Еңбек өнімділігін өлшеу әдістері


1 Еңбек өнімділігін өлшеу әдістері
2. Нарықтық экономикадағы еңбек өнімділігінің өсімін қамтамасыз ететін факторлар мен резервтер
Еңбек өнімділігінің өсімінің факторлары деп олардың әсер ету нәтижесінде еңбек өнімділігінің деңгейі өзгеретін қозғалмалы күштер, көздер түсініледі. Еңбек өнімділігінің факторлары әр түрлі сипатта және көп қырлы болып келœеді. Сондықтан да еңбек өнімділігінің өсуін болжамдау және жоспарлау мақсаты үшін макро және микро деңгейде әр түрлі топтастырулар қолданылады. Еңбек өнімділігі факторларының өсімінің факторларының жіктелуі келœесідей:
1. Материалды-техникалық факторлар.
2. Ұйымдық – экономикалық және құрылымдық факторлар.
3. Экономика-басқарутық және нормативтік.
4. Жұмысшыларды материалдық ынталандырушы факторлар.
5. Әлеуметтік-психологиялық факторлар.
Еңбек өнімділігін көтерудің материалды-техникалық факторлары жаңа техниканы жасау, игеру және енгізуді; алдыңғы қатарлы технологияны игеруді және қолдануды; ішкі және сыртқы нарықта өнімнің сапасы мен бәсеке қабілеттілігін көтеруді; өндірісті кешенді автоматтандыруды және өндірістік процестерді басқаруды; қолданыстағы құрал-жабдықтарды және өндірісті модернизациялауды; бәсеке қабілеттілікті қолдауды кірістерді.
Ұйымдық – экономикалық және құрылымдық факторларға нарық талаптарына сәйкес өндірісті қайта құру; өндірісті ұйымдастыруды жетілдіру; еңбекті ғылыми ұйымдастыруды енгізу; алдыңғы қатарлы құрылымдар мен өндірісті және персоналды басқару функцияларын дамыту, өнім сапасын, оның бәсеке қабілеттілігін көтеру жатады.
Экономика-басқарутық және нормативтік факторлар барлық деңгейде еңбек өнімділігін жоғарылату үшін материалдық, әкімшілік және әдістемелік сілтемелœер құрайды және еңбек өнімділігін көтеру бойынша жұмыстардағы экономиканың нақты секторының субъектілеріне жәрдемдесуде мемлекет пен үкіметтің роліне байланысты болады. Бұл факторларға жататындар:
• еңбек өнімділігінің өсімінің нормативтік-басқарутық қамтамасыз етуді жетілдіру;
• экономикалық стимулдарды күшейту және микро және макро деңгейде өзін өзі ұйымдастыруды дамыту;

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






3. Еңбек өнімділігін өлшеу әдістері
Экономикалық қызмет практикасында еңбектің өнімділігі мен тиімділігін жоспарлау, есеп және талдау үшін еңбек өнімділігін жұмыс орындарында, кәсіпорындағы еңбек ұжымдарында, өндірістің жекелœеген салаларында, сондай-ақ барлық экономика масштабында немесе елдің халық шаруашылығында өлшеуді қарастыратын көрсеткіштердің белгілі бір жүйесі қодданылады.
Экономика салаларында, кәсіпорындарда, еңбек ұжымдарында, жұмыс орындарында еңбек өнімділігінің көрсеткіштері болып өндіру және еңбек сиымдылығы табылады.
Өндіру өндірілген өнім көлемін уақыт бірлігіне қатынасын сипаттайды:
В = V ,
Т
Мұнда, В - өндіру, V - өндірілген өнім көлемі, Т - жұмыс уақыты.
Еңбек сиымдылығы жұмыс уақыты шығындарының өнім бірлігі өндірісіне қатынасын білдіреді:
Q = T ,
V
Мұнда, Q - еңбек сиымдылығы.
Өндіру және еңбек сиымдылығы өзара байланысты және бір-біріне қарама қарсы көрсеткіш: еңбек өнімділігі төмендеген кезде өндіру артады, ал өндіру артқан кезде еңбек сиымдылығы төмендейді.
Экономиканың түрлі салаларында өндіруді өлшеу шығарылатын өнімнің өндірісінің ерекшеліктерімен байланысты ерекше белгілерге ие.
Өнеркәсіпте өндіру шығарылатын өнім көлемінің бір және сол уақыт кезеңіндегі өнеркәсіптік-өндірістік персоналдың жұмысшыларының орташа тізімдік санымен көрсетілген оның өндірісіне кеткен еңбек шығындарына қатынасымен анықталады.
Құрылыста өндіру құрылыс-монтаж жұмыстарының көлемінің құрылыс-монтаж жұмыстарында және көмекші өндірістерде жұмыс істейтін жұмысшылардың орташа тізімдік санына қатынасымен анықталады.
Транспортта өндіру тасымалдау көлемінің (ткм) тасымалдауда жұмыс істейтін жұмысшылар санына қатынасымен анықталады.
Саудада өндіру бөлшек сауда айналымы көлемінің сауда жұмысшыларының орташа тізімдік санына қатынасымен анықталады.
Қызмет көрсету сферасында өндіру күнтізбелік уақыттың белгілі бір кезеңінде қызмет көрсетудің материалдық шығындар құнысыз қызмет құнының осы кезеңдегі сфера персоналының орташа тізімдік санына қатынасымен анықталады.
Қоғам масштабында (халық шаруашылығында) еңбек өнімділігі белгілі бір кезеңде қайтадан жасалған құнның (ұлттық табыс) осы кезең аралығында материалдық өндіріс сферасында жұмыспен қамтылған персоналдың орташа тізімдік санына қатынасымен анықталады. Кәсіпорындарда өндіруді анықтаудың ерекшеліктері өнім көлемі мен еңбек шығындарын өлшеуде түрлі әдістерді пайдалануға байланысты болады.
Кәсіпорындарда өндіруді анықтау үш негізгі тәсілмен жүзеге асады: натуралды, еңбек және құндық.
4. Нарықтық экономикадағы еңбек өнімділігінің өсімін қамтамасыз ететін факторлар мен резервтер
Еңбек өнімділігінің өсімінің факторлары деп олардың әсер ету нәтижесінде еңбек өнімділігінің деңгейі өзгеретін қозғалмалы күштер, көздер түсініледі. Еңбек өнімділігінің факторлары әр түрлі сипатта және көп қырлы болып келœеді. Сондықтан да еңбек өнімділігінің өсуін болжамдау және жоспарлау мақсаты үшін макро және микро деңгейде әр түрлі топтастырулар қолданылады. Еңбек өнімділігі факторларының өсімінің факторларының жіктелуі келœесідей:
1. Материалды-техникалық факторлар.
2. Ұйымдық - экономикалық және құрылымдық факторлар.
3. Экономика-басқарутық және нормативтік.
4. Жұмысшыларды материалдық ынталандырушы факторлар.
5. Әлеуметтік-психологиялық факторлар.
Еңбек өнімділігін көтерудің материалды-техникалық факторлары жаңа техниканы жасау, игеру және енгізуді; алдыңғы қатарлы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кәсіпорынның еңбек өнімділігін жоғарылату бойынша ұсыныстар әзірлеу
ЕҢБЕК ӨНІМДІЛІГІ ЖӘНЕ ОНЫҢ МӘНІ
Еңбек өнімділігі және оларды өлшеу әдістері
Нарықтық экономика жағдайындағы еңбек ресурстарын пайдалануды ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары
Кәсіпорында еңбек өнімділігінің өсу резервтері
Қазіргі дағдарыстан кейінгі даму кезеңіндегі ұзақ мерзімді тұрақты дамуды қамтамасыз ету мақсатында еңбек өнімділігін арттырудың негізгі бағыттары мен жолдары
Мұнай мен газ өнеркәсібінде еңбек өнімділігі көрсеткіштері және оларды анықтау ерекшеліктері
Еңбек өнімділігін кешенді түрде арттыру жолдары
Еңбек ресурстары туралы
Еңбек өнімділігінің жеке көрсеткіштері
Пәндер