Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2.8

I . тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс:
саяси, тарихи сипаты.
1.1. Палестина. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.24
1.2. Израиль мемлекетінің құрылуы. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25.35

II. тарау. Таяу Шығыстағы саяси, діни, әскери қақтығыстар
2.1. Таяу Шығыстағы теке. тірестің бірінші кезеңі (1917.1947 жж.)
және нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36.46
2.2. Таяу Шығыстағы теке.тірестің екінші кезеңі (1948.2007 жж.) ... ... ... 47.68

III. тарау. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс мәселесін реттеудегі халықаралық қауымдастық пен ірі мемлекеттердің рөлі.
3.1. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс мәселесін бейбіт реттеуге халықаралық қолдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69.70
3.2. Таяу Шығыстағы саяси дағдарысты реттеудегі ірі мемлекеттердің ұстанымдары мен мүдделері. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..71.75
3.3. Қақтығысқа қатысушы араб мемлекеттері мен Израильдың ұстанымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .76.78

Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79.81

Пайдаланылған деректер мен әдебиеттер тізімі. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..82.86
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Жарты ғасырдан астам уақыт бойы әділетті саяси шешімін таппай келе жатқан Таяу Шығыстағы теке-тірес әлдеқашан жергілікті шеңберден шығып, халықаралық дәрежедегі шешілуі аса қиын қатерлі саяси проблемаға айналып отыр. Палестиндік ғалым С.Ғ.К. Исса Люайдың пікірінше осы жағдайдың өзі бұл тақырыптың ғылыми өзектілігін айқындайды, және жанжалдың бейбітшілік орнату жолдарынан пайдалы тәжірибе алып, аймақтық қақтығыстардың алдын- алуда, шешуде қолдануға болады.
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев «Тарих толқынында» атты еңбегінде Таяу Шығыс қақтығысының тарихына үңілу арқылы Орталық Азияның жас, тәуелсіз мемлекеттері өздеріне аса маңызды тарихи тағылым алуы қажет екендігін айтады.
Араб-Израиль қақтығысын зерттеуші С. Сайлауқызы атап көрсеткендей қазіргі таңда көптеген әлемдік БАҚ-тар мен ғылыми әдебиеттерде қақтығысқа қатысты мәліметтер біржақты сионистік немесе жеке геосаяси мүдделер тұрғысынан берілуде. Міне осы орайда отандық тарихнамада қақтығысқа қатысты объективті де әділетті ғылыми пікірлер жүйесін қалыптастыру ғылыми тұрғыдан қажеттілік болып табылады.
Жоғарыдағы ғылыми пікірлер көрсеткендей Таяу Шығыс дағдарысын зерттеу ғылыми-танымдық тұрғыдан да, қолданбалы бағыты бойынша да өзекті болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Араб-Израиль соғыстар- ын тарихи тұрғыдан жүйелі түрде зерттеу және аймақтағы саяси процестердегі БҰҰ мен басқа да халықаралық ұйымдардың рөлін, сондай-ақ ірі державалар мен қақтығысқа қатысушы тараптардың саясатын жан-жақты талдау осы жұмыстың негізгі мақсаттарының бірі. Аталмыш мақсаттарға жету үшін автор төмендегідей нақты міндеттерді шешуді көздейді:
- Таяу Шығыс теке-тіресінің пайда болу себептері мен тарихи алғышарттарын анықтау;
- Сионизм мен Израиль мемлекетінің қалыптасуын және оның аймақтағы әскери, саяси, экономикалық дамыған күшке айналуын сараптау;
- 1917-2007 ж.ж. Таяу Шығыстағы саяси жанжалдар мен әскери қақтығыстар- ға талдау жасау.
- Таяу Шығыс дағдарысын реттеудегі ірі державалардың, бірқатар араб елде- рі мен Қазақстанның ұстанымдары мен мүдделерін көрсету.
- БҰҰ-ның және бірқатар халықаралық ұйымдардың ролін, осы мәселені шешуге бағытталған қарарлары мен шешімдерін талдау.
- Израиль мен Араб елдері арасында жасалған бейбіт келісім-шарттарды талдау, олардың тарихи орны мен бүгінгі ықпалын көрсету. Ғылыми зерттеудің пәні мен объектісі. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыстың сан қырлы проблемалары зерттеу жұмысының пәнін құрайды. Араб-Израиль соғыстарының халықаралық тұрақтылық пен қауіпсіздік жүйесіндегі орны зерт- теу жұмысының объектісі болып табылады.
Зерттеу жұмысының деректік негізі. Еңбекте пайдаланылған деректер шеңбе- рі кең болғандықтан, оларды Деректану пәнінің классификациясына сәйкес тоғыз топқа бөліп қарастырдық.
Деректердің бірінші тобын зерттеу жұмысының негізін қалайтын БҰҰ Бас Ассамблеясы мен Қауіпсіздік Кеңесінің белгілі қарарлары мен шешімдері құ- райды. Осы құжаттарға сүйеніп Араб-Израиль соғысының басталуы мен дамуы, сондай-ақ халықаралық қауымдастықтың Таяу Шығыс мәселесіне қатысты ұс- танымдары айқын көрсетілетін деректердің бұл тобы ең көлемді болып келеді.[1]
Деректердің екінші тобына Таяу Шығыстағы қақтығысқа қатысты бір жағын- ан Израиль және екінші жағынан Палестина мен басқа мүдделі Араб мемлекет- тері (Египет, Сирия, Ливан, Иордания, Сауд Арабиясы, Ирак) арасындағы екіжақты және көпжақты келісімдер, саяси шарттар мен диплома- тиялық хат алмасу құжаттары, Араб мемлекеттер Лигасы мен Ислам конферен- циясы ұйымының шешімдері кіреді. .[2]
Пайдаланылған деректер мен әдебиеттер тізімі.

1. Резолюция ГА ООН от 29.11.1947 г. №181(ІІ). Нью-Йорк, - С. 72-82.; Официальные отчеты Генеральной Ассамблеи ООН // Вторая сессия специального комитета по палестинскому вопросу. – Нью-Йорк, 1949. – С. 162-164; Резолюция Совета Безопасности ООН №242 от 22.11. 1967. – Нью-Йорк, 1967.; Резолюция №337 от 15.09. 73 // Материалы Совета Безопасности ООН. www.un.org S/Agenda/ 1936, 1973.; Резолюция Совета Безопасности ООН №338 от 22.10.1973. Нью-Йорк, 1973. – С. 2-3.; Палестинская проблема // Документы ООН, международных организаций и конференций. – М., 1984.-С. 21,52,529.; Материалы 58-й сессии ГА ООН, www.un.org. (russian, А/С. 4/58/L.21), 2003. және т.б.
2. Israel – Arab Reader // A Documentary History of the Middle East Conflict. Bantam Books. N.Y., 1968. – P.56, 57.; O.L.P. // Bulletin d'information. – Ramallah. 1987. – vol. 1. P.27.; Декларация Независимости Палестины от 15 ноября 1988 года. – Рамалла . – 1988.; ООП// Пресс-релиз Посольства Государства Палестины в Москве. 21.01.1992. –С.1.; The Camp David Accords// www.un.org. /english, рalestine/ paldivision; The Middle East Peace Process. State of Israel. Ministry of Foreign Affairs. – Jerusalem, 2000. –P. 10, 7 -27.
3. Дипломатия жаршысы.-2000.-№4.-Б.10,31,52; Дипломатия жаршысы.-2001.-№11.-Б.28,29,41 және т.б.; Н. А. Назарбаев. В потоке истории. – Алматы, 1999. – 288с.; Н.А. Назарбаев. Новые приоритеты и задачи внешней политики Казахстана. – М., 1999.-С. 11-15.; К.К. Токаев. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации. – Алматы, 2000. – 584с.; К.К. Токаев. Дипломатия Республики Казахстана. – Астана, 2001. – 552с.
4. Т.К. Хартли. Н. Хайтер. Les cartes des negoсiations israelo – arabes. Le Monde Diplomatigue. – P.,1987. - P. 35.; E.B. Childers. The road to Suez. A study of western – Arab relations. – London. Macgibbon and Keе. 1692. P. 416.; Ch. D. Creamens. The Arabs and the wold. Nasser’s Arab Nationalist Policy. New-York, London, 1963. – P.338.
5. Palestinian Academic Society for the Study of international Affairs. // PASSIA. –Jerusalem, Al –Quds, 1999. – P. 11.; Итоговые документы ХІХ сессии Национального совета Палестины в Алжире. – Алжир, 1988. – С. 5.; Официальные отчеты Генеральной Ассамблей ООН. // Палестинско – арабские документы за 1969 г. – Бейрут, 1971. – 120с.; Resolution of the Palestine National Council From July. 1-17 1968 // www.un.org. /english, palestine/ paldivision;
6. Официальный веб-сайт Президента Российской Федерации. Речи и выступления (http/184/226/89/159/ events/ 85/ html); Стенограмма выступления министра иностранных дел РФ И. Иванова 24.01.2002 (http/www. Inmid/open Document); Office of the Spokesman. A performance- based roadmap a permanent two – State solution to the Israeli – Palestinian conflict. – Washington, DC. 2003. P. 1-4.; Clinton’ Speech on Middle East Peace at the Israel Policy Forum in New-York. – N.Y. 2000.; The current Situation in Israel – Answers to Frequently Asked Questions / The Ministry of Foreign Affairs of Israel /www/mfa.gov.il
7. International politik. – 1999.-№ 6,7. –C.23-31.; А. Кислов, А. Фролов. Ограничение гонки вооружений на Ближнем Востоке. Международная жизнь. – 1992. - №2. –С.17-19.; А. Федорченко. Израиль: поиск места в международных экономических отношениях. Известия. – 1997. -№2. –С. 21.; Хайри Абдаль-Фаттах Аль-Орейди. Соглашение в Осло создают реальную базу для ближневосточного кризиса. Азия и Африка сегодня. – 1998. - №10. – С. 27.; А. Шеин. Ближний Восток. По вертикали и по горизонтали. Международная жизнь.-1997.- №8.-С.23.М. Ауезов. Полестинская премьера. Казахстан в глобальных процессх.-2004.-№7.Б.4-5.
8. Journal of Palestine Studies.-Ramallah. 1979. – Vol. VIII. № 30. – P. 21-24.; Israel’s Trade Figures with Selected Countries. – Tel-Aviv, 2000. – P. 9, 15.; Израильский экспорт.-Тель Авив, 29.03.2000. – 12 с.; Факты об Израиле. // Израильский центр информации. – Иерусалим; 1997. –С.5.; Etat du monde./ Ia Decouverte, annuaire economigue et geopolitigue mondial.-P.,2002-2003. – P. 68.
9. Э.Р. Дюпюи. Всемирная история воин. Книга 4-ая: 1925-1997 г. – М., 2000. С.47.
10. О. Carre. Ideologie Palestinienne. –P. 1972. -P.223.
11. Г. Концельман. Ясир Арафат. –Ростов на Дону: Феникс, 1997. –С.54.
12. T. Friedman. From Beirut to Jerusalem. – New York, 1989. – P.21-22.
13. Й. Альпер. Израильско – палестинский конфликт. – Иерусалим, 2001.-С. 4-11.
14. Г. Котляр. Эволюция религиозного сионизма. – Иерусалим, 1998. – С.7-8.
15. Ариель Бин-Нун. Законы Государства Израиль.-Иерусалим, 1993.-С.71-73.
16. Микаэль Бар-Захар. Бен-Гурион. – М., 1993. – С.8-9.
17. Г. Мейер. Моя жизнь. – М., 1993. – С.33.
18. Т. Герцль. Еврейское государство. Т1. –Прага, 1918. – C. 10.
19. М. Амусин. Солдат мира Ицхак Рaбин. – Иерусалим, 1998.- С.13-15.
20. Ш. Пeрес. Новый Ближний Восток. –Тель-Авив., 1995. – C.94.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..........................................2-8
I – тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс:
саяси, тарихи сипаты.
1.1. ... ... ... ... ... Таяу ... саяси, діни, әскери қақтығыстар
2.1. Таяу Шығыстағы теке- тірестің бірінші кезеңі (1917-1947 жж.)
және
нәтижелері..................................................................
.............................36-46
2.2. Таяу ... ... ... ... ... тарау. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс мәселесін реттеудегі халықаралық
қауымдастық пен ірі мемлекеттердің рөлі.
3.1. Таяу ... ... ... мәселесін бейбіт реттеуге халықаралық
қолдау......................................................................
...........................................69-70
3.2. Таяу Шығыстағы саяси дағдарысты ... ірі ... мен ... ... ... араб ... мен Израильдың
ұстанымдары.................................................................
....................................76-78
Қорытынды.
............................................................................
........................79-81
Пайдаланылған деректер мен әдебиеттер ... ... ... ... ... ... – тарау. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Таяу Шығыс: саяси, тарихи
сипаты.
1.1. Палестина.
1.2. ... ... ... ... Таяу ... ... ... әскери қақтығыстар.
2.1. Таяу Шығыстағы теке- тірестің бірінші кезеңі ... жж.) ... Таяу ... ... екінші кезеңі (1948-2007 жж.)
III- тарау. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс мәселесін реттеудегі ... пен ірі ... ... Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс мәселесін бейбіт реттеуге халықаралық
қолдау.
3.2. Таяу Шығыстағы ... ... ... ірі ... мен ... Қақтығысқа қатысушы араб мемлекеттері мен Израильдың ұстанымдары.
Қорытынды.
Пайдаланылған деректер мен әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Жарты ғасырдан астам уақыт бойы ... ... ... келе ... Таяу ... теке-тірес әлдеқашан
жергілікті шеңберден шығып, халықаралық дәрежедегі ... аса қиын ... ... ... отыр. Палестиндік ғалым С.Ғ.К. Исса Люайдың
пікірінше осы ... өзі бұл ... ... ... ... ... ... орнату жолдарынан пайдалы тәжірибе алып,
аймақтық қақтығыстардың алдын- ... ... ... ... Н. Ә. ... ... толқынында» атты еңбегінде Таяу
Шығыс қақтығысының тарихына үңілу арқылы Орталық Азияның жас, ... ... аса ... ... ... алуы қажет екендігін
айтады.
Араб-Израиль қақтығысын зерттеуші С. Сайлауқызы атап көрсеткендей
қазіргі таңда ... ... ... мен ... ... қақтығысқа
қатысты мәліметтер біржақты сионистік немесе жеке ... ... ... Міне осы орайда отандық тарихнамада қақтығысқа қатысты
объективті де ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жоғарыдағы ғылыми пікірлер көрсеткендей Таяу Шығыс дағдарысын зерттеу
ғылыми-танымдық тұрғыдан да, қолданбалы бағыты бойынша да ... ... ... ... мен ... ... ... тарихи тұрғыдан жүйелі түрде зерттеу және аймақтағы саяси процестердегі
БҰҰ мен басқа да халықаралық ұйымдардың рөлін, сондай-ақ ірі державалар мен
қақтығысқа қатысушы ... ... ... ... осы жұмыстың
негізгі мақсаттарының бірі. Аталмыш мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... Таяу ... ... пайда болу себептері мен тарихи алғышарттарын
анықтау;
- Сионизм мен ... ... ... және оның ... саяси, экономикалық дамыған күшке айналуын сараптау;
- 1917-2007 ж.ж. Таяу ... ... ... мен ... қақтығыстар-
ға талдау жасау.
- Таяу Шығыс дағдарысын реттеудегі ірі ... ... ... рі мен ... ... мен мүдделерін көрсету.
- БҰҰ-ның және бірқатар халықаралық ұйымдардың ролін, осы ... ... ... мен ... ... Израиль мен Араб елдері арасында жасалған ... ... ... ... орны мен бүгінгі ықпалын көрсету.
Ғылыми зерттеудің пәні мен объектісі. Таяу Шығыстағы саяси
дағдарыстың сан қырлы проблемалары ... ... ... ... Араб-
Израиль соғыстарының халықаралық тұрақтылық пен қауіпсіздік жүйесіндегі
орны зерт- теу жұмысының ... ... ... ... деректік негізі. Еңбекте пайдаланылған деректер шеңбе- рі
кең болғандықтан, оларды Деректану пәнінің ... ... ... ... ... ... тобын зерттеу жұмысының негізін қалайтын БҰҰ Бас
Ассамблеясы мен Қауіпсіздік Кеңесінің белгілі қарарлары мен ... ... Осы ... ... ... ... ... мен дамуы,
сондай-ақ халықаралық қауымдастықтың Таяу Шығыс мәселесіне қатысты ұс-
танымдары айқын көрсетілетін деректердің бұл тобы ең көлемді болып
келеді.[1]
Деректердің екінші тобына Таяу ... ... ... бір жағын- ан
Израиль және екінші жағынан Палестина мен басқа мүдделі Араб ... ... ... ... ... Сауд ... Ирак) арасындағы екіжақты
және көпжақты келісімдер, саяси шарттар мен диплома- ... хат ... Араб ... ... мен ... конферен- циясы ұйымының
шешімдері кіреді. .[2]
Деректердің үшінші тобына Таяу Шығысқа байланысты Қазақстан Республи-
касының саясаты мен сол аймақтағы мемлекеттер мен ... ... ... ... ... ... істер министірлі- нің
ағымдағы және мұрағаттағы құжаттары мен ... ... ... ... жеке мүше ... ... және Палестинаның
шетелдердегі дипломатиялық өкілдіктерінің ақпараттық материалдары кеңінен
пайдаланылды. [3]
Осы деректер тобына Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың
және ҚР Сыртқы істер ... Қ.К. ... ... кіріп,
олар біздің елдің Таяу Шығыс мәселесіне қатысты ... ашып ... ... ... ... ... қауіпсіздігімен байлан-
ысты екіжақты және көпжақты келісімдер, сондай-ақ Еуропалық Одақ туралы
келісім негізге алынды. Аталмыш құрылтай құжаттары Одаққа мүше елдердің
Таяу ... ... ... ... ... мен ... саясатының қал-
ыптасуын қарастыруға мүмкіндік береді. [4 ]
Деректердің бесінші тобына Палестинаны Азат ету ұйымын құруға ... ... ... ... ... ... ... [5]
Деректердің алтыншы тобын Таяу Шығыс жанжалына тікелей және жана- ма
мүдделі мемлекеттердің лидерлері, белгілі ... мен ... ... осы аймақтағы мәселеге қатысты ұстанымдары мен саясатын айқын-
дайтын баяндамалары, мақалалары, ... ... ... ... сұрау арқылы Араб-Израиль соғысына ... ... ... ... және халықаралық қауымдастықтың ... ... ... мен басымдықтарын ашып беруге септігін тигізген
материалдар деректердің жетінші ... ... ... сегізінші тобына БҰҰ босқындар жөніндегі жоғарғы комис-
сариатының, Қазақстан Республикасы, Израиль мемлекеті және ... ... ... ... сондай-ақ карталары
және энциклопедиялық анықтамалары кеңінен қолданылды. [8]
Деректердің жеке тоғызыншы тобын тақырыпқа байланысты мерзімді
баспасөз беттеріне жарияланған құжаттар, ақпараттар, материалдар ... ... ... жаршысы», «Егемен Қазақстан», «Контин- ент»
«Деловая неделя», «Саясат», «География», «Ақиқат», «Қазақстан Заман»,
«Казахстан в глобальных процессах», ресейлік ... ... ... и ... ... курьер»,
«Известия», «Аргументы и факты», «Независимая газета», «Новости»,
француздардың «Le monde», «Le soir», ... «Le monde ... « The ... post», ... ... недели», «Русский
израильтянин», Палестинаның «Al Quds», Египеттік «Al-Ahram weekly», ағылшын
тілінде «Gerald Tribun» және тағы басқа газеттер мен ... әр ... ... қарастырған деректердің түрлері диссертацияда ... ... ... ... түрде зерттеуге мүмкіндік берді.
Тақырыптың ғылыми зерттелу деңгейі. Қарастырылып отырған тақырыпқа
тарихнамалық ... ... ... араб, палестиналық, ағылшын,
француз, неміс, ресей ізденушілерінің, сондай-ақ ... және ... және ТМД ... жеке авторларының еңбектерін ... ... жазу ... жалпы араб-израиль соғыстарының ... ашып ... Э.Р. ... [9], Н. ... Т.К. Хартли [4], О.
Карр[10], Г. ... [11], Т. ... [12], ... ... ... және ... осы тақырыпқа арналып жазылған зерттеу
жұмыстары, публицистикалық еңбектері пайдаланылды. Бұл европалық авторлар
өз ... ... ... ... Таяу ... ... ... сақтап қалу мақсатында бейбіт реттеу үрдісінде белсенді рөл
атқаруға бар ... ... ... алайда оның нәтижесіз екендігін
және осы ұмтылыстары араб ... ... ... ... тауып отырғандығын
ашып көретеді. Сонымен қатар бұл авторлар Еуроодаққа мүше ... ... ... ... оған Таяу Шығыс жанжалын реттеуге белсенді
қатысуына кедергі тудыратындығын көрсетеді.
Еңбекті жазу барысында Таяу Шығыс ... ... ... ... ... және ... ... көп пайда-
ланылды. Оның өзін екі топқа бөлуге болады. Й. ... [13], Г. ... ... [15], ... ... [16], Г. ... [17], Т. ... сияқты авторлар мәселені реакцияшыл сипатта қарап, палестина халқына
бос- тандық беруге қарсы. Екінші топқа М. Амусин [19], Ш, ... [20], ... [21], М. ... [22] және тағы басқалары Таяу Шығыс жанжалын бейбіт
реттеу ... және ... араб ... бейбіт өмір сүруге шақырады.
Бірақ олардың пікірінше, Палестина Израильдің ықпалында қалып, палестина-
лықтар басқа араб мемлекеттерімен ешқандай федерация немесе ... ... ... ... ... араб ... ... қарастырылды. Олардың ішінде Амир Сакер Хуссейн Рустам [23],
М.А. Хрейзат [24], М. Абу ... ... ... [25], Исса Люай ... ... [27] еңбектері мен монографиялары аймақтық қауіпсіздік, бей-
бітшілік және жер ... ... ... ... ж. ... ... Ден Кон – Шербок пен Палестиндік ғалым
Дауд эль – Аламидің еңбектері басылған ... ... ... [28]. ... сол ... екі ... ғылыми пікірлері бір-біріне мүлде қарама
қайшы сипатта. Израильдік Ден Кон – Шербоктың пікірінше ... ... ... ... ... ... Израиль мемлекетінің құрылуы
табиғи қажеттілік, міндеттілік деп есептейді. Ал палестиндік Дауд ... ... ... ... кінә қоюының не заңды, не
моральдық негіздемесі жоқ. Ол еврей әскерлерінің Палестина территориясын
басып алуын ... ... ... ... ... жүзжылдық
қайғысына өтем төлеуі тиіс деп есептейді ол.
Араб елдерінің ... ... ... да ... ... ... етеді. Араб мерзімді басылымдарында Махмуд Халиль [29],
Мухаммад Хасанейн Хайкәл [30], ... ... ... ... ... [31], және т.б. ... өз мақалаларын жариялаған. Бұл араб
зерттеушілері 1967-ші, 1973-ші жылдардағы араб-израиль соғыстарының алдыңғы
кездеріндегі және осы соғыстар барысындағы саяси және ... ... ... жас- ап Таяу Шығыстағы тұрақсыздандырушы үрдістерге
қатысты кінәлардың бәрін Израильдің мойнына таңады.
Ресей зерттеушілерінің бұл ... ... ... ... ... Бұл ... Е. Дмитриев [32], А.А.
Агарышев [33], Е.М. Примаков [34], Н.В. ... [35], ... ... [37], ... [38], А.И. ... [39], А.В. Кудрявцев
[40], сияқты зерттеушілер мен ғалымдардың енбектерінен байқауға болады.
Кеңес дәуірінде жарық көрген ғалымдардың еңбектері ... ... осы ... ... ... еңбектер қатарына жатады. Ол
Г.С.Никитина[41] И.Д. Звгельская, А. Е. Осипов [42], Ф. Алестин [43],
Тума Э [44], В.И. ... [45], В.А. ... [46], Н.Д. ... С. П.
Полюк[47] , Д.В. Романов [48], И.А. Александров , В.Л. Бодянский [49],
еңбектері болып табылады. Бұл ... өз ... ... ... ... және ... араб жерлерін басып алған соң, оны аннексиялау,
яғни ... алу ... ... ... Россияның елшісі болып істеген журналист А. Бовин өз
еңбегінде БҰҰ қарары бойынша ... ... өз ... ... ... дей отырып, Израильге қауіп ... ... ... ... айтып
арабтардың жерін қайтарып беруге болмайды дейді. Сөйтіп Мәскеудің ресми
саясатын бұрмалап, Тель-Авив басшыларының ... ... ... тарихнамаға келер болсақ, объективті түрде ... ... ... ... ... саясатшылар, дипломаттар
Г.Киссинджер [50], Е. Хамилтон [51], М. Бергер [52], Ф.И. ... ... ... К. ... [54], еңбектерін атап өтуге болады.
Бұрынғы КСРО құрамындағы Қазақ КСР тарихнамасына шолу жасасақ,
араб-израиль жанжалына арналған ... ... не ... ... ... қазақ тілінде еңбектер мүлде жазылмапты.
Тек Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан соң ғана қазақстандық
ғалымдар, саясаткерлер, ... Қ. ... [3], К. ... ... ... [56]С. ... [57], М. Абаев[58], М. Ауэзов [59], М.
Б. Заславская [60], Е. ... [61] Таяу ... ... ... ... ... ... шығарды.
Алайда бұл еңбектер мен мақалалар Таяу Шығыс жанжалының кейбір
қырларынан мәліметтер бергеніне қарамастан біздің ... ... ... ... да ол ... ... түрде зерттеуді қажет
етеді.
Еңбектің құрылымы. Бітіру жұмысы кіріспеден, үш тараудан, жеті
тараушадан, ... ... мен ... ... және
қосымшалардан тұрады. Жұмыс көлемі – 86 ...... ... ... соғыстан кейінгі Таяу Шығыс: саяси,
тарихи сипаты
1. Палестина
Палестинаныњ ислам єлемінде алатын орны ерекше. Исламныњ саяси жєне діни
тарихында, ислам дінініњ ќалыптасуында б±л ... ... ... ѓасырда Араб т‰бегінде бір ѓана ќ±дайды мойындайтын ислам діні пайда
болды. ... ... б±л дін екі ... Христиан) м±расы
ретінде пайда болды. Ислам дінініњ ... ... ... ... ... ... адамдарѓа µзініњ ‰ндеуін ж‰ргізді, жєне де ол
иудейлердіњ, еврейлердіњ ќасиетті кітабыныњ ... ... ... ... И. ... ислам дініне мынадай сипаттама берді
“М±хаммедтіњ ілімі еврейлер мен ... діни ... ... ... ... “Ќ±ранда” “Израильдіњ балаларыныњ”
Египеттен Палестинаѓа ќоныс ... ... ... ... ... арабтардыњ саяси орталыѓына айналуымен ќатар,
Иерусалим де исламныњ ќасиетті мекеніне айналды.
Ќ±ранныњ бір ... ... ... (аль – ... ... ... онда
Меккедегі Каабадан Иерусалимдегі храмѓа кµшіру жайлы єњгімеленген . (
б.з.б. Х ... ... ... ... ... ) Аль – ... М±хамед µзініњ ... ... ... ... ... ... ж ... кезењінде Меккеден Ятрибќа ( Мадина ) ... ... ... ... ... баѓыттады . Кµп
±замай д±ѓаныњ ... ... ... ... ... , ... исламдаѓы µз орнын саќтап “ алѓашќы ќ±была ” ( уля ль ... ) ... ... ќалды . Б±л ќала “ ... ‰й ... ...... аль- ... , бейт аль – ... деп
аталды.
Палестина территориясы Омар Халифтыњ (634-644) билігі кезінде Византиядан
тартып алынды. Омардыњ н±сќауымен ... I-ші ... ... ... айналды. Ол Аль -Акса деп аталды.
Иерусалимніњ м±сылман єлемінде діни орталыќќа айналуы Омейядтар (661-750)
династиясымен байланысты ... ... ... I ... негізін
ќалаушы µзін халиф деп жариялады. Абдель Малик ... ... ... ... ... жанынан Куббат ас-Сахра атындаѓы жања мешіт бой
кµтерді. Ортаѓасырлыќ м±сылман сєулетінде оныњ ... орны ... ... жєне ... ... ењ ... мєдени кешендер
болып табылады. Иерусалимдегі м±сылмандардыњ таѓзым ететін негізгі
кешендері ... ... ... ... ... мен ... ... діни, саяси орталыќќа айналуы исламда жік ... ... ... к‰ш туды ... ... ... ... оныњ орнына ... ... . ... астанасы Баѓдадќа ... ... ... ... ... ... ... Палестина ислам мен христиан діндерінің арасындаѓы
ќаќтыѓыс ... ... ... шиттік династиясыныњ халифы
Єл-Хаким аймаќта ислам дінініњ ... ... ... , ... ±шыратты. Сонымен ќатар иудейлер де ќуѓындалады. ... ... ... ... ... Б±л ... ... крест жорыќтарыныњ ... ... ... ... ... пайдаланды. 1099 жылы Иерусалимді
крестшілер жаулап алды, жєне олар ... ѓана емес ... ... ... шіркеуініњ µкілдерін тонады . ... ... ... єлемінде туындаѓан саяси бµлінумен байланысты еді ... ... ... ... жерлерінде латын мемлекеттерін
ќ±рды, осындай мемлекеттіњ бірі Иерусалим ... ... . 1187 ... ислам єскерлерін басќарѓан Салахаддин алъ- Айюб ... ... ... ... ... алу аяќталѓан жоќ еді.
Герман императоры Фридрих II мен ... Єл- ... ... ... ... келісім жасалды. Келісім нєтижесінде
Иерусалим мен Назарет ... ... 1244 жылы ѓана ... ... ... ... ж ... т‰рік- османдары жаулап ... Осы ... б±л ... ... империясыныњ ќ±рамына кірді. ... ... ... , ... ... сенімді µкілін
аймаќќа басшы етіп ... ... ... ... ... ... Осман империясыныњ ќ±рамында болды. ... ... ... ... ... бµлуді µздерініњ ... ... ... ... ... ... арабтарды
т‰ріктерге ќарсы ќойды. Сонымен ќатар сионистерде ... ... ... Иерусалимніњ осы ... діни ... ... жаулап алуда діни фактордыњ мањызы тµмен болѓан ... ... ... ... ... ... діни миссияны
ж‰ргізді.XIX ѓ басында басталѓан б±л ќызмет 40 жылдары ... ... ... ... ... ашып, христиан дінін
тарата ... ... ... ... ... ... ... бастады. Олардыњ ж±мысын Ватикан баќылап, Франция ќолдап
отырды. Олар ... ... мен ... ... 1846 ж ... ... ... µмір с‰рген Латын Иерусалимдік
патриархатты ќайта ... ж ... ... ... ... пайда болды.
1860 ж олардыњ ќарамаѓында 30- дан ... ... ... 1866 ж ол ... ... ... ѓ орта ... Палестинадаѓы еврей халќыныњ саны 11 ... ... еді. ... дін ... ... еді, олардың
б±л жерде ... ... ... де діни ... ... 1839-41 ... даѓдарысќа байланысты аѓылшындар архивтен
Бонопарттыњ Палестинада еврей ... ќ±ру ... ... 1838 жылы лорд ... мен ... ... консулы
Джеймс Фини евреилерді Палестинаѓа кµшіріп, ... ... ... ... ... халыќ алдында ±сынды.
Шыѓыстаѓы баќталастыќ рухани миссиялардыњ ... ... ... ...... жерлерге ”, деген ќызыѓушылыќ
кішігірім жанжалдарѓа, кейіннен 1856 жылы ... ... ... ... ... Осман империясы ‰шін ауыр ... ... ... ... ... ... жол ашќан
±жымдыќ протекторат ќ±рып, ... ... ... ... ... ... соњында Еуропаныњ ... ... ... ... ... . Осы ... ... жєне сионистер
Абдул Хамид II – ге ... ... ... ќ±ру ... беруін
с±райды . С±лтан оѓан ... де , ... ... Палестина
жерінде шетелдік еврейлердіњ 3 – айдан ... ... ... ... . Одан ... ол ... жерін еврей саудагерлеріне
сатуѓа шек ... ... жылы бай – ... ... топ ... с±лтанѓа Туркияныњ
бар ќарызын тµлеуге , ... ... ... 35 млн алтын
динар ќаржы беруге ±сынды . ... ... ... ... тартты.
Абдул Хамид Теодор Герцлге жауап хатында ... деп ... ... ... бір ... де сатпаймын, µйткені
б±л меніњ ... ... Мен ... ... ... ... µзімніњ бір м‰шемді ... ... соњ ... ... ... ... ... жолдарын қарастыра бастады. Оныњ ... олар ... ... µз ... ... ... от ... байланыс орнатты. Жања ‰кімет ... ... , жер сату ... ... берді.
Англия мен Франция µздерініњ араб ... ... ... ... ... т‰рде ќолданды . ... ... ... Таяу ... ... стратегиялыќ
пункт ретінде ќолына алѓысы келген еді. ... ... ... ... ... ( Солт‰стік Африка ), ... ... ... ... ... ... Египет басшысы М±хаммед Али т‰рік с±лтандарына ... ... ... жорыќ ±йымдастырѓанда, ... ... ... ... ... хат ... онда ол Палестинаѓа еврейлердіњ
эмиграциясы ... ... ... ... болатынын
жеткізді.
1840 ж наурыз-сєуірде еврейлік банкир миллионер ... ... хат ... “ М±хаммед Алидіњ жењілуі мен оныњ
Египеттегі ... ... ... жања араб ... болуына тосќауыл ќоюѓа жеткіліксіз... . Егер ... ... ... Азия арабтарымен ќосар кµпір ... ... ... єр ... ... ќаќпа болѓан.
М±ныњ жалѓыз шешімі б±л ... дуал ... ... келер ќауіпті ќайтарар єр т‰рлі ... ... ... еврей имиграциясы осы ролді ... Б±л тек µз ... ... ... ‰шін ѓана
ќолайлы болып ќана ... ... ... де µте ... Британ империясына к‰шті араб мемлекетініњ пайда ... ... пен ... араб ... ... ... жай ... жазды.[2]
Б±л аѓылшын премьері мен еврей миллионерлерiне тиісті ... ... араб ... ... ... жол ... екі
жаќтыњ да ќызыѓушылыѓыныњ бар ... ... Ол ... ... ... жау мемлекет ќ±ру керектігі т‰сінікті ... ... ... 1907ж британ премьері Генри Кампбэлл Банзман
басќарѓан арнайы ... ... ... ... ... ... де ... болып отыр. Комитеттіњ ±сыныстарында
араб елдерін бытырањќы жаѓдайда ... т±ру ... Азия ... ... ... ... жабу ... айтылады.
Б±л жоспардыњ кµп бµлігі 1916ж ... ... ... кейін іске
аса бастады. ... ... ... ... бір ... ... бµлігін, Ирактыњ Мосул ... ќол ... ... ... ... ... пен ... ќоса алды. Сонымен ... ... Акка мен ... ... ... ... Соњѓы екі ќала Англия мен Францияныњ бірлесе басќаруында болды. Ал,
Палестинаныњ басќа ... ... ... ... Араб ... бµлу, жасанды тосќауыл жасау жоспарын Лондон мен ... ... ... ... ... соњ еврей кµсемдері Ротшильд пен ... ... ... ... ... ... Палестинада
еврей ±лттыќ ошаѓын ќ±ру ‰шін “Бальфур декларациясы” ќабылданды.[52]
1917 жылы Осман империясыныњ ќ±рамында болѓан Палестина єкімшілік ... мен ... ... ... аймаѓына бµлінді. Экономикалыќ
сипаттама беретін болсаќ артта ќалѓан ірі жер иеленушілігі бар мемлекет.
Араб ... ... ... ж±мыс істеп, µндірген µнімініњ бір бµлігін
беріп отырды.
Палестинада ±саќ кєсіпкерлік ±лѓайып, онда ... ... ... ... істеді. Алѓашќы кәсіпорындар XIXѓ. 90 жылдарында пайда ... ... ... ... ... тамаќ салалары бойынша, киім ... Елде кµп ... май ... ... бар. Яффе жєне ... кіші ... шеберханалары кµп шоѓырланѓан. ... ... жєне ... ж±мыс істейді. Экономиканыњ нашар дамуы
жєне ауыл шаруашылыѓы µнімдерініњ аздыѓы елдіњ ... ... ... ... ѓ ... Палестинада сионистік топтар µздерініњ жобаларымен шыѓа
бастады. ... ... ... ... ... ќалыптасып, µздерініњ
шовинистік, экспансиялыќ єрекеттерімен ... ... ... белгілерін олардыњ баѓдарламаларынан кездестіруге ... ... ... алѓа тартты “бірт‰тас еврей халќын” ќалыптастыру,
“мєњгілік антисемиттік” саясатќа душар болѓан халыќты ... ... ... ... ... ... жєне ±лттыќ орталыѓы” деп
жариялап, оны “Израильдіњ жері” деп ... ... ... ... ... ... ... т‰гелдей ќуу көзделді, бұдан араб
халќыныњ ќ±ќыныњ ... ... ... Таѓы да бір алѓа ќойѓан
маќсаттарыныњ бірі ... ... бас ... жол ... ... сионистер µздерініњ Палестинада еврей мемлекетін ќ±ру
туралы ±сынысын, ашыќ ... айта ... ... ењ ... ... ... єскери ќуаты бар одаќтас ќажет еді. Бірінші д‰ниеж‰зілік ... ... ... ... одаќ жасауды ойластырѓан
болатын, ондаѓы маќсаты Палестинаны µз ... ... ... ... мен ... басшыларыныњ арасында ќарама- ќайшылыќтар болды.
Сионистер ќолдауды Англия ... ... Суэц ... µтуі (1882 жыл), ... ... ... тудырды.
Аѓылшындар Палестинаны мањызды байланыс орталыѓы ретінде ... ... жылы ... ... ... сионистердіњ бірінші конгресінде “еврей
ошаѓыныњ” ќ±рылуы жайында баѓдарлама ќабылданды, яѓни ол ... ... алѓы ... болатын. ¤здерініњ баѓдарламаларында кµрсетілген
картада тек палестиндіктердіњ жері ѓана емес, кµрші араб ... да ... ... ... ... сионистер ±йымы” µздерініњ
экспансиялыќ маќсаттарын экономикалыќ жолмен ж‰ргізе ... Оныњ ... ... ... ... ќ±рылуы: колониалды Еврей банкі, жєне
бµлімдері, Еврей ±лттыќ фонды, Аѓылшын – ... ... т.б. ... ... µтсе де ... ... ... жаппай иммиграциялауды жєне де
ашыќ т‰рде отарлауды ж‰зеге асырмады, µйткені сенімді ... єлі де ... еді. ... ... ... ... аударуын, Еуропадаѓы еврейлер
толыѓымен ќолдаѓан жоќ еді.[14]
XIXѓ. 80 жылдарында Палестинаѓа діни ... ... ... жаппай аѓылып келе бастады. Сионистердіњ ыќпалыныњ µсуі
арабтардыњ ±лттыќ ... ... ... шыќќан иммигранттардыњ кµпшілік бµлігі Палестинаѓа емес, АЌШ –
ќа ќарай аѓыла бастады. 1882 – 1900 ... ... ... саны 24 мыњнан 50 мыњ адамѓа дейін µсті. (XIXѓ. ... ... саны 10 ... аспайтын).
Еврей буржуазиясына с‰йенген сионистердіњ жер кµлемі Палестинада жылдан
жылѓа ±лѓайды: 1899 жыл мен 1914 жылды ... 247 ... 450 ... ... µскен.
XXѓ. бірінші жартысында иммиграциялыќ аѓым тµмен ... ... жања елді ... ... бола ... да, ауыл ... еврейлердіњ саны аз болды. 1914 жылы Палестинаѓа 85 мыњ ... ... оныњ 7,5 мыњы ѓана ауыл ... ... XXѓ.
басында арабтардыњ сионистердіњ ж‰ргізген саясатына ќарсы баскµтерулері
болды.
Бірінші д‰ниеж‰зілік ... ... Таяу ... ... ... Англия араб феодалдарын µз жаѓына тарта бастады. Оларѓа
тєуелсіз араб мемлекеттерініњ ... уєде ... ... ... ќатысќан Генри Мак – Магона жєне Мекке ќаласыныњ билеушісі
Хусейн Єл - Хашими арасында келісім ... ... ... ... 1946 жылы ... ... қозғалысты бастады. Ќозѓалыс б‰кіл араб
єлемін шарпыды. Араб ... ... алып ... ... ... сай ... еді, ... аѓылшын ‰кіметі Таяу Шыѓыстаѓы
арабтардыњ жерлерін µзініњ отарына ... ... етіп ... ... ... – Пико келісімі, б±л келісімді аѓылшындар ±тымды пайдаланды.
XIXѓ. соњында ... ... ... ... ... ... - ... туды. Осымен бірге еврей ірі буржуазиясы да
µздерініњ наразылыќтарын білдірді.
XIXѓ соњы мен XXѓ ... ... ... ... отарлауы
к‰шейе т‰сті, оны Вейцманныњ мына сµзінен ањѓаруѓа ... ... ... ... ... соншалыќты еврейлердікі болуы
ќажет.” Сионистердіњ б‰л есебі шындыќќа сай ... еді, ... ... кµпшілік бµлігін арабтар ќ±рады.Сионизмніњ негізін
ќалаушылардыњ бірі ... ... ...... бір ѓана ... ... ќуѓындау деп т‰сіндірді. 1946ж Палестинада 1237 мыњ ... 608 мыњ ... ... Осы жылдары сионистік ... ... ... 6 % болды. Израиль мемлекетініњ ќалыптасуына негіз
жасаушылар , ... ... ... ... жылы 26 ... Сан ... Б¦¦ ќ±рылѓанда, Палестина ќ±рама
Корольдіктіњ мандаты астындаѓы территория болатын.
¦лыбритания ќолдау кµрсеткен ... ... ... ќарсы шыќты . Ќ±рама Корольдік 1947 жылы аќпанда Палестина
мєселесін Б¦¦ талќылауына беруді ±йѓарды.
1947 жылы 27 аќпандаѓы Бас Ассамблеяныњ ... ... ... ... ... ... комитет ќ±рылды. 5 араб елі – Египет,
Ирак, Ливан, Сауд Арабиясы жєне ... ... ... ... ... ... ... мєселені к‰н тєртібіне ќоюѓа ... ... ... ... ... ... бойынша 11 мемлекет
өкілдерінен тұратын комиссия (ЮНСКОП) ќ±рылды. Бұл ... 1947 ... ... дейін Палестина мєселесі бойынша ... жєне ... ... ... ... ... ... лигасы тєуелсіз Палестина мемлекетініњ ќ±рылуын талап етті.
Арнайы комитет µз ж±мысын 1947 жылы 31 ... ... ... ... ... тєуелсіздік жайында жєне Б¦¦ рµлі туралы келісімге
келді. Комитеттіњ кµпшілігі (Канада, Чехословакия, Гватемала, ... ... ... ... 2-ге Араб жєне ... ... Иерусалим ќаласына халыќаралыќ статус беріп, Б¦¦ ... ... ... Ал, ... ... ... Иран, Югославия) Араб
жєне Еврей мемлекеті ќосылып федеративтік ... ... ... ... ... етуін ±сынды. Тек бір ел Аустралия – екі
жаќтыњ да ... ... ... жєне ... ... бас ... Б¦¦ ... µзініњ екінщі сессиясында (1947ж 29 ... ... ... 181 ... ... Бµлу ...... бас ќ±жаты –
британ мандатын тоќтатуды жєне єскерін шыѓаруды, сонымен ... екі ел ... ... ... ... ... ... Палестина 8 бµлікке бµлінуі тиіс еді, 3 – бµлігі ...... араб ... 1 – ... Яффа ...... территориясындаѓы
араб анклавын ќ±руы тиіс еді. Ал ... ... ... ... ... ќажет болатын.
Жоспарда сонымен бірге екі елдегі тєуелсіздік беру, азаматтылыќ, транзит,
экономика жµнінде жєне де Киелі ... ... діни ... ... ... Б¦¦ 181 – ... арќылы Палестина мєселесі жµнінде комиссия
ќ±рып, Ќауіпсіздік Кењесіне барлыќ ±сыныстар ... ... ... ... – резолюция ќабылданѓаннан кейін Палестинада зорлыќшыл ќаќтыѓыстар
кµбейді. Осыѓан байланысты Бас ... ... ... 1948 жылы 16 ... мен 14 ... арасында болып µткен арнайы жиналысын шаќырды. Бас
Ассемблея Палестина мәселесі бойынша Комитетті таратады. Оныњ ... ... ... ... ... ... адам салды.
20 – мамырда Швед Ќызыл Кресті президенті Фолке Бернадотт Палестинадағы
Б¦¦ өкілі ретінде сайланды.
181- резолюцияныњ шешімі ... ... араб жєне ... мемлекеттері
ќ±рылуы тиіс еді, жєне осы екі елге территория бµлініп берілді, Изральге
14,1 мыњ км2, ал ... араб ... 11 мыњ ... 29 – ... ... Кеңесі шаќыруымен 4 апталыќ бейбіт
келісіммен аяќталды. Б±л ... Б¦¦ ... ... ... болды. Делдал
к‰шіне ќарамай 8 – шілдеде ќаќтыѓыстар ќайта басталып кетті.
1948 – 1949 жылдары ... ... ... ... ... ... ... болды. 1948 жылы Палестинадаѓы арабтар халыќтыњ 69
процентін ќ±раса, сол жылдыњ ... бар жоѓы 22% - ті ... жылы Б¦¦ Бас ... ... мєселесі ќаралѓан кезде,
Израильдегі арабтардыњ да ќ±ќыќтары ќаралды.
1949 – 1950 ... ... ... жер ... зањ ... ол ... жерін тєулік ішінде тастап кеткен адам барлыќ м‰лкінен ... таѓы бір ... ... ... дей отырып мыњдаѓан
адамдарды µз жерінен ќудалады. Осы жерлерде єскери – базалар ќ±рылды.
1948 жылы Израильде 585 араб елдi ... ... 70 ... ... ... 107 – сі ѓана ... Араб елді ... орнына жања еврей
ќоныстары пайда болды.[47]
1964 ж араб басшыларыныњ отырысында 2000 000 µз ... ... ... ... ... ... Азат ету ... ќ±рылды.
Палестинаныњ Азат ету ±йымыныњ билік басына Ахмад Шукри (Аhmad ... ... ... ... ... ж‰зеге асырылды.
Алѓашќыда ±йым географиялыќ принцип бойынша ќ±рылѓан еді, 1968 ж ±йымда
єрт‰рлі партизандыќ ќозѓалыстар єрекет ... ... ... ... ... ... еврейлерді Палестинадан ќуу жєне демократиялыќ
зиялы мемлекет ќ±ру болып ... ... ... ќ±ралы партизандардыњ
рейдтерімен ж‰зеге асырылатын Израильмен ќарулы к‰рес болды. Басты топтар
: Палестина ¦лттыќ Азат ету ... ... Азат ету ... ... ... ... Азат ... демократиялыќ фронты. ¦йымныњ
басќаруында террористік ... ... ... ... тобы жєне
Палестина ¦лттыќ Азат ету ... да ... ... ¦йым ... ... ... жєне жеке ... ќалтасынан ќаржыландырылды. 1969 ж
±йымныњ билік басына ФАТХ (¦йымныњ ірі тобы) тобының кµсемі Ясир ... ... ... ... ... ... ... с±раќ сол бойынша ќалып, ќаќтыѓыстар одан єрі ... ж Таяу ... ... ... осы жылы ... ... ... астында болѓан территориясын басып алуды кµздеген еді.
1967 ж 5- шілдесінде Израилъ мен ... ... ... ... ... ... ... аяќталѓан соњ Израиль мен араб елдері
арасында ... ... ол ... ... ... Газа ... ... Шыѓыс Иерусалим жєне Голан шыњдарын ќосып басып алды.
1967 ж ... ... 237- ... ... ... болѓан аудандарды, олардыњ т±рѓындарын аман сақтап ќалу жєне
осы жерлерден ... ... ... ... ... ... ... басылѓан жоќ.
Кейінірек 1967 жылы 22- ќарашада Ќауіпсіздік ... бір ... ... жаѓдайды бейбіт реттеуді ... 242- ... . ... ... ... екі ... ќарастырды:
“Израиль єскерін ќаќтыѓыс кезінде басып алѓан жерлерден алып ... ... ... егеменділігін, территориялыќ бµлінбейтіндігін мойындап
соѓыс жаѓдайын тоќтату”. Резолюцияда ... ... єділ ... ... Араб елдері мойындады, Израиль єскерді шыѓару жєне
босќындар мєселесі Араб елдерімен бас ... соњ ... ... жылы ... соњ ... мєселесі кењ саяси ауќымда т‰сінілетін
болды. Палестиндіктердіњ µз ... ... ... ќ±лшынысы арта т‰сті.
1964 жылы ќ±рылѓан Палестинаныњ азат ету ±йымы (ООП), 1968 жылы ... ... ... ... Б±л ... Халыќаралыќ Одаќ µз
жауапкершілігін орындай алмаѓандыѓы айтылып, палестина халќын ... ... ... ... шаќырды.[5]
1969 жылы желтоќсанда Бас Ассамблея Палестина мєселесініњ шыѓуы Б¦¦
Уставында жєне Б‰кілхалыќтыќ Адам ќ±ќы ... ... ... ... ... ... – 1971 жылдары Иордания королі Хусейн ¦йымѓа ќарсы єскери операция
µткізді, ... соњ ... штаб ... ... ... ... ¦лттыќ
Азат ету ќозѓалысы ультра оњшыл ±йымдармен тіл ... ... ... 1972 жылы “Ќаралы Ќырк‰йек” тобыныњ террористері Мюнхендегі
олимпиядада тоѓыз Израиль спортшысын µлтірді. 1971 ... ... ... ѓа ... 56 ел ... ... Бас Ассамблеяныњ к‰н тєртібіндегі
пункт ретінде ... ... ... ... ќабылданып, содан бері
Палестина мєселесі к‰н тєртібіндегі мєселелердіњ бір бµлігі болып ќалды.
3236 (XXIX) резолюция (1974 жылы 22 – ... ... Бас ... ... ... ... б±л бойынша олар сыртќы араласусыз ±лттыќ
тєуелсіздікке, егемендікке жєне µз ... ... ... болды. 1974
жылы Бас Ассамблея бекіткен палестина халќыныњ ќ±ќыќтары жыл сайын ќайта
бекітіліп келуде.
1974 жылы ¦йымды Араб ... ... Ал, ... ... ... ... ретінде Арафат Б¦¦ Бас Ассамблеясында сµз ... 1975 ... ... б±л ... ... ... ... олардыњ ќ±ќын ж‰зеге асыру
‰шін комитет ќ±рды.
Ливаннан єрекет ... ¦йым ... ... ... штаб – ... ... ... ¦йым µкілдері бейбіт Араб елдеріне ќашты. Ясир
Арафат Туниске жасырынды. Израиль єуе к‰штері 1. 10. 1985 жылы ... штаб – ... ... ... 1987 жылы ... ‰ндеуімен
“Интифада” арабтардыњ ќарулы кµтерілісі басталды. 1987 жылы ... ... ... Батыс жаѓалау жєне Газа секторындаѓы палестиндіктер
Израиль жаулап алушыларына ... ... ... Палестиндіктер
интифаданы келесі жылдары да ќайталады.
1920 жылдан бергі Палестина жеріндегі жаѓдай интифаданыњ жандануына ... ... ... тобы – ... ... ... єйелдер,
балалар демонстрацияѓа шығып, салыќ тµлеуге ќарсы шыќты, жєне ... ... ... Адам ... ... арнайы комитеті жєне Таяу Шыѓыс агенттігі
б±л ќ±былыстарды µз ... ... Олар ... ... ... ... ... шаралары туралы баяндама жасады.
Интифада кезінде 1000 – нан артыќ адам ќаза тауып, 10000 – нан ... ... 1000 – ... ... ... ... сонымен бірге т‰рмелердегі зорлыќ – ... ... ... ... пайдалану туралы айтылѓан.[19]
1988 жылы 15 – ... ... ... ... ... XIX
сессиясында, палестина мєселесі талќыланды. Б¦¦ - ныњ ... ... ... ... ... ... 242 жєне 338 – ... ... ... талаптар ќойылды: 1967 жылы оккупацияланѓан араб
территориясынан, Иерусалимніњ шыѓыс бµлігінен израиль ... ... ... б±зу т. ... жылы 15 – ... ¦йым ... ... ќ±рылуын жария етті.
1988 жылы 18 – ќарашада КСРО ... ... ... ... ... ќатынас орнатты. 1989 жылы Палестина ... ... ... ... ... етіп ... жылы 20 –желтоќсанда Ќауіпсіздік Кењесі Бас Хатшыдан Израильдік
тµртінші Женева конвенциясын ... ... ... Алайда Израиль,
конвенцияныњ ќ±ќыќтыќ ... ... бас ... 1974 ... ... ... Азат ету ±йымыныњ µкілдігі, 1990 жылы палестина
мемелекетініњ ... ... ... 15 –ќараша тєуелсіздік к‰ні ретінде
тойланады.
1993 жылы ... жєне ... ... келісімге отырды, Израиль ¦йымды
мойындап, онымен іскерлікті дамытуѓа келісті, 1996 – 1997 жылдары Палестина
автономиясын ќ±руѓа жол ашылды. ... ... ... ... Палестинаныњ
Азат ету ±йымы болып табылады. Араб ... ... ... ислам
елдерініњ конференциясына ќатысады, Б¦¦ - ныњ жєне басќа да ... ... ... ... ... жуыќ елдерінде µкілдігі
бар.
Палестинаныњ Азат ету ±йымыныњ жоѓары ... ... ... ... ... ... бар). Онда ... бірнеше ±йымдар мен ќозѓалыстардыњ
ќайраткерлері ќатысады.
Палестина Азат ету ±йымыныњ ... ... ... жуыќ адам ќызмет
атќарады. Палестина Азат ету ... ... ... 18 адам ... Арафат).
Палестинаныњ Азат ету ±йымы баѓытына ќарай шыќќан топтар : Палестина
халыќтыќ Азат ету фронты, Палестина демократиялыќ азат ету ... ... т. б. ... ... ±заќ уаќыт 181- резолюцияны мойындамаѓан
болатын, ондаѓан жылдар бойы ... ... ... келуде, біраќ белгілі
бір нєтижеге ќол жетпеді.
Батыс Жаѓалау (5879 км2) мен Газа секторында (387 км2) б‰гінде 2 млн. ... ... ... ... ... (100 мыњ ... ќоныс аударушы).
Палестиндік арабтардыњ кµпшілігі араб елдерінде т±руѓа мєжб‰р болды.
Халќыныњ кµпшілігі ... ... ... ... мен иуда ... де ... ... жєне ќаржылай араб елдері, Б¦¦ - ныњ фонды ‰лкен
кµмек кµрсетуде. Негізінен ауыл ... ... 2. ... мемлекетінің құрылуы.
XIX ѓ. соњында сионистер халыќаралыќ аренаѓа “еврей мемлекетініњ” ќ±рылуы
деген ±ранмен ... Т. ... ... мєселесін шешудіњ жолы, еврей
мемлекетін ќ±ру деп атап µтті. 1897 ж ... ... ... ... I ...... еврей халќыныњ ошаѓы” деп
жариялады. Сионистер б±л кезењде ашыќ еврей ... ... ... ... ДС¦ ... ... ... ќ±ру ‰шін, империалистік
державалармен келісімге келе бастады. ДС¦ сол ... ... ... араласа бастады.
Т.Герцл ... ... ... ... ... ... ... халќына бірт±тас саяси ... ... ... осы ... дейін саяси басшылыѓымыздыњ
болмаѓандыѓында”,- деп атап ... ... ... саяси баѓдарламасын ... ... ... ќолдаѓан жоќ. ... ... ірі ... ... ... жєне ... ... жєне
экономикалыќ ыќпалын к‰шейтуді ойлады. ... ... ... ... ... ... ќолдаѓан жоќ.
Ротшильдтіњ µзі ... ... ... ... ... ... жарияланѓаннан кейін,еврей буржуазиясыныњ ірі
топтары “Палестинада еврей ... ... ... ... ќолдау
кµрсетті.
¦лыбритания ‰кіметі “Палестинада еврей халќыныњ ошаѓын” ќ±руды µз
міндетіне ... - ныњ ... Х. ... ... ... ... ... айтты.
Бальфур деклорациясы аѓылшын отаршылдары мен ... ... ... тегі ... ... ... ... ,
µздерініњ саяси жєне экономикалыќ ... ... ... Бірінші
д‰ниеж‰зілік соѓысќа дейін ДС¦-ныњ ... ... ... соѓыстан
кейін сионистердіњ саяси орталыѓына АЌШ айналды.[46]
20. -жылдары Палестинада ... ... ... ... еврей ќоѓамы) Палестинада осы жылдары ... ... ... ... оны ... мемлекет ішіндегі мемлекет деп
те ... ... ... ... ... саяси
ұйымы Палестинадаѓы аѓылшын мандаттыѓыныњ шартымен, ... ... Бұл ... ... ... ... еді. ... органдары мен Еврей агенттігініњ бірігуі
халыќаралыќ сионизмніњ ыќпалын µсірді.
40- ... ... ... ... айналды, оны єр т‰рлі тап
µкілдері біріктірді.
Палестинада да сионистік партиялардыњ бµлімдерініњ ... ... де ... ... ... ... ... орталыќтыњ пайда болуы,
б±л жердіњ сионистердіњ отарына айналуына себеп болды. ... ... ... ... ... ... ... д‰ниеж‰зілік соѓыс кезењі Палестинадаѓы сионистердіњ орталыѓы
к‰шейген уаќыт. ... ... жєне ... ... ... Лондондаѓы сионистердіњ ыќпалын єлсіретті. Дєл осы ... ... ... АЌШ –пен байланыс орнатты.
ДС¦-ныњ жєне Еврей агенттігінің тµраѓасы Д. Бен ... ... ... ...... ... ... болатындыѓын
айтты. 1937 жылы ол Ишува базасында ... ... ... ашыќ ... алайда оѓан американ сионистері ... ... ... ... ... ... ... шаѓын бµлігінде ќ±рылуын ќаламады.
Екінші д‰ниеж‰зілік соѓыс кезењінде АЌШ ... ... ... 1942 жылы ... Бен ... келді, ол “Аќ ... ... ... ... ... ... ... сµздермен сипаттады: “Билтмор баѓдарламасы
еврей мемлекетініњ ќ±рылуындаѓы ењ ... ... ... ... жылы ... XXII ... еврей мемлекетініњ ... ... мен ... ... бір ... ... ... сионистерініњ бµлімі ашылды,жєне оныњ тµраѓасы
А.Сильверан болды.
1947. жылы ... Бас ... ... ... жылы 12 - ... ... кењесінде Палестина
мєселесініњ шешілуіне ќарамай, “¦лттыќ ... ... ... Б. ... мен Г. ... ... ќараѓанда “¦лттыќ
єкімшіліктіњ” ќ±рамында 37 адам ќызмет етеді. Израиль ... ... ... ... ... ал сыртќы істер министрі болып М. Шертан таѓайындалды.
Израиль ... ... тек ќана ... ... жоќ, олар
мемлекеттіњ ќ±рылымына да µздерініњ баѓдарламаларын енгізуге тырысты. Олар
Б¦¦ - ныњ жасаѓан бµлу жобасын сµз ... ... іс ... оны
асыруѓа талпынбады.
Израиль мемлекетініњ ресми идеологиясы сионизм ... ... ... - министрі Д. Бен. Гурион еврей халќына мынадай ‰ндеу ... ... жер ... ... ... ... ... жылы 14- мамырда Израиль мемлекеті ... ... ... 1947 ж ... 181- ... ... ... 14,1 мыњ км2 жер бµлінді. Дєл осы кезењде Д Бен. ... ... цваи ... ... басшысы М. Бегин к‰рес ж‰ргізді, “ Иргун
цваи леуми” ±йымыныњ басшысы радиода сµз сµйлеп, онда ... ... ой ... сионистер “ еврей мемлекеті” концепциясын ±сына отырып, б‰кіл
еврейлерді Израильге ќоныс аударуға ‰гіттеді. ... ... ... Палестинаны бµлу резолюциясын µрескел ... ... ... аумаѓын ±лѓайту арќылы, ... ... ... тыњ сионистерді ќолдауы, олардыњ µз ... ... ... ... ... ... ... оныњ жасаќшыларын
КСРО ќаруландырды.Сталин Израиль мемлекетін ... ... ... ... ... ... ныњ ... жаңадан құрылатын Израиль мемлекетін Таяу ... ... ... еді. 1950ж ... ... ... ... зањ ќабылданды. Онда єрбір еврей Израильге
келуге ќ±ќылы деген ... ... ... ... ... ... ... 1948-49ж.ж
соѓыстыњ нєтижесінен мыњдаѓан ... ... ... ... ... ... ... жања парламент (
Кнессет) бірќатар зањдар шыѓарды. Онда 1947 ж 29- ќарашадан, 1948 ж ... ... ... ... ... ... тыйым салды, жєне олардыњ
меншігі мемлекет тарапынан тартып алынды.[15]
Осы кезењде мыњдаѓан арабтар мыњнан аса акр жерінен айырылды, ... жері жєне ... ... Израиль мемлекетініњ ќ±рылуы
мыњдаѓан арабтардыњ µз отанын тастап ... ... ... ... ... ... ... кµпшілігі ќалаларда ж±мыс
істейді. Израиль мемлекетініњ барлыќ ... ... ... жері ... ... араб жер ... ... сол баѓада
сатуѓа мєжб‰р болды.
Яффе ќаласы бір уаќытта арабтардыњ тыѓыз орналасќан ... ... ... араб ... туристердіњ негізгі кµрмесіне айналды. Яффе ќаласы Тель-
Авивтен алыс емес ... ... Ал, ... ... ... ... лагерінен баспана тапќан. Израиль ‰кіметі ... араб жер ... ... сатып алуды ±лѓайтты. Арабтардыњ
кµпшілігі жерді ... ... ... ... ... ... ... желеумен олардыњ жерлерін тартып алды. ... ... ... ... ... кµп ... ... еді. Арабтар
бір кездері жер µњдеп егін ... ... ... ... ж±мысшыларѓа
айналды.
Израиль ж±мысшыларыныњ кµпшілігін ќ±райтын арабтардыњ т±рмысы
еврейлермен салыстырѓанда ауыр ... Араб ... ... ... ќалаѓа кетуге итермеледі.
Израиль мемлекетінде ауыл шаруашылыѓымен айналысатын арабтардыњ ‰лесі аз.
Израильдегі арабтардыњ жалаќысы тµмен болды, жєне ... ... ... ... ... ... халқының 12% - ін осы кезењде
арабтар ќ±рады, жалпы саны 350 мыњ.
Израильдегі арабтар мен еврейлердіњ тењ ... ... ... кµре ... ќатар медициналыќ ќызмет кµрсету салаларында да єділдік жоќ. Оѓан
жарќын ... ... 40% - ті ... саќтандыруѓа алынса, ал
еврейлердіњ 98% - ті алынѓан.
Араб елді ... ... єлі ... ... ... жарыѓы жоќ.
Араб шаруаларында ењ ќиын мєселе судыњ болмауы, ал еврей шаруалары ‰шін
б±л мєселе шешілген. Арабтардыњ балалары ... орта ... ... оќу ... ... µте ... университетінде арабтар 1,5% ќ±рады, яѓни ол ењ тµмен кµрсеткіш
еді. Арабтар барлыќ жерде ... ... ... ... ... – Иены ... бір ... “араб ѓалымдары еврейлерге немесе Израиль
‰кіметіне ќарсы бір сµз ... ... ... ... ... деп ашыќ ... Израиль б±ќаралыќ аќпарат ќ±ралдарында арабтарды шектен тыс жау
ретінде ... ... ... ... ... ... бірі “Хеброндаѓы
±рылар жєне Нахшанныњ бандасы”. Б±л ... ... ... ... жєне ... ... тарапынан ќолдау тапќан еді.[23]
Арабтарѓа ќарсы саясат ќ±ќық органдары тарапынанда ж‰зеге асты. Израильде
ќаржыныњ негізгі бµлігі еврейлерге бµлінеді, ал ол ... ... ... еді. Ол ... ... ќажет. АЌШ – тыњ ќаржылай
кµмегімен Израиль индустриалды, милитарланѓан елге ... ... ... оккупациялаѓаннан кейін, ол жерлерде баќылауын орнатты.
Израиль ... ... араб елді ... шабуыл жасап, оларды µз
жерлерінен ќудалады. Оѓан мысал ... ... ... орналасќан
Икрит жєне Бирам елді мекендері тµњірегіндегі ... ... ... ... Штаттарындаѓы бірќатар газет баспалары, осы екі елді ... сµз ... 1948 жылы ... ... ... кµшіп, кейін
ќайтып келетіндігіне уєде берген Израиль ‰кіметі б±л шартты ... жылы ... ... єуе к‰штері осы екі елді ... ... ... ... 1970 жылдар аралыѓында 7 мыњѓа жуыќ ‰йлер б±зылѓан. 1972 жылы
Иордан µзінініњ батыс жаѓалауында 12 мыњѓа жуыќ ... ... ... ... ... елді мекендер жойылды, ... ... ... ... ... ... арабтардыњ саны ќысќарды.
Израиль єскерлері араб территориясына енгеннен ... олар ... Газа ... мен Патхат – Рафиахта еврейлердіњ жері ±лѓайды. 1972
жылы Рафах аумаѓында мекен еткен араб бєдєуилері ... ... ... ... ... ... емес ... бір
бµлігі.Солт‰стігінде Жерорта тењізімен шектелсе, ... ... ... мен ... Израильмен шекаралас. Газа секторы ... ... ... бірі ... ... Израиль єскерлері кµбінесе осы
жерлерде ќарама – ќарсылыќтарѓа ... ... ... ... ... ... єлі к‰нге дейін жалѓасып келуде. Газадаѓы арабтарды
к‰штеу жања еврей ќоныстарыныњ пайда болуына жол ... 1971 жылы 30 ... ... елді ... 400 – ге жуыќ ‰й ... ... бойынша Израиль ‰кіметі Синай, Газа аймаќтарын ќолына алу
арќылы арабтарды ќудалауды маќсат етіп ќойды.[35]
Израиль ‰кіметі б‰гінде µзініњ сыртќы саясатын ... ... ... 1967 жылы ... араб ... жасаѓан агрессиясынан мына
жерлерді тартып алды: Газа ... мен ... ... ... Батыс
Иордан µзенініњ жаѓалауы мен Шыѓыс Иерусалимді Иорданиядан, ... ... ... ќол ... ... ... ‰кіметі б±л єрекетті агрессия
емес, ќауіпсіздік шараларын алдын – алу деп т‰сіндірді.
1972 жылы ... ... ... ... газетіне берген с±хбатында былай деп
мєлімдеді: “Израиль ‰кіметі Иордан µзенініњ жаѓалауында мейлінше ... ... ... жєне ... µз ... ... арќылы
бейбітшілікке ќол жеткізуі м‰мкін”.
Моше Даянада еврей ќоныстарыныњ кењеюін ќолдайтындыѓын ... ... ... бір ... ... деді: “Израиль мемлекетініњ шекарасы
географиялыќ картаѓа емес, еврей ќоныстары арќылы аныќталады”.[17]
Израиль ‰кіметініњ осы ... араб ... ... ... аныќ ... ... Оккупацияланѓан араб
территорияларында жања еврей ќоныстары пайда болды.
1967 жылы ... ... ... араб территорияларында 1,5 млн.
адам т±рды.
Маусым соѓысы кезењінде 500 мыњнан астам адам б±л территорияларды тастап
кетті.
Израиль ‰кіметі б±л ... араб ... ... к‰ш ... 1970 жылы 3- ќарашада ... ... ... маќаланы
баспадан шыѓарды: “Газа ауданы арзан ж±мыс ... ... ... ... жол ... ... кµрші араб елдерін экономикалыќ тєуелділікке ±шырату
арќылы, м±найѓа баќылау жасауды ойлады.
Израильде тек арабтар ѓана кемсіту ... ... ... жоќ, ... Солт‰стік Африка, Таяу ... ... ... осы ... Израильдіњ арабтар т±ратын аймаќтарында кєсіпорындар аз
шоѓырланѓан. Сондай ... ... ... ... болады. Тµменгі
Назарет Библия кезењінде бой ... ... ќала ... табылады. Онда 30
мыњ араб шоѓырланѓан, жєне оныњ мањында жања еврей ќоныстары бой ... ... ... ... ... еврейлер т±ратын аймаќтарда
ќалалар, кєсіпорындар µте кµп шоѓырланѓан. ... ... ... ... ... ... жасау, єскери кешендер) арабтарды
жолатпады. Оѓан себеп Израильдегі бірќатар ... ... ... ... араб ќозѓалысы басындаѓыларды жаппай т‰рмеге жапты. Газа
секторы мен ... ... ... ... єскери баќылауы орнады,
олар жања еврей ќоныстарыныњ пайда болуына себеп болды. Осыѓан байланысты
арабтар мен ... ... ... жиі ... ... Израиль
т‰рмелерінде мыњдаѓан жазыќтылармен ќатар жазыќсыздарда бар.
Израиль Газа секторы мен ... ... ќосу ... µзін арзан ж±мыс
к‰шімен ќамтамасыз етті. Сонымен ќатар еврей кєсіпкерлері Газа секторы мен
Батыс ... ... ... ендірді.
Иерусалимдегі еврей ќоныс аударушыларыныњ ... ... ... одан єрі шиеленістірді.
Израильдіњ б‰гінгі территориясы 20,7 мыњ км 2 дейін жетті, солт‰стіктен
оњт‰стікке 470 км –ге созылып ... ... ... ... ... ... ... оњт‰стік – батысында Египетпен
шекаралас, ал Батысында Жерорта тењізімен шайылады.
Астанасы жєне µкімет резиденциясы ... ... ... кµп
мемлекеттер оны мойындамайды. Олардыњ елшілігі Тель-Авивте ... ... ... ... 1949ж ... ... зањ ... ќабылданды, оны кейде “кіші конституция” деп те ... ... ... ... ... ... ... кнессеті
(парламент) президентті 5 жылѓа сайлайды. Оныњ ... ... ... ... ресми µкілдерді ‰кімет пен кнессеттіњ ќолдауымен
таѓайындайды.[8]
‡кімет ењ жоѓары атќарушы ... жєне ... ... ... µткеннен кейін , жања ... ... ... ... ... (бір ... ... 120 депутаттан
ќ±рылады, б‰кіл халыќтыќ сайлау ... 4 ... ... ... 1996ж
сайлаушыларѓа ( Израиль азаматтыѓы 18 жаста берілді) ‰кімет басшысын
тањдауѓа ќ±ќ ... 1948ж ... ... кезењде, Израиль
территориясында 806 мыњ адам т±рды. Соныњ 650 мыњы ... 156 ... ... ... ... ... халыќтыњ саны 6,1 млн. – ѓа µсті, соныњ 81%
еврейлер жєне 17 % арабтар. Израиль ... ... ... ... ... ... еврейлердіњ µзі екі негізгі топќа бµлінеді:
ашкеназы жєне сефарды болып. 1948 жылы ... Таяу ... ... ... ... ... еврей иммигранттарыныњ саны µсті. 1950
жылдың басында Иеменнен (45 мыњ) жєне Ирактан (123 мыњ) ... ... ... жылы ... ... ... ... бµлігі КСРО мен батыс
елдерінен келді. 1984 ... соњы 1985 ... ... ... ... ... ”Моисей” операциясы ж‰ргізілді. 1989 ж. ... ... ... ... ... алып тастады, жєне
соњѓы он жыл ішінде ... 700 ... ... адам ... ... жылы ... арабтардыњ саны 156 мыњ болса, ал 1998 жыл 1
млн. адамѓа µсті. Израильде 843 мыњ м±сылман, 180 мыњ ... 96 мыњ ... бар. ... арабтардыњ кµпшілігі
Галилееде жєне Хайфа ќаласында, елдіњ ... ... ... ... ... ... ... арабтар ауылда жєне
кµшпенді лагерлерде мекен етсе, ал ... ... ... ... ... алты ... ... бµлінеді. Ресми тілдері иврит
(ежелгі еврей) жєне араб. Халќыныњ кµпшілігі иудаизм дінін ±стайды, ... ... ... ... кењ ... ... дамуы, екінші д‰ниеж‰зілік соѓыстан кейін
байќалды. Елде бірќатар ірі концерндер ќ±рылды. 1956 ... 1970 ... ... жеке ірі ... пайда болды. Олар ел ... ... µз ... алды.
Израильде сонымен ќатар банк ж‰йесі де дамыды. Осы кезењде “Банк леуми ле
Исраэл”, “Исраэл Дискаунт Бэнк” жєне ... ... ... ... ... б±л ... ... банк операциясына баќылауын орнатты. 1970 жылы
“Исраэл ... ... елде 131 ... ие еді. ... ... ... шетел елдерінде де ашылды.
Израиль б‰гінде экономикасы дамыѓан елдердіњ ќатарына ... Елде ... ... ... ... µнеркєсіпте жоѓары дамыѓан. АЌШ –
тыњ ќолдауымен Израильде єскери кешен де ... ... ... ќатар
єлемдегі алмаз µњдейтін жєне саудалайтын елге айналды. Израильде ... ... ... он ... тез ... бірлігі - шекель=100 агорам. КСРО бірінші болып Израильдіњ
тєуелсіздігін ... ел. ... ... саясатындаѓы негізгі
“стратегиялыќ одаќтасы” АЌШ болып табылады.
1981 жылы одаќтастыќты мыќтайтын келісімдерге ќол ќойды. Осы ... ... ... ... бірлесе жетілдіру жайлы
ќарастырылѓан. Израиль жыл сайын оны ... ... ... ... доллар кµмек алып отырады.
1994 жылы мемлекеттіњ жылдыќ табысы 70 млрд. долларѓа жетті, жылдыќ табыс
жан басына 13,5 мыњ долларѓа ... ... ... ... ... ... ... Одаќтыњ ‰лесі зор. 1995 жылы елдегі ж±мыссыздыќ 7% кµрсетті.
1994 жылы сыртќы айналым 41,1 млрд. долларды ќ±рады. Сыртќы ... АЌШ ... ... ... ... ... мен ... арасында ќаќтыѓыстар, жиі – жиі болып
т±рады. Палестина Азат ету ±йымындаѓы кейбір ... єлі ... ... єдістерді ќолдануда. Єрбір террористік єрекеттен кейін, Израиль
Газа секторы мен Батыс ... ... µз ... енгізіп
палестиндіктердіњ ‰йлерін атќылауда.
Б±л Таяу Шыѓыстаѓы жаѓдайды одан єрі µршітіп жіберді. 1996 жылы Израиль
премьер министрі ... ... ... ... келгеннен кейін “‰ш жоќ”
саясатын ж‰ргізетіндігін мєлімдеді.
- Голан ‰стіртінен кету жоќ.
- Палестина мемлекетініњ ќ±рылуы жоќ.
- Иерусалимге байланысты ... келу ... жылы Эхуд ... ... ... ... ... бейбіт
келісімдер жасалынды. А. Шаронныњ билігі ... де ... ... қол ... ... бєрі сєтсіз аяќталды.
II- тарау. Таяу Шығыстағы саяси, діни, әскери қақтығыстар.
2.1. Таяу Шығыстағы теке- тірестің бірінші кезеңі (1917-1947 жж.) ... ... ... ... ... алдына ќойѓан
негізгі маќсаты Палестинаны µз ќолына алу болатын. Палестина аймаѓы Таяу
Шыѓыстаѓы стратегиялыќ ... ... . Осы ... ... ... ... тобы Лондонѓа µздерініњ жобаларын ±сынды. Ол
бойынша сионистер тобы, Т‰ркияны бµлшектеуді британдардыњ ќ±ќын ... ... жєне ... ... ... Б±л ... ... жоќ . 1917 ж 2- ќарашада ¦лыбритания сыртќы істер министрі ... ... ... ќозѓалысыныњ банкирі Л.У. Ротшильдке ресми хат жолдады.
«¦лы мєртебелініњ ‰кіметі Палестинада еврей ... ... ... ... жєне де біз оны ... ... ... бар к‰шімізді саламыз»,-
делінген хатта.[54]
Бальфур декларациясын шыѓарѓаннан кейін аѓылшын дипломатиясы ... ... ... ... ... ... ... мен
аѓылшындар бµліске салды. Палестинада француздар мен ... ... ... ... ... орнады.
¦лыбритания ‰кіметі еврейлерге кепілдік бере отырып, Палестина аймаѓында
µзініњ жеке ... ... ... келетін болсаќ оларды
аѓылшындардыњ жобасы ќызыќтырды. Б±л жоба еврей ... ... ... ... ... ... ... лигасыныњ баќылауындаѓы аѓылшындардыњ
мандаты орнады. Б±л ... ашыќ ... жол ... ... ... ... Палестина территориясында жаппай
арабтардыњ ±лт-азаттыќ ќозѓалысы басталды.
1917ж. 11 желтоќсанда генерал ... ... ... ... аяќ ... ... кейін Лондон “Бальфур ... ... ... ... ... µзінде арабтар мен еврейлер арасында ... туа ... ... жобаларѓа ќарсы баѓытталѓан араб ... ... ... ... ... бір ... µтпекші болѓанда араб т±рѓындары ќоѓамдыќ ќарсылыќ шеруін µткізді. ... ... ... жоѓарѓы коммисары Герберт Самуэль, шеруге
ќатысќан єрбір арабты т±тќындайтынын айтты. Лондонныњ сионистік ... ... жєне ... араб ... ... ... Араб
елдері деклорацияны араб аймаќтарын бµлуге талпыныс деп ... ... ... ... ќол ... ¦лттар Лигасы Палестинаѓа 1919ж
аѓылшын мандатын енгізуге р±ќсат ... ... б±л ... ... ... айќындалды. Сонымен ќатар аѓылшын ‰кіметі ... ... ... ) ... тастаѓысы келгенімен ешнєрсе ... ... ... бірінші ±лттыќ кµтеріліске шыќты.
Версаль конференциясында аѓылшын мандатыныњ шекаралары белгіленді, ол
бойынша ... ... ... ... Хоран µзендеріне дейінгі
территорияны алса, ... ... мен ... шµлін ќамтыды. Отар ісініњ
министрі Уинстон Черчилль ... соњ, ол ... ... аѓылшын
єскерлеріне конференция µткізді.
XXѓ. басында араб халќыныњ ќарсылыѓы к‰шейді. 1918ж ќ±пия. «Патриоттыќ
комитет» ќ±рылды. Б±л ... араб ... ... ... рµл
атќарды, жєне де Иорданияның шыѓысындаѓы ... ... ... ... ж‰ргізді. Комитеттіњ басшылыѓыныњ т±тќындалуы оныњ
басты ќ±рылымдарыныњ ќызметін ... ... ... палестиндіктерді
бірінші ќаќтыѓыстарѓа дайындады.
Араб конгрессі отаршылдыќќа, Бальфур декларациясына ќарсы наразылыќ
білдірді.
Араб ... ... ... ... ... ... Араб конгрессініњ кµсемдері маќсатќа жетудіњ діни баѓытын
±стады. Сионистердіњ жерді ... ... алуы , араб ... алып ... -жылдары Араб конгрессініњ ... ... жєне ... ±лттыќ ќозѓалысќа шаќырды. Осы ... ... ...... ... (МХА) ... ... ассоциацияныњ ішкі жаѓдайында ауыз бірлік болмады.
М±ны сионистер мен ... ... ... ... ал да, ... бер» ... м±сылмандар мен христиандардыњ
бірігуіне жол бермеді жєне ±лт – азаттыќ ... ...... мен ... ... ... терењдеуі
жаѓдайды одан єрі ... ... екі ... ... бере ... ... саясат ж‰ргізді.[38]
М±сылмандардыњ жаппай кµтерілуінен ... ... ... ... ... ... Дєл осы баѓыттыњ ж‰зеге асуы
мандаттыќ ... ... ... ... ... 20 - жылдардыњ
басында «Ислам ... ... ... ол ... ... ... органы ретінде ќалыптасты. Оны ... ... жєне б±л ... ... империясы кезењінде жоќ еді.
Ислам жоѓары кењесініњ тµраѓасы жєне ... ... ... ... ал – ... таѓайындалды.
Кейбір тарихи єдебиеттерге с‰йенсек Амин ал – ... ... ... ... жєне жоѓары діни ... ... адам ... Оныњ ... ... ... ... тыѓыз
байланысты болды. Амин ал – Хусейн ... ... ... ... дінді пайдаланды.
Амин ал – Хусейн палестиндік м±сылмандардыњ кµсемі ... ... ... ќасиетті мекендерін ќорѓау” деген баѓытпен
бастады. ... жєне ... араб ... µзініњ беделін
µсіруге тырысты.
20. -жылдары Ислам жоѓары кењесі ... ... ... ... Діни ... ашылды, Ал – Акса
мешітінде жµндеу, жабдыќтау ... ... Амин ал ... палестиндік араб м±сылмандарын Иерусалимдегі исламныњ
ќасиетті орындарын иудейлерден ќоѓауѓа шаќырды.
Бальфур ... ... ... ... ... ... ... ж‰ргізе отырып, Иерусалимде
еврей иммиграциясын ... ... Ал – Акса ... ... ... ... ... б±л араб – еврей ќатынасын ... ... ... ... ... ... м‰шелерi жєне Амин ал – Хусейн
еврейлерге ќарсы ‰гіт ж‰ргізді.
Амин ал- ... діни ... ѓана ... сонымен ќатар ... ... ... да ... ... Араб Шыѓысын отарлай
отырып кµпшілік м±сылмандардыњ да талабын орындады. 1920 ж басында ... ... алѓа ... ... ... ... ‰шін ‰нді халифаты
ќозѓалысы кµсемдерiмен байланыс орнатты. Олар ... ... ... ... ... ... баѓдарламасында т‰рік халифтерініњ отарлары
саќталынып ќалуы ... ... ... ... ... ќасиетті жерлер Мекке,
Медина жєне шииттердіњ діни орталыѓы Неджф, Кербела, Иерусалим ... ... ... ... ... ... бµлінуі, ислам
халифатшылдарыныњ ашу ызасын тудырды. Американ зерттеушісі Г. Мино ... ... ... ... ... “ Бальфур декларациясыныњ” пайда болуы
‡ндістандаѓы м±сылмандар мен ... ... ... ... деп баѓаланды».[51]
Осы ќозѓалыстарѓа ќарсы генерал ... ... ... бір ѓана ... ... ... болады. “крест
жорыќтары ... ал – ... араб ... бірігуге, антисионистік баѓытта
к‰ресуге шаќырды. Бальфур ... ... Араб ... ... ... ... ... ал – Хусейн µзініњ ‰ндеуін кµрші араб ... ... ... ... Египетте сионистердіњ ±йымдары зањды
ж±мыс істеді, жєне олар ... ... ... жылы ... ... ... ал – ... бастаѓан палестина
делегациясы Меккеге келді. Ал – ... ... ... ... ... «Палестинадаѓы м±сылмандар 1300 жыл бойы Ал – ... ... ... ... ... сионистер жаѓынан ќауіпті алдын
алу ќажет жєне ... ... ... ... - ... ... ... µзінде Амин ал – Хусейн ... ... Араб ... ... Иранныњ оњт‰стігіне сапарѓа
шыќты. Сапарыныњ алдына ќойѓан ... осы ... ... ќолдауѓа шаќыру болатын. М±сылмандар арасында ... ... оныњ ... ... ... орын ... ... ќарсылыќ еді.
1929 жылы тамызда ... ... ... ... етек алды. Ќозѓалыс ... діни ... ... Тель – ... сионистер діни манифестацияѓа шыѓып, Соломон
храмыныњ б±зылуын еске ... ... ... ... ... ... бас кµтерді. Ќозѓалыс басында еврейлерге ќарсы
ж‰ргізілгенімен, ... ... ... жєне ... ќарсы ќозѓалыстар ... ... де ... ... араб ... ... ... к‰ш
ќолдануына себеп болды. “Сионистік ... ... ... ... ... ... єлем ... ‰стемдік етуі жайлы
айтылѓан еді.
Египеттегі ислам ... ... мен ... ‰кіметініњ
саясатын ќатты ... ... ¦йым ... ... ... ... ... жинап оларѓа кµмек кµрсетті. Египет ... ... ... ... ... ... ашыќ ... жоќ.
Ливанда палестиндіктердіњ ќозѓалысына ... ... ... ... ... ... жастарыныњ одаѓы» ќ±рылды. Оныњ ... ... ... ... ... ¦лттар лигасына жєне
аѓылшын парламентіне бірнеше ... ... ... ... Амин ал – ... ... ... орнатып, арабтардыњ
бірігіп к‰ресуіне ат салысты.
1930 жылы сєуірде ... ... ... ... ... ол Палестина мєселесіне ... 50 мыњ адам ... 200 ... жуыќ ... жєне ... ... шыќты. Конференцияда
мынадай шешім ќабылданды: “М±сылмандар ... ... ... жол ... жылы ... ... жењіліске ±шырады, алайда оныњ
Палестина азаттыќ ќозѓалысында алатын орны ... жылы ... ... Ал – Акса ... Амин ал ... басшылыѓымен жалпы м±сылмандыќ ... ... Оѓан ... елінен делегаттар ќатысты. Конгресстіњ ... ... ... ... шешу ... ... ... басшылыѓы
Палестина мєселесінің конгрессте ... ... ... ... ... ... шешімдер ќабылданды. Сионизм
ќозѓалысы ... ... ... ... ... деп ... араб жерлерініњ сатылуы ... ... ... Осы ... ... ... ... ќ±рылды. Алайда
Иерусалимдегі конгресс ... ... ... шек ќоя ... жылдары Араб конгрессіне ќараѓанда, Палестинадаѓы кейбір топтар
белсенді єрекет ... – 1939 ... ... жаппай кµтеріліс етек алды. ... ... ењ ... еді. Бұл ... ... ... ењ мањызды кезењ болып ... Дєл ... ... араб жєне еврей аймаќтарына бµлу ... Б±л ... ... араб жєне ... єлемiнде жања
толќулардыњ шыѓуына себеп болды.[9]
1930 жылдардыњ ... ... ... діни ±йымдарыныњ сионизмге
ќарсы к‰ш ќолдануы басталды. Фашистік ... ... ... геноцид саясатын ж‰ргізді.
1936 – 1939 жылдары ... ... мен ... ... туындады. Барлыќ м±сылман єлемiніњ елдері палестиндіктерге
рухани ќолдау кµрсетті.
1937 жылы ... ... ... ... бµлу ... білдірді. Абдолланыњ м±ндаѓы маќсаты араб аймаќтарын
болашаќта ємірлікке ... алу ... ... ... єлемінде беделін µсіру ‰шін, Палестинаны
сионистерден ќорѓауда ... ... ... ... Сауд ... Ибн Сауд ... мєселесін аѓылшындармен ... ... ... ... деп мєлімдеді. Ибн сауд Палестинаны ... ... ... ... ... µкілін жіберді.
1937 жылы ислам єлеміндегі бірќатар ... ... кењ ... 1937 жылы ... ... ... ... байланысты
м±сылман елдерініњ кењесі шаќырылды.
1939 жылы Палестинаны ... ... ... ... ... ... ... аѓылшындар Таяу Шыѓысќа
баѓытталѓан ... ... жылы “Аќ ... ... ... жања ќ±жат ќабылданды. Онда
Палестинаны бµлу жобасыныњ ќате ... ... араб – ... ... ... араб ... сатылуына шек
ќойылатындыѓы ќаралѓан.[9]
Сионистердіњ аѓылшындар тарапынан ќолдау ... жања ... ... етті.
1942 жылы Нью – ... ... ... ... ... сионистерініњ
конференциясы шаќырылды. Б±л конференцияда ... ... ... ... ... ќоныс аударушыларына ќойылѓан шекті алып
тастау мєселелерін ... ... ... ... ... ... ‰шін, сионистер АЌШ – пен ... АЌШ – тыњ ... ... араб ... ... ±шырады. Ислам ±йымдары Палестинаны саќтап ќалу ‰шін
“ЖиЋад” ... ... араб ... ќайраткерлері жєне панисламдыќ ±йымдар
фашистік елдермен байланыс орнатты. ... Амин ал ... ... µтуге болады, ол ... ... ... тіл
табысып, ±лтшылдардыњ режимімен ашыќ байланыс ... Осы ... ... барлыќ жері рейхтіњ ... ... ... ... ... одан єрі ... 40 ... ортасында аѓылшындар мен ... ... ... ... ... ... Англия µзініњ Палестинадаѓы саяси ыќпалыныњ
ж‰зеге ... ... б±л ... ... Б¦¦ - ныњ ќарауына
жіберді. Б±л мєселеден ... ... ... ... ... алып ќарайтын болсаќ ... ... ... ... ... оныњ орнына біріккен араб – еврей ... ... Ал ...... ... б±л мєселені Б¦¦ - ныњ
ќарауына бермей ... ... ... 1945 жылы ... ... ... ... екі жаќты келісімге келе алмады. ... АЌШ – ты да, ... да, ... де, ... ... Отар министрі К. ... ... ... ... Б¦¦ - ѓа беру себебі ... бас ... ... ... ... формада болса да “мандатты ... ... ... [9] ... Б¦¦ - ныњ б±л ... шеше алмайтындыѓына
сенді, жєне де осындай ... ... µз ... ±сынуды
ойлады.
Палестина мәселесі Б¦¦ -ныњ Бас ... 1947 ... жєне 1947 ... ...... ... болѓан
сессияларында ќаралды. Б±л ... ... екі ... ... бір жаѓынан АЌШ пен Англия, екінші жаѓынан Совет Одаѓы ... Б¦¦ - ныњ ... тек ... ... кµрсе, АЌШ Палестинаның
еврей жєне араб мемлекетіне ... ... ... егер екі ... ... ќ±рылуы ж‰зеге ... ... араб жєне ... ... ... ... ... ±сынды. Біраќ ±заќ келіссµздерден кейін, аќыры 1947 жылы 29
- ... Б¦¦ - ныњ Бас ... 181 (II) ... ... ... елді араб жєне еврей ... ... ... ... ... соң ... аймаѓы
дау-дамайдыњ ошаѓына айналады. ... ... ... ... ... болатын.
Б‰кіл араб елдері - Араб елдерініњ Лигасы м‰шелері жєне ... бµлу ... ... ... ... ... б±л
резолюцияны сµз ж‰зінде ќолдаѓанымен , іс ж‰зінде еврей мемлекетініњ
территориясын ... ... ... –аќ ... ... 1947 ... Хагана жєне бірнеше сионистік ±йымдар Лехи жєне ... ... ... ... ... ... ... белгілеп берген
территориясынан басќа , араб мемлекетініњ территориясына да шабуыл жасады.
Б¦¦-ныњ Бас ... ... ... ... ... ... к‰шеюіне себеп болды. Араб елдерінен басќа Иран мен ... бµлу ... бас ... Совет зерттеушісі Г.С.Никитинаныњ
айтуына ќараѓанда олар Палестина мєселесін шешудіњ жолы м±сылман елдерініњ
діни бірігуі деп т‰сінді. ... ... ... ... б±л ... ... ... м±сылман м‰ше елдері Палестинаны бµлу резолюциясына ќарсылыќ
білдірді. ... араб ... ... ќарсы, еврей мемлекетін ќ±руѓа
ќарсы шерулер µтті. ... ењ ... ... ...... байќалды.
Араб елдері лигасының м‰шелері б±л мєселені ќайта ќарауѓа ±сынды.
Аѓылшындардыњ ... ... ... ... Палестинаныњ араб
бµлігін µзіне ќоса ... ... ... ... ... орнатќысы келді. Сауд Арабиясы да м±сылмандардыњ
ќасиетті жерлерін µз ... ... ... 1947 жылы ... ... Сауд µзініњ АЌШ – ќа жасар сапары алдында ... ... «Біз ... ... ал ... ... пайда болѓаннан бастап біздіњ дінімізге ќарсы. Еврейлер ... ... ... ... ... ... жауымыз.»[34]
Сирия мен Ливан басшылыѓы діни соѓыстан ќауіптеніп, өз ... ... ... ... ... б±л ... м±сылмандардан
басќа христиандарда кµпшілікті ќ±райды. Алайда ... ... діни ... мен топтары, ашыќ жєне ... ... ... ... Сирия, Ирак, Египет жєне ... араб ... ... шерулер болып µтті.
1947 жылы Араб елдерініњ ... µз ... ... мобилизация жариялады. Араб елдері лигасыныњ бас хатшысы
Єбдеррахман ал – ... ... араб ... ... ... ... ... жєне де ол ... µзі ... деп ... ... м±сылман ќоѓамының басшысы Хасан ал ... ... Араб ... ... т±раќты армиясын алып
шыѓуѓа ќарсы шыќты. 1947 жылы б±л ±йым ... ... жєне ... белсенді єрекетке кµшті. Кµптеген
тарихшылар ... ... ... ... осы ... жылы ќазанда Б¦¦ - ныњ Бас ... II – ... ... ... ... кезде, м±сылман ќоѓамы Б¦¦ - ныњ
бас хатшысы мен АЌШ ... ... ... ... ... хат ... Онда еврей мемлекетініњ ќ±рылуы,
Шыѓыста арабтардыњ ісіне єділ ... ... ... жылы 9- ... ... ал – ... Араб елдері лигасыныњ
кењесінде ќысќа мобилизация ... ... ол ... 10 мыњ ... “М±сылман бауырлар” ... ... Кµп ... ... ... ... египет –
палестина шекарасын б±за бастады, олардыњ маќсаты ... ... ... еді. ... ‰кіметі мен м±сылман діни топтары
арасында ќарама - ќайшылыќтарда туып ... ... ... ... ... ќолдау тапты.
Араб елдері лигасыныњ ресми шаќыруымен ... жєне ... ... ... мобилизация жарияланды. Діни топтардыњ
негізгі ... ... ... ќатысатындыѓын Ливандаѓы “М±сылман жастарыныњ ... ... ... жєне т.б. ... ... Шыѓыстаѓы араб жєне еврей ±лтыныњ арасындаѓы ... ... ... ... µз отанын тастап кетуге
мєжб‰р ... Б±л ... ... араб ... де ... ... Таяу ... теке-тірестің екінші кезеңі (1948-2007 жж.)
1948 - жылы 15- мамырда Палестина ... ... ... ... ... алып ... оныњ артынша
Израиль мемлекетініњ ресми ... ... Араб ... ... ... ... территориясына кірді, осы
кезењнен бастап Таяу Шыѓыс єскери – ... ... ... айналды.
1947 жылы Б¦¦-ныњ Палестинаны бµлу ... ... ... араб ... ... ќарсы кешенді соѓыс ж‰ргізді. Билік басындаѓы
кейбір араб елдерініњ басшылары соѓысты µз ... ... ... ... ... ... мейлінше µзініњ саяси м‰ддесін
ойлады. Ол соѓыс арќылы Палестинаныњ ... ... ... ... оны аѓылшындар ќолдады. Аѓылшындар оларды ќаруландырды, жєне
де материалдыќ ... ... Араб ... ... ... ... , ... араб елдерін Израильге ќарсы соѓысќа ... ... тек ... ѓана ... ... Таяу ... ... алады деп араб халќына ‰гіт ... ... ... ... ... ... ... кµшуді
ќарастырды. Израильге ќарсы соѓысты ‰гіттеген ... ... ... ... Араб ... ... ... бµлімдерінде , діни
топтардыњ ыќпалы зор еді. Жићад олардыњ ... ... ... µздерініњ ‰ндеуінде былай деді : ... ... ... арабтыњ , м±сылманныњ міндеті ”.[39] Араб ... ... ... єрекетін ќадаѓалап отырды. Р.Петерстіњ
айтуына ќараѓанда Египет басшылары партизандыќ ... ... ... 1948-49 жылдардаѓы соѓыста “исламныњ ... ... ... Араб ... лигасы діни ±йымдарды ресми т‰рде
ќолдады.
Камил аш-Шариф ... ... ... батальонын” басќарѓан,ол
өзінің еңбегінде сионистер ‰шін ењ ќауіпті өзінің ... ... оның ... ... ... баѓаланбағандығын атап
кµрсетеді.
Соѓыстыњ ... араб ... ... ... ... мамырдыњ
соњы мен маусымныњ басында ... мен Ирак ... араб ... ... ... , ... араб
бµлігін басып алды. Египет ... ... ... ... ... 30 км ... жерде орналасты. Израиль ... ... ... ... ... 18 - шілдеде Израиль єскерлері ... ... ... алды.
1948 жылы мамырда палестиндіктер Яффадан, Хайфадан, шілдеде Лидды
мен ... , ... ... мен ... ... ќуѓындалды.
Израиль мемлекеті жарияланѓанѓа дейін ақ 400 мыњ палестиндік арабтар
‰йлері мен ... ... ... оған ... ... 350 мыњ
босќын ќосылды. Ф. ... ... ... Палестинада т±раќтылыќты
орнатумен ... ... ... елге араб ... ... 1948 жылы 17- ... Б¦¦-ныњ сенімді адамы
террористер тарапынан жасалѓан ... ќаза ... ... ... ... , ... “М±сылман бауырлар ”
ќоѓамыныњ ... ... к‰н ... ... ... ... ... саясаткерлеріне бірнеше ќастандыќ ±йымдастырды, 1948 жылы
желтоќсанда “ислам тµњкерісінен” сескенген ... ... ... ... кейін ќастандыќ премьер-министр ... ... ... ... ... ... ... м‰шелері
т±тќындалды.
Палестинадаѓы “Жићад батальоны” ќиын жаѓдайда ќалды. ... ... ... ќару-жараќты тапсырып Египетке ќайту немесе ... ... ... соѓысты жалѓастыру. К. ... ±йым ... ... ... ќойѓан маќсатын орындаудан бас
тартпайтын батыл адам ... ... ... бір ... ... бар соѓыста ±лы муфти Амин ал – ... ... ... ... Ол ... ќозѓалыстыњ єскери, саяси
жєне діни бірлігін ... Амин ал – ... ... баќылауында
кµптеген партизандыќ топтар ... ... 30- ... “Ќасиетті
жићад” ±йымын Амин ал – ... ... ... ... ал ... ... ... бµлісуде хашимидтердіњ королі
Абдоллах пен ... ... ... ... туындады. Трансиордания
монархына ќарсы Араб елдері ... ... ... ... ‰кіметін ќ±руѓа тырысты. 22 - ќырк‰йекте Араб елдері ... ... ... ... сµз ... ... ... басына кєсіпкер Ахмед Хильми келді. Газа ... ... ... ... араб ... ... ... Палестина
мемлекетініњ басшысы етіп Амин ал – Хусейн сайланды. ... Араб ... ... ... ... ... ал – ... мойындады.[28]
1949- жылдыњ бірінші ... араб ... ... ... - ныњ ... ... ... жасалынып, екі жаќты ќаќтыѓыс
тоќтатылды. Араб елдерініњ ... ... ... жою ... ... ... 181 (II) резолюция бойынша ... ... ... ... ... жаулап алды. Солт‰стік
Палестинада (Галилея) жєне ...... ... µз ... ... Палестина Трансиордания армиясыныњ баќылауында болып,
1950 жылы ... ... ... т‰рде кірді. Иерусалим ќаласы
екіге бµлінді: бір бµлігі ... ... ... ... ... Газа ... ... баќылауында болды.
Соѓыстыњ зардабын негізінен палестиндік арабтар кµрді, олар ... ... ќ±ру адам ќолы ... ... айналды.
Араб – Израиль ќаќтыѓысыныњ басталуын араб ... ... деп атап ... ... ... ... “ќауіпсіздік
шаралары” саясатын ќолдана ... ... ... ... ... ... араб елдерi жања соѓысќа ... – 1949 ... Араб – ... ... араб ... ... себебі билік басындаѓы ... ... - ... ... ... елдері лигасы армиясыныњ жењілуі барлыќ араб ... ... ... ... Араб ... соѓыстаѓы жењілісі
баспасµз беттерінде, ... ... ... ... Араб
шыѓысында жаппай бас ... етек ... Араб ... елдерде жєне де Египетте саяси
ќозѓалыстар, ... ... ... олар ... ... ... аударуды талап етті.
1952 - жылы ... ... ... ... ... ... Оны ... офицерлер” ±йымы ќ±латты.
1950 - жылдары араб елдерінде діни ±йымдардыњ ... ... ... ±йымыныњ беделі µсті, олар Иорданияда, Сирияда
єрекет етті.
Камил аш – ... ... ... бауырлар Палестина соѓысында”
деген кітабында араб ... ... ... ... Камил аш –
Шариф Израиль мемлекетініњ ќ±рылуын араб жєне ... ... ... деп ... ... єлеміне тиесілі ќасиетті
жерлерді ... ... ... ... ... аш – Шариф Израильге
ќарсы жања ... ... ... айтты, жєне соѓыс арќылы
араб ... ... ... деп ... ... ... ... ыќпалын єлсірету ‰шін Камил
аш – ... ... ... ... ой тастады.
Камил аш – Шариф палестиндік босќындар ... ... ... ... шешуге болатындыѓын айтты.
1950 - жылдардыњ басында Таяу ... ...... ... кењ
етек алды. Израиль ‰кіметініњ ... ... Д. Бен – ... ... аймаќтарды оккупациялауѓа ... ... ... ... рет Газа ... ... жасады. 1956 жылы ќазанда
Франция мен Англияныњ ... ... ... ... ... ... Газа секторы мен Синай т‰бегін ... ... ... 1957- жылы ... ... ... талап етуімен
олардыњ єскерлері оккупацияланѓан территориядан алып кетілді.[49]
1950 - жылдардыњ ќарсањында ... ... да ... ... шара
ќолданды. 1958 - жылы Тель – Авив ... АЌШ пен ... ... жєне Ливанѓа єскери интервенция жасады. 1964
жылы Египет президенті Г. А. ... ... ... ... ... ... єскерлердіњ шабылуына тойтарыс беру ... ... ... ... ... алды . ... басындаѓылары кµрші араб елдеріндегі, ењ алдымен Иорданиядаѓы
партизан ... ... ... ... ... ... ... негізгі ќаруѓа айналдырды, жєне олар ... ... ... ... ... ... ... ыќпалы басым болды.
Сонымен ќатар ол араб елдерініњ ... ... ... ... Сауд Арабиясы м±сылман елдері ... ... болу ... ... ж‰ргізді. 1950 – 1960 жылдары Сауд ... ... ... ... ... туындады. Насерлік Египет “Араб
елдерініњ бірігуі” ‰шін к‰рес ... Сауд ... ... саясат ж‰ргізді. Сауд Арабия басшылыѓы ... ... ... жењіл саясат ±стауда” деп айыптады. ... ... ... Сауд Арабиясы м±сылман елдерін, ... ... 1965 – 1966 ... ... ... ... пактісін ќ±ру
туралы жобаны ±сынды. Египет жєне ... араб ... ... ... єлемінде жаппай ішкі даѓдарыстардыњ ... ... ... ... 1950 ... ... ... бауырлар” ќоѓамы
м‰лдем жойылды, олардыњ м‰шелерініњ кµпшілігі Батыс ... ... ... ... ... 1964 жылы Араб ... ... толыќ азат етілуі” баѓытын ... ... Онда ... ±сыныстары ќабылданды. Араб ... ... ... ... мен ... ... ... Израильдiњ баѓытын ќолдады. Б±л екі елде Тель – ... ...... ... 1920 - ... ... ... реформалары Т‰ркияныњ м±сылман єлеміндегі рµлін
бєсењдетті. Ал ... ... ... єуел ... – аќ к‰рес
алањына ќатыспаѓан ... жылы ... ... ... ... ... Ќараша айыныњ
басында ер адамдарѓа єскери міндеткерлік 26 дан 36 айѓа ... 13- ... ... ... єскери операциясын Иорданияѓа
ќарсы ... ... ... соњында Сирия мен Израиль
шекарасында ќаќтыѓыстар кењ етек ... жылы 7 - ... ... ... Израиль мен Сирия арасында
болѓан соѓыс 7 саѓатќа созылды.[56]
21 мамырда ... ... ... ... бастады, ал 5
маусымда Египетке ќарсы соѓыс ... ... ... ... 500 ±шаќ жєне 8 ... ... Б¦¦ - ныњ Кауіпсіздік Кењесініњ резолюциясына
ќарамастан, Израиль ... ... ... - жылы ... Израильдіњ араб елдеріне жасаѓан агрессиясын,
халыќаралыќ ќауымдастыќ ... ... ... - жылы ... ... Израиль палестиндік жерлерді –
Иордан µзенініњ Батыс жаѓалауын, Иерусалимніњ ... ... ... ... ... ... бір бµлігін (Синай т‰бегі)
жєне ... ... ... ... жаулап алды. Оккупацияланѓан
территорияныњ жалпы кµлемі 68,6 мыњ км2 ... ... ... 4 ... - жылы ... соњ ... территорияларда
оккупациялыќ режим орнады.
Осы кезењнен бастап оккупацияланѓан ... ... - ... ... орнады. Израильдіњ єскери єкімшілігі
ќарсы ... ... ... ... ... ... мен ... єкімшілік бірлесе отырып,
оккупацияланѓан территорияларда ... ... жєне ... ... ... ... ‰кіметініњ м±ндаѓы маќсаты жаулап
алынѓан территорияларда “¦лы ... ќ±ру ... Осы ... ... ... ... еврейлерініњ “рухани” жєне саяси ... - жылы ... ... ... араб ... ... - ќарсылыќтарѓа ±шырады. Бірќатар топ ... араб ... жања ... ... салу
керектігін айтты.
1967 - жылы Израиль ‰кіметі “Даяна” жоспары ... ... ... ... Голан ‰стіртін, Синайдыњ бір бµлігін ... ... ... ... - жылы ... “Аллон” жоспары алдында жасалѓан жоспардан
м‰лде µзгеше ... ... ... ... ... ... Иордания бµлісіп алуы ќажет. Израиль б±л арќылы ... ... ... Б±л ... ... Палестина
мемлекетініњ ќ±рылуына орын ќалдырмады.
1967 - жылы 30 - ... ... ... ... ... ... конференциясы партизандыќ ќозѓалыстыњ басталѓанын
жариялады.[5]
Араб ... ... ... ФАТХ ... ... ... - жылы ... палестиндік партизандар мен ... ... ... ќаќтыѓыс болды.
1969 - жылы Палестинаны Азат ету ... ... ... ... сайланды.
1969 – 1970 жылдары Израиль ‰кіметі ... ... жою ... ... ... ... ќарсы єскери
к‰штерін т‰сірді.
1970. -жылы кµктемде Ливанныњ оњт‰стігіне ... ... ... ... ... ... араб ... ќоныс
аударды, жєне осы елдерде азаттыќ к‰ресті ж‰ргізді.
1968 – 1969 жылдары ... ... ... пен ... ... туды. 1969- жылы ќазандаѓы ќаќтыѓыстан ... ... ... – палестин келісіміне ќол ќойылды.
Ондаѓы ... ... ... ... ќ±ќын мойындау,
єскери дайындыѓына кедергі ... ал ... ... ... ... келісімдерге ќол жетті.
1970 - жылы 17 - ... ... ... ... ... ќанды соѓыс ж‰ргізді. Иордания ‰кіметі елдегі
палестиндіктердіњ єскери ... ±йым ... ... ... жылы сєуірде єскери базалар мен ... ... ... ... 1971 - жылы ...... Джиддада иордан –
палестин келісімі жасалынды, ол ... ... –1971 ... Палестинаны Азат ету ќозѓалысындаѓы бірќатар
топтар, ±йымдар арасында келіспеушіліктер ... ол бір ... ... ... ... ... ... µзенініњ
Шыѓыс жєне Батыс жаѓалауындаѓы палестиндіктер т±ратын территорияларды
ќоса ... ... ... Араб королдігін ќ±ру ... алѓа ... Б±л жоба 1972- жылы ... ... ... деп ... Азат ету ±йымы ќ±рамындаѓы топтар арасында ауыз
бірлік ... ... ... ... азат ету фронты ±йымы барлыќ
террорлыќ єрекеттерге басшылыќ жасады. Олардыњ негізінен шабуыл ... ... ... ... ... кµп болатын
мекемелер, Иорданияныњ, Батыс елдерініњ кењселері болды. ... ... ... ... ... олардыњ беделіне н±ќсан келтірді.
Израиль жєне бірќатар батыстыњ ... ... ... желеу ретінде
пайдаланып, Палестина Азаттыќ ќозѓалысына ќарсы к‰рес ж‰ргізді.
1973 - жылы Араб – Израиль ... ... ... ... да ... ... соныњ ішінде фидаиндер ерекше
ерлігімен танылды.[31]
Б±л соѓыста палестиндіктер саяси ... ие ... ... ... ... мен Газа ... алып ... Оныњ
артынша Женева конференциясы шаќырылды.
1973 - жылы ќарашада Алжирде (Иорданиядан ... ... ... ќатысќан жиналыс µтті. Онда ... ... ... ... шешімдер ќабылданды.
1974 - жылы Палестинаныњ Азат ету ±йымы ... ... ... ... ... ... ... болды.
1973 - жылы ќазандаѓы соѓыстан кейін Таяу ... АЌШ ... ... ... ... ... делдалдыќ саясат ±стай
отырып, арабтардыњ бірлігін ... ... Араб ... КСРО – да µз кезегінде американдарѓа ... ... ... ... ... ... орнатудыњ
алѓашќы ќадамы Израиль мен Иорданияныњ ... ... ... - жылы жазда АЌШ – тыњ ... ... жєне ... Иордан µзенініњ бойындаѓы шекараны аныќтауы тиіс ... ... ... ... ... Хусейн тарапынан
ќолдау таппады.
1975 - жылы 4- ќырк‰йекте АЌШ – тыњ ... ... ... ... екі ... ... әскерлерін ажыратуды көздейтін екінші
синай ... ќол ... – 1975 ... Палестинаныњ Азат ету ±йымы ... ... ... ... ... Азат ету ±йымы
президент А. ... ... ... ... ... ... ... ауыз бірлігі болмауы, Палестинаныњ Азат ету ќозѓалысын
бєсењдетіп жіберді.
1974- жылы ... ... ... ... батыс жаѓалау ќалаларын
ќамтыды: Иерусалимніњ Шыѓыс бµлігін, Эль – ... ... ... ... жєне т.б. ... ‰кіметі кµтерілісті к‰шпен
басып тастады, мыњдаѓан ... ... ... ... ... ±шырады.
1975-жылы Ливан территориясында азамат соѓысы ... ... діни ... ... шын ... ... - ... еді. Израиль ‰кіметі осы соѓысты пайдалана ... ... ... ... Ливанныњ оњшыл
христиандар тобы ... ... ... ... ... 22- ... Сирияныњ араѓа т‰суімен соѓыс
тоќтатылды. Оныњ ... ... ... ... – палестин – сирия
комитеті ќ±рылды. Ол елдегі жаѓдайды ... ... ... ... мен АЌШ ... Олар палестиндік
босќындар лагеріне шабуыл жасап, оларды ... ... - жылы 17 - ... Эр – ... Сауд ... ... ... Ливан жєне Палестина Азат ету ±йымыныњ басшылары ... ... ... ... ќол ќойылды: Ливандаѓы соѓысты
тоќтату, елдегі жаѓдайды ... ... ... ... ... Ал ... Азат ету ±йымы Араб елдерініњ
ішкі саясатына ... ... осы ... ... Ливанда
соѓыс тоќтады, оњт‰стік аудандарында Литани µзені бойында ... ... – таѓы ... ... ... ... ... жања баѓыттыњ тууына себепші болды. Картер
“Палестина ... ќ±ру ... ... АЌШ ... ... арќылы Палестинаныњ Азат ету ... ... ... ... ... іс ... ... сионистер тарапынан
ќолдау таппады. Американ дипломатиясы ... мен Араб ... ... ... ... жасады. Осы уаќытта
Израильдегі ... ... пен ... ... бµліске салды, оныњ
басында М. Бегин болды. 1977- жылы 17- ... ... ... ... ... ... ... мєселесін шешуде ќатањ саясат ... ... мен Газа ... израильдіктер оккупациялаѓан жер
емес, азат ... ... ... деп ... ... ... Садаттыњ Израильмен бейбіт келісімге
келуі араб ... ... ... ... ... . ... 1978- жылы ... Кэмп – Дэвидте АЌШ - тыњ делдалдыѓымен
жасалды.[33]
1979 - жылы 26 - ... ... пен ... ... ... ... ... мєселелер талќыланды.
“Палестина автономиясы” жобасын Ликуд партиясы ... ... ... б±л жоба араб ... баќылауына ±стай
отырып, жања еврей ќоныстарыныњ пайда болуына жол ашу еді. 1977 ... ... ... ... 28, Газа ... – 3, ... – 5 жања ... ќоныстары пайда болды. 1980 ... ... ... саны 100 – ге ... жетті. Ликуд партиясы µзініњ
саяси баѓдарламасымен ... ... ... ... ... ... мен Газа секторы арзан ж±мыс ... ... ... - жылы 29- ... кнессетте ќабылданѓан зањѓа сєйкес
Иерусалимді Израильдіњ ... жєне ... ... ... ... ... ... ќаласын ќоршай 8 еврей
кварталы, 40 – ќа жуыќ жања ... ... ... ...... келісімін кµптеген араб ... ... Азат ету ... ... жоќќа шыѓарып, оларѓа ... ... жылы ... ... ... ... кењесініњ XV –
сессиясы µтті, онда ±йымныњ болашақтағы ќызметi талќыланды.
АЌШ – тыњ ... ... ... ... ... ...... ќаќтыѓысын шешуде ±йымды ќатыстырмауѓа тырысты. Р.
Рейган басќарѓан ... ... ... мемлекетін ќ±руды емес,
Израильдіњ ыќпалын к‰шейтуді ±сынды.
1981- жылы сєуірде ... АЌШ – тыњ ... ... ќарсы
агрессия ж‰ргізді, 21- шілдеде ... ... ... ... ... ... “Иордан вариантын” ±сынды.[24]
Палестина Азат ету ... ... ... ... ... - жылы маусымда Израильдіктер Ливанѓа ќарсы кењ көлемді
агрессияны ... ... ... ... Азат ету ... ... ... баѓытталды. Парсы шыѓанаѓындаѓы
даѓдарыс араб елдерініњ назарын сол ... ... 1982 - ... ... ... ... бµлігі ќайтарылды.
Тель – Авив араб елдерімен шекаралас жерлерге жања ... ... ... ... ... ... ... жаѓалау мен Газа
секторына баќылауын ... жылы 3 - ... ... ... елшіге ќастандыќ
жасалды деген желеумен жања ... ... 6 - ... Б¦¦ ... уаќытша к‰штері т±рѓан территорияѓа Израильдіњ армиясы енді.
“Галилееде ... ... ... операция ж‰ргізді. Онда олар
солт‰стік территорияда ... ... ... ... ... ... Бейрутке дейін ±лѓайтты.
Батыс Бейрутті ќоршау кезењінде 87 мыњ ... ... ... ќаза тапты.[12]
1982 - жылы маусым – тамыз ... Б¦¦ - ныњ ... ... ... ... ... Азат ... Бейруттегі єскери к‰шін алып кетуге ... ... ... Алжирде, Тунисте, Суданда, Иеменде орныќты. ... ... ... кµшірілді. Израильдіњ жасаѓан ... ... - жылы ... ... Ясир ... пен ... королі
Хусейн келісімге келді.
Иордания басшылыѓы Батыс жаѓалау мен Газа ... ... ... ќ±рылуын ќолдайтындыѓын білдірді.
1983 - жылы ... ... ... ... кењесініњ XVI –
сессиясы µтті. Онда Иордания мен ... келу ... және ... ... жылы ... Иорданиямен келіссµздер тоќтатылды. 1983- ... ... ... ФАТХ бµлімініњ м‰шелері Єбу Салех, Єбу
М±са, Єбу ... бас ... 1983 жылы ...... ... Арафаттыњ жаќтастары мен оппозиционерлер арасында ќарулы
к‰рес ... Ол ... мен Сауд ... ... ... тоќтады.
1983- жылы 22- желтоќсанда Ясир Арафат ... ... ... ... ... м‰шелері Ясир Арафатты
р±ќсатсыз кездесуге барды деп ... - жылы 1- ... ...... ... жасалынды. Ясир
Арафат Сирияныњ ќолдауына с‰йенді.
1984- жылы ќырк‰йекте Амманда ... ... ... XVII ... µтті. Сессияда Рейганныњ жоспарынан бас ... ... ... ... ... ... ... Палестина Азат ету ±йымыныњ тµраѓасы болып ... - жылы 11 - ... ... ... мен Ясир Арафат Палестина
мєселесін шешуде бірлесе єрекет ететiндігін ... 22 - ... ... ... Мубарак аммандыќ келісімді
дамыту ‰шін, ... ... ... Ол 3 ... ... Иордан – Палестин жєне американ делегациялары арасында.
2. Израиль делегацияларымен.
3. Б¦¦ -ныњ Ќауіпсіздік ... ... ... ... ... министрі Ш. Перес 5 сатыдан т±ратын жобаны
±сынды.[20]
1985 - жылы 1- ... ... єуе ... Тунистегі
Палестинаныњ Азат ету ... штаб ... ... Оныњ ... ... ... 3 – ... мерт ... еді. Оныњ
артынша Таяу Шыѓыстаѓы жаѓдай одан єрі µршіп кетті.
1987 - жылы ... ... ... араб ... ... ... ... ќ±жаттар ќабылданды. Онда ењ алдымен
ішкі саясатты т±раќтандыру, Израильмен ... ... ... ... ... Иран – Ирак ... Ливан соѓысын тоќтатуѓа
баѓытталѓан Б¦¦ - ныњ ... ... ... Б±л ... ... ... одан єрі к‰шейтті.
1988 - жылы маусымда Алжирде ... араб ... ... ... мєселесі талќыланып, олардыњ ќозѓалысын бір
ауыздан ... ... - жылы 15 - ... ... Азат ету ... ... ... Алайда Палестина тєуелсіздігін араб елдері,
КСРО мойындаѓанымен сол кезењде, ... жєне оныњ ... Осы ... бастап Газа секторы мен ... ... ... ... ... ол израильдіктердіњ к‰шімен
басып тасталынды.
1991-жылы ќањтар айында Ирак ... ... ... ... ... ... ... ракеталарын атып
т‰сіре ... Тель – ... 3 ... ќаза ... ж‰зге жуыѓы
жараланды. Аѓылшынныњ “Санди ... ... ... ... ... ... ... Иракќа арнаулы отряд жіберіп, ... ... ... ... хабарлады. С. Хусейнді µлтіру туралы
б±йрыќ Израильге ... ... ... ... ... ... Ислам республикасыныњ сыртќы істер министрі Єли Акбар Велаяти ... ... ... ... ... Онда Таяу ... ... ... ... ... басќыншылардан азат етуде
екендігі жєне Тегеранныњ, осыдан басќа ... ... ... ... ... ... мєлімдеме жасады. ... ... ... Таяу ... ешќашан да бейбітшілік орнамайды” деп
мєлімдеді. Ясир ... ... ... ... ... Б¦¦- ныњ Таяу ... ... реттеуге байланысты барлыќ
ќарарын орындау ќажеттігін атап кµрсетті. Палестина Азат ету ... ... ... ... жєне ... ... ... алѓан жерлерінде, Палестина автономиясын ќ±ру туралы
ќ±жатќа ќол ... деп ... ... шыѓатын “Ар-Рай” газеті.
Қазірдіњ µзінде деп ќуаттайды газет, ... мен ... ... ... 30 ... бойынша келісімге ќол жетті. Атап ...... ... ... жєне ... ... ... Палестинаныњ µзін -µзі басќару органдарын ќ±руѓа жєне ол
жерлерден Израиль ... ... ... ... ... – аќ ... полициясын ќ±ру да ... ... ... ... ету міндеті ж‰ктелді.
Палестинаныњ µзін - µзі ... ... ... билігін беру
сайлау µткізілгеннен кейін бір ... соњ ... ... ... жылѓа созылады.
Палестина мен ... ... бұл ... ... шешілмеген к‰йінде ќалды.
1992 - жылы ... ... ... 6450 ... ќоныс аударды,
соныњ бес мыњнан ... ТМД ... ... Жыл басынан бері
ТМД ... 67 ... ... ... ... жаќќа ќоныс ... тек 30 мыњы ѓана ... ал ... 37 мыњы АЌШ ... ... тепті.
Израильде еврей ќоныстанушыларыныњ саныныњ µсуі, жања ... ... ... ... ... Б±л Палестина
мєселесініњ шиеленісуін одан єрі к‰шейтті.
1993- жылы ... ... Таяу ... мєселесі ќаралды.
Палестина Азат ету ±йымы мен ... ... ... ... араб елдері Израильдіњ µмір с‰руге ќ±ќылы ... ал ... жаѓы ... Араб республикасыныњ болашаќта
ќ±рылатындыѓына келісті.[25]
1998 - жылы Израиль премьері Биньямин ... мен ... ... Ясир ... арасында болуы тиіс келіссµздер
болмады. АЌШ – тыњ осы аймаќтаѓы ... ... Д. Росс ... ... ... Оныњ ... саясаты ж‰зеге аспады. АЌШ
±сынысын Я. Арафат ќолдап ... ол ... ... ... ... халыќаралыќ кењес шаќырылуы тиіс еді. Ал ... оѓан ... бас ... 1998- жылы АЌШ ... Б.
Клинтон µзініњ Таяу Шыѓысќа сапарын Израильден ... ... ... да болып ќайтты.
АЌШ президенті Б. ... ... Иран ... ... Ясир Арафатты Палестина ... ... ... ... Иран парламентіндегі 270 депутаттыњ 152 – сі ... ќол ... жылы Яхуд ... ... жењісінен кейін ... ... ... ... Яхуд ... пен АЌШ ... Б.
Клинтонныњ 4 к‰ндік ... Таяу ... ... талќыланды.
Яхуд Барак б±л келіссµздерді “Таяу Шыѓыста бейбітшілікті ... деп ... жылы ... ... ... мен ... шекарасында єскери
ќаќтыѓыс болды. Ливанныњ оњт‰стігін ќамтыѓан ... 8 ... ... 50 – ден астам жараќаттанды.
“ Хезбаллах” жауынгерлеріне ќарсы Израиль ... ... ... ... Барак пен Мысыр (Египет) ... ... ... ... ... байланысты Александрия ќаласында бас ќосты. Онда
жасалған Уай – ... ... ... ... ... ... ... єскерлерінен алып кетуге мідеттенді. Яхуд ... тез ... ... телевизиясы арќылы хабарлады. Алайда
Газа секторы мен ... ... ... ... “Ислам
жићады” жєне ... ... ... ... ... пайдалануѓа
тырысты. Ол ... ... одан єрі ... баста Израиль Ливанныњ ... ... жєне ... шабуылынан µзініњ солт‰стік аудандарыныњ ќауіпсіздігін
ќамтамасыз ету ... ... ... ... ... болатын. Алайда
партизандарды ... ... ... ... ќаќтыѓыстар кезінде
Израиль єскерлерініњ ... да ... ... Наќ осы жаѓдай
Израильді Ливанныњ ... ... ... еді. ... ... ... де тыныштыќ орнай ќоймады. ... ... ... б±ѓан дейін ж‰ргізген операциялары ... ... ... ... ... ... ... ќимылы
израильдіктер кеткеннен кейін тоќтауы ... Ал ... ... ... ... ... ... ¤йткені олардыњ
к‰ресі палестиналыќтарды ... ... ... уаќыттан бері ... ... ... жылы 6 - ... ... ... ... – министр
сайлауында Ликуд партиясыныњ жетекшісі А. ... ... ... ... ... басына келгеннен бастап, Таяу Шыѓыста ... ... ... ... ±йымдар Израильге ќарсы террорлыќ
акттерді ±йымдастырды.
Израиль ‰кіметі ... Азат ету ... ... атќылады. Ясир Арафатты террорлыќ ±йымдарды ќолдаушы
деп ... - жылы ... ... Газа секторына басып кірді.
Израильдіњ iс – ... ... ... ... мен ... екі адам ќаза тапты.
2003 - жылы Израиль ‰кіметі Палестинаныњ ... ... ... ... ... бастайтынын жариялады.[26]
Тель – Авив сонымен ќатар, егер ... ... ... ... ... ... шара ... онда
Палестинамен дипломатиялыќ ќарым – ... ... ... ... мєлімдеме Израиль министрлер ... ... ... ... ... министрі Шауляй ... 19 – шы ... ... ... ... ... шыѓарды. Ал Палестина ‰кіметініњ µкілі ... ... ... ... жол емес ... кµлденењ
тартты. Таяу Шыѓыстаѓы жаѓдайды ... АЌШ ... Д. ... ... картасы” жобасы ж‰зеге аспай отыр. Екі ... ... ... бір – ... айып таѓып, “Жол картасы”
жобасыныњ ... ... ... ... ... жылы 22- ... Газа ... Палестинаныњ рухани
кµсемі, Хамас ќозѓалысыныњ ... ... Ясин ... ... ... ... Ясин жєне оныњ екі ... ... бара ... ... ... ... ... салдарынан орын алды. Аќпарат кµздерініњ мєліметтеріне
ќараѓанда ... ... ... жою ... ... Израиль
премьер – министрі А. Шаронныњ µзі жеке ... Оныњ ... ... ... ... жетекшісі Абдель Азиз Єл – Райтисен ... ... ... бара ... ... ... шабуылынан ќаза тапты. М±ныњ артынша Таяу ... ... туа ... жылы 8- қаңтарда Шарм – аш – Шейх саммитінде тараптар (Египет,
Иордания, Израиль, ... ... ... ... демеушісі
«Төрттіктің»(БҰҰ,АҚШ,Еуроодақ,Ресей) теке- ... ... ... «Жол ... ... қайта оралуға шешім қабылдады. Израиль
үкіметі ... ... мен Газа ... ... ... қоныстарын жоюға
шешім қабылдап, түрмелердегі 500 палестиндік тұтқындарды босатуды бастады.
Израиль әскерлері ... ... ... ... Палестина ұлттық
билігіне тапсырып, алда тағы 4 қаланы палестиндіктерге беруді көздеді.[27]
Өз кезегінде Палестина автономиясы құрамына көп жаңа ... ... ... құрды.
Алайда 2005- жылдың 28 – ақпанындағы Тель – Авив диско клубтарының
біріндегі палестиндік жанкешті ... ... ... осы тамаша
басталған бейбіт процеске тосқауыл қойды. Израиль үкіметі бейбіт ... бас ... ... ұйымдардың ешқайсысы бұл терактіні өз
мойнына алмады .
2006-жылдың 25- қаңтарында болып өткен Палестина ... ... ... «террористік» ұйым деп есептелетін радикалды-
діни бағыттағы ХАМАС ұйымы жеңіске ... ... 132 ... ... ... Хания басқаратын өздерінің жаңа үкіметін жасақтады.
Халықаралық қауымдастық ХАМАС-тан ... өмір ... ... ... ... ... ... бас тартуды және
Израильмен бейбіт келіссөздерді жалғастыруды талап етті. ХАМАС бұл талап-
ты орындаудан бас тартқан соң, АҚШ пен ... ... ... ... ірі ... ... ... ХАМАС пен оның үкіметіне 2007-
жылдың маусымына дейін созылған халықаралық қаржылық блокада ... соң ... пен ... ... ... тек ... М. Аббастың
әкімшілігіне, және оған қарасты әскери күштерді нығайту үшін ға- на
бөлініп ... ірі ... ... ... соң, ... ж.ж. елді
терең әлеуметтік-экономикалық дағдарыс жайлады. Мемлекеттік қызметкерлер
мен әскерилер жалақы ... ... ... ХАМАС үшін қаржылық дағдарыс ... ... ... ... 12- ... күні ... ... бақылауға алған Х.
Насралла басқаратын шииттік «Хезболла» тобы ... ... ... атқылап, Израильдың үш жауынгерін өлтіріп, екеуін ... ... ... басты мақсаты Газа секторында ХАМАС ұйымына
қарсы әскери ... ... ... ... ... босату болатын.
Бұған жауап ретінде Израиль «Хезболлаға» қарсы кең көлемді ... ... Тек ... ... ... оқ ... ... шақырған №1701 резолюциясы шыққаннан соң ғана ұрыс қимылдары тоқта- ды.
Осылайша 2006 -жылдың 12- шілдесі мен 14 -тамызы аралығын ... ... ... өтті ... ... ... ... 120 жауынгерінен айрылып, 400-і жа-
раланды. Одан басқа 44 израильдік ... қаза ... ... ... ... ... ... Одан бөлек 1191 Ливан азаматы қаза
тауып, 4409-ы жараланды. ... екі елге де ... зор ... ... ... ж.ж. ... ФАТХ пен ... ұйымдарының арасында билік
үшін қанды күрес жүрді. Тек ... ... ... күндері мен ақпанның 1-і
аралығында ғана екі ұйымның өзара қақтығысынан 40 адам қаза болып, 60
шақтысы жараланды. Сондай-ақ екі ұйымның 50ден астам ... із- ... ... 6- ... ФАТХ жетекшісі М. Аббас пен ХАМАС өкілі
Х. Машал Сауд Аравиясының королі Абдалланың тікелей ... ... ... ... келісімге» қол қойып, коалициялық үкімет құруға
келісті. Келісімге сәйкес үкіметтегі 8 министрлік ХАМАС, 6 министрлік ФАТХ,
қал- ған 4 ... ... ұсақ 4 ... ... ... ... ... мамыр айында Ливандағы палестиндік «ФАТХ аль-Ислам»
атты радикалды-діни ұйымы мен Ливан армиясының арасында қанды қақтығы- стар
болып, жүз ... адам қаза ... ... ... лагеріндегі 400 мыңға
жуық палестиндік басқындардың жартысына жуығы лагерді тастап кетуге мәжбүр
болды. Ливандағы ... ... ... ... халықпен құқығының тең болмауы олардың арасында радикалды
топтардың тууына ... ... ... ... ... ... ... жылдың 8- маусымында Израиль үкіметі Сирия басшылығына екі
елдің ала ауыздығын бейбіт шешуге бағытталған бірнеше ... ... бұл ... «сенсация» деп бағалады. Дәлірек айтқанда егер ... және ... ... байланысын үзіп бейбіт келісімге қол
қойса, Тель-Авив 1967- жылы соғыс ... ... ... ... ... тиесілі Голан қыраттарын оған қайтаратынын мәлімдеді.
«Меккелік келісімге» қарамастан ФАТХ пен ... ... ... ... одан әрі ... ... 9 ... екі ұйымның өзара қақтығы-
сынан 80-нен астам адам қаза ... ... ... Газа ... ... ... қауіпсіздік қызметінің штабын жарып, оның мүшелерін Га- за
аймағынан қуып шықты. 14- маусымда М. Аббас елде төтенше жағдай жариялап
БҰҰ-нан ... ... ... Газаға жіберуді сұр-
анды. Осыдан соң Газа секторы толығымен ХАМАС-тың, ал ... ... ... ... қолына көшіп, Автономия өз ішінде ... ... ... ... ... тоқтатып,
Автономияға қаржылай көмегін қайта жалғастырды. Маусымның 3-і күні БАӘ, ал
10 маусымда Еуроодақ бюджеттік сала қызметкерлерінің жалақысын төлеу үшін
Автономияның қаржы ... 80 млн ... ... ... жылдың желтоқсан айында АҚШ-тың Аннаполис қаласында ... ... ... ... ... ... ... болып
өтті. Оған 40 тан астам мемлекет пен халықаралық ... ... Бұл ... М. ... пен Э. ... «Жол картасы»
жоспарына сәйкес 2008- ... ... ... ... ... ... ... бірлескен мәлімдеме жасап, өзара түсіністік ... қол ... ... ... осы мәлімдеменің іс жүзіне асуын
және «Жол картасы» жоспарының ... ... ... ... ... ... және Палестина өкілдерінен тұратын үшжақты комиссия ... ... ... үкіметі және палестиндік радикалдық ХАМАС, «Исламдық джихад»
ұйымдары, ... ... ... ... ... ... ... ұйымы өзінің жарты миллионға жуық жақтастарын Газа кө-
шелеріне бастап шығып, Израиль мен бейбіт келіссөздердің жүргізілуіне ... ... ... ... ... бас хатшысы А.Р. Шалах өз мәлімдемесінде
конференцияның басты мақсаты «Иранға шабуыл ... ... ...... – араб ... құру» деп атады.[ 61]
Қазақстандық зерттеуші Е. ... ... бұл ... бар. Е. ... оған ... ... ... Израиль мен ресми
байланысын үзген Сирия мен Сауд ... ... ... ... ... пікір білдіруімен түсіндіреді.
III- тарау. Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс мәселесін реттеудегі ... пен ірі ... ... Таяу ... ... дағдарыс мәселесін бейбіт реттеуге халықаралық
қолдау.
Халықаралық қауымдастықтың ... ... ... ... пен халықаралық құқық негізінде бейбіт саяси ... ... ... ролі өте зор. Тек ... ж.ж аралығында БҰҰ Бас
Ассамблеясы палестина проблемасын қарай отырып, 30 дан ... ... БҰҰ ... ... тек ... ж.ж. ... осы
мәселеге қатысты 15 резолюция қабылдады. БҰҰ ... ... ... ... ... бейбітшілік орнатуға бағытталған. Алайда
Халықаралық сионизм мен АҚШ-тың қуатты қолдауына арқа сүйеген Израиль ... және ... да ... ... ... мен шешімдерінің
көпшілігін орындамауда.
14- қараша 2003 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 58 сессиясында Адам құ-
қығын сақтаудың орындалуын ... ... ... ... ... және ... оккупацияланған территориялардағы арабтарға
қатысты іс-әрекеттері» жұмысы қаралды.[1] 2004 жылы Бас Ассамблеяның ар-
найы ... ... және ... ... ... комитеті
«Оккупацияланған Палестина территориясындағы, оның ішінде Шығыс Иеру- салим
және оккупацияланған Сириялық Голан жерлерінде ... ... ... № А/С 4/58 – ... ... Онда ... араб жер- інде
еврей қоныстарын заңсыз салғаны айыпталды.
Оған 149 ел, оның ... ... мүше ... Ресей, Қазақст-
ан және ТМД елдері дауыс берді, ... 7 ел, ... АҚШ және ... ... кішігірім аралдар); Екеуі қалыс қалды. Жалпы осы ... ... ғана ... ... АҚШ пен ... бір- ... шығады.
Норвегия дипломатиясының делдалдық қызметінің арқасында 90-жылдардың
басында құпия түрде Осло қаласында палестиналықтар мен ... ... ... ... ... ... 1991 жылы
Испанияның астанасы Мадридте бейбіт процестің негізгі демеушілері АҚШ ... ... Таяу ... ... конференция ұйымдастырды. Бұл қадамдар
жалғасын тауып, 1993 жылы 13 қыркүйекте Вашингтонда Палестина мен Израиль
арасында Принциптер декларациясына қол қойылды.[50] 1994- жылы 1- ... ... Ясир ... Газа ... ... оралып, арабтардың
өзін-өзі басқару органдарына басшылық ете бастады.
1973- жылғы соғыстан кейін ... рет 1994 жылы 3- ... ... ... ... АҚШ мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... арасында келіссөздер
өтті.Еврей делегациясы Сирияның Голан биіктіктерінің жартысын қайтаруға, ал
жартысында Израильдың қарулы күштерін қалдырып, шекараның екі ... ... ... ... ... зонасын құруға ұсыныс жасады. Сонымен қатар
Израильдіктер ... ... ... ... қағу ... ... және екі ел бір-біріне толық сенімге жеткенге дейін
халықаралық әскер орналастыру және оны АҚШ ... ... ... ... ... ... генерал Шехаби өз тарапынан екі ел бейбіт өмір
сүру үшін Голлан биіктіктерінтолық қайтаруды талап етті.[2] Сөйтіп келіссөз
нәтижесіз ... Таяу ... ... ... ... ірі ... мен ... – Израиль қақтығысы пайда болғаннан бастап қазірге дейін оған
қатыс- ты АҚШ саясаты біржақты болып келеді. АҚШ ... ... ге ... ... ... ... қаржылай және БҰҰ
Қауіпсіздік Кеңесіндегі құқығын пайдаланып жан-жақты көмек көрсетіп келеді.
АҚШ президенті Д. Буштың ұсынуымен жасалған «Жол картасы» жоспа- ... ... ... саяси жолмен шешуге бағытталған. Бұл
жоспар бойынша бейбітшілікке жетудің алғашқы қадамы ретінде палестиндік-
тер жаңа ... ... ... ... ... ... ... актілерді толық тоқтатуы тиіс. Ал Израиль палес-
тиндіктер жерінде еврей қоныстарын салуды, әскери күш қолдануды доғарып,
босқындар мәселесін және т.б. күрделі ... ... тиіс [ 27]. ... ... ... ... Араб ... қалыптастыруды 2005-
жылы аяқтау көзделген еді. Алайда ол мүмкін болмады.
АҚШ бүгінгі халықаралық қатынастардағы гегемониясын пайдаланып,
Еуроодақ, Ресей және Қытайға Таяу ... ... ... ... ... өзінің аймақтағы жеке –дара геосаяси ықпалын барынша нығай-
ту мақсатында ... ... ... ... ... шешуді көздейтін конференци-
ялар мен самиттердің, келіссөздердің белсенді ұйымдастырушысы болып, оның
жұмысына белсене қатысуда.
« Таяу Шығыс дағдарысын реттеу жолдары және Еуроодақтың Таяу ... ... атты ... диссертациясында т.ғ.к. С. Сайлауқызы
атап көрсеткендей Таяу Шығыс ... мен ... ... ... ... ... ... өзінің қауіпсіздік, әлеуметтік тұрақтылық секілді
мүдделеріне тікелей қатысты географиялық аудандар деп санайды.[57]
«Еуроодақ Таяу Шығыс мемлекеттерімен сауда-
экономикалық жақсы ... ... ... мүдделігін білдіруде және
арабтарға саяси және экономикалық қолдау көрсетудің арқасында оны өзінің
ықпалы мен мүдделерінің зонасында ... ... ... да ... ... бейбіт реттеу үрдісінде белсенді рол атқаруға барынша күш
жұмылдыруда »-деп атап көрсетеді С. ... өз ... Одақ ... ... ... ... мәселесі бойынша 2000 жылы мамыр айында Афина қаласында, 2000 ... ... 2001 жылы ... ... және 2002 жылы ... Нико-
сияда жәнет.б. көптеген халықаралық конференциялар ұйымдастырды.
Еуроодақ Палестина Ұлттық билігіне Норвегия келісіміне сәйкес саяси және
дипломатиялық қолдауымен қатар ... зор ... және ... ... ... ... ж.ж. аралығында Палестина Ұлттық билігінің
инфраструктурасы мен экономикасының дамуына және палестиналық босқындарға
жәрдем ретінде 1,6 млрд АҚШ ... ... АҚШ ... күнгі халықаралық қатынастардағы гегемониясын
пайдаланып Еуропа мен Ресейге Таяу Шығыс ... ... ... ... ... Ал ... мүше елдердің біртұтас сыртқы ... оған бұл ... ... ... ... ... кедергі болып
тұр. Еуроодақтың Таяу Шығыс мәселелерін бейбіт ... ... ... ... Мигель Ангел Моратинос өзінің жұмыс уақытының жартысын
Одақтың мүше-мемлекеттерінің ... ... ... жұмсайды.[9]
Америка мен Еуропа арасындағы Таяу Шығыс ... ... ... ... ол- ... мен ... осы ... үрдістерге қатынасуының белсенділігіне қарсы тұру
болып отыр.
Таяу Шығыс дағдарысын реттеу үрдісінің өзекті тақырыптары бойынша
Еуроодақ ... ... ... ... ... БҰҰ Бас ... мен ... Кеңесінің белгілі
шешімде- рін толық орындау және өз әскерлерін оккупациялаған Палестина,
Сирия, ... ... ... қажет;
- Иерусалим қаласы – тараптар Кэмп-Дэвид келісіміні ержелеріне
сүйеніп, екі мемлекеттің де ... ... ... Еврей қоныстары – Израиль Палестина ... ... ... ... тоқтату қажет;
- Палестиналық босқындар – бұл мәселеде ... ... ... ... сондай-ақ Лондон араб мемлекеттерінің босқындарға қатысты Израильдың
мүдделерін ескеру туралы жуырда қабылдаған ... ... ... ... Таяу ... ... ... аймақтағы мемлекеттермен тығыз достық қатынас орнатуға ерекше мән
беруде. Саясаттанушы А. ... атап ... ... ... ... мүддесі – осы ... ... ... ... ... қол ... ОПЕК-тің
мәліметіне сүйенетін болсақ, қазіргі таңда әлемдік мұнай тұтынудың 40 % -
ы ... ... ... 2005 ж. ... ... мұнайдың 42,9 %
импорттың үлесіне ... оның ... ... Таяу ... ... жылы ... ... Пекинде 22 араб мемлекеті қатысқан қытай-
араб форумын өткізіп, араб елдеріне Қытаймен саяси ... ... ... ... ... ... ... мәселесінде Қытай мен АҚШ-тың бірқатар
ұстанымдары бір-біріне қарама-қайшы келуде. Жоғарыда аталған қытай-араб
форумына Қытай үкіметі «ХАМАС» өкілдерін де ... ... Ху ... ... ... істер министрі Махмуд аз-Захармен арнайы
кездескен ... АҚШ бұл ... ... ... ал ... ... елшісіне қарсылық нотасын тапсырды.
Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкілдері ... ... ... ... ... сондықтан Қытай бұған құрметпен қарайды деп
мәлімдеді. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... соң
Палесинаға АҚШ пен Израиль жариялаған қаржылық блокаданы да қатаң айыптады.
Жалпы ресми ... ... ... БҰҰ резолюциялары
негізінде бейбіт саяси келіссөздер арқылы және ... ... алу» ... ... ... ж. ... 2-Ливан соғысындағы Израиль әскерлерінің әрекетін
де ресми Пекин қатаң айыптады. ... ... ... ... ... ... ұстанады. Әрине бұл Пекиннің араб
елдерімен ... ... ... деген үлкен үмітімен
байланысты. Сондай-ақ Израиль аймақта ... ... ... ... ... мен ... ... аса күрделі.
Сирия – Ливан жанжалында Қытай Сирияның позициясын қолдап, тағы да
АҚШ-тың ұстанымдарына қарсы шықты. Ресми Вашингтон ... ... ... болып отыр және террористерге қолдау көрсетуде деп
мәлімдеді.Оның артынша ҚХР сыртқы істер министрі Қытайдың Сириямен
бұрынғыдай екіжақты ... ... ... ... ... екендігін мәлімдеді.
2005 ж. 17 мамырда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Сирияны Ливанмен ресми
байланыс орнатуға және екі ... ... ... ... № 1559 ... ... ... Кеңесінің 13 мүшесі резолюцияны
қолдаса, 2 мүшесі ҚХР мен ... ... ... Таяу ... АҚШ-пен қарым-қатынасы нашар елдерге, атап
айтқанда Иранға, Сирияға, Ливияға, Суданға саяси – дипломатиялық әдістері-
мен қару-жарақ жеткізіп беру ... және БҰҰ ... ... ... ... жан-жақты көмек көрсетуде. Себебі бұл елдер Қытайдың ең
басты энергетикалық серіктестері болып табылады. Өзінің энергетикалық серік-
тестерінің санын ... үшін ... ... ... ... ... атап ... Сауд Арабиясымен, Кувейтпен, БАӘ-мен, Оманмен бел-
сенді түрде жақындасуда.
Таяу Шығыс саясатында Қытайдың көптеген ұстанымдары Ресейдің осы
аймаққа ... ... ... ... одақтаса қимылдауда.
Ресей Федерациясы Таяу Шығыс жанжалын бейбіт реттеу мәселесінде
басты демеуші болып есептелетін «Төрттіктің» бірі ... ... ... ... Таяу ... ... ... КСРО кезіндегідей толыққанды
экономикалық, саяси және әскери қатынастарын жандандыруға барынша мүд-
делілік танытып, ... ... ... ... ... В.Д. ... ... «Таяу Шығыста Ресейдің ірі саяси, экономикалық және әскери
сипаттағы мүдделері шоғырланып, ресейлік дипломатиялық басым бағыттар –ының
бірі болып табылады»[6] Ресей ... ... ... саяси жолмен
шешуді көздейтін конференциялар жұмысына белсене қатысуда. Жанжалды бейбіт
реттеу процесінде Ресей «Төрттіктің», «Жол картасы» жоспарын, және ... 181, 242, 338 және т.б. ... ... ... ... қолдайды.
Таяу Шығыста көздеген өзіндік мүддесіне сәйкес ресми ... ... осы ... ... ... ... ... келуде. Мәселен 2006 ж. 3 наурызда В. ... ... ... ... бір топ ... ... ресми сапармен келді.
В. Путин өз сөзінде Ресейдің ... ... ... ұйым ... айта келіп, Палестина Автономиясына қаржылай жәрдем беруге
дайын екенді- гін ... Таяу ... ... аса бір ... астары бар,
ол араб мемлекеттерімен де, Израильмен де қатынастарды қатар дамытуы болып
отыр. Жанжалдың өзекті мәселелеріне қатысты Қазақстанның ұстанымы БҰҰ-ның
осы ... ... ... ... ... БҰҰ №181, 338, ... сүйене отырып, палестина халқының бостандығы мен тәуелсіз- дігін
Палестина мемлекетін құру жолындағы заңды да әділ күресін қолдайды. ... ... ... ... ... өмір сүруін толығы- мен
қолдайды. Палестина мәселесі бойынша аймақтағы барлық ... ... ... шешім қабылдағанды қисынды деп санайды.[3]
3.3. Қақтығысқа қатысушы араб ... мен ... ... ... Сирия Израиьлмен бейбітшілік орнатудың шарты ретінде шек-
араның шегін 1967 жылғы 4- маусымдағы «Шекараға келу» ұстанымында қат- ал
тұр. Ослодағы қол ... ... ... Сирия, Ливия си-
яқты мемлекеттердің өзі Палестина Ұлттық Билігі құрылуын мойындайды. Еги-
пет, Иордания, Палестина және ... араб ... де ... жаңа ... ... ретінде тануға мәжбүр болды.
2000 жылғы 24 -мамырда соңғы Израиль әскерінің оңтүстік Ливаннан
кетуі- мен ливан-израиль бағытындағы реттеу ісінде жаңа ... ... әс- ... эвакуациясы белгіленген уақыттан алты апта бұрын
басталып, өте қысқа мерзім ішінде іске асырылды.[13]
1993 жылы Израиль Палестинамен Норвегия келісіміне қол ... ... оны ... ... Одан бері он ... астам уақыт өтсе де
Израиль Палестинаға 1967 жылы ... ... ... 40 %-ын ғана ... және ... ... ... аннексиялау іс-әрекеттерін белсенді
жалғастыруда.
Таяу Шығыстағы бейбітшілік Египеттің мүддесі мен қауіпсіздігін ... ... ғана ... ... аймақтық қауіпсіздік жүйесінде
де қанағаттандырмай отыр. Таяу Шығыста толық және әділ ... ... ... ... ... өзінің саясатын белсенді жүргізіп
келеді. Египет президенті Х. Мүбәрәк жанжалды ... ... ... ... ... және ... болуда. Египеттің Таяу Шығыс
саясаты жоғарыда аталған БҰҰ қарарларын орындау ... Таяу ... және әділ ... ... бағытталған.[7]
Бірақ соңғы жылдары Кайр Палестинаға жәрдем беруді азайтты. Египеттің
Палестинаны азат ету мәселесінде Израильге деген ... ... ... байқалады. Айта берсеңіз, Израиль танкілері 2003 жылы ... ... Я. ... ... ... ... алғанда да Президент Х. Мүбәрәк
Израильмен дипломатиялық қатынасын үзбеді. Ал ... араб ... Тель ... өз ... ... алды. Бұған негізгі себепші болып отырған Еги-
пет АҚШ-тан үлкен қаржылық жәрдем және әскери құрал-жабдықтар алып ... ... ... ... ... бірі Иордания
Хашимиттік Корольдігі 1994 жылғы 25- шілде ... ... ... ... келісім жасау туралы деклорацияға қол қойып, қырық жылдан астам
уақытқа созылған Иордания мен Израиль арасындағы теке -тіреске нүкте
қойылды Бұл деклорация БҰҰ ... №242 мен №338 ... ... ... ... жер ... ... тәуелсіздігін танып, құрметтеп, тұрақ-
ты қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және көршілестік қарым-қатынастарды
дамытуға ұмтылатындықтары туралы мәлімдеді.
Иорданияның жас ... ... ... Хусейннің саясатын
жалғастырды. Ол Ясир Арафатпен жақсы қарым-қатынас орната отырып,
Иорданияда тұрып жатқан 2 млн.-нан астам палестиналықтардан қауіптенеді.
Иордания Норвегия келісімдерін қолдай келе ... пен ... ... ... ... етуде.[59] 2001 жылы Израиль үкіметі
басшылығына экстре-мистік бағыт ұстанған А.Шарон келген кезде Амман еврей
мемлекетімен сая- си,сауда-экономикалық байланыстарды ... Ал ... ... Я. Арафат резиденциясын қиратқан соң наразылық
білдіру ретін- де Тель-Авивтегі елшісін Амманға ... ... ... ... ... ... қатынасты үзбей, оның елшілігі
қызметін жалғастырып жатыр.
Палестина Ұлттық Билігіне келетін болсақ, оның құрамындағы басты ... ... ... бір ... жоқ. Парламенттегі 132 орынның 74-
ін, және үкіметтің жартысынан ... ... ... ...... ... сондай-ақ «Ислам джихады» топтары Израильдың ... өмір ... ... ... және онымен бейбіт келіссөздер жүргізуді
мүлде мойындамайды. Бұл ... ... ... ... ... террорлық әдістерді қолдануда.
Ал үкіметтің жартысын және ... ... ... ... М. ... ... ететін зайырлы бағыттағы ФАТХ ұйымы
Израильдің өмір сүруге ... ... ... ... «Жол ... ... ... жүргізу арқылы тәуелсіз Палестина мемлекетін құру-
ды қолдайды.
Э. Ольмерт ... ... ... ... ... ... секіл-
ді радикалды –діни ұйымдардан Израилдың өмір сүруге деген құқығын мойын-
дауды, террорлық әдістерді доғаруды талап етуде. Тек сонан соң ғана ... ... ... ... ... ... ... мемлекетін
құруды қолдайды. Сондай-ақ қазіргі таңда Израиль Сириямен де бейбіт
келісім жасауға ұмтылуда.
Қорытынды.
Қазіргі таңдағы ... ең ... ... ... ... ... Шығыс аймағындағы араб-израиль қақтығысының тарихына терең де кешенді
ғылыми анализ жасай отырып, автор төмендегідей нақты тұжырымдар ұсынады:
1. Таяу ... ... ... ... бойы ... ... Араб
ел- дерінің үнемі жеңіліс тауып, Израиль агрессиясына ұшырауының басты
себеп- тері Араб басшыларын жеке саяси мүдде көздеп, ... ... ... ... ... ... әлсіздігі, ірі
державалардың аймақтағы құйтырқы саясаты, АҚШ-тың Израиль мемлекетін
бірбетті де ашық қолдауы, соған сүйенген Израильдың ... ... ... ... ... орындамауы болып табылады.
2. Таяу Шығыс теке-тіресінің пайда болуына және жарты ғасырға ... ... ... ... келе ... тікелей әсер ететін бірқатар
объективті және субъективті ... бар. Атап ... ... ... ... діни және т.б. факторлар.
Түсінікті болу үшін бірер ... ... ғана ... ... Шығыс аймағы бүкіл әлемді энергоресурстармен қамтамасыз ететін негізгі
аймақ болып келеді. Дәл осы ... ... ... ... мүдделерін түйістіріп, саяси процесстердің дамуына тікелей
әсер етеді.
Таяу Шығыс Европа, Азия, ... ... ... ерекше
стратегия- лық маңызы бар аймақ. Еврейлік банкир Ротшильд атап
көрсеткендей: «Батыс үшін ... әр ... ... ... ... ... да ... өрбуінде ірі державалардың геосаяси
мүддесі үшін үлкен маңызы бар әскери-стратегиялық ... ... ... алмаймыз.
3.Таяу Шығыс теке-тіресінің бейбіт реттелуінің аймақтық және
халықаралық аспектілері бар. Алдымен халықаралық аспектісіне тоқталалық.
Таяу Шығыс аймағы әрқайсысы өзінің жеке ... ... ... ... ... қатысты бір-біріне сәйкес келмейтін сыртқы саяси
доктриналар ұстанып отырған ірі державалардың үлкен мүдделері түйіскен
аймақ. Сондық- танда Палестина-Израиль бейбіт реттеу ... ... ... ... ... демеушілер – АҚШ, Ресей, Еуроодақ
мемлекеттерінің ұстанымдарына байланысты.
Аймақтық аспектісіне келер болсақ, Израиль үкіметінің ертеректе қол
келісімдерді ... ... ... жаңа ... ... ... ескілерін кеңейтуі, әскери
әрекеттер қолдануы және ... ... ... ... ... күшке ие
радикалды-діни ХАМАС ұйымының Израиль мемлекетінің өмір сүруге құқығы жоқ
деген ... ... ... өз ... жету үшін ... жасауы бейбіт келіссөздерді тұйыққа тіреп ... ең ... ... Таяу ... елдері үшін ғана емес,бүкіл әлем жұртшылығы
үшін аса қауіпті саяси ағым.
5.Палестинаның әу баста тәуелсіз мемлекет ... ... ... араб ... ... Олар БҰҰ-ның Палестинада араб және еврей мемлекетін ... №181 ... ... ... ... бүкіл аймағына иелік
жасау мақсатымен 1948 ж. Израиль мемлекеті ... ... оған 7 ... әскерлері тап берді. Нәтижесінде сол күйі Палестина мемлекеті
құрылмай, оның ... ... мен араб ... ... бөліске салды.
6.Қақтығыстың жуық арада түбегейлі, әділетті де бейбіт саяси шешімін
табуы ... ... ... таңда Сирия мен Палестинадан басқа араб- изра- иль
жанжалына тікелей қатысушы араб мемлекеттері ... ... ... қол ... ... достық қарым- қатынастарын дамытуда.
Зерттеу барысы көрсеткендей қазіргі ... ... ... ... ... ... де ... ілгерілеушіліктер орын алуда. Сондай-
ақ қазіргі таңда процесстің негізгі демеушілері «Төрттіктің» мүшелері де
қақтығ- ысты бейбіт ... ... ... бар-күш жігерін салуда. Осы
фактілерді ескере келгенде теке-тірестің жуық арада түбегейлі бейбіт
саяси шешімін та- бады ... ... ... ... негіз бар.
Қақтығыс тарихын және оған қатысушы тараптар ұстанымын мұқият
таразылай ... ... өз ... оны ... ... ... ... жолын ұсынады.:
1.Таяу Шығыс жөнінде тұрақты жұмыс істейтін халықаралық бейбіт
конференция ... ... ... ... ... ... ... құрылуын қадағалайтын халықаралық комиссия құрылуы қажет.
Келіссөздерде қол жеткізілген шешімдерді екі тараптарға да ... ... ... ... ... ... керек.
2.Бейбіт келіссөздер негізінде міндетті түрде Осло келісімі,
БҰҰ Қауіпсіздік ... № 181; № 338; № 242 ... және ... жоспары мен «Жерді бейбітшілікке айырбастау» принципі жатуы ... ... ... ... ... «Төрттіктің» яғни БҰҰ, АҚШ,
Ресей, Еуроодақ ролін сақтау және күшейту.
4.Израиль Палестина жерін аннексиялауды тоқтату, жаңа еврей ... және ... ... ... секілді ертеректе қол ... ... ... тоқтатуы тиіс.
5.Келіссөздер барысында Палестина Ұлттық билігіндегі басым саяси күшке
ие болып отырған ... ... ... ... Израильдың өмір сүруге
деген құқығын ... ... ... бас тарту талабы қойылуы
тиіс. Керісінше болған жағдайда бұл ... ... ... ... ... ... мен ... тізімі.
1. Резолюция ГА ООН от 29.11.1947 г. №181(ІІ). Нью-Йорк, - С. 72-82.;
Официальные ... ... ... ООН // ... ... ... по палестинскому вопросу. – ... 1949. – С. ... ... ... ООН №242 от 22.11. 1967. – ... ... №337 от 15.09. 73 // ... Совета Безопасности ООН.
www.un.org S/Agenda/ 1936, 1973.; ... ... ... ООН
№338 от 22.10.1973. Нью-Йорк, 1973. – С. 2-3.; ... ... ... ООН, ... организаций и конференций. – М., ... ... 58-й ... ГА ООН, ... ... А/С.
4/58/L.21), 2003. және т.б.
2. Israel – Arab Reader // A ... History of the Middle ... Bantam Books. N.Y., 1968. – P.56, 57.; O.L.P. // ...... 1987. – vol. 1. P.27.; Декларация Независимости
Палестины от 15 ноября 1988 года. – ... . – 1988.; ООП// ... ... ... в ... ... –С.1.; The Camp
David Accords// www.un.org. ... ... ... The Middle
East Peace Process. State of Israel. Ministry of Foreign Affairs. ... 2000. –P. 10, 7 ... ... ... ... жаршысы.-2001.-№11.-
Б.28,29,41 және т.б.; Н. А. Назарбаев. В ... ...... 1999. –
288с.; Н.А. Назарбаев. Новые приоритеты и задачи ... ... – М., ... 11-15.; К.К. ... Внешняя политика
Казахстана в условиях глобализации. – Алматы, 2000. – 584с.; К.К. ... ... ...... 2001. – ... Т.К. Хартли. Н. Хайтер. Les cartes des negoсiations israelo – arabes.
Le Monde ... – P.,1987. - P. 35.; E.B. ... The road ... A study of western – Arab relations. – London. Macgibbon and ... P. 416.; Ch. D. ... The Arabs and the wold. ... ... Policy. ... London, 1963. – ... ... Academic Society for the Study of international Affairs. //
PASSIA. –Jerusalem, Al –Quds, 1999. – P. 11.; ... ... ХІХ ... ... ... в ...... 1988. – С. 5.;
Официальные отчеты Генеральной Ассамблей ООН. // ...... за 1969 г. – ... 1971. – 120с.; ... of the Palestine
National Council From July. 1-17 1968 // www.un.org. /english, palestine/
paldivision;
6. ... ... ... Российской Федерации. Речи и
выступления (http/184/226/89/159/ events/ 85/ html); ... ... ... дел РФ И. ... ... (http/www.
Inmid/open Document); Office of the Spokesman. A performance- based ... ... two – State solution to the Israeli – ... ... ... DC. 2003. P. 1-4.; ... Speech on Middle East Peace at ... Policy Forum in New-York. – N.Y. 2000.; The current Situation in
Israel – Answers to ... Asked ... / The Ministry of ... of Israel ... ... politik. – ... 6,7. –C.23-31.; А. Кислов, А. Фролов.
Ограничение гонки вооружений на Ближнем Востоке. Международная ... ... - №2. ... А. ... Израиль: поиск места в международных
экономических отношениях. Известия. – 1997. -№2. –С. 21.; ... ... ... ... в Осло ... реальную базу для
ближневосточного кризиса. Азия и Африка сегодня. – 1998. - №10. – С. ... ... ... Восток. По вертикали и по ... ... ... ... ... ... Казахстан в
глобальных процессх.-2004.-№7.Б.4-5.
8. Journal of ... ... 1979. – Vol. VIII. № 30. – ... ... Trade Figures with Selected ...... 2000. ... 9, 15.; Израильский экспорт.-Тель Авив, 29.03.2000. – 12 с.; Факты об
Израиле. // Израильский центр ...... 1997. ... Etat ... Ia ... annuaire economigue et geopolitigue mondial.-P.,2002-
2003. – P. 68.
9. Э.Р. ... ... ... ... ... 4-ая: ... г. – М.,
2000. С.47.
10. О. Carre. Ideologie Palestinienne. –P. 1972. -P.223.
11. Г. Концельман. Ясир ... ... на ... ... 1997. ... T. Friedman. From Beirut to Jerusalem. – New York, 1989. – ... Й. ... ... – палестинский конфликт. – Иерусалим, 2001.-С. 4-
11.
14. Г. Котляр. Эволюция религиозного сионизма. – Иерусалим, 1998. – С.7-8.
15. ... ... ... ... ... ... ... Бар-Захар. Бен-Гурион. – М., 1993. – С.8-9.
17. Г. Мейер. Моя ... – М., 1993. – ... Т. ... ... ... Т1. ... 1918. – C. 10.
19. М. Амусин. Солдат мира Ицхак Рaбин. – ... 1998.- ... Ш. ... ... ... ... –Тель-Авив., 1995. – C.94.
21. И. Кфир, Б.Каспит. Эхуд Барак, cолдат номер один. – Тель-Авив, 1999. –
С. ... М. ... ... на ... ... – Алматы, 1996.- C.56.
23. Амир ... ... ... Международно-правовые аспекты
урегулирования ближневосточного ... и ... ... ... // ... ... на ... уч. ст.
кандидата юр. наук.-М., 1992. – С. 21-27.
24. М.А. Хрейзат. ... ... в ... с 80-х до ... ... // ... norod. ... Абу Мазен (Махмуд Аббас). Путь в Осло. – М., ... Исса ... ... опыт ... палетинского народа за
независимость и государственный суверенитет. // Диссертация на соискание
ученой степени ... ... ...... 2004. – ... ... Шамия. Государственная политика США в решении палестино –
израильского ... на ... ... // ... на ... степени кандидата политических наук. – Алматы, 2005. – C.31-32.
28. Дауд эль-Алами, Ден Кон-Шербок. Палестино-израильский конфликт. ... ... – М., 2002. – ... Е. ... ... ... 1986. – C.114.
33. А. Агарышев. Насер: Жизнь замечательных людей. – М., 1975. –С. 65-71;
он же. От ... до ... ... 1983.-191 с.; он же. Ближний
Восток: ... и его ... – М., 1986. -222 ... Е.М. ... ... ... конфликта.-М., 1984. –С. 98.;
он же. История одного сговора.-М., 1989.-С. ... Н.В. ... ... ... ... и ... 1982.-С.45.
36. А.Е. Бовин. Записки ненастоящего посла.-М., 2001. – С. 94.
37. В. Воробьев. Государство Израиль: ... ... ... ... ... 1990.-C.69.
38. А.Ю. Олимпиев. Ближний и Средний Восток: Монография.-М., 2004.-C.39-
40.
39. А.И. Смирнов. Израиль в огне ... ... А.В. ... ... мир и ... ... 1990.-С. 30-
32.
41. Г.С. Никитина. Государство ... ... 45,335; он ... ... второй мировой войны.-М., 1974.-С. 184.
42. И.Д. Звельская, А.Е. Осипов. Конфликтная ... США на ... ... ... (середина 70-х-вторая половина 80-х годов) – М., 1990.
–C.87.
43. Ф. Алестин. Палестина в ... ... –М., 1998.- С. ... Э. ... ... крупным планом. –М., 1985. – С. 141.
45. Б.И. ... ... ... М., 1976. – ... В.А. Соловьев. Ближневосточный жандарм. – М., 1983. – С. ... Н.Д. ... С.П. ... ... борьба арабов Палестины (1946-
1967 ). – ... 1989. – С. ... Д.В. ... ... – правда и вымысли. – М., 1987. – ... И.А. ... В.Л. ... ... ... арабских стран Азии
(1917-1985). –М., 1988. – C.36-37.
50. Г. Киссинджер. Дипломатия. – М., 1997. – С. 470-475.
51. E. ... ... global ... A. new agenda. - ... – P. ... M. Berger. The Arab wold today – Garden city. – New – York, 1964. ... F.I. Qubain. Crisis in Lebanon. – ... 1961. – P ... Lan J. ... Carla L. ... A. Concise History of the Arab ... Conflicts. – New Jersey, 1998. – P. 225.
55. К.К. Кожахметов. Движение солидарности и ... ... ... ... и ... (сер. ... 80-х гг.). – ... 1999. –
С.120.
56. К.Ж. Өтегенова. ХХ ғасырдың ... ... Таяу ... ... // ... ... ... ғылыми дәрежесін алу үшін
дайындалған диссертация. – Алматы, 2007. – Б.91.
57. С. Сайлауқызы. Таяу ... ... ... ... ... ... Таяу ... ұстанымы. // Тарих ғылымдарының кандидаты
ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация. – Алматы, 2004. – Б.101.
58. А. Абаев. ... ... ... ... – 2007. - №5. – С. ... М. ... Анатомия интифады. Казахстанская правда. – 2007. - № 9. –
С. 5-6.
60. М.Б. ... ... ...... ... География.
– 2007. - № 11. – С. 7-10.
61. Е. Пастухов. Второй фронт?. Континент. – 2007. - № 3. – С. ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Таяу Шығыстағы саяси дағдарыс33 бет
Валюта жүйесі66 бет
Дүниежүзілік валюта жүйесі туралы мәлімет42 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ)88 бет
Дүниежүзілік экономикалық қатнастар13 бет
Халықаралық валюталық жүйе және валюталық бағам29 бет
Халықаралық сауда жайлы72 бет
Халықаралық экономикалық қатынастар жайлы41 бет
Халықаралық экономикалық ұйымдардың қызметі және халықаралық экономикалық жүйесіндегі ролі43 бет
Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығы99 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь