ... ... ... жылдың 2 желтоқсанында №600 Қазақстан ... ... 2002 ... 26 ... №96 Қазақстан Республикасының
индустрия және сауда Министрі мен ... ... ... ... ... Төрағасының бірлескен шешімі.
• «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік стандарттарының іске қосылуы
мен бекітілуі туралы» 2002 жылдың 29 ... №510 ... ... және ... Министрлігінің стандарттау,
метрология және сертификаттау бойынша Комитетінің шешімі.
Бағалау стандарттары ең алдымен Қазақстан Республикасының аумағында
қызмет атқаратын бағалаушылар үшін ... ... ... ... ... негізгі түрлерін ажырату үшін анықтамалар
келтірілген, бағалаудың әр ... ... мен ... ... ... ... бағалау қызметі Қазақстан Республикасында заң
деңгейінде де, орындаушылық билік деңгейінде де реттелініп ... ... ... ... ... ... базасы қалыптасты, әрмен
қарай Бағалау құқығы дамуда.
1.4 ... ... ... ... ... ... заманымызда ең басты, әрі ең тиімді пайда
көзі ретінде пайдаланады. Ал оның пайда көзі ретінде – ... және ... ... ... ... ... ... танылады.
Яғни орта немесе шағын бизнеске келесідей заңдармен көрсете келе оның
түсінігін ... әр ... ... ... ... ... олар бір - ... қатынастарын толықтырады, әдетте бағалау күніне
бірнеше әдістер қолданылады. Содан кейін әр түрлі әдістерін алынған бағалау
нәтижелері қорытынды баға үшін ... ... ... ... әдістер
бағалаудың анықталған құндарының құнын бағалауды баға объектінің түзетілген
баламалы құнының әдісін ұстанады, ал тұрақты пайда әкелетін ... ... ... бағалауды - келтірілген әдісі болып табылады.
Бағалау қызметтер бұл оның нәтижелерін қолдану сферасы: қозғалмайтын
мүлік объектісінің нақты құнын анықтаудағы ... ... және ... ... ... ... ... объектіні кепілге қою мақсатында көмек
көрсету.
Жылжымайтын ... ... көзі ... ... ол ... ... ... ретінде орын алады. Коммерциялық жылжымайтын
мүлік. Коммерциялық жылжымайтын мүлік - ... ... ... ... ... ... ... объектілерге: дүкендер, кафелер,
ресторандар, офистар, өндіріс базалар, ТЖО, шаштараздар және де ... ... ... ... түсетін кәсіпкерлік пайданың
қолдануын көрсететін жылжымайтын ... - ... ... ... экономиканың дамуы меншіктің көптүрлілігіне және меншік
иесінің қайта ... ... ... ... меншік объектілері
санының көбеюіне әкелді. Өзінің иелік құқықтарын жүзеге ... ... ... ... көп ... мен сұрақтар пайда болады.
Ең маңызды сұрақтардың бірі меншік ... құны ... ... табылады. Оның шешімін табу қажеттілігі кәсіпорындарда, фирмаларда,
акционерлік қоғамдарда, қаржы ... ... ... ... ипотекалық несиелендіру, қор нарығы мен сақтандыру жүйесінің
дамуы да жаңа қызмет ...... ... мен ... ... ... ... қалыптастырады.
Бағалау жұмыстарын жүргізуде қатысатын жақтар өз қызығушылықтары үшін
әрекеттене отырып, бағалау мақсаттарын анықтайды.
Бизнесті бағалау төмендегілер үшін жүзеге асырылады:
• фирманың не ... ... ... ... арттыру;
• қор нарығында кәсіпорынның акцияларын, облигацияларын сатып алу-сату;
• негізделген инвестициялық шешім қабылдау;
... оның ... ... не бөлшектеп сатып алынуы ... ... ... ... ... ... не ... болған
жағдайда үлесін анықтау;
• кәсіпорынның қайта құрылымдануы. Кәсіпорынның жойылуы, бірігуі,
холдинг құрылымынан өздігінен ... жеке ... ... ... оның нарықтық құнын анықтауды болжайды, өйткені акциялардың
сатып не өтеуін төлеп алу ... ... ... ... конверсиясының бағасын немесе сыйақы көлемін есептеу керек;
... даму ... ... ... ... болашақ табысын, оның тұрақтылық деңгейін жене құндылығын
бағалау маңызды;
• кәсіпорынның несие ... ... ... ... ... ... ... жағдайда бағалау бухгалтерлік есеп бойынша
активтер құнының ... оның ... ... ... ... ... байланысты талап етіледі;
• активтер құнын жоғалту алдында ... ... ... ... кезінде;
• салық салу. Салық салу базасын анықтау ... ... ... ... ... ... ... керек;
• негізделген басқарушылық шешімдерін қабылдау. ... ... ... ... ... ... ... мүлікті
дүркінді қайта бағалау , қаржылық шешімдерді қабылдауға база болып
табылатын оның қаржылық оның қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жобалау. Бұл жағдайда оның негізделуі үшін
толықтай кәсіпорының, оның меншікті ... ... ... ... білу ... ... мен шындыққа сай келуі көбіне бағалау бағытының
қаншалықты дұрыс анықталғандығына да ... ... ... ... ... салық салу және т.б.
Бағалау мемлекеттік, өкімет субъектілері жергілікті білім беру не жеке
және құқықтық тұлғалардың ... ... ... ... ... асыру үшін жүргізілетін жағдайлардан басқа да міндетті бағалауды
қажет ететін ... ... ... ... ... ... ... бағалау қызметі туралы» заңда бекітілген.
Бағалау объектілерінің ішінде ерекше орынды бизнес (кәсіпорын, ұйым,
компания) ... ... ... кезінде объекті болып кәсіпорынның
мүліктік кешені ... ... ... және ... табуға бағытталған
қызмет алынады. Кәсіпорын болса азаматтық ... ... ... ... түсе ... ... ... қатысады.
Нәтижесінде оның құнын бағалау қажеттілігі туады.
Кәсіпорынның мүліктік кешенінің құрамына оның мақсаттарына жету үшін,
шаруашылық қызметін ... ... ... ... табу үшін арналған мүліктің
барлық түрлері, соның ... ... ... ... жабдықтар,
көлік құралдары, инвентарь, шикізат, өнім, сонымен қатар ... ... ... ... емес активтер, және интелектуалды
меншік объектілері соның ішінде фирмалық атаулар, қызмет көрсету белгілері,
патенттер, лицензиялар, ноу-хау, тауар белгілері кіреді. ... ... ... ... ... меншікті капиталын да, мүліктік
кешеннің жеке бөліктерінің құнын да анықтай ... оны ... ... бағалау объектісі ретінде нақты белгіленген шектеулерден тұрады,
күрделі жүйе бола отыра бағаланатын ... әр ... ... ... ... құрылымына цехтар, учаскелер, қызмет көрсететін
қожалықтар, арнайы бөлімшелер, контор ... әр ... ... құралдары кіреді. Үлкен мәнге кәсіпорын тіршілігінің ұйымдық-
құқықтық ... ие ... ... холдингтер, қаржылы-өндірістік
топтар бағалау объектісі бола алады. Бұл ... бір ... ... ... ... бөлімшелер, филиалдар бірігеді. Дұрыс бағалау
үшін ақша ағымдарының ... мен ... ... ... ... әр ... ... мен рөлін қадағалау керек. Және де бағалау
объектісі құрамына әлеуметтік-мәдени саланың бөлімшелері, ... ... ... ... ... тексеру қажет.
Бизнесті бағалау кезінде кәсіпорын заңды тұлға бола отырып, шаруашылық
субъекті де ... ... ... ... ... оның құнын есептеу
барысында белгілі бір заңды құқықтардың бар екендігін де ... ... ... бағалау объектісі ретіндегі бірден-бір ерекшелігі болып ... бір ...... ... ... бағалаушының мүліктік кешен
құнын, құрылыс тиімділігін және бағалау объектісі шектеуіндегі құнының
өсуін ... ... ... ... ... белгілі бір ұйымдық кәсіпкер-құрылым
аумағында қызмет атқаратын капитал құрайды. Сондықтан, бизнесті бағалау
кезінде ... ... ... ... ... ... ... де,
ұйымдық - құқықтық қалпын, салалық ерекшелігін, материалдық ... ... да ... ... ... ... ... келген тауар тауар сияқты бизнес те сатып алушы үшін ... ие. Ең ... ол ... табу ... ... ... керек.
Басқа да тауар сияқты бизнестің пайдалылығы қолдану кезінде айқындалады.
Демек, егер бизнес пайда ... ... иесі үшін ... оны ... тура келеді. Егер басқа біреу бұл бизнесті
пайдаланудың өзге ... ... ... ... деген сұраныс пайда болып,
ол тауарға айналады.
Сонымен қатар басқа бизнестің, жаңа ... ... ... ... пайда әкелуі белгілі шығынның шығуымен ұштасады.
Пайдалылық пен шығындар жиынтығы бағалаушымен есептелінетін нарықтық
құнның негізі болып табылатын мөлшерді құрайды. Бизнес ... бір ... ... және ... оның ... ... ... нарықтық
экономикада меншік иесінің сәйкес ресурстарды қажет ететін пайдаға ... ... ... барлық қасиеттеріне ие және сатып алу-сату объектісі
бола алады. Бірақ та ол – ерекшеліктерін бағалау ... ... ... ... тауардың ерекше түрі.
Құндық факторлар мен бизнес сипаттамаларын сараптау нәтижесі болып
бағаланатын ... ... ... ... ететін, құқықтық және
техникалық жағынан ... ... ең ... ... жолын таңдау табылады.
Осыдан ең тиімді қолдану ... мені де ... Бұл ... егер ... ... құрылымын қайта қарау үшін бағалау жүргізіліп жатса
қажет. Егер де ... ...... ... өзгерістерді
ескермегендегі, қазіргі кәсіпорынның құнын есептеу ... онда ... ... БИЗНЕСТІ БАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
2.1 Салыстырмалы әдіс
Салыстырмалы, немесе компания-аналог әдісі бір мемлекет ішіндегі және
бір салаға жататын, сонымен қатар өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... өзгерістері болмайды
деген тұжырымдамаға негізделеді. ... ... ... ... айналысқа түсетін ашық компаниялар бойынша ... ... ... ... мәмілелері туралы ақпаратты қолдануды алдын ала
қарастырады.
Бұл әдіс кәсіпорындар акциялары ... ... ... ... ... ... принцыпына сәйкес әрекеттеніп
инвестор өз қаражатын бағаланатын не өзге қолайлы компанияға инвестициялауы
мүмкін. Сондықтан салыстырылатын кәсіпорындар ... ... ... ... кезінде бағаланатын кәсіпорынның құнын анықтау үшін
бағдар болуы мүмкін. Беілген әдісті ... ... ... мен қор ... нашар дамуының әсерінен отандық кәсіпорындардың
акцияларына белгіленімі өте төмен дәрежеде.
Компания-аналогтар ұғымында ... ... үшін ... бола алатын компаниялар түсіндіріледі. Аналогтар ... ... және ... қор нарықтарынан алына алады, бірақ шетелдік
аналогтарды қолданған кезде мемлекеттік ... әр ... ... есептеулерде ескерілуі тиіс.
Салыстырмалы әдісте фирманың меншікті капиталының құндылығы жеткілікті
дәрежеде ... ... ... ... осы ... ... анықталады деп тұжырымдалады. ... ... ... ең ... құны болып қолайлы фирманың нарықта
тіркелген нақты сату бағасы.
Салыстырмалы әдістің қолданымдылығын сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... базалық жағдайлар
табылады.
Біріншіден, бағалаушы бағдар ретінде қолайлы кәсіпорындарға нақты
нарықта ... ... ... ... ... ... не бір ... нақты сатып алу-сату бағасы кәсіпорынның
меншікті капиталының құнына әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың
қатынасын; тәуекел ... ... ... ... ... ... және т.б. көптеген нарыққа сенім артқан бағалаушының жұмысын
жеңілдететін жағдайлар жатады.
Екіншіден, салыстырмалы әдіс ... ... ... ... өз ақшасын акцияларға сала отырып ең алдымен болашақ
табысты сатып алады. Нақты бизнестің өндірістік, технологиялық және ... ... тек қана ... табу ... ... ... ... тәуекел деңгейінде және инвестициялардың
еркін орнығуында максималды пайда көруге деген ұмтылыс нарықтық бағалардың
теңесуін қамтамасыз етеді.
Үшіншіден, ... ... ... және ... ... ... даму болашағын сипаттайды. Демек,
қолайлы кәсіпорында баға және табыс, дивидендті ... ... ... ... баланстық құны сияқты маңызды қаржылық параметрлердің
арасындағы қатынас сәйкес келуі керек. Осы ... ... ... ... ... ... ... орны болып табылады.
Салыстрмалы әдістің негізгі артықшылығы ... ... ... ... ... ... ... Берілген
жағдайда бағалаушы аналогтың бағаланатын объектімен салыстырымдылығын
қамтамасыз ... ... ғана ... баға ... Өзге әдістерді қолданғанда бағалаушы кәсіпорының құнын
есептеулер негізінде анықтайды.
Салыстырмалы әдіс ... ... және ... ... ... ... ... нәтижесін сипаттайды.
Салыстырмалы әдістің басқа ... ... ... ... пен ұсыныстың нақты көрінуінде, өйткені нақты жасалған
мәміленің бағасы нарықтағы жағдайды ең интегралды түрде ескереді.
Салыстырмалы әдісті қолдану ... ... ... ... тәуелді, өйткені әдіс нақты жасалған мәмілелер туралы мәліметтерді
қолдануды ұсынады. Сонымен қатар нарықтың ашық болғандығы мен ... ... ... қол ... ... қажет.
Бағалаудың мақсатына, объектісіне, нақты шарттарына қарай салыстырмалы
әдіс үш негізгі тәсілді ұсынады:
• компания-аналог тәсілі;
• мәміле тәсілі;
• салалық ... ... ... капитал нарығының тәсілі ашық қор нарығында
қалыптасқан бағаларды қолдануға негізделген. Салыстыру үшін база ... ... ... ... бір ... ... ... Сәйекесінше,
берілген тәсіл таза түрде миноритарлы (басқарушылық ... ... ... ... ... сату тәсілі кәсіпорынды толықтай не оның акцияларының
басқару қоржынын ... ... ... Бұл ... ... ... қолдану саласын анықтау – 100%-ды капиталды немесе акциялардың
басқару қоржынын бағалау.
Салалық коэффицент немесе салалық ... ... ... қаржылық
параметрлер мен баға ... ... ... ... ... ... ... меншікті капиталы мен оның
ең маңызды өндірістік-қаржылық көрсеткіштері арасындағы қатынастарды ұзақ
статистикалық бақылау ... ... ... ұйымдармен
есептелінеді. Жинақталған акпарат сараптауына сүйене отырып бағаланатын
кәсіпорынның ... ... ... ... жасап шығарылды.
Сонмен қатар салыстырмалы әдіс максималды салыстырымдылықты қамтамасыз
ету үшінтүзетулер енгізуді ұсынады. Ең алдымен ... ... ... ... қарай салыстырмдылық критерийлері анықталуы
керек.
Кәсіпорынды компания-аналог әдісімен бағалау процесі ... ... ... ... жиану;
2. Ұқсас кәсіпорындар тізімін жасау;
3. Қаржылық талдау;
4. Бағалау мультипликаторларын ... ... ... мөлшерін анықтау;
6. Қорытынды түзетулер енгізу;
Салыстырмалы әдіс кезінде ақпараттың екі түрі ... ... ... ... ... ... акцияларын сатып алу-сату
бағалары туралы мәліметтен тұрады. Ақпараттың сапасы мен қол жетерлігі ... ... ... ... қор ... қалыптасуы әлі де
аяқталған жоқ, бірақ та бірқатар агенттіктер күнделікті қор нарығының
ақпараттарын ұсынуда.
Қаржылық ... ... ... және қаржылық есеп түріндегі
ақпарат, сонымен қатар компананиялардың ұқсастығын анықтауға және қажетті
түзетулер ... ... ... ... тұрады.
Салыстырылатын компанияларды таңдау. Ол бірнеше кезеңде ... ... ... ... мен саны ... ... ... жасалып, негізгі ұқсастықтары анықталады;
3. қорытынды тізім жасалады.
Баға ... ... ... ... ... салыстырмалы әдіспен анықтау баға ... ... Баға ... – бұл ... ... мен қаржы базасы арасыедағы қатынасты көрсететін коэффицент.
Бағаланатын мультипликатордың қаржы ... ... ... ... көрсететін өлшем болып табылады. Оған тек қана табыс ... ... да, ... ... ... ... ... т.б. көрсеткіштер
жатады.
Құнның қорытынды мөлшерін қалыптастыру. Бұл процес үш негізгі кезеңнен
тұрады:
• мультипликатор мөлшерін таңдау;
• аралық нәтижелерін ... ... ... енгізу.
2.2 Табыстық әдіс
Табыстық әдіс логикасы кәсіпорынды бағалауда инвестордың күтуін ... ... ... құны бағаланатын кәсіпорын әкелуі мүмкін болатын
болашақта күтілетін табыс негізінде анықталады. Табыстық әдістің ішінде
әдетте ... екі ... ақша ... дисконттау және ... ... ... ... ... ... нарықтық бағалау көбіне оның болашағының
қаншалықтыжақсы ... ... ... ... ... ... капиталының тек болашақта кез келген табыс түрін алып келе ... ғана ... осы ... ... иесі ... алатыны және ол қандай тәуекелмен
байланыстылығы ең маңызды болып табылады. Бизнесқа әсерін тигізетін ... ... ақша ... ... ( ары ... – ААД ... )
әдісін ескеруге мүмкіндік береді.
Әдістің мән-мағынасы. Бизнестің құнын ААД ... ... кез ... ... бизнес үшін оның болашақ табысының ағымдық құнынан үлкен
соманы төлемейді ... ... ... Ал иесі өз ... болатын болашақ табысының ағымдық құнынан аз бағаға сатпайды. Қарым-
қатынас ... екі жақ ... ... ... ... ... баға туралы ортақ келісімге келеді деп саналады.
Бағалаудың ... ... ... ... ... ең ... есептеледі., өйткені өз ақшасын қолданыстағы кәсіпорынға салғалы
жатқан кез ... ... ... ... ... жабдықтар,
материалды емес және т.б. құндылықтардан тұратын активтер жиынтығын емес
оған салынған қаражатты ақтайтын, пайда алып ... және ... ... ... ... ағымын сатып алады. Осы ... ... қай ... жатса да барлық кәсіпорындар тауар ... бір ...... ... ағымын дисконттау әдісі қолданыстағы кез келген кәсіпорынды
бағалауда қолданыла алады. ... ең дәл ... осы әдіс қана ... жағдайлар да бар. Берілген әдісті қолдану өзінің белгілі шарушылық
(табыстық ... ... ... бар және ... ... ... ... кәсіпорындарды бағалауда ең тиімдісі болып табылады. ААД
әдісі ... ... ... ұшырайтын кәсіпорындарды бағалауда ең аз
дәрежеде ... ... ... ... кері ... құны ... шешімдер қабылдауға себеп бола алады). Бұл әдісті болашағы
үміттендіргіш жаңа кәсіпорындарды бағалау үшін ... ... ... ... Ретроспективті табыстың болмауы бизнестің болашақ ... ... ... ... ақша ағымын дисконттау әдісімен ... ... Ақша ... моделін таңдау;
2. Болжау кезеңінің ұзақтығын анықтау;
3. Өткізуден түскен жалпы табысты ретроспективті ... және ... ... ... және ... ... ... және сараптау;
6. Болжау кезеңінің әр жылдық ақша ағымының көлемін есптеу;
7. Дисконт ... ... ... ... ... құн мөлшерін есептеу;
9. Болжаудан кейінгі кезеңдегі құн мен болашақ ақша ағымдарының ағымдық
құндарын есептеу;
10. Қорытынды түзетулерді енгізу;
Ақша ағымының моделін таңдау. Бизнесті ... ақша ... ... ... қолдануға болады: меншікті капитал үшін; барлық салынған
(инвестиция) капитал үшін. Төмендегі ... ... ... үшін ... ... келтірілген. Осы кестені колдану ... ... ... құнын есептейді.
1.1-кесте – Меншікті капитал үшін ақша ағымының моделі
|Іс-әрекет ... ... ... ... ... таза ... ... ... ... ... ... Таза ... капиталының азаюы |
|(өсуі) ... ... ... сату ... ... ... (азайту) Ұзақ ... ... өсуі ... ... ... ... үшін ақша ... ... модельге сәйкес барлық инвестициялық каитал үшін ... ... құны ... ... мен артықшылықты капитал құнын алып
тастағандағы оның операцияларының құны есебінде ... ... ... көп ... ... ... қолайлы. Ақша
ағымының моделін барлық инвестициялық капитал үшін қолданған ... ... ... ... ... ... капиталынан ажыратпай отырып,
жиынтық ақша ағымын ... ... ... ... алғанда есептеу таза
табыстан емес пайыздар мен салықтарды төлегенге дейінгі ... ... ... түрде пайыздар табысқа салық салық деп есептеледі. ... ... ... ... ... Сонымен қатар
бұл модельде шартты түрде кәсіпорынның меншікті капиталын қарыз капиталынан
ажыратпайтындықтан ақша ... ... ... ... қарыздың
өзгерісі ескерілмейді. Екінші модель бойынша нәтиже кәсіпорынның ... ... ... құны болып табылады.
1.2 -кесте – Барлық салынған капитал үшін ақша ағымының ... ... ... ... мен ... ... ... табыс ... ... ... ... ... ... ... (азайту) Таза ... ... ... ... ... ... ... сату (капиталды салымдар)|
Қорытынды ... ... ... үшін ақша ... модельде де ақша ағымы (ағымдық бағада) номиналды негізде ... ... ... отырып) нақты негізде де солай есептеліне алады.
Болжау кезеңінің ұзақтығын анықтау. ААД әдісіне сәйкес ... ... емес ... ... негізделеді. Сондықтан бағалаушының
мақсаты ағымдағы жылдан бастап кез келген болашақ уақыт ... ... ... ... болжаулы есептемелер негізінде) ақша ағымының
болжауын жасап шағару болып табылады. Болжау кезеңі ретінде ... ... ... дейінгі созылып жатқан уақыт аралығы алынады
(постболжаулы кезеңде өсудің тұрақты ... ... ... табыс ағымы алуы керек деп саналады).
Болжаулы кезеңнің баламалылық ұзақтығының ... – бұл оңай ... Бір ... ... ... ұзақ болған сайын Боқылаулар саны да
көбейеді және кәсіпорынның ағымдық құнының нәтижеллік ... де ... ... көрінеді. Ал екінші жағынан болжау кезеңі ұзақ ... ... ... ... мен ақша ... қарқынының нақты
мөлшерлерін божау қиындай түседі. Экономикасы дамыған елдерде қалыптақан
тәжірибеге ... ... ... мен ... ... ... ... бағалау үшін болжау кезеңі 5-тен 10 ... ... ... ұзақмерзімді божаулар ерекше қиыншылық тудыратын тұрақсыз өтпелі
экономикасы бар елдерде бөлек жағдайларда болжау кезеңін 3 ... ... ... ... ... ... табысты ретроспективті сараптама және болжау.
Жалпы табысты ... және оны ... ... ... мен ... бір
қатар факторларды ескеруді талап етеді:
• шығарылатын өнім номенклатурасы;
... ... ... мен ... ... ... ... қарқыны;
• өнімге деген сұраныс;
• инфляция қарқыны;
• қолда бар өндіріс ... ... ... ... мен мүмкін болатын салдары;
• сұраныстың жарқын болашағын анықтайтын экономикадағы жалпы жағдай;
• қазіргі бәсекелестік деңгейін ескергендегі нақты саладағы ... ... ... нарықтағы үлесі;
• болжаудан кейінгі кезеңдегі өсудің ұзақмерзімді қарқыны;
• берілген кәсіпорын менеджерлерінің жоспарлары.
Жалпы табыстың болжауы ... мен ... сала ... ... ... сәйкестікте болу керек деген
ортақ ережені ұстану өте маңызды.
Инфляция қарқыны белгілі бір уақыт ... баға ... ... ... баға ... ... өлшенеді. Ол үшінмына формула
қолданылады:
∑ P1∙
G1
Ip = –––––––– ,
∑ P0∙
G1
мұнда Ip − инфляция индексі;
P1 − ... ... ...... ... бағалар;
G1 − сарапталған кезеңдегі өткізілген тауар саны.
Кез келген сала ішінде ең аз дегенде бірнеше кәсіпорын нарықтағы ... ... ... Бұл жерде әр түрлі варианттардың болуы мүмкін. Өз
үлесіңді кішірейіп жатқан нарықта жолы ... ... ... ... не керісінше өсіп жатқан нарықта жоғалтып алуға ... ... ... ... ... ... нарықтық сегменттің
өлшемі мен шектеулерін тура анықтап алу қажет. Бағалаушының міндеті: соңғы
тұтынушылардың ... мен ... ... ... ... ... ... үлесінің өзгеріс тенденциясын анықтау керек.
Сонымен қатар мынадай факторларды ... ... ... осы ... ... ... ... үлесін;
2) осы үлес өзгерісінің ретроспективті тенденциясын;
3) кәсіпорынның ... ... ... ... өз ... жолмен сақтап не үлкейтіп алғысы келетіндігіне ерекше көңіл бөлу
керек;
4) негізгі бәсекелестердің жағдайларын сараптаптау.
Шығынды ... және ... ... ... бағалаушы мынаны
істеуге міндетті:
• шығын құрылымын, әсіресе тұрақты шығын мен ауыспалы шығын ... ... әр ... үшін ... ... ... ... есепте болатын, бірақ болашақта кездеспейтін төтенше және бір
мезгілді шығын баптарын зерттеу;
• активтердің бүгінгі ... және ... ... мен ... ... салымдарды анықтау;
• болжанған қарыздар деңгейіне негізделіп, ... ... ... ... ... бәсекелес кәсіпорындардың сәйкес
көрсеткіштерімен ... ... ... ... ... ... ... мен сараптау
Инвестицияларды болжау мен сараптау. Бұндай сарсаптау үш негізгі
компаненттен тұрады және ... ... ... ... ... мөлшерлемесін анықтау. Техникалық, яғни ... ... ... – бұл ... табыс ағымын бизнестің
нарықтық құнын анықтау үшін негіз болатын ағымдық құнның бірегей ... ... үшін ... ... ... олар бірнешеу болуы мүмкін.
Экономикалық мағынада дисконттау мөлшерлеменің ұғымында тәуекел ... ... ... ... салынатын капиталдың
инвесторлар талап ететін қойылымы берілген, басқаша айтқанда, бағалау
күніне тәуекелдің ... ... ... бар инвестициялық вариант
бойынша талап етілетін табыс ... ... ... ... үшін ... болып қандай ақша
ағымы қолданылатынына байланысты. ... ... ақша ... ... ... ... ... салынған капитал үсті түсімінің қойылымына
тең дисконттау қойылымы қолданылады. Капиталды активтерді бағалау моделіне
сәйкес дисконттау қойылымы мына ... ... +β ∙(Rm - R ... ,
мұнда R – инвестормен талап ... ... ... ... ...... табыс қойылымы;
β – бета коэффиценті (мемлекетте болып ... және ... ... ... ... өлшемі);
Rm – нарықтың жалпы табыстылығы (құнды ... ... ... – кіші ... үшін ... – жеке компанияларға тән тәуекел үшін сыйақы;
C – мемлекеттік тәуекел.
Бета коэффиценті тәуекел өлшемі болып табылады. Қор ... екі түрі ... ... бір ... үшін ... тағы ... емес тәуекел» деп те атайды, және ... ... ... тән ... ... ол «жүйелі тәуекел» ... ... ... ... бета ... көмегімен
систематикалық тәуекел мөлшері анықталады. Бета белгілі ... ... ... ... қор ... ... табыстылығымен
салыстырғандағы ауытқу амплетудасына сәйкес есептелінеді.
Компания акцияларының бір ... ... ... ... – P0 + D
R = ... P1 - кезеңнің соңына қарай акцияладың нарықтық құны;
P0 - ... ... ... ... ...... ... төленген дивидендтер.
Тұтқасыз бета – бұл компанияның қарызы болмаған ... онда ... ... соң тұтқасыз ... ... ... ... тәуекелі қайда екендігін анықтау қажет.
Осыдан кейін ғана бағаланатын компания үшін капиталдың бір ... ... ... ... жаңа ... бетасын анықтау керек. Нәтижесі
нарықтан алынған, бағаланатын ... үшін ... ... деңгейіне
қарай арнайы түзетілген бета болып табылады.
Тұтқасыз бетаны есептеу формуласы:
Bu = Bl / 1 + (1 – t) wd / we ... Bu – ... ... l – ... ...... үшін ... қойылымы;
wd – капитал құрылымындағы қарыз үлесі;
we – меншікті капитал үлесі.
Нарықтың ... ... ... ... ... ... индексі табылады және ол специалисттердің статистикалық
мәліметтеді сараптауы ... ... ... ... ... ... формуласы:
E(Ri) = Rf + RPm + RPs + Rpu ,
мұндағы E(Ri) – i құнды ... ... ... ... ...... күніндегі жағдайы бойынша тәуекелсіз құнды қағаздың
дабыс қойылымы;
RPm − акцияларға ... үшін ... ... ... − кіші ... үшін тәуекел үшін сыйақы;
Rpu − ... ... ... емес тәуекел үшін сыйақы.
Барлық инвестицияға салынған ақша үшін меншікті және қарыз ... ... ... тең ... ... ... таразы болатын капитал құрылымындағы қарыз және ... ... ... дисконттау мөлшерлемесі капиталдың орта
салмақталған құны (weighted average cost of capital – WACC) деп ... орта ... ... = kd (1 – tc) wd + kp w p+k s w ... kd – ... капиталды тарту құны;
tc – кәсіпорынның табысына салық мөлшерлемесі;
wd – ... ... ... ... ... үлесі;
kp – акционерлік капиталды тарту құны (артықшылықты
акциялардың);
wp – ... ... ... ... ...... ... тарту құны (жай акциялардың);
w s − кәсіпорын капиталының құрылымындағы жай акциялардың
үлесі.
WACC- ты қолдану жағдайлары. ... ... ... ... ... кейін барлық акционерлік пен қарыз ... ... ... ... ... компанияны өздігінше рефинанстағысы келген жағдайды
қарастыралық. ...... бен ... ... ... салмақтары
әр компаненттің баланстық емес нарықтық құндарына негізделуі керектігі.
Болжаудан ... ... құн ... ... ... құн ... ... бизнес болжау кезеңі аяқталғаннан кейін де
пайда әкеле алады деген алғышартқа негізделеді.
Бизнестің даму ... ... ... кейінгі кезеңде әдістердің
біреуін немесе дисконттау ... ... ... ... ... құнының әдісі. Берілген әдіс болжаудан ... ... ... ұшырауы мен оның акцияларының болашақта сатылуы
күтіліп отырған жағдайда қолданылады.
• таза активтер әдісі. ... ... ... ... есептеу
техникасына ұқсас, бірақ мұнда компания активтерінің ... ... мен ... ... ... ескерілмейді.
• сатылу мүмкіндігінің әдісі. Ол салыстырмалы компанияларды сату бойынша
ретроспективті мәліметтерді сараптаудан алынғанарнайы коэффиценттердің
көмегімен ақша ағымын құн көрсеткштеріне қайта санауға негізделеді.
... ... ... ... ... ... кезеңнің жылдық табысы
ұзақмерзімді өсу қарқыны мен ... ... ... ... ... капитализация мөлшерлемесі көмегімен
анықталған құн көрсеткіштеріне ... Өсу ... ... ... қойылымы дисконттау қойылымына тең
болады. Гордон моделі қалдық кезеңде тұрақты табыс алу ... және тозу мен ... ... ... тең ... ... ... соңғы бағаны есептеу мына формуламен арқылы
көрсетілген:
V(term) = CF( t +1 ) / (Rd – g) ... V (term) – ... ... ... ... t +1 ) – ... ... кезеңнің бірінші жыл бойынша табыстың
ақша ағымы;
R d − ... ... − ақша ... ... ... қарқындары.
Болжаудан кейінгі кезеңдегі құн мен болашақ ақша ... ... ... ... ... есептеу техникалық есеп болып табылады.
Бағалауда ААД (ақша ... ... ... ... ... ... ... объектісі әкелетін болашақта күтіліп отырған кезеңдік
ақша ағымдарының ағымдық құндары мен ... ... ... ... сомалау керек.
Бизнес құнының алдын-ала жасалған мөлшері екі құраушыдан тұрады:
• болжау кезеңі аралығындағы ақша ағымдарының ағымдық құны;
• болжаудан кейінгі ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын құнының алдын-ала жасалған
мөлшетін анықтағаннан кейін нарықтық құнның соңғы ... алу ... ... ... ... ... ішінде екеуі ерекшеленеді:
қызмет атқармайтын активтер құнының мөлшеріне түзету және меншікті айналым
капиталының көлеміне ... ... ... ... ... тек ... ... яғни ақша ағымының қалыптасуында іске қосылған активтер ғана
ескерілетіндігімен ерекшеленеді. Бірақ кез ... ... әр ... тікелей өндірісте болмайтын активтер болуы мүмкін, әдеттен ... құны ... ...... ... ... нақты мөлшерін есептеу.
Дисконтталған ақша ағымының моделіне өткізудің болжанған деңгейіне тәуелді
меншікті ... ... ... ... ... ... ... бар меншікті айналым капиталының нақты мөлшері талап етілетін
мөлшерімен сәйкес келмеуі мүмкін. Сәйкесінше ... ... ... ... ... ... ... ал ал жетіспегені алдын-ала жасалған
құнның ... ... ... ... ААД ... ... нәтижесінде өтімді акцияладың басқару
қоржынының құны шығады. Егер де басқару қожыны болмаған жағдайда шегерім
жасалады.
Табысты ... ... ... әдісі де бизнесті бағалаудың ... бірі ... ... Ол ... ... бір бөлігінің
құны осы меншік болашақта алып келетін табыстың ағымдық ... тең ... ... ... ... мына ... ... табыс
Бағалау құны = ——————————————
Капитализация
қойылымы
Табысты капитализациялау ... ... ... ... ұзақ ... бірдей мөлшердегі табыс алып келетіні күтіліп отырған (не өның өсу
жылдамдығы ... ... ... өте ... ... ... ... бағалауда бұл әдіс бағаланатын
кәсіпорындардың көбісіне тән табыс мөлшерлерінің және ақша ағымдарының ... ... ... ... байланысты сирек қолданылады.
Қабылданған табыс базасына қарай әдістің бірқатар ... ... ... ... ерекшелеуге болады:
• таза табыстың;
• салықтарды төлегенге дейінгі табыстың;
• нақты төленген дивидендтер;
• потенциалды дивидендтер.
Табысты капитализациялау ... ... ... ... ... ... ... оның нормализациясы мен (қажет болған
жағдайда) трансформациясының ... ... ... мөлшерін таңдау;
3. Капитализациялау қойылымын есептеу;
4. Құнның мөлшерін алдын-ала анықтау;
5. ... ... ... ... активтер болған
жағдайда) түзету жүгізу;
6. Бағаланатын үлестің бақылаушы не бақылаушы еместігіне, сонымен
қатар өтімділігінің ... ... ... ... ... ... ... активтерін бағалау мақсатында
қаржылық есебін сараптау үшін негізгі құжаттар баланстық есеп пен қаржылық
нәтижелер және ... ... ... есеп ... ... ... ... қоры активтерін бағалау мақсаттары үшін бұл құжаттардың соңғы
үш жылдығының болғаны жөн. Сонымен қатар бағалаушы есеп ... ... ... ... ... ... өткен-өтпегендігін көсетіп кетуі
тиіс.
Кәсіпорынның қаржылық есебін сараптау кезіндебағалаушы міндетті ... ... ... тиіс, яғни кәсіпорынның бұрығы қызметінде
реттелмеген және болашақта қайталану ... ... ... есептің
де қаржылық нәтижелері мен оларды қолдану туралы есептің де әр ... және бір ... ... ... ... ... және бір жолғы тарауларларына төмендегілер мысал бола алады:
• активтерді сатудан түскен ... мен ... ... компания
ондай активтерді үнемі сата алмаған жағдайда;
• компанияның бір бөлігін сатудан түскен пайда мен шығын;
• сақтандырудың әр түрінен түскен ... сот ... ... ... ... ... ұзақ ... не көтерілістердің салдары;
• бағалардың аномалды ауытқуларының салдары.
Сонымен қатар бағалаушы бугалтерлік есепті жалпы ... ... ... ... ... ... керек.
Берілген операция бағалау кезінде міндетті емес, бірақ мүмкіндігінше
болғаны дұрыс.
Түзету ... ... ... ... ... мына ... ... «Дебиторлық қарыз»;
• «Тауар-материалды қор»;
• «Есептелген амортизация»;
• «Негізгі ... ... ... ... ... ... ... сату құнымен үмітсіз қарыздар бойынша
ысыраптың ретроспективті пайызы мен ... ... ... ... ... бүгінгі несиеге сату үлесін салыстыру жолымен
потенциалды үмітсіз ... ... ... ... жетіспеушілігі не артықшылығы туралы қорытындылар жасауға
болады.
Тауар-материалды қордың құнына түзету кезінде бағалаушы ең аз құн ... не ... құн ... ... принципін ұстануы керек. Осы
принципке сай, ... ... құны оның ... ... ... ... есптемелік құны сәйкесінше төмендетілуі керек.
Тозу мен амортизацияны ... ... ... ... ... ... не тездетілген амортизация қолданылып жатқанын анықтау керек.
Қаржылық есепті сараптау кезінде бағалаушы бағаланатын кәсіпорынның өз
міндеттемелеріне адалдық көзқарасы туралы ... ... ... ... әдетте кредиторлық борыш түзетілмейді.
Капитализацияланатын табыстың мөлшерін таңдау. Берілген ... ... ... ... ... ... ... Бағалаушы бірнеше варианттың ішінен таңдауына
болады:
• соңғы есеп беру жылының табысы;
... ... ... ... ... (3-5) есеп беру жылдары табысының орташа мөлшері.
Капитализацияланатын мөлшер ретінде не салықтарды төлегеннен кейінгі
табыс, не салықтарды ... ... ... не ақша ... мөлшері бола
алады.
Көп жағдайда капитализацияланатын мөлшер ретінде ... есеп ... ... ... ... есептеу. Әдетте капитализация ... үшін ... ... ... ... ... не ... орташа жылдық өсу жылдамдығын шығару жолымен ... ... ... үшін ... ... қойылымы сол кәсіпорынның
дисконттау ... ... ... ... ... ... – бұл бір уақыт
кезеңінде ақша ағымы не табыс мөлшерін құн ... ... ... қойылымын анықтау үшін ең алдымен сәйкес дисконт
қойылымын есептеп алу керек. Дисконт ... ... әр ... ... солардың ішінде ең көп таралған түрлері:
• капиталды активтерді ... ... ... ... ... капиталдың ортамөлшерленген құн моделі.
Дисконттау қойылымы белгілі болғандағы ... ... ... - ... R∂ – ... ...... не ақша ағымының ұзақмерзімді өсу жылдамдығы.
Соңғы уақытта ... ... ... ... ... ... ... атқармайтын активтерге түзету жүргізу үшін активтердің белгілі
бір түріне арналған (жылжымайтын мүлік, көлік пен ... ... ... ... құнын бағалау
2.3 Шығындық әдіс
Бизнесті бағалаудың табыстық әдісін қолданғанда бағалаушы кәсіпорынның
құнын шығындарын ... ала ... ... ... ... мен
міндеттемелерінің баланстық құны әдетте инфляция, нарық коньюнктурасы,
қолданыстағы есеп әдістемелерінің өзгерістері ... ... ... ... Нәтижесінде бағалаушыға кәсіпорынның баланстық ... тура ... Ол үшін ... ала ... әр ... ... құны ... сонан соң міндеттемелерінің ... ... және ең ... кәсіпорын активтерінің негізделген нарықтық
құнының сомасынан ... ... ... құны шегеріліп
тасталынады. Нәтижесі кәсіпорынның меншікті ... ... ... мүліктік әдістің негізгі өрнегі төмендегідей:
Меншікті капитал = Активтер – Міндеттемелер
Берілген әдістеме екі негізгі әдіспен ... таза ... ... ... ... әдісімесімен;
Таза активтер әдісімен есептеу бірнеше этаптан тұрады:
• кәсіпорынның жылжымайтын мүлігінің ... ... ... ... пен ... ... құны анықталады;
• материалды емес активтердің құны есептелінеді;
• қаржылық ( ұзақ және қысқа ... ... ... ... ... ... қорлар ағымдық құнға аустырылады;
• болашақ кезеңдердің шығындары ... ... ... ... кәсіпорынның міндеттемелері ағымдық құнға аустырылады;
• меншікті капиталдың құны кәсіпорын активтерінің ... ... ... барлық міндеттемелердің ағымдық құны шегеріп тастау
жолымен анықталды.
Кәсіпорынның жылжымайтын мүлігінің негізделген нарықтық құнын анықтау.
Кәсіпорның бизнесін бағалаудың ... ... оның ... ... ... не ... ... кеткен шығындар есебі ... ... ... құны ... нарық
коньюнктурасының өзгеру ... ... ... ... келмейді.
Нәтижесінде бағалаушының алдында серіктестіктің ... ... ... ... Оны ... ... үшін баланс активтерінің әр ... ... ... ... ... ... ... кезеңнен тұрады:
Бірінші кезең. Ғимарат және имараттар орналасқан жер ... ... ... ... ... құны ... ғимарат пен имараттың
орынбасу құны анықталады.
Қалпына келтіру құны – бағаланатын объектінің нақты бағалау ... ... баға құны мен ... баға ... ... сондай
құрылыс материалдарынан, сондай құрылыс стандарттарын қолдана отырып,
сондай жобамен анықталады. Егер де ... ... құны ... ... ... ... ... құны анықталады.
Орынбасу құны деп пайдасы бағаланатын объект пайдасымен бірдей, бірақ
ағымдағы ... ... ... ... жаңа материалдарды
қолданумен пайда болатын нақты бағалау күніне құрылыстың ағымдағы ... ... ... ... құны ... есептемеде
көрсетілуі тиіс.
Құрылыстың толық құнын анықау:
• тура шығындар (материалдар құны, амортизациялық алып ... ... ... ... ... ... коммуналды қызметтер,
құрылыс жұмысшыларының жалақысы, ... ... құны ... ... ... ... кәсіптік қызметтеріне төлем,
инженерлік жобалауларына, заңгерлер мен бухгалтерлерге кеңес бергені
үшін, құрылыс ... ... ... ... ... ... ... қарыздары пайыздарына,
құрылыс кезеңіндегі жарнамалық төлем, меншікті сатуға немесе ... ... ... ... меншіктің өзгеруіне шығындар,
орынбасу шығындары қалпына ... ... ... ... ... ... «ескірген» элементтердің жойылуына әкелледі;
• кәсіпкерлік кіріс.
Кәсіпкерлік кіріс салыстырмалы объект пайдасы және ... ... ... ... ... жоғарғы шығындарды алуға
жоспарланған инвестор сомасын ... ... ... кәсіпкерлік кіріс құрылысқа 15%-дық шығынмен анықталады:
|Құрылыс |+ ... |= ... ... ... | ... | | ... ... Ғимараттар мен имараттардың тозуының барлық түрі
есптеледі,соның ... ... ... ... және ... ... есептеледі.
Табиғи тозу – пайдаланумен, ескірумен, бұзылумен ... ... ... және т.б. объектінің пайдалылығын және өмірін қысқартатын
физикалық факторлар ... ... ... ... тозу – оған ... функцияларды орындай алмауына
байланысты мүліктің құнын жоғалтуы. Функционалды тозу меншік объектісінің
ішкі ... ... ... және ... жеткіліксіздік, артық
операциялық шығынд фактроларымен байланысты, олар ғимараттың ... ... ... инженерлік қамтамасыз ету және т.б.
кезде байқалады.
Экономикалық тозу – ... ... ... ... ... ... өзгерістер, төмендеген сұраныс немесе бәсекелестіктің
өсуі.
Төртінші кезең. Ұдайы өндіріс құны және ... тозу ... ... пен ... ... қалдық құнын анықтайды.
Бесінші кезең. Ғимарат пен имараттың қалдық құнына жер телімін қосу
арқылы жылжымайтын мүлік объектісінің толық құны ... пен ... ... ... ... пен ... ... бағаламай
тұрып, бағалаушы олардың техникалық құжаттамаларымен танысып, ғимарат пен
имараттың өзін қарап шығуы тиіс. Ол бағалау ... ... ... мүмкіндік береді. Онда сыртқы және ішкі құрылыстары мен инженерлік
жүйелері ... ... ... ... орынбасу құнын бағалау былай жүзеге
асырылады:
• салыстыру бірлігі әдісі;
• элемент ... ... ... ... ... бірлігі әдісі. Бұл әдіс бірнеше кезеңнен тұрады:
Бірінші кезең. Аналогтық ... ... ... ... шығындарына
шығын нормативтері әзірленеді ( 1м², 1м³ ғимаратқа). Үлгісі имарат ретінде
жаңадан соғылған, шартты бағасы белглі объектіні пайдаланған дұрыс.
Екініші ... Үлес ... ... ... ... немесе бағаланатын
ғимарат көлеміне көбейтіледі.
Үшінші кезең. Бағаланатын объект ерекшеліктеріне түзетулер енгізіледі.
Нәтижесінде:
|Базалық бірлік |+ ... ... |= ... |+ ... ... |= |
|құрылыс құны | ... | ... |− ... түзетулер | |
| | | | ... | | | |
|= ... |* ... ... |= ... ... бағалау |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... және имарат құнын элемент бойынша есептеу ... ... ... ... ... ... ... элементтерге бөлу (іргетас, қабырға, каркас, шатыр
және т.б.);
2) салынып жатқан ғимараттың бағалау күніне ... ... ... ... ... есептелінеді. Мысалы, кірпішті қабырғаның 1м²
бірлік құны қосылыс, ... ... ... ... және ... ... ... ауданға көбейтіп, барлық элемент нұсқамасын
жиынтық шығыннан табады. Мұнда кәсіпкер табысы бірлік ... ... ... ... ... ... жинақтау.
1.3-кесте – Элемент бойынша есептеу әдісімен жиынтық шығындарды есептеу
|Элемент ... ... ... м² ... ... ... | ... ... ... 3 ... 3500 ... ... 2,15 4500 |
|9 675 ... сәндеу 5 ... 100 000 ... 500 ... және ... ... анықтау. Қалпына келтіру құны мен орынбасу
құнын толық анықтағаннан кейін, қалдық мөлшерден объектінің қалдық ... үшін тозу ... ... қолданатын «тозу» ұғымы және
бухгалтерлер қолданатын «тозу» құны ... ... ... ... ... ... ... пайдалылығын
жоғалтуы, және оның құнын неше ... ... ... Осы ... ... ... Бухгалтерлік есептемеде «тозу» термині
объектінің нормативті қызмет ету ... ... ... ... ... ауысу механизмі – түрі айтылады.
Бағалау тәжірибесінде ... ... ... бірнеше әдістер
қолданылады:
• айыру әдісі;
• өмір сүру мерзімі әдісі.
Айыру ... Бұл әдіс ... ... ... есептеуде қолданылады.
• қалпына келетін табиғи;
• қалпына келмейтін табиғи;
• қалпына келетін функционалдық;
• қалпына келмейтін функционалдық;
• сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қосылған құнға
қарағанда аз болса, онда ол қалпына келетін тозу. ... ... ... ... құн көп ... ... ... тозуға жатады. Бағалаушылар
тапсырушылары қалпына келтіру элементтері, қалпына келтіру шығындары
есептемесі мен ... ... ... ... ... ... ... анықтау (бағалау). 2 және 3 ... ... ... ... ... келетін және келмейтін түрде көрсетілген.
1.4-кесте – Қалпына келетін табиғи тозу мен құнсыздануды анықтау
|Жұмыс ... ... ... ... |2 200 ... ... жөндеуі |1 300 ... бояу және ... |900 ... келетін табиғи тозу барлығы |7 900 ...... өмір сүру ... ... ... ... пайда болған құнсыздануды анықтау
| | ... ... | | ... ... ... |өмір сүру |Тозу, % |Тозу, |
| ... құны ... ... | ... |
| | ... | | | ... |12 000 |5 |15 |33 |3 960 ... |10 000 |5 |30 |17 |1 700 ... |12 000 |5 |25 |20 |2 400 ...... келмейтін ұзақ мерзімді элементтерге негізделіп ... ... ... ... |
| ... ... ... толық құны, долл. |70 000 ... ... ... тозу |7 900 ... өмір сүру мерзімді қайта өңдеу компаненттерінің толық | ... ... |24 000 ... өмір сүру ... ... өңдеу компаненттерінің толық | |
|құны, |38 100 ... ... | ... ... ... жыл |19 ... ... өмір сүру ... жыл |100 ... мерзімді өмір сүру компаненттерінің тозуы ( 5/6 *100), % |19 ... ... өмір сүру ... ... | ... ... |7 239 ... тозуды басқа әдісіті – экспрттік әдісті пайдаланғанда ... ... ... ... ... тозу ... ... одан
кейін тозу көлеміне сәйкес құныны анықтайды, жиналған тозу мөлшері қалпына
келтіру құнын тозу пайызына ... ... ... ... Оны ... ... болады.
1.7-кесте – Табиғи тозуды анықтау
|Ғимарат элементі |Қалпына ... ... % ... ... ... ... | ... |
|1 |2 |3 |4 ... | | | ... жүйесі | | | ... ... тозу ... ... ... тозу ... ... ғимарат элементінен орта өлшемді мөлшерде есептелуі ... ... ... ... – Орта ... ... тозу пайызын анықтау.
|Конструктиві элементі|Ғимарат конструктивті |Тозу, % ... ... |
| ... үлес | ... үлес ... |
| ... | | |
|1 |2 |3 |4 ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... Табиғи тозу сияқты функционалды
тозу да қалпына келетін және ... ... ... ... ... тозу ... ... түсетін болашақ пайданы
есептегендегі шығындар ретінде анықталады. ... ... ... ... ... ... ететін, жетіспеушіліктер;
• элементтерді модернизациялау немесе ауыстыруды ... ... ... ол ... кезіндегі талап етілген қосылуларды
орындау құны арасындағы айырмашылық және осы қосылулардың орындалу құнын
теңестіруге тең. Егер олар ... ... ... ... ... ... құру, кейде объектіні құру кезінде құрылмаса, ... ... ... функционалды тозу ескірген элементтерді ... ... ... ... функционалды тозу бағалау объектісінің ... ... және ... жетіспеушілік ретінде болады.
Жетіспеушілікте ол объектіні жалға беруде жалға беру ... ... ... ... тозу ... ... ... беруде жоғалту |* |Берілген жылжымайтын мүлік типіне ... | ... 1 ... ... беру ... | ... ... (экономикалық) тозуды анықтау. Мұндай тозу неготивті сртқы
факторларға негізделетін ... ... ... ... ... ауданның жалпы түсуі, объектінің орналасқан жерінің
қолайсыздығы және т.б. Егер табиғи және ... ... ... және ... құру ... ... келтіруге болса, онда сыртқы
тозу көп жағдайда қалпына келтірілмейді. Ол есептеледі:
жұпты сату әдісімен. Екі ... ... ... ... ... ... ал екіншісінде сырқы тозу болмайды. Сату ... ... тозу ... көрсетіледі;
капитализацияны ренталық жоғалту әдісімен. Жалпы көлемді ренталық
мультипликатор қолданылады. Жалға берілген екі ... ... ... оның ... сыртқы жағымсыз ықпалға түседі, ал екіншісі
түспейді. Онда:
|Эконнмикалық тозу |= ... беру ... |* ... ... ... |
| | ... | ... ... сүру ... ... Бұл әдіспен тохуды анықтағанда келесі
түсініктер қолданылады:
Объектінің экономикалық өмір сүру ... – бұл ... табу ... ... ... мерзім. Бұл жаңару кезңінде объект «салым»
салады. Объектінің экономикалық өмір сүру мерзімі ... ... ... ... құны жаңартулар салым әкелмесе бітеді);
Табиғи өмір сүру мерзімі – бұл ... өмір сүру ... ... сүру ... ... алып ... бітеді;
Тиімді жас – объектінің сыртқы түрін жағдайын есептегенде бағалауда
негізделеді, яғни оның табиғи жағдайына сәйкес;
Объектінің ... өмір ... ... ...... ... объектінің экономикалық өмір сүруі біткенге дейінгі уақыттан тұрады;
Нормативті қызмет ету ...... мен ... ... ... ... ету ... келтіру құны тиімді және ғимараттардың экономикалық өмір сүру
мерзімі арасындағы байланыс ... ... ... |= |ЭВ |
| ВС | |ЭЖ ... И – ...... келтіру құны;
ЭВ – тиімді өмір сүру мерзімі;
ЭЖ – экономикалық өмір сүру мерзімі.
Бұл формула келесі түрде жазылу мүмкін:
|_И_ |= |Қалпына ... ... тозу ... |
| ВС | | ... сүру ... ... әдісімен жиынтық тозуды бағалауға және ... да бір тозу ... ... қолданылады.
3 ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ
3.1 Кәсіпорын бизнесін шығын әдісімен бағалау
ЖШС «Биснес Инвест» кәсіпорны, Алматы қаласында ... ... ... ... 10 ... 2003 жылы ұжымдық деңгейі бекітілген.
Бұл кәсіпорын өзін барлық ... ... ... ... ... ... пайдасын тигізді.
Серіктестік Қазақстан Республикасының құқықтық тұлғасы ретінде
тіркелген.
Жоғарыда айтылғандай кәсіпорын бизнесін шығын ... ... ... ... ... ... Негізгі қорлардың тозуы норманивтік ... ... оны ... ... ... ... тұрады:
• табиғи тозу;
• функционалды тозу;
• сыртқы (экономикалық) тозу.
Тозу – бұл табиғи, функционалды және басқа да ... ... ... жоғалту процесі.
Мүліктің қалдық қалпына келтіру құны (Соц) толық ... ... ... ... жинақталған тозу (Инак) арасындағы айырмашылық ... ... оның ... = Св – ... ... ... ... анықтау.
Ғимаратар мен имараттардың және бітпеген құрылыстың ... ... құны мына ... ... = V х К84 х К91 х Кт х Удп х Кк х Ккл х Ктр х К см х ...... ... ... ...... мен ... толық көлемінің көрсеткіші;
К84, К91 – сәйкес жылға бағалардың өзгеру деңгейінің коэффициенті,
олардың мәні 06.09.1990 жылдың КСРО ... мен ... ... № 94 КСРО ... № 14-Д ... и ... от ... арнайы хатынан алынады, сәйкесінше К84 = 1,19 и К91 = ...... жыл ... өзгеріс деңгейінің коэффициенті, ол ҚР
статистика басқармасымен ай сайын беріліп отырады. Алматы қаласы ... = 101,054 ... цен в ... в РК”, Агентство РК по
статистике, серия 9, ноябрь 2004 г., стр. 12);
Удп – бірлік ... ... ... ... 29 УПВС жинағы
бойынша алынған;
Кк – УПВС-тің жалпы ... ... ... ... ... жүйелер үшін Кк = 1,0;
Ккл – климаттық аудандарға түзету коэффиценті, Ккл = 0,99;
Ктр – ... ... Ктр = ...... ... мәні ғимараттар мен ... үшін ғана ... Ксм = ...... және ... ... ... жақсару коэффициенті,
Кулуч. = 1,0.
Жалпы бизнес центр ауданы 254,20 кв.м., 2001 жылы құрылды, ... 498,30 ... ... ... 580,50 ... ... – жалпы меншік бөлігінде, жер телімнің ауданы 18 соток.
Барлық коммуникациялық желілермен қамтылған.
Конструкциялық ... ... - ... ... ... ... - ... едені - плитка, есік ойығы –
ағашты, әрленуі – штукатурланған, ... ...... ... ... ... ... объектінің қалпына келтіру құнынын қалдығы.
Атауы – ЖШС «Зайсан»;
|Физикалық тозу |
| |
| | | | | | |  ... |№ ... ... | ... | ... | |ық ... |
| | ... | ... |ы |р | |
| | ... | | ... | |
| | | | | ... |
| | | | | |в % |% | |
| |8 ... ... ... |15,0 |15,0 ... | | ... | | | | ... ... телімінің жекеменшік құқық құны |
| | | | | | | |
| ... ... | | | | |
| | ... | | | | ... ... |2 581 200 ... ... жер телімінің нормалық құны 717,0 теңгені құрайды
ол 1 м3, сондай ақ жер ... ... ... 1,80 ... құн ... ... бойынша есептелінеді:
Цн = С * Sуч * ... Цн – ... ... ... құн, ...... ... мөлшері, тенге/м2;
S уч – жер телім ауданы, ... – жер ... ... ... ... ... құн дәрежесі – 2 581 200 тенге.
Сондықтан, Бағаланған ... жер ... ... бағасы,
шығын әдіс соммасы : 14 318 367 + 2 581 200 = ... ... или ... ... США.
Барлық жағдайды қарастыра келе Бағаланатын объектіге аналогтар нарықта
табылмағанына байланысты Бағалаушылар жер теліміне байланысты аналогтарды
таңдап ... әсер ... ... факторларды анықтай келе немесе есептей келе
келесідей есептеулерді аламыз.
Қорытындылай келе Бағаланатын объектінің нарықтық құны 46 694 ... 1 ... жер ... ... ... 0,18 га 840 492 АҚШ ... немесе
102 960 270 тенге.
Есептей келе жер телім бағасына ... ... ... ... ... қосу ... ... есептемені аламыз
102 960 270 + 14 318 367 = 117 278 637 ... 957 376 АҚШ ... ... ... ... ... объект, яғни
кәсіпорынның бағасы ... ... ... ... бойынша кәсіпорын бағасы 957 376 (Тоғыз жүз елу жеті мың ... ... ... АҚШ ... немесе 117 278 637 (Жүз он жеті миллион ... ... ... мың алты жүз отыз ... ... ... ... берілген дипломдық жұмыста кәсіпорынның бизнесін
бағалау бойынша ... ... ... ... Бірақ қанша
тырысқанмен, бір ғана жұмыста бұндай үлкен мәселенің ... ... ... мүмкін емес. Өйткені, «Кәсіпорын бизнесі» деген ұғымның өзі
бөлек қарастырарлықтай мағынаны қамтыды. Сондықтан да бұл ұғымды ... ... ... алу ... ... ұғымына деген көзқарасқа келетін болсақ, бұл мәселе
– әлі де біз үшін беті ... ... ... Бұл ... көптеген
кәсіпкерлер, мамандар да келіспеуі мүмкін. Бірақ шынына келетін болсақ, шет
елдермен салыстыру бұл ... ... ... ... ... ... ... еліміз үшін бүгінде бір тәжірибелі үлгі ретінде көрінеді.
Әрине, үлгіміз болған да ... ... кеше ғана ... үшін ... еді. Қазір
болса, бұл қызмет жалпы ... ... ... бір бөлігіндей.
«Қызмет» дегенде, бағалау нарықтық экономика жүйесінде, көп мәселеде ... ... ... ... Өйткені бағалау жүргізу үшін мақсат,
себеп, тапсырыс ... ... да болу ... ... бәрі оны қызмет
ретінде сипаттайды. Бірақ бизнесті бағалау ... ғана ... ... ... ... ... бұл ... өзіне бағалаудың комплексті жүйесін қамтыды.
Яғни, көпке танымал жылжымайтын мүлік, көлік пен құралдар, материалды ... ... ... ... т.б. да ... ... ... кәсіпорынның жұмыс істеу саласына қарай осы кәсіпорынды бағалау
кезінде бағалануы әбден мүмкін. Сәйкесінше оны ... ... ... ірі. Оның ... осыдан-ақ байқауға болады.
Сонымен қатар елімізде жаңа «Қазақстан Республикамыздағы ... ... Заңы ... ... ... реттеу кезінде де, жалпы
бағалау үшін де үлкен ... ... ... ... ... ... ... өте керделі жақтары көп бұл мәселенің қиыншылықатары мен
құқықтық келіспеушіліктері азаюда.
Айта кететін жай, еліміздегі бизнесті ... ең ... ... ... ... ... де әкелер қыиншылығы аз емес. ... ... жаңа ... елдер қатарындағы біздерге сияқты ... – ТМД ... ... де тән ... ... бір жағынан ол табиғи
көрініс секілді.
Дипломдық жұмыстың мәні бір талдаумен ғана шектеліп қоймайды. Мұнда
тағы бір ...... ... ... ... ... ... әдістемелік, яғни матеметикалық жағынан қарастырсақ, бағалауда
барлық ... ... ... ... ... ... ... де
болады.
Мұндай жағдайда бағалаушыларды да экономисттер деп атап кетсе, қате
болмас. Сонда да ... ... ...... ... де ... өз қыр-
сыры көп, және де өзіндік сезімталдықты қажет ... ... Кез ... ... ең алдымен өз білімі мен бағалаушылық ... ... ... осы кезде оның жан-жақтылығының арқасында
кәсіпкер үшін маңызды болып табылатын – бағалау туралығы, ол үшін ... ... ... ... есеп тек ... ... және онда ... мақсатта
нақты болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанның 2030 ... даму ... ... ... ... ... ... 1998.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі// Казахстанская
правда, 1995, 31қаңтар-4ақпан.
3. Қазақстан Республикасының «Қазақстан ... ... ... Заңы ... ж. ... Қазақстан Республикасы Президентінің Заңдық күші бар «Құнды
қағаздар мен қор биржасы туралы» жарлығы. - Алматы, 1995.
5. Қазақстан ... ... ... ... Эконолмика и предпринимательство в РК.1998 №18.-с.1-6
6. Қазақстан Республикасының 26.07.1999жылғы «Тауар белгілері,
қызмет көрсету ... және ... ... ... ... ... ... Республикасының 20.06.2003 жылғы №442 Жер кодексі.
8. Қазақстан Республикасының 16.07.1999 жылғы Патент туралы ... ... ... ... ... 30 ... 2000
жылы, №109-ІІ.
10. “Қазақстан Республикасының бағалау туралы” заңын ... ... ... ... Үкіметінің Қаулысы,
27 мамыр 2002 жылы, №572.
11. Жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... ... ... бағалау қызметінің
субъектілерінің ... ... ... Олар ... Юстиция Министрлігінің 21 қараша 2002 жылы,
№173 Қазақстан Республикасының ... ... ... 2002 ... №600 Қазақстан Республикасының Индустрия
және сауда министрлігінің 26 қараша 2002 жылы, №179 және Жер
ресурстарын басқару ... ... ... ... 23 ... 2002 жылы, №90 біріккен
бұйрығымен ... ... ... ... бойынша жұмыстар сапасына
қойылатын талаптарды бағалау ... ... ... ... ... ... Юстиция
министрлігімен 23 қараша 2002 жылы, №179 бекітілген.
13. ... ... ... мен формасына талаптарды
бағалау қызметінің субъектілерінің қолдануы бойынша ережелері,
Қазақстан Республикасының Юстиция министрлігінің 21 ... ... №172 ... ... Қаржы министрлігінің
2 желтоқсан 2002 жылы, №598 біріккен бұйрығымен бекітілген.
14. Микерин Г.И., ... М.И., ... Н.В., ... ... стандарты оценки”, в 2 томдық, М., Новости,
2000 ж.
15. ... И.В. ... ... ... ... М., 2000
ж.
16. Рутгайзер В.М. “Жылжымайтын мүліктің нарықтық құнын бағалау”,
“Дело”, М., 1998 ж.
17. Федотова М.А., Утқин Э.А. «Оценқа ... и ... ... М., 2000.
18. Попов Г.В. Основы оценқи недвижимости. М.: РОО, ... ... И.В. ... ... С-Пб: ... 2001.
Рутғайзер В.М. «Оценқа рыночной стоимости недвижимости», «Дело», М., 1998.
20. Грязнова А.Г., Федотова М.А. ... ... М., ... ... ... ... В.В., Федотова М.А. Оценка предприятий: теория и
практика, М., Инфра, 1997.
1 Харрисон Г.С. ... ... ... ... / Пер. с ... ... С. 26.
2 Оксфордтық талқылама бизнестік сӨздігі. М.: Прогресс-Академия, 1995.
С.543.
-----------------------
14,2 м
10,0
30,0
4,0
2,8
4,0
2,0
6,0
4,0
Обшит асбофанерой
2,0
10,0
30,0
10,0
30,0

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бизнес жоспардың анықтамасы, мақсаттары мен тапсырмалары3 бет
Биснестегі эксперттік жүйелер6 бет
Дағдарыстың қазіргі кезеңдегі жалпы жағдайы Дағдарыстан шығудың Қазақстандық тәжірибесі және оны реттеу тетіктері12 бет
Жастардың еңбек саласындағы ролі6 бет
Коммерциялық банк қызметіндегі аудиттің рөлі47 бет
ШНҰ “Альянс Бизнес Кредит ” ЖШС шығу тарихы28 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнестің қалыптасу ерекшеліктері4 бет
Қалаларда маркетингтік стратегияны қалыптастыру сипаттамасы5 бет
Алгоритмнің қасиеттері5 бет
Алматы қаласындағы қонақ үй бизнесінің жағдайына анализ7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь