Қазақстан Республикасының бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы заңы

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І. Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1. Қаржылық есеп берудің негізгі қағидалары
ІІ. Қаржылық есеп беруді жасау бойынша түгендеу және басқа да дайындық жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2.1. Объектілерді түгендеу жұмыстары
2.2. Қателерді түзету

ІІІ. Қаржылық есеп беруді жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
3.1. Қаржылық есеп беруді пайдаланушыларды жіктеу
3.2. Стандарттар және қаржылық есеп беруді дайындау ережелері
3.3. Бухгалтерлік есептің тұжырымдамалық негізі
3.4. Қаржылық есеп беру элементтері
3.5. Қаржылық.шаруашылық қызметі туралы есеп беру
3.6. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру
3.7. Қаржылық есеп беруге жасалған түсініктеме жазба.

ІV. Консолидалынған қаржылық есеп беруді жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
4.1. Негізгі және еншілес заңды тұлғалардың консолидалынған есеп беруі
4.2. Негізгі және тәуелді заңды тұлғалардың консолидалынған қаржылық есеп беруі
4.3. Бірлескен қызмет бойынша қатысулық үлесті қаржылық есеп беруде көрсетудің ерекшеліктері
4.4. Байланысқан тараптар туралы ақпараттарды ашу

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
Кіріспе

Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Қаржылық есеп беру». Соған сәйкес Қаржылық есеп беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржылық-шаруашылық қызметін кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз. Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып табылады. Қаржылық есеп берудің пайдаланушыларының қатарына потенциалды инвесторлар, кредиторлар, жабдықтаушылар, сатып алушылар, еңбеккерлер, сондай-ақ мемлекеттік органдар кіреді.
Қаржылық есеп беру заңдар мен принциптер негізінде жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік және қаржылық есептілік заңының 3-тарауының 13-19 бап аралығы Қаржылық есептілік туралы заңдар қамтылған.
Және де бұл тақырыпқа сай мынадай бөлімдер қарастырылады:
І. Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы
ІІ. Қаржылық есеп беруді жасау бойынша түгендеу және басқа да дайындық жұмыстары
ІІІ. Қаржылық есеп беруді жасау
ІV. Консолидалынған қаржылық есеп беруді жасау.
Бухгалтерлік есеп шаруашылық қаражаттарының құрамындағы және оларды жабу көздеріндегі болған барлық өзгерістерді, шаруашылық процестерін және олардың нәтижесін толық және дер кезінде көрсетуге арналған. Есеп мәліметі қолда бар нақты шаруашылық қаражаттарына және олардың жабу көздеріне сәйкес келуі тиіс, бірақ іс жүзінде есеп мәліметтері шын мәліметтермен үйлесе бермейді, яғни олардың арасында алшақтық орын алуы мүмкін. Аталған алшақтық табиғи азаюдың, тасымалдаудың, қайта іріктелудің нәтижесінде, өлшегіш құрал-жабдықтарының дұрыс көрсетпеуінен, операцияларды рәсімдеу кезінде жіберілеген қателіктерден, т.б. салдарынан болуы мүмкін. Ал бұл жыл сайын нақты қолда бар құндылықтардың мәліметін есеп мәліметтерімен салыстырып отыруды қажет етеді және ол есеп айырысуды анықтау үшін қажет. Тексерудің мұндай түрін түгендеу деп айтамыз.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру.
Есеп беру 4 БЕС талаптары бойынша жасалады. Есепте негізгі (операциондық), инвестициялық және қаржы жөніндегі қызметін жүзеге асыру нәтижесінде алынған ақшалай қаражат ағыны туралы барлық деректері, қаржы қызметінде пайдаланатын таза ақшалай қаражаты, ақшалай қаражаттың және олардың эквиваленттерінің таза көбеюі, жылды басындағы және аяғындағы ақшалай қаражат пен оның эквиваленттері көрсетіледі.
Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік және қаржылық есептілік заңының 3-тарауының 13-19 бап аралығы Қаржылық есептілік туралы заңдар қамтылған.
3-тарау Қаржылық есептілік

13-бап. Қаржылық есептілік элементтері
1. Активтер, міндеттемелер және капитал қаржы жағдайын бағалаумен байланысты қаржылық есептілік элементтері болып табылады.
Активтер – дара кәсіпкер немесе ұйым өткен оқиғалар нәтижесінде бақылап отырған, болашақта экономикалық пайда алу күтілетін ресурстар.
Міндеттеме – дара кәсіпкердің немесе ұйымның өткен оқиғалардан туындайтын мойнында тұрған міндеті, оны реттеу экономикалық пайданы қамтитын ресурстардың шығып қалуына әкеп соғады.
Капитал – дара кәсіпкердің немесе ұйымның активтеріндегі барлық міндеттемелер шегеріліп тасталғаннан кейінгі үлес.
2. Кірістер мен шығыстар пайда мен зиян туралы есепте қызмет нәтижелерінің өлшемімен тікелей байланысты элементтер болып табылады.
Кірістер – есепті кезең ішінде активтердің түсімі мен өсімі немесе міндеттемелердіңазаюы нысанында экономикалық пайданың ұлғаюы, олар капиталға қатысушы тұлғалардың жарнасымен байланысты ұлғаюдан өзгеше капиталдың ұлғаюына әкеп соғады.
Шығыстар – есепті кезең ішінде активтердің қолдан кетуі немесе азаюы немесе міндеттемелердің пайда болуы нысанында экономикалық пайданың азаюы, олар капиталға қатысушы тұлғаларға бөлумен байланысты азаюдан өзгеше капиталдың азаюына әкеп соғады.

14-бап. Қаржылық есептілік элементтерін бағалау және есепке алу
1. Қаржылық есептілік элементтерін бағалау – аталған элементтер бухгалтерлің есеп пен қаржылық есептілікте танылатын және тіркелетін ақша сомаларын анықтау. Бағалауды қолдану әдістері мен тәртібі халықаралық стандарттарға және ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді.
2. Қаржылық есептілік элементтерін есепке алу әдістері және тану тәртібі халықаралық стандарттарға және ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді.

15-бап. Қаржылық есептілік
1. Қаржылық есептілік дара кәсіпкердің немесе ұйымның қаржылық жағдайы, қызметінің нәтижелері мен қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы ақпартты білдіреді.
2. Мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілігін қоспағанда қаржылық есептілік мыналарды қамтиды:
1) Бухгалтерлік баланс
2) Пайда мен зияндар туралы есеп
3) Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп
4) Капиталдағы өзгерістер туралы есеп
5) Түсіндірме жазба.
Қаржылық есептілікті жасау тәртібі мен оған қойылатын қосымша талаптар халықаралық стандарттарға және ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді.
3. Егер ҚР-ның заңнамалық актілерінде өзгеше көзделмесе, мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілік көлемін, оны жасау нысандары мен тәртібін уәкілетті орган белгілейді.
4. Қаржылық есептілікке ұйымның басшысы, бас бухгалтері және жеке кәсіпкер қол қояды.

16-бап. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары
Қаржылық есептілікті жасауды ұйымдар Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары комитеті Қорының оларды ресми аударуға және ҚР-да жариялауға жазбаша рұқсаты бар ұйым мемлекеттік тілде немесе орыс тілінде жарияланған халықаралық стандарттарға сәйкес жүргізіледі.

17-бап. Шоғырландырылған қаржылық есептілік
Еншілес ұйымдары бар ұйымдар негізгі ұйымның қызметі жөніндегі қаржылқ есептіліктен басқа ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шоғырландырылған қаржылық есептілікті жасауға және ұсынуға міндетті.

18-бап. Есепті кезең
1. Жылдық қаржылық есептілік үшін есепті кезең 1 қаңтардан бастап 31 желтоқсанды қоса күнге күнтізбелік жыл болып табылады.
2. Жаңадан құрылған ұйым үшін бірінші есепті жыл ол мемлекеттік тіркеуден өткен кезден басталып сол жылдың 31 желтоқсанын қоса қамтиды.

19-бап. Қаржылық есептілікті табыс ету
1. Ұйымдар:
1) Құрылтай құжаттарына сәйкес құрылтайшыларға;
2) ҚР-ның статистика органдарында тіркелу орны бойынша ҚР-ның мемлекеттік статистика органдарына;
3) ҚР-ның мемлекеттік бақылау және қадағалау органдарына олардың құзыретіне сәйкес қаржылық есептілікті ұсынады.
2. Қаржылық есептілік ҚР-ның ұлттық валютасымен көрсетіліп ұсынылады.
3. Ұйымдар жылдық қаржылық есепбін есепті кезеңнен кейінгі жылдың 30 сәуірінен кешіктірмей ұсынады.
4. 18-бапта көрсетілген мерзім шегінде құрылтайшылар аралық қаржылық есептілікті ұсыну мерзімін айқындауға және жылына бір реттен сирек болмайтын өзге кезеңділікті белгілеуге құқылы.
5. Шоғырландырылған қаржылық есептілікті ұсыну осы баптың 1-3-тармақтарына сәйкес жүргізіледі.
1. Қазақстан Республикасының «Қаржылық және бухгалтерлік есеп беру туралы» заңы 28 ақпан 2007ж.
2. «Кәсіорындағы Бухгалтерлік есеп» В.В.Радостовец. В.И.Радостовец О.Шмидт.
3. «Шаруашылық субъектідегі бухгалтерлік есеп» В.Л.Назарова.
4. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп принциптері» Ә. Әбдіманапов.
5. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Кеулімжаев, Құдайбергенов.
6. «Шоттар жоспарын бекіту» 23.05.2007ж.
        
        Жоспар:

Кіріспе................................................................
............................................2
Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы
заңы........................................................................
....................................3
І. ... есеп ... ... ... ... есеп берудің негізгі қағидалары
ІІ. Қаржылық есеп беруді жасау ... ... және ... да ... ... ... жұмыстары
2.2. Қателерді түзету

ІІІ. ... есеп ... ... есеп ... ... ... Стандарттар және қаржылық есеп беруді дайындау ережелері
3.3. Бухгалтерлік есептің тұжырымдамалық негізі
3.4. Қаржылық есеп беру элементтері
3.5. Қаржылық-шаруашылық қызметі туралы есеп беру
3.6. Ақша ... ... ... есеп беру
3.7. Қаржылық есеп беруге жасалған түсініктеме жазба.
ІV. Консолидалынған ... есеп ... ... және еншілес заңды тұлғалардың консолидалынған есеп беруі
4.2. Негізгі және тәуелді заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... үлесті қаржылық есеп беруде
көрсетудің ерекшеліктері
4.4. Байланысқан тараптар туралы ақпараттарды ашу

Қорытынды..............................................................
..................................39
Пайдаланылған ... ... ... ... ... есеп ... ... сәйкес
Қаржылық есеп беру деп кәсіпорынның өткен кезеңдегі қаржылық-шаруашылық
қызметін кешенді түрде ... ... ... ... ... беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп ... ... өз ... ... ... ... туралы сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды беру ... ... есеп ... ... ... ... кредиторлар, жабдықтаушылар, сатып алушылар, ... ... ... ... есеп беру заңдар мен принциптер негізінде жүзеге ... ... ... және ... есептілік заңының 3-
тарауының 13-19 бап аралығы Қаржылық есептілік туралы заңдар қамтылған.
Және де бұл тақырыпқа сай мынадай бөлімдер ... ... есеп ... ... мен ... ... есеп беруді жасау бойынша түгендеу және ... да ... ... есеп ... ... ... қаржылық есеп беруді жасау.
Бухгалтерлік есеп шаруашылық қаражаттарының құрамындағы және оларды жабу
көздеріндегі болған барлық ... ... ... ... нәтижесін толық және дер кезінде көрсетуге арналған. Есеп мәліметі
қолда бар нақты шаруашылық қаражаттарына және олардың жабу ... ... ... ... іс ... есеп мәліметтері шын мәліметтермен үйлесе
бермейді, яғни ... ... ... орын алуы ... ... ... ... тасымалдаудың, қайта іріктелудің нәтижесінде, өлшегіш құрал-
жабдықтарының дұрыс көрсетпеуінен, операцияларды рәсімдеу ... ... т.б. ... ... ... Ал бұл жыл ... ... бар құндылықтардың мәліметін есеп ... ... ... ... және ол есеп ... ... үшін ... Тексерудің
мұндай түрін түгендеу деп айтамыз.
Ақша қаражаттарының ... ... есеп ... беру 4 БЕС талаптары бойынша жасалады. Есепте негізгі (операциондық),
инвестициялық және ... ... ... ... ... нәтижесінде
алынған ақшалай қаражат ағыны туралы ... ... ... ... таза ақшалай қаражаты, ақшалай қаражаттың және олардың
эквиваленттерінің таза ... ... ... және ... ... пен оның ... ... Республикасының Бухгалтерлік және қаржылық есептілік заңының 3-
тарауының 13-19 бап аралығы Қаржылық ... ... ... ... Қаржылық есептілік
13-бап. Қаржылық есептілік элементтері
1. Активтер, міндеттемелер және ... ... ... бағалаумен
байланысты қаржылық есептілік элементтері болып табылады.
Активтер – дара ... ... ұйым ... ... нәтижесінде бақылап
отырған, болашақта экономикалық пайда алу ... ... – дара ... ... ... ... оқиғалардан туындайтын
мойнында тұрған міндеті, оны ... ... ... ... шығып қалуына әкеп соғады.
Капитал – дара кәсіпкердің ... ... ... ... ... ... кейінгі үлес.
2. Кірістер мен шығыстар пайда мен зиян туралы есепте қызмет ... ... ... ... болып табылады.
Кірістер – есепті кезең ішінде активтердің түсімі мен ... ... ... ... пайданың ұлғаюы, олар
капиталға қатысушы тұлғалардың жарнасымен ... ... ... ... әкеп ...... ... ішінде активтердің қолдан кетуі немесе ... ... ... ... ... ... ... азаюы,
олар капиталға қатысушы тұлғаларға бөлумен байланысты азаюдан ... ... әкеп ... Қаржылық есептілік элементтерін бағалау және есепке алу
1. Қаржылық есептілік элементтерін бағалау – ... ... есеп пен ... ... танылатын және тіркелетін ақша
сомаларын ... ... ... ... мен ... ... және ... бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы
заңнамасының талаптарына сәйкес белгіленеді.
2. ... ... ... ... алу ... және тану ... ... және ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен ... ... ... талаптарына сәйкес белгіленеді.
15-бап. Қаржылық есептілік
1. Қаржылық есептілік дара кәсіпкердің немесе ұйымның қаржылық ... ... мен ... ... ... ... ақпартты
білдіреді.
2. Мемлекеттік мекемелердің ... ... ... ... мыналарды қамтиды:
1) Бухгалтерлік баланс
2) Пайда мен зияндар туралы есеп
3) Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп
4) Капиталдағы өзгерістер туралы есеп
5) Түсіндірме жазба.
Қаржылық ... ... ... мен оған қойылатын қосымша талаптар
халықаралық стандарттарға және ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... сәйкес белгіленеді.
3. Егер ҚР-ның заңнамалық актілерінде өзгеше көзделмесе, мемлекеттік
мекемелердің қаржылық есептілік ... оны ... ... мен ... ... ... ... есептілікке ұйымның басшысы, бас бухгалтері және жеке кәсіпкер
қол қояды.
16-бап. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары
Қаржылық есептілікті жасауды ... ... ... ... комитеті Қорының оларды ресми аударуға және ҚР-да жариялауға
жазбаша рұқсаты бар ұйым мемлекеттік тілде немесе орыс тілінде ... ... ... ... ... ... ... ұйымдары бар ұйымдар негізгі ұйымның қызметі жөніндегі қаржылқ
есептіліктен басқа ҚР-ның бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... сәйкес шоғырландырылған қаржылық есептілікті
жасауға және ұсынуға міндетті.
18-бап. Есепті кезең
1. Жылдық қаржылық ... үшін ... ... 1 ... ... 31
желтоқсанды қоса күнге күнтізбелік жыл болып табылады.
2. Жаңадан құрылған ұйым үшін бірінші есепті жыл ол ... ... ... ... сол жылдың 31 желтоқсанын қоса қамтиды.
19-бап. Қаржылық есептілікті табыс ету
1. Ұйымдар:
1) Құрылтай құжаттарына сәйкес құрылтайшыларға;
2) ҚР-ның статистика органдарында тіркелу орны ... ... ... ... ҚР-ның мемлекеттік бақылау және ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық есептілік ҚР-ның ұлттық валютасымен көрсетіліп ұсынылады.
3. ... ... ... ... ... ... кейінгі жылдың 30
сәуірінен кешіктірмей ұсынады.
4. 18-бапта көрсетілген мерзім ... ... ... қаржылық
есептілікті ұсыну мерзімін айқындауға және жылына бір ... ... өзге ... ... құқылы.
5. Шоғырландырылған қаржылық есептілікті ұсыну осы баптың ... ... ... ... ... ... жылдық қаржылық есептілікті уәкілетті орган
бекіткен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар жылдық қаржылық есептілікті ҚР-ның заңдарында белгіленген
тәртіппен жариялайды.
7. ҚР-сы Үкіметінің шешімі бойынша, жария мүдделі ұйымдар үшін ... ... бұл ... осы ... ... орган белгілеген
тәртіппен қаржылық есептілікті өткізуге ... ... есеп ... ... мен ... беру деп ... ... кезеңдегі қаржылық-шаруашылық қызметін
кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз. Есеп ... ... есеп ... ... сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық
жағдайы туралы ... ... және ... ақпараттарды беру болып
табылады. Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... сатып алушылар, еңбеккерлер,
сондай-ақ мемелекеттік органдар кіреді.
Қаржылық есеп беру ... ... ... және ... ... және ақша қаражаттарының болашақтағы ағындарын
бағалауға, несие беру ... ... және ... ... ... ақпараттарды береді.
Есеп беру мәліметтерін кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін, сондай-ақ
шаруашылық ... ... үшін ... ... пайдаланады.
Осымен қоса, есеп беру кәсіпорынның шаруашылық қызметін жедел ... ... және ол ... ... жоспарлау мен болжау үшін басты база болып
табылады.
Есеп беруге қойылатын негізгі талаптар: ... ... ... және ... ... ... көрсеткіштерді бір-бірімен қатаң түрде
үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел-статистикалық есеп берудің сабақтастығын
сақтау, ... және ... да ... ... ... табылады.
Бұрмаланған есеп бергені үшін кәсіпорынның басшысы мен бас бухгалтері ... ... етіп ... заңдарына сәйкес жауап береді.
1.1. Қаржылық есеп берудің негізгі қағидалары болып:
Есептеу. Қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... өнім ... жұмыс атқарылған кезінен бастап, олардың төлену
нәтижесіне қарамастан табыс болып танылады, ал ... мен ... ... ... бастап танылады.
Толассыздық. Субъект өз қызметін жақын арада тоқтатпауды топшылайды және
ондай ниеттің көз жетерлік болашақта пайда ... да ... ... Қаржылық есеп беруде берілген ақпарат ... ... ... ... есеп ... ... ондағы мәліметтерге
қанағаттануы тиіс, қаржылық, шаруашылық, жедел жағдайларын бағалаған кезде
олардың қабылданған ... ... ... өз ... ... ... ... есеп беру негізінде қабылданған экономикалық шешімдер
олардың ұғымдарының дұрыстығына немесе дұрыс еместігіне әсер етуі мүмкін.
Дұрыстық. Есеп беру ... анық ... ... егер де онда ... ... немесе күні бұрын пішілген ойлар
болмаса.
Шындық және ... ... ... есеп беру ... ... қозғалысы, операцияның нәтижесі, қаржылық ... ... ... және ... мәліметтерді ұсыну керек.
Бейтараптылық. Қаржылық есеп беруде берілген ақпараттар күні бұрын
ойластырылған мәліметтен алшақ ... ... яғни ... ... ... Кез келген шешімді қабылдаған кезде сақтық деңгейін сақтаған жөн,
белгісіз ... ... мен ... сондай-ақ міндеттемелер мен
шығыстың қайта бағалануына барынша жол бермеу керек.
Аяқтау және салыстыру. ... есеп ... ... ... ету ... ... мәліметтер толық болуы тиіс. Ақпараттардың
пайдалылығы мен мазмұндылығын арттыру үшін бір есептік кезеңі ... ... ... ... ... Пайдаланушы субъектінің қаржылық есеп ... оның ... ... ... мүмкіндігін қалыптастыру керек, өйткені оның
көмегімен ... ... ... ... анықтай алады, демек
қабылданатын шешімдердің жүйелілігін сақтау мүмкіндігі артады.
Есеп беруге қойылатын ең басты талап тазалығы ... ... ... ... мен ... есеп ... мәліметі түсінікті болуы
тиіс. Есеп беру ... ... ... жасалғаны жөн.
Кәсіпорынның есеп беруі бухгалтерлік, ... және ... ... есеп беру ... өндірістік және қаржылық
қызметінің жекелеген ... ... және ... ... ... бойынша жасалады.
Бухгалтерлік есеп беру кәсіпорынның ... және ... ... ... және ... алу ... расталып, жинақталған
деректерден жасалады. Қандай кезең үшін берілгендігіне қарай есеп шұғыл
және почта ... ... ... ... және ... да берілетін есептерді уақытында, әрі ... ... ... ... ... барлық мәліметтердің
құжатталуын, ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету керек.
Бухгалтерлік есептің ақпараттары балансқа дейін қажет өңдеулерден ... ... ... төрт кезеңнен тұрады:
Бірінші кезең. Әртүрлі шаруашылық фактілері құжатталады (іскерлік мәміле
жасалады).
Екінші кезең. Есеп мәліметтері есеп ... ... ... содан
соң бухгалтерлік есеп шоттарында көрсетіледі ( есеп регистрлерінде,
ведомость, Бас ... ... Есеп ... есеп беру ... ... ( ... қызметі туралы есеп беру, ақша қаражаттарының қозғалысы
туралы есеп ... ... ... ... ... ... беру ... жұмыстарды мүлтіксіз ұйымдастыру ісінде есепші
қызметкерлердің міндеттерін өзара дұрыс бөлудің және есеп ... ... ... зор. ... есеп тиісті жиынтық
құжаттарында, саралау ... және ... ... ... ... ... ... негізінде талдау жасалады.
Жасалған баланстық және басқа берілетін ... ... ... ету үшін ... және ... ... ... керек. Баланстың сабақтастығын есепті кезеңнің басындағы ... ... ... кезеңнің осы баптағы деректерімен
салыстырып, жыл ... ... ... жолы ... Қаржы
есебін беру тәртібі бухгалтерлік есептің стандарттарымен ... ... ... және қаржылық есептің негізгі көрсеткіштерін ашып
көрсету» (2 БЕС); «Қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы ... (3 БЕС) және ... ... ... ... есеп беру» (4 БЕС)
арқылы жүзеге асырылады.
Жылдық есептің меншік иелерінде немесе құрылтай құжаттарында ... ... ... ... ... инспекциясына; жергілікті
қаржы органына, мемлекеттік статистика органдарына есеп ... бар ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіпте жиынтық есебін береді.
Кәсіпорындар, егер ҚР-ның заңдарында басқадай ... ... онда ... бухгалтерлік есепті есепті жылдан кейінгі жылдың 1
наурызынан кешіктірмей ... ... есеп ... нақты күнін
көрсетілген мерзімдердің шегінде салық ... ... ... ... ... ... есепке кәсіпорын басшысы мен бас бухгалтері қол
қояды, олар оның ... ... ... ... ... қызметінің нәтижелері, мүлік пен қаржы жағдайы
туралы жылдық бухгалтерлік есептерін мүдделі пайдаланушылар үшін жариялауға
жол ашық.
Бухгалтерлік есепте жазбаларға өзгеріс ... ... ... осы ... өткен жылға қатысты берілген есептер мен баланс деректерінің ... ... деп ... онда ол ... ... ... ... айда
жасалады, сонда тиісті түзетулер көрініс табады. Өткен жыл үшін берілген
жылдық бухгалтерлік есептер мен ... ... ... ... өткен жылғы желтоқсан айында есепке алынған ... ... ... ... Қаржылық есеп беруді жасау бойынша түгендеу және ... да ... есеп ... ... ... және ... жабу
көздеріндегі болған барлық өзгерістерді, шаруашылық процестерін және
олардың нәтижесін ... және дер ... ... ... Есеп ... бар ... шаруашылық қаражаттарына және олардың жабу көздеріне сәйкес
келуі тиіс, бірақ іс жүзінде есеп ... шын ... ... яғни ... ... ... орын алуы ... Аталған алшақтық
табиғи азаюдың, тасымалдаудың, қайта іріктелудің нәтижесінде, өлшегіш құрал-
жабдықтарының дұрыс ... ... ... ... ... т.б. ... болуы мүмкін.
Ал бұл жыл сайын нақты қолда бар ... ... ... салыстырып отыруды қажет етеді және ол есеп ... үшін ... ... ... ... ... деп ... – бұл бухгалтерлік есеп әдісінің элементтерінің бірі, ол ... ақша ... ... ... ... материалдық
емес активтердің, негізгі құралдардың нақты қолда барын тексеруін ... есеп ... ... көздейді. Меншік түріне, қызмет
түріне және жұмыс істеу тәртібіне қарамастан, оны ... ... Ол ... ... ... ... ... Тек соның
көмегімен шаруашылықта болатын әрі жасалатын барлық шаруашылық құбылыстар
бухгалтерлік есепте көрініс табады. Ол ... ... ... ... ... ... және ішінара.
Толық түгендеу – жылына бәр рет жылдық есеп берудің алдында жасалады, ... ... ... ... мен пассивтерін баланста дұрыс
көрсету болып табылады. Мұндай ... ... ... органдардың талабы
бойынша да жасалуы мүмкін.
Ішінара түгендеу – тек қана түгенделетін ... ... ... ... ... ... ... кассадағы нақты ақша қаражаты,
кәсіпорындағы негізгі құралдардың саны.
Түгендеу өз сипатына қарап жоспарлы және кезектен тыс ... ... ...... ала ... мерзімді қойған мақсатына және
мүмкіндігіне сай етіп жүргізіледі.
- Кезектен тыс – бұл ... ... ... ... ... ... бойынша материалды жауапты тұлғаның ауысқан
кезінде, табиғи апаттардан кейін ... БЕС 24 ... ... ... ... сай ... Онда оның ... түгендеуді жүргізудің мерзімі, түгендеу
комиссиясының құрамы және т.б. қағидалар қарастырылады.
Кәсіпорын басшысы түгендеу жұмыстарын жүргізі тәртібін белгілейді, ... ... ... ... ... ... ... санын,
олардың күнін белгілейді.
Түгендеу жұмыстарын жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... және оның құрамын кәсіпорын басшысы белгілейді.
Түгендеу комиссиясының істейтін жұмыстары сақтау органдарындағы және
өндірістегі ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік қызметкерлерімен бірге ... ... және ... ... арналады: сондай-ақ кем
шыққандарды ... кему ... ... есептен шығаруға; ТМҚ-ны
қабылдауды, сақтауды және босатуды реттеуге, есепке алуды жақсарту ... ... ... ... ... ... пайдаланылмайтын
мүлікті сату туралы ұсыныстар әзірлеуге; мүліктің сақталуын қамтамасыз ету
жөніндегі шараларды жүргізуге; екі ... ... ... және ... ... ... ... іріктеп түгендеудің әдістемесі
бойынша да бақылау жұмыстарын ... ... ... мүшелері кем шыққандарды және талан-таражға
түскендерді бүркемелеу ... ... ... ... ... ... ... тауарлар, материалдар және басқа да құндылықтар туралы жазбаға
біле тұра ... емес ... ... үшін ҚР-ның заңдарында
белгіленген ... ... ... тартылады.
Мүліктің нақты қолда барын тексеруді бастағанға дейін түгендеу комиссиясы
кіріс-шығыс құжаттарының түгендеу кезіндегі ... ... ... ... мен ақшалай қаражаттарын есепке алады.
Түгендеу комиссисының нәтижесі де тексеріледі, ол үшін ... ... ... сол ... ... ... мүшелері де қатыса
алады және ол да ... ... ... ... ... ... ... бойынша
үлкен кәсіпорындағы сақтау және қайта ... ... ... ... ... ... ... тізімдемесі жасалынады, сосын оның
деректері ... ... ... ... ... ... ... Түгендеу нәтижелерін көрсету үшін
ҚР-ның Мемлекеттік статистика комитеті ... ... ... есеп ... мынадай үлгілері қолданылады.
Негізгі құралдардың түгендеу жазбасы жалға алынған және күнделікті ... қоса ... ... ... ... ... барын көрсету
үшін қолданылады.
Түгендеу қағазы ... ... ... бойынша материалдық
құндылықтарды бірден санап, жазбаға ... ... ... ... Бұл ... ... саналған құндылықтармен бірге солардың
тұрған орындарында сақталады.
Түгендеу кезінде және басқа да тексерістердің ... ... ... ... бары мен ... ... ... арасындағы
алшақтығы белгілеу тәртібі ... ... ... нәтижесінде
анықталған кем шыққандар немесе артықтардың өзара есеп айырысуы ... ... ... сол ... ... ... үшін, тексерген
комиссияның жұмысын бағалау үшін және ТМҚ-ның ... мен ... ... ... ... мүмкін. Сорттаудың болғандығы жөнінде материалды жауапты
адамдар түгендеу комиссиясына түсініктеме береді. Сортталудың өзара есепке
алынуы туралы ... ... ... ... ... комиссясының қарауына
беріледі жне оны кәсіпорын басшысы түбегейлі шешеді; ал ол ... ... ... ... ... алу туралы тиісті ... ... ... ... ... не кем шығуын есепке алғаннан
кейін, жетпей ... ... ... ... ... Егер де ... кезінде жауапты адамдар анықталмаса, онда оның
сомасы кем ... ... ... ... да, ... ... Сортталу салдарынан анықталған құн айырмашылықтары ... ... ... ... ол ... комиссиясының хаттамаларында
бұл аталған айрмашылықтар жауапты адамның мойнына қойылмау себептерін ашып
көрсетеді. Есеп айырысудың барлық ... ... ... ... мүмкін. Бюджетпен, сатып алушымен, есеп беретін
адамдармен, қызметкерлермен, ... ... есеп ... ... ... ... саяды. Есеп айырысу ... ... ... сатып алушылардың және дебиторлардың
мәліметтерінің дұрыстығын ... үшін ... ... ... ... ... жазылады.
Дебитор кәсіпорындар көшірмелерін алған соң, берешек қалдықтарын растауға
немесе өздерінің толық ... ... ... жасайды.
Түгендеу комиссиясы құжаттарды тексеру жолымен, банк мекемелерімен, қаржы
және салық органдарымен, кәсіпорынның жеке баланстарға ... ... және бас ... есеп айырысудың дәлдігін анықтайды.
Талап ету мерзімі өткен дебиторлық борыштар сомалары бойынша анықтамада
бұл ... ... ... ... ... ... ету ... өткен
дебиторлық берешек, өндіріліп алынуы мүмкінсіз басқа да қарыздар кәсіпорын
басшасының шешімімен септен шығарылады да, ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижелеріне жатқызылады.
Түгендеу жне басқадай тексерістер кезінде анықталған қолда бар негізгі
құралдардың, ... ... және ақша ... есептегі деректермен алшақтығы мынадай тәртіпте реттеледі:
- артық немесе кем ... ... олар ... ... жазылады, бірақ есепке
жатқызылған мүліктер бухгалтерлік есепте көрініс таппайды;
- артық шыққан негізгі құралдар, материалдық құндылықтар мен ... ... ... кірістеліп, есепке алынады, бұлардың
артық шығу ... мен оған ... ... ... ... ... кемуі белгіленегн тәртіпте бекітілген ... ... ... ... ... не ... ... жазлады;
- материалдық құндылықтар мен ақшалай қаражаттарының және де ... кем ... ... ... ... ... тыс ысырап
болған жағдайда жауаптыатұлғалардың мойнына қойылады. Жауапты адамдар
анықталмаған немесе кінәлі адамдардың ... ... сот ... ... кем шыққан мүліктер және ыссыраптардан келген зияндар
шаруашылық қызметінің нәтижелеріне көшіріліп жазылады.
Тұрақты ... ... ... комиссиясының қолда бар құндылықтар мен
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныстары айтылған хаттамасын түгендеу
аяқталған соң кәсіпорын басшысы бекітеді. ... ... ... ... ... және есеп беруінде, ал жылдық түгендеу бухгалтерлік
жылдық есеп беруінде көрініс табады.
Есеп берер ... ... ... ... ... ... ... есеп беретін адамдардан құжаттардың толық түскенін
тексеруді, ай ... ... жыл ... барлық шығындарды өндіріс
шығындарына қосуды, негізгі құралдардың амортизациясын, демалысқа ... және ... ... ... резервін, материалдық емес
активтердің тозуын толық ... ... ... ... есептен
шығаруды, құндылқтардың барлық шоттары мен топтарында есептік баға бойынша
нақты өзіндік қүнын, ... КДШ ... не ... ... ... ... ... өзіндік құнын анықтап, оны өндірістік және
басқа шоттарға көшіріп жазуды тексеру қажет.
2.1. ... ... ... құрылысты түгендеу барысында оны бар-жоқтығы және заттай ... ... оның ... ... ... ... ... кіретінін немесе кірмейтінін анықтайтау, құрылс монтаж
жұмыстарының құрамында – жоспарсыз ... ... ... керек,
тоқтатылған және уақытша тоқтатылған ... ... ... ... ... ... нақты өндірістің заттай жұмысын,
онң көлемін және құнын белгілеуді білдіреді.
Кассадағы ақша ... ... ... бар ... белгілеу жолымен және
қатаң есеп берумен бланктерді, сақтандыру куәлігін ... ... ... ... жеке ... бар ақшаны түгендеу актісімен»
ресімдейді. Кассаны түгендеу ШЖС-нің ... ... ... ... ... ... ережесіне сәйкес жүзеге асырылады.
Кассаны түгендеу, қатаң есеп берумен құжаттар және бланкілерді түгендеу
әдетте бас ... мен ... ... ... ... ... қолда бар ақша қайта ... ... ... ... ... ... Түгендеу басталғанша оларға сүргі алынады, яғни
мөрленеді. Кассир түгендеу сәтінде ... есеп ... ... ... және
кассалық кітапша бойынша ақша қаражатының қалдығын шығаруы керек. Кассирден
барлық кіріс және ... ... есеп ... ... және «кассада
кірістелінбеген, есептен шығарылмаған сома ... жоқ» ... ... ... қайта есептелінбегеннен кейін кассадағы ақша қаражатын түгендеу ... ... ... ... ... бойынша бухгалтерлік есеп
деректерімен салыстырылады. Актіге анықталған жолсыздықтар туралы кассирдің
түсініктемесі және түгендеу ... ... ары ... ... туралы субъект
басшысының қарары жазылады. Түгендеу барысында мыналарды тексеру аса қажет:
кассирмен толық материалдық жауапкершілік туралы келісімшарт бекітілді ... ... сай ... ба, сейф ... дубликаты қайда
сақталады.
Банктегі шот, несие бойынша, салық бойынша ... есеп ... ... ... ... ... мердігерлермен және
басқадай несие берушілермен ... ... ... түгенделеді,
мұнда қалдықтардың нақтылығы белгіленіп, бұл шотқа жататын соманы мұқият
тексереді. Берешектің ... ... ... оның ... ... өткізіп алған кінәліні анықтайды. Барлық дебиторлармен және
кредиторлармен кәсіпорын ... ... ... ... ... және ... комиссиясын ұсыну керек.
Баланстан берешектің есептен шығаруын тексеріп, 3 ... ... ... мүмкіндігін бақылауды жүзеге асыру аса қажет.
Егер есеп айырысуларды түгендеу дебиторлық және ... ... ... және ... және қысқарту, айыппұл төлеуге, тұрақсыздық
төлеміне және күмәнді қарыз бойынша резерв ... ... жол ... ... мерзімін нақтылау мақсатында жүргізіледі.
Тексеруге жататындар:
• есеп беруші тұлғалармен есеп ... – ҚР ... ... ... өкілдік шығындардың орнын толтыру нормасына, субъектінің кассалық
операцияларды жүргізу ережесіне сәйкес шаруашылық, өкілдік ... ... ... ақшалай қаражатты беру негіздемесінің
дұрыстығын тексереді. Ақшалай қаражатты беру және шағын кәсіпорындарға
24 ... ... ... ... және есеп ... ... ... кредиттерді алу және өтеу бойынша банкпен есеп айырысу – тексеру
барысында ағымдық, корреспонденттік ... ... ... мен ... қосымша ақтау құжаттарына ... банк ... ... ... ... есептелу мерзіміне және пайыз
төлеміне сәйкес тексеріледі;
• сатып ... және ... ... ... ... есеп айырысу – субъект таңдаған есептік саясатқа сәйкес
тексереді. ... есте ... ... ... қою ... 3 жылды құрайды,
талап қою мерзімі келісімшарт негізінде қарызды ... ... ... қою ... ... ... ... субъект
басшысының шешімі бойынша резерв есебінен ... ... ... құрылмағаннан болса, онда шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... ... ... субъектінің қызметкереге берешегі – ... және ... ... үшін ... ... тексереді;
• Есептеудің дұрыстығ, мөлшерлеме көлемі және салық төлеу мерзімдері –
жинақтаушы ... қоры үшін ... ... ... есеп ... ... ... Алдағы кезең шығндары – құжат бойынша шотта көрініс табатын ... ... ... ... сома белгіленеді;
• Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу – ... ... бір ... және ... жоқ ... ... түгендеуде құнды қағаздарға жұмсалған шығынд растайтын
құжаттар, ... ... ... құнды қағаз балансында ескерілген
құнның нақтылығы, уақыттылығы және құнды ... ... ... табыстардың
бухгалтерлік есепте толық көрініс табуы тексеріледі.
Материалдық емес активтерді түгендеуде олардың ... ... әрі ... ... ... оны ... ... растайтын құжаттардың
(патент, лицензия, тауарлық таңба т.б.) құжаттардың қолда бар ... емес ... ... ... қолда бар болуы
және уақтылы жасалынуы, олардың бастапқы құны, амортизациялық аударымның
анықталуы мен есептелуі және ... да аса ... ... ... ... түзету
Түгендеумен қатар қаржылық есеп беруді жасау үшін ... ... алу ... ... ... ... ... сәйкес барлық
мүлік түрлері мен міндеттемелерге баға беруде субъект қолданатын бағалау
тәртібінің шындыққа жанасымдылығын ... ... ... ... ... үшін ... есеп ... жасау өткен кезеңдегі қаржылық
есеп беруде кеткен барлық ... ... ... есеп ... ... кезіндегі барлық қателерді елеулі және елеусіз
қателер деп бөлуге болады. Егер қате пайдаланушының экономикалық шешіміне
әсерін ... онда ол ... қате деп ... ... немесе кезеңдегі залал, елеулі қателер және есептік саясаттағы
өзгерістер» бухгалтерлік есеп ... ... ... ... - ... ... қатенің есептік кезеңде ... бұл ... ... оны түзету күніне қарамастан өткен кезеңдегі қаржылық есеп беру
шындыққа жанасымды деп есептелінбейді.
«Таза табыс немесе ... ... ... ... және ... саясаттағы
өзгерістер» МСФО негізгі қателерге анықтау жүргізіледі. «Негізгі қателер –
бұл ағымдағы кезеңде анықталған аса ... ... Оның ... ... ... ... кезеңдегі қаржылық есеп берулер оларды шығару сәтінде
сенімсіз деп саналады. Бір ... ... ... ... ... ... дайындауда кеткен қате ағымдағы кеезңде табылуы мүмкін». Қателер
мыналардың ... ... ... мүмкін:
▪ Математикалық есептеулерде;
▪ Есептік саясатты дұрыс қолданбаудан;
▪ Ақпараттарды, алдауды немесе ынта қоймауды ... ... ... ... таза ... ... есептік кезеңдегі залалды
есептеуде ескеріледі.
«Қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп ебру» бухгалтерлік
есеп стандартына ... және ... ... ... кезеңдегі залал, елеулі
қателер және есептік саясаттағы өзгерістер» МСФО алдағы ... ... ... екі әдісі қарастырылған:
▪ Бөлінбеген табыстың алғашқы сальдосын өзгерту ... есеп ... ... Таза ... ... ... кезеңдегі залалды анықтауда қосу.
1. Ағымдағы есептік кезеңдегі елеулі ... ... |2007 |2006 ... ... ... табыс |193000 |140000 ... ... ... құны |160000 |112000 ... ... табыс |33000 |28000 ... ... ... |9900 |8400 ... табыс |23100 |19600 |
2. ... ... ... ... ... ... елеулі
қателерге түзету жүргіземіз:
| |2007 |2006 ... ... ... – |47500 |29000 ... ... | | ... ... ... |18900 | ... ... салығын | | ... ... | | ... | | ... | | ... саналған бөлінбеген табыс |28600 |29000 ... ... |23100 |19600 ... ... ... – |51700 |48600 ... ... | | ... ... есеп ... ... есеп берудің мақсаты пайдаланушыларды есептік ... ... мен ... ... ... ... әрі ... және
сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады.
Қаржылық ақпаратты пайдаланушылар екі топқа бөлінеді:
• Ішкі;
• Сыртқы.
Сыртқы пайдаланушылар екі категорияға бөлінеді:
... ... ... ... ... ... Қазіргі және болуы ықтимал инвесторлар;
• Қазіргі және болуы ықтимал кредиторлар.
❖ Субъект қызметіне жанама қаржылық мүддесі бар:
... ... ... ... ... ... Басқа топтар (аудиторлар, кеңесшілер, тұтынушылар топтары)
3.1.Қаржылық есеп беруді ... ... ... есеп ... мен ... ... тұжырымдамалық негізге» сәйкес қаржылық есеп
беруді пайдаланушылар қатарына мыналар қосылады:
➢ Берілген инвестиияларға байланысты тәуекеклді ... ... ... ... ... тұру ... сату ... шешім қабылдауға
жне субъектінің дивидент төлеуге қабілетін бағалауға көмектесетін
ақпарат керек болады;
➢ Тиесілі кредиттер мен ... бола ма, олар ... ... ме ... ... қарыз берушілер;
➢ Тиесілі сома бола ма, төлене ме деп анықтауға ... ... ... ... мн басқа сауда кредиторлары;
➢ Сатып алушылар. Олар субъекттің үздіксіз қызметі туралы, әсіресе
олардың субъектіге ұзақ ... ... ... ... ... ... Олар субъект қызметінің тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету қабілетін бағалау мүмкіндігін беретін ақпаратқа мүдделік ... ... бөлу ... ... ... ... мемлекеттік органдар.
Сонымен қатар оларға субъектінің іс-әрекетін реттеу, ... ... ... үшін жне ... ... пен басқадай статистикалық
мәліметтерді анықтауға негіз есебіндегі ақпарат қажет;
... ... ... жергілікті экономикаға көптеген
тәсілдермен елеулі үлес қосады, бұған халықтың еңбекпен қамтылуы мен
жергілікті жабдықтаушыларды ... да ... ... есеп ... ... игілігін молайтуда жеткен жетістіктері мен даму
бағыттары туралы ақпаратпен қамтамасыз етіп, көмектесе алады.
Қаржылық есеп беруді дайындау мен ... үшін ұйым ... ... оның ... мен ... жағдайдағы өзгерістер жайлы ақпаратқа
сүйене отырып, жауапкершілік көтереді.
Қаржылық есеп беру кәсіпорынның ... ... ... ... дұрыс қалыптастыруға, болашақ ақша қаражатының ағынын бағалауға,
кәсіпорынның міндеттемесі мен ресурстарын бағалауға және ... ... ... қажет ақпараттармен қамтамасыз етуге өз септігін
тигізеді.
Кәсіпорынның қаржылық есеп ... ... ... ... ... пайдалануы жеткілікті болғаны абзал. ... ... ... ... ... меншік капиталы мен басқа инвестииясы ... ... ... ... ... барлық пайдаланушылардың мүддесіне ортақ әрі сай келетін ақпарат
болып саналады. Жалпы алғанда, ... ... ... ... ... берудің мәліметтері |Пайдалылығы ... ... ... ... алу ... ... және|
|(активтер құрылымы) |болашақта болатын ақша қаражаты ... ... ... ... ... ... |
|(кәсіпорынның қарызы мен |бағалау және болашақта алынатын ... мен ... ... ара ... қаражатын мүдделі тараптардың арасына |
|қатынасы) ... ... ... ... |
| ... ... ... бағалау |
|Өтімділік пен төлем |Өз ... ... ... кәсіпорынның |
|қабілеттілігінің ... және ... ... қарыздарын төлеу |
|коэффициенті ... ... ... пен ... ... ... пайдалану ... ... ... ... ... өзгеруі |Қаржылық, инвестициялық, оперативтік |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... келешекте ақша |
| ... ... ... есеп беру ... ... ... ондағы шаруашылықтың бір ғана
операциясы әртүрлі фактімен көрініс табады, әрбір есеп беру ... ... ал оны сол ... басқаша күйінде ШЖС пайдаланады.
Қаржылық есеп пайдаланушылар үшін айқын, түсінікті болуы және ... ... ашуы ... ... ... ... түсініктеме хаттамасында
баптардың жіктемесі мен ақша қаражаттары туралы қосымша мәліметтер ... ... ... ... есеп ... заңды тұлғалардың атауы, тұрған жерін, есеп беру
кезеңі мен күні көрсетілуі ... ... ... қызмет түрі, заңды
нысаны, өлшем бірлігі келтірілуі ... есеп беру ... ... ... ... Есеп
беру ҚР-ның валютасында жасалады, өлшем бірлігі – мың теңге. Жылдқ есеп
берудің есептік кезеңі болып ... ... жыл ... ал ... ... үшін – заңд тұлға ретінде статусын алған ... ... ... 31-ші ... ... ... Меншік иесінің есеп берудің
басқа да кезеңдігін белгілеуге құқығы бар.
3.2. Стандарттар және қаржылық есеп ... ... ... әлемдегі қаржылық есеп берулерде ... ... ... ... қол ... үшін 1973 жылы Қаржылық есеп
берудің халықаралық стандартары комитеттері (ҚЕХСК) ... ... ... ... ... ... ... Ирландия және
АҚШ-тың ксіби бухгалтерлері арасындағы келісім ... ... ... бері ... ксіби бухгалтерлерлік үйымдар Бухгалтерлердің
Халықаралық Федерациясы мүшелерң ҚЕХСК-ның мүшелері болдыү
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ұстану үшңн 41 ҚЕХС жете зерттеп, жасап, жариялады жне ... ... ... – егер ... ... қол ... ... беруді ұсыну:
• Міндеттер, оларды шешу үшін қаржылық ақпарат талап етіледі;
• Ақпараттық жүйе құру приниптері;
• Осы ақпараттың салалық ... ... есеп беру ... ... ... ... ҚЕХС ... жасалған бухгалтерлік есептің
стандарттары қолданыста жүр.
3.3.Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... есеп берудің мақсаттары – пайдаланушыларға қаржылық
жағдай, субъектінің қызмет нәтижелері мен ... ... ... ... мен қаржылық жағдайындағы өзгерістер
жайлы ақпарат ұсыну болып табылады. ... ... есеп ... ... ... үшін ... қажетті барлық
ақпаратты өзіне ... ... ... есеп ... ... бейнелейді.
Алайда, қаржылық есеп беруде сонымен келесі көрсетілгендерге пайдалы
ақпарат ... ... ... ... ... шешімдерді қабылдауға;
- субъектінің алдағы ақшалай түсімін бағалауға;
- субъектінің ресурстары мен міндеттемелерін қарауындағы ресурстармен
байланысты бағалауға;
- басшы органдардың жұмысын бағалауға.
Экономикалық ... ... үшін ... субъектінің ақшалай
қаражатты генерациялайтын қабілеті, генерациялау мерзімі мен алынған
қорытындыларға сенімділік туралы ... ... үшін ... ... қаржылық жағдайын, іс-әрекетін және
өзгерістерін ... ... ... ... ... ол ... ... ресурстар, оның қаржылық
құрылымы, өтімділігі, төлем ... мен ... ... ... ... ... әсер етеді.
Өтімділік, төлем қабілеттілігі – қаржылық міндеттемелерді осы кезеңде
өтегеннен кейінгі жақын ... ... ... бар болуы.
Субъект қызметінің көрсеткіштері, оның ... ... ... ... ... ықтимал өзгерістерді бағалау үшін
керек.
Ақшалай қаражаттың қозғалысы туралы ақпарат субъектінің ақшалай ... ... ... ... ... есептер өзара байланысты, өйткені олар шаруашылық өмірдің бірдей
фактілерін бейнелейді.
Түсініктеме жазбада пайдаланушыларға қаржылық есеп ... ... ... болады.
• Бухгалтерлік және қаржылық есеп берудің негізгі принциптері
«Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру туралы» заңда бухгалтерлік есеп
пен қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... да мүдделі тұлғаларды шаруашылық
қызмет жайлы толы жне сенімді ақпаратпен қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... асыруда ҚР заңдарын
сақтауын бақылау үшін мемлекеттік органдарға қажетті ... ... ... ... үшін ... есеп беру негізгі принциптерге
және саналық сипаттамаларға сәйкес жасалады.
Кезеңдік ... есеп беру ... ... ... ақпаратты
топтастырудың негізгі құралы болып табылады.
3.4. Қаржылық есеп берудің элементтері
ҚР-ғы ... ... ... сай мынадай принциптер
қабылданған:
➢ Есептеулер. Табыс алынған, ал шығындар ... ... ... ... ... мен оқиғалар бухгалтерлік ... және ... ... қаржылық есебіне кіреді. Осы
принципі бойынша құрылған, қаржылық есеп беру өткен операциялар мен
басқадай оқиғалар туралы ақпаратпен қамтамасыз ... ол ... ... ... төленген кезде емес, экономикалық шешім
қабылдау кезінде пайдаланушылар үшін өте мағызды.
➢ Үздіксіз ... ... ... іс-қызметін белгісіз уақыт кезеңі
бойы жалғастырады және оның жақын болашақта таратылатын ниеті жоқ
немесе ... жоқ, ... ол ... ауқымынелеулі түрде
қысқартпақ емес деп шамаланады.
Элементтер – қаржылық ... ... ... баптар тобы. Қаржылық есеп
берудің ... жеті ... ... ... капитал,
кірістері, шығыстар, пайда, шығындар) белгілейді. Олар ұсынылатын қаржылық
есеп беруді пайдаланушыларға пайдалы ақпарат ... ... ... ... ... есеп беру ... және басқа да оқиғанық
нәтижесін сыныпқа ... ... ... сәйкес көрсетіледі.
Экономикалық мазмұны қаржылық есеп берудің элементтері болып табылады:
Актив – бұл ... ... бар ... құқығы мен жеке мүліктік және
мүліктік емес ... ... ... жүзеге асатын экономикалық олжа
ретінде көрсетіледі.Ол өткен мәміленің немесе басқа оқиғаның нәтижесі ... ... ол ... ... ... боуына соқтырмайды. Актив
өнімді (жұмысты, қызметті) өндіру үшін, сондай-ақ өндірісті басқару ... ... үшін ... Болашақ экономикалық олжа ретінде
жүзеге асатын активтер ... және ... ... сатылуы немесе
басқа активтерге ... ... ... өтеу ... ... иелері арасында бөлінуі мүмкін.
Активтердің физикалық нысаны да бар болуы мүмкін ... ... т.б.) және ... нысаны болмауы да мүмкін (лицензия, ноу-хоу,
гудвилл т.б.) сондай-ақ активтер дебиторлық ... ... ... келуі
мүмкін.
ШЖС активтерге меншік құқығы болуы да болмауы да мүмкін, бірақ ... ... өз ... ... да, олардың сақталуын қаматмасыз
етеді және оларды пайдаланудан алатын олжаны бақылай алады. Жаңа активтерді
жасау мен оларға ... ... ... ... ... ... ... уақыт кеңістігінде әр уақытта бір-бірімен тура келе бермейді. Бұл
жағдайда шығын тек болашақ ... ... үшін ... көрсетеді,
бірақ бұл активтердің түпкілікті өз арналымдарына арналғанын көрсетпейді.
Міндеттемелер – бұл өткен мәміленің нәтижесі, ол ... ... ... ... ... белгілі бір қимылының
кредитор пайдасына жасалатындығын көрсетеді: қарызды төлеу немесе одан бас
тарту, ал ... ... өз ... ... ... ... бар. Міндеттеменің осы шақтағы және болашақтағы түрі ... ... ... алу ... міндеттеменің пайда болуына
әкелмейді. Міндеттеме тек актив алынған кезде немесе субъект келісімшартқа
отырған ... ... ... Міндеттеме оны төлеу жолымен өтеледі, немесе
басқа активті ... ... ... ... ... міндеттмеден
кредитордың өзі бас тартқан кезде ол ... ... ... капиталы – бұл субъектінің міндеттемесі шегерілген ... ... ол ... классқа бөлінеді: жарғылық капиталы, қосымша
төленген капиталы,резервтік капиталы және бөлінбеген пайда. Қаржылық ... ... үшін ... ... шаруашылық қызметін талдаған
кезде қажет. Егер де баланс пассивінің құрылымында меншік капиталының үлес
салмағы көп ... онда ол ... ... ... тұрақтылығын
көрсетеді.
Қаржылық нәтижесі – бұл есепті жылдағы кәсіпорынның қаржылық ... ... ... пен табыстың айырмасы). Қаржылық нәтижені өлщеу
элементі табыс пен шығыс болып табылады.
Табыс – бұл ... ... ... ... не ... ... ... негізгі және негізгі емес ... ... ... қызмететн алынған табыстардың қатарына: өнімді, жұмысты, қызметті
сатқаннан алынған ... ... ... ... ... ... табыстары жатады.
Шығыстар – бұл есептік кезеңде активтердің азаюы, не ... және ... ... ... ... ... көрсетумен
байланысты шығындар, негізгі және негізгі емес қызметтен ... ... ... ... ... ... Шығыстар әдетте, шығыс нысанын
қабылдайды немесе активтердің пайдалануын ... Зиян ... ... көрсетеді. Зиян өз табиғаты бойынша, шығыстан ... және ол жеке ... ... ... есеп ... ... тану – бұл ... балансқа енгізу
процесі немесе қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп берудің
бабы, ал ол элементтерге берілген анықтамаларына сәйкес ... және ... ... қанағаттандырады:
- кез келген болашақтағы олжаны осы баптарда көрініс табу ықтималдығы
бар, оның ... де ... ... де мүмкін;
- баптың құны бар, ол үлкен дәлдікпен өлшенуі мүмкін.
Қаржылық есеп берудің элементтерін бағалау. Бағалаудың көмегімен олардың
құны ... ... ... ... олар ... және ... есеп
беруге тіркеледі. Бағалаудың келесі түрлері бар:
• Бастапқы құны – ... ... ... ... белгіленген
және олардың алынған бағасы бойынша көрініс табады, ... ... ... бойынша көрініс табады, түрлі жағдайлардың
салдарынан ... ... ... өтелуі үшін төлем жасалады.
• Ағымдық құны – активтер есеп ... ... ... ... ... егер де осы ... ... ұқсас актив алынса, онда
ол сол сомада төленеді, міндеттемелер есеп ... ... ... ... ... тап осы ... өтелуі талап
етіледі.
• Сату құны – активтер өзінің сатылған құны ... ... ... ... ... өтелген сомасы бойынша ... ... ... ... білдіеді және олардың өтелуін
талап етіледі.
• Дисконтталған құн – активтер келешекте келіп түсетін ... ... ... ... ... құны ... табады, ол субъекттің әдеттегі қызметінің барысында
солайша топтап көрсетіледі.
• Баланстық құны – ... пен ... ... есеп беоілген
күніндегі бағасы бойынша көрініс табады.
Субъект қаржылық есеп ... ... ... активтер мен міндеттемелерді
бағалау үшін ... ... ... ... және сонымен қоса басқа да
бағалау әдістерін пайдаланады.
Енді біз ... есеп ... ... тәртібі мен мазмұнын және соған
тіркеме ретінде берілетін түсініктеме ... ... ... ... үлгісі болып бухгалтерлік баланс саналады. Оны
жасауға дейін есеп ... ... ... ... ... пен айналым аналитикалық есеп мәліметтерімен салыстырылады. Жылдың
басындағы және аяғындағы баланстардың деректерін ... үшін ... ... баланс баптарының номенклатурасы жыл аяғындағы
бекітілген баланс номенклатурасымен, бөлім топтамаларымен, әрбір баптарымен
сай ... ... ... 2 БЕС мен есеп беруді ... ... ... анықталған ақпараттардан тұруы тиіс.
Баланс бас кітапта көрсетілген шоттардың қалдығы негізінде жасалады. Ол
міндеттеме, меншік капиталы, активтер ... ... ... Активтер
мен міндеттемелер өз кезегінде ұзақ және ағымдағы кезеңдерге жіктеледі.
Ағымдағы активтер мен ... ... ... ... ... Баланстың кейбір баптары басқа баптарға ... ... ... ... ... ... ағымдағы активтер мен міндеттемелерді анықтау ... ... ... ... есеп беру үшін маңызы зор, сондай-ақ
пайдаланатындар үшін де ол өте ... және ... сол ... ... ... ұзақ және ағымдағы активтер, меншік капиталы, ұзақ және ... ... ... ... ... Жыл ... ... бойынша түгендеудің көмегімен баланстың барлық баптары расталуы
тиіс.
Баланс мәліметтері бойынша кәсіпорынның қаржылық жағдайы талданады.
3.5. ... ... ... есеп беру нысаны табыс пен шығыс
шоттарын ашып, оларға шолу жасайды.
Қаржылық-шаруашылық қызметі ... есеп беру ... ... ... ... ... сатудан түскен табыс; ҚҚС, акциздер және басқа
міндетті төлемдер мен салықтар шегертілген түрінде көрсетіледі, қайтарылған
таувар құнын, бағадан және ... ... ... өнімнің, жұмыстың, қызметтің сатылған өзіндік құнына кәсіпорынның нақты
шығындары, яғни жұмысты, қызметті ... ... ... ... ... ... өнімді, жұмысты, қызметті сатқаннан түскен табыстан өнімнің
нақты өзіндік құнын алып тастағанан соң ... ... ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің өндірістік өзіндік ... ... ... және ... ... ... төлеу бойынша
шығыс;
- негізгі қызметтен түскен табыс – ... ... пен ... ... ... емес ... ... табыс – кәсіпорнның негізігі қызметімен
баланысты емес ... ... ... ... ... дейінгі әдеттегі қызметінен алынған табысы – ... ... емес ... ... ... ... табыс салығы бойынша шығыс – 11 БЕС салынған, соның ережесіне сәйкес
есептік кезең үшін ... ... ... ... шығысы;
- төтенше жағдайынан алынған табысы;
- таза табыс.
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп беру.
Есеп беру 4 БЕС талаптары ... ... ... ... ... және ... жөніндегі қызметін жүзеге асыру нәтижесінде
алынған ақшалай қаражат ағыны ... ... ... ... ... таза ... қаражаты, ақшалай қаражаттың және олардың
эквиваленттерінің таза ... ... ... және ... ... пен оның эквиваленттері көрсетіледі.
4 БЕС стандартына сай субъекттер жасаған «Ақша ... ... есеп ... ... ... ... жағдайындағы өзгерісті бағалауға
мүмкіндік береді, бұл ... ... ... ... ... және қаржы жөніндегі қызметі тұрғыдан алғанда қаражаттардың
түсуі мен жұмсалуы ... ... ... ... ... қозғалысы туралы есеп субъекттің есепті жылдың ... ... ... беріледі.
Ақша қаражаттарының қозғалысы операциондық, қаржылық, инвестициялық
қызметі тұрғысынан алған мағлұматтардың мазмұнын ашу үшін керек, ... ... ... ... ... және ... түрлерін ықпалын бағалауға
мүмкіндік береді.
Инвестициялық қызметтен түсетін ақша ... ... ... ... тура әдіс пайдаланылуы мүмкін, бұл әдіс жағдайында ақшалай
түсім қаражаттары мен ... ... ... ашып көрсетіледі, не
жанама әдіс пайдаланылуы ... бұл әдіс ... ... түсім
қаражаттары мен төлемдерінің негізгі түрлері ашылып көрсетіледі.
Операциондық қызмететегі ақша қозғалысын ... үшін ... және ... пайдаланылады.
Тікелей әдісте ақша қозғалыстарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... алынған материалдардың барлық төлем
түрлерін, несие үшін пайыздық төлемдерін, ... ... ... қызметет тікелей әдісті пайдаланған кезде ақша қаражаттарының
түсуі мен шығуының нәтижесі; өнімді, жұмысты, қызметті сатқаннан ... ... ... ... ... ... тұрады.
Жанама әдістер – бұл әдісте таза ... ... зиян ... ... мен ... ... операцияларына, өткен жылдармен
салыстыра отырып, қаржылық және ... ... ... ... ... мен ... түзету жасалады. Бұл әдісте баланс
мәліметтері мен қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп ... ... ... Бұл ... ... қызметінің
нәтижесі туралы есеп берудің әрбір баптарына түзету енгізуді көздемейді.
Тек қана таза ... ... ... ... ... ... есептік
кезеңнің қкөрсеткіштеріне түзетулер енгізіледі.
|Таза табысты түзететін операциялар |Түзетуді жүргізудің тәртібі ... емес ... мен ... амортизация сомасы таза |
|негізгі құралдар бойыншаесептелген |табыс сомасына қосылады, өйткені ол |
|амортизациясы ... ... ... |
| ... ... активтердің сомасының |Егер ағымдағы активтер өсетін ... ... ... ... ... ақша ... |
|қорлар, болашақ кезеңнің шығыстары, |азаяды, ал егерде ... ... ... да ... ... ... ақша ... ... онда |
| ... ... ... да ... міндеттемелердің сомасының |Ағымдағы міндеттемелердің сомасы |
|өзгерістері, кредиторлық қарыздар, |өссе, ақша ағынының сомасы да өседі,|
|салық төлемдері, ... да ... ... ... ... онда ... ... да ... онда ... |
| ... шығысы да көрсетеді ... және ... ... ... ... – ұзақ ... саиып алу,сату және берілген несиені өтеу және алу.
Инвестициялық қызметке мыналар жатады:
- Негізгі құралдарды, материалдық емес активтерді және басқа да ... ... ... қаржылық инвестицияны сатудан, басқа
кәсіпорындардан алынған қарыз қаражаттары және басқа да түсімдер;
- Негізгі құралдарды, материалдық емес ... және ... да ... ... ... ... жұмсалған ақша қаражаттырының
шығысы;
- Қаржылық инвестицияларды алу, басқа кәсіпорындарға қарыз ақша беру,
басқа да ... ... ... баланстың ұзақ мерзімді активтерінің
құрамына кіреді. Оған ... ... әсер ... операциялар да
кіреді. Инвестициялық қызмет қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы
есеп беруінде көрініс табады, онда ол акцияларды ... ... ... шығыс ретінде көрінеді, сондай-ақ негізгі құралдарды және басқа ... ... ... ... ... ... капиталы мен қарыз ... ... ... ... ... болып табылады:
Оған мыналар жатады:
• Шығарылған акциядан түскен ақша қаражаттары және басқа да ... ... ... банктік және банктік емес несиелер,
басқа да түсімдер;
• Алынған банктік және банктік емес ... ... ... ... өз акционерлерінен акциясын сатып алу үшін жұмсалған
қаражаттар, дивиденттер және басқа да жұмсалған қаражаттар.
Кәсіпорын қаржылық, инвестициялық және ақшасыз ... ... ... ... ... емес активтерді және негізгі құралдарды ұзақ
мерзімді несиенің есебінен алу, кредиторлық қарызды кредиторға акцияны және
басқа да ... ... беру ... ... ... кәсіпорынның акцияларын
сатып алынған тауарларға және дайын өнімге айырбастау жолымен алу жне т.б.
Ақша ... ... ... есеп беру үшін ... ... ... онда келесі ақпараттар келтіріледі:
- Өткен және есептік ... ... оның ... баптары
салыстырылады және олардың әрқайсысы бойынша ауытқуы анықталады;
- Өткен және есептік жылдағы қаржылық-шаруышылық қызметінің нәтижесі
туралы есеп ... оның ... ... мен шығыстары, есептік
кезеңнің соңындағы таратылмаған табысы салыстырылады;
Мәліметтерді салыстырудың нәтижесінде қандайда қызмет ... ... ... анықтауға болады. Осы әзірленген кестелердің мәліметтеріне
шолу жасап, есеп беруге түзетулер енгізу ... ... есеп ... ... түсініктеме жазба.
Түсініктеме жазба – кәсіпорында жасалған негізгі аналитикалық құжат. Онда,
бірінші кезекте, бизнес жоспарының барлық ... ... ... ... ... жайына қысқаша баға беріледі және есептік
кезеңде кәсіпорынның жұмысына оң және ... әсер ... ... да ... ... ... есеп ... бір бөлігі ретінде келесі негізгі
мәселелерді ашуы керек:
1. Есеп ... ... ... есеп ... ... негізгі
ережелері:
- Материалдық емес активтер мен негізгі құралдар – ... мен ... ... ... ... саясаты – қаржылық инвестицияның баланстық
құнын анықтау және қайта бағалаған ұзақ мерзімді ... ... ... қайта бағалаудан алынған табысын
шығару, инвестицияны сатқаннан алынатын табысқа ... ... ... ... ... ТМҚ - қорларды есепке алудың әдісі және ... ... ... ... аяқталмаған өндірісті және дайын өнімді
бағалаудың ... ... ... және ... ... дебиторлармен,
еншілес, тәуелді, бірлесіп бақыланатын серіктестіктермен ... ... ...... ... ... шыққан еңбеккерлердің
еңбекақысы;
- Меншік капиталы – жарғылық және резервтік капиталын қалыптастыру;
- Табыс және шығыс;
2. Түсініктеме жазба баланс бойынша ұзақ және ... ... ... ұзақ және ағымдағы міндеттемелерді ашып көрсетеді:
- Ұзақ ... ... ... ... Ағымдағы активтердің бөлігіне қатысты;
- Меншік капитылының бөлігіне қатысты;
- Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беру ... ... ... мыналар қамтылуы керек:
- кәсіпорынның барлық қызмет түрінен алынатын табыстың төмендеуіне
әсер ететін факторлар, сатылған өнімнің өзіндік құнына әсер ... ... ... алынатын табыстар мен шығыстар;
- есепті кезеңде орын алған және қаржылық шаруашылық қызметіне мәнді
әсер ... ... ... ... ... баяндау керек.
4. Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп беру бойынша жазылған түсініктеме
жазбада мыналар баяндалуы ... ... ... түсетін ақша қаражаттарының қозғалысын ашу
үшін кәсіпорын қандай әдісті пайдаланады;
- түсетін ақша қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... ашыла ма, әсіресе кәсіпорынның өз ақша
қаражаттарынан клиеттердің ақша ... асып ... ... ақша ... ... бойынша шектеулер және т.б.
5. Түсініктеме жазбада кәсіпорынның ... ... мен ... жағдайына
баға берілуі керек.
Бухгалтерлік есеп беру нақты бір ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін көрсетеді.
Бухгалтерлік есеп берудің нысаны ақпараттылығымен және қисындылығымен өзара
байланысқан, ал бұл ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты қамтамасыз етеді және
қаржылық талдау үшін толыққанды ... ... ... есеп ... өз ... ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
әдісі қаржылық есеп беруге берілген ақпараттың көлеміне және мақсатына
тәуелді ... ... Егер де ... ... ШЖС даму ... ... туралы ақпараттардың көрнекті әрі жай ғана алу болса, онда талдаушы
экспресс-талдаумен ғана шектеледі. Егер де ... ... ШЖС ... ... ... болса, онда қаржылық-шаруашылық қызметінің ... ... ... ... ... қаржылық есеп беруді жасау
Есептік кезең біткен соң ШЖС қаржылық есеп ... ... ШЖС ... ... және онан ... жерлерде тұратын еншілес немесе тәуелді
серіктестіктері бар ... ... ... есеп ... ... есеп беруді жасайды, яғни бірнеше заңды тұлғаның есеп беруін
біріктіреді.
Заңды тұлға егер де ... ... ... ... ... ... салған
салымдарынан басым көпшілігін иеленсе және қабылданатын шешімдердің басым
бөлігін анықтау ... ие ... онда олар ... ... ... ... егер де ... заңды тұлғаның бар болғаны 20% дауыс беретін
акциясына ие ... ... ... деңгейде қатысушылық үлесі бар ... ... ... ... Негізгі және еншілес заңды тұлғалардың консолиданған есеп беруі.
Заңды тұлға басқа кәсіпорынның акциясын ... алу ... өз ... ... ... егер де сол ... ... акциясы 50%-тен астам
болса, онда инвестицияланған объектіге бақылау ... ... ... ... ... ... онда ол ... негізгі заңды тұлға
болып танылады, ал бақылайтын кәсіпорынды еншілес кәсіпорын деп атайды.
Негізгі кәсіпорында және барлық ... ... ... ... заңды
тұлғалар тобын құрайды және олардың мәліметі бойынша консолидалынған есеп
беруін жасайды.
Қаржылық есеп ... ... ... ... бөлігін емес, тұтас
бөлігін білуге мүддеі ... ... ... ... ... ... ... талапты күшейтеді.
Консолиданған есеп берудің құрамына: консолиданған бухгалтерлік балансы,
консолиданған қаржылық-шаруашылық қызметінің ... ... есеп ... ақша ... ... ... есеп ... және
түсініктеме жазбасы кіреді.
13 БЕС сәйкес «Консолидалынған есеп беру және ... ... ... ... заңды тұлға жергілікті және шетелдегі еншілес
заңды тұлғалардың ... ... есеп ... ... ... ... егер де ... серіктестік жақын арада сатуға
арналса және оларды бақылау уақытша сипатқа ие болса немесе олар ... ұзақ ... ... ... әрекет етіп тұрса, онда бұл аталған
жағдайларда жүрген серіктістіктердің мәліметі консолиданлынған есеп ... ... өз ... ... кәсіпорын да болуы мүмкін, онда
ондай кәсіпорындар консолидалынған қаржылық есеп беруі мүмкін, егер де ... ... ... ... ... тұлға және оның еншілес заңды тұлғасы қаржылық есеп беруді
келесі ... ... Есеп ... ... ... ... міндеттемелер, меншік капиталы, табысы, ... ... ... жолы мен бабы бойынша қосылады;
- Кейбір баптар бойынша қайталауға жол берілмейді.
Бірнеше заңды тұлғалардың есеп беруінен бір ғана қаржылық есеп ... ... ішкі ... ... ... ... ... және т.б. мәліметтердің
негізінде тиісті түзетулер жасалынады.
Түзету жазбалары консолидалынған қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... және ол ... кәсіпорынның
бухгалтерлік есебінде көрсетілмейді.
Толық есеп беру жасау ... ... ... ... ... бөлек көрсетіледі. Баланста әрбір еншілес серіктестіктердің және
негізгі заңды тұлғаның үлесі бойынша меншік капиталы ... ... ... ... ... ... ... үлесінен оған енген еншілес
серіктестіктердің үлесі көп немесе аз болуы ... ... ... және оның ... заңды тұлғалары консолидацияға
кіретіндері қаржылық есеп ... ... ... ол үшін ... ... ... аналитикалық операцияларын және қаржылық шаруашылық
қызметінің оқиғаларын дайындайды.
Егер де ... есеп ... әр ... ... болса, ал оның айырмасы үш
ай құраса, онда олардың ... ... ... Егер ... пайдаланатын есеп саясаты әрқилы болса, есеп беруді
консолидауға ... есеп ... ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі консолидалынған есеп беруге
олардың сатып алынған күнінен бастап енгізіледі. Егер де сатып алу ... бойы ... ... онда сатып алынған заңды ... ... ... ... есептік кезеңде сатып алынғанға дейін және
сатыпалынғаннан кейін болып, екіге жарып көрсетілуі мүмкін.
4.2. Негізгі және тәуелді ... ... ... есеп ... ... ... қаржылық есеп берулерінде тәуелді ... ... ... ... есеп ... «Тәуелді
шаруашылық серіктестіктерінің инвестициясының есебі» деген БЕС сәйкс есепке
алынуы ... Бұл ... ... ... әдісін пайдланады. Тәуелді заңды
тұлға бұл инвестордың біршама ықпалында ... ... және ол ... ... ... заңды тұлға емес болып табылады.
ҚРның заңдарына сәйкес егер ... ... ... оның ... ... акциясының
20-50% дейін иелік етсе, онда ол тәуелді шаруашылық ... ... ... ... серіктестігінің инвестициясы қаржылық есеп
беру консолидациясына үлестік қатысу әдісі бойынша есепке алынады, иек мына
жағдайларды қоспағанда:
- ... ... ... сату ... ... ... ... серіктестігі қатаң шектелген ұзақ мерзімді
жағдайда әрекеи ететін ... де ... ... ... серіктестігінің еншілес тұлғасының да
акциясына бірдей ... ... онда ол ... тұлғаға қатыстысын БЕС сай
консолидациялайды, ал қалған бөлігін, яғни тәуелді заңды тұлғаның ... ... ... ... да, ... заңды тұлғаның да қаржылық есеп беру күні сәйкес
келеді. Егер де негізгі ... мен ... ... ... есеп ... ... ... онда тәуелді тұлға негізгі кәсіпорынның жасаған күні
бойынша жасайды. Дегенмен де, ... күні ... ... онда ... ... ... ... түзетулер жасалынады.
Негізгі және тәуелді заңды тұлғалар қаржылық есеп беруде біртұтас есептік
саясатын пайдаланса, аналитикалық операцияларын және ... ... ... ... де ... ... есеп ... өзгешеліктер болса, онда
тәуелді заңды тұлғалардың қаржылық есеп ... ... ... Егер де ... енгізу мүмкін болмаса, онда орын алған факт
түсініктеме жазбада көрініс ... ... ... ... ... ... ... есепте көрсетудің
ерекшеліктері.
Өзінің қатысу үлесін есепеу үшін бірлескен қызметін жүзеге асыратын ШЖС
«Бірлескен қызметі бойынша үлестік ... ... ... ... ... БЕС басшылыққа ала отырып ұйымдық құқықтық нысанына тәуелсіз, ... ... ... шығысы мен табысы, міндеттемесі, активтері
қатысушылардың қаржылық есеп беруінде көрініс табады.
Бірлескен қызмет жалпы шаруашылық мақсатына жету үшін екі және одан да ... ... ... ... кезіндегі қызмет болып табылады.
Бірлескен қызмет бойынша ... ... есеп ... ... есеп беруінде танылуы тиіс:
- Бірлесіп бақыланатын өндірісте: активтер ... ... өз ... ... ... ... активтері: активтердің сипатына сәйкес жіктелініп,
бірлесіп бақыланатын активтер әрқайсысының үлесі бойынша анықталады;
Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғаның қатысушылары өзінің ... ... ... ... консолидация үшін арналаған екі бірдей ... бір ... ... ... өзінің қатысу үлесін көрсету керек.
Бірлесіп бақыланатын ... ... ... ... ... ... сату мақсатында
алынса, қатаң ұзақ мерзімді шектеулер жағдайында әрекет ететін болса, онда
бұндай жағдайларда пропорционалды консолидация әдісі ... ... ... ... есеп ... мына жағдайларды
ашып беруі тиіс:
- Үлестік қатысушымен байланысты міндететменің жалпы ... және ... ... жоқ міндеттемелер;
- Бірлескен қызметінің мақсаты бойынша оның басым бөлігіне сипаттма беру
және олардың тізімін келтіру керек;
- ... ... ... ... ... ұзақ ... ... міндеттемелердің, табыстардың және шығыстардың
жиынтық сомасы.
4.4. Байланысқан тараптар туралы ақпараттарды ашу.
Есептік кезеңде кез келген ... ... ... ... ашу керек,
өйткені қаржылық есеп беруде көрсетілген сандар ... ... ... аша ... ... ... ішінен ең маңыздысы зерттеледі,
әсіресе бір заңды тұлғаның екінші бір нарық субъектісімен болған қатынасы,
яғни ШЖС ... ... ... әсер ... ... алынады. Егерде екі
субъекттің арасында айрықша қатынастар қалыптасса, онда олар «байланысқан
тараптар» деп ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін негізгі факторлар, ішкі және сыртқы болып ... ... осы ... ... қызметіне қатысты шешімдерді
қабылдауға және басқаруға, ... ... ... басшылардың
іскерлік атағын және жіктемесін жатқызуға болады. Көптеген заңды тұлғаларға
инвестиция көбінесе қосымша қаржылық ... көзі ғана ... ... ... бағалы қағазын ала отырып, инвестор оның басқару
қызметімен байланысты құқын және мүлкін қожалық етуші болып табылады.
Байланысқан тараптардың ... ... ... ... бағаны
белгілеу үшін әртүрлі әдістер қолданылуы мүмкін:
- Бақыланбайтын бағаларды салыстыру әдісі ... ... ... ... ... ешқандай байланыста емес,
ондағы салыстырылынатын тауарларға сүйене отырып баға белгіленеді;
- Қайта ... ... ... бұл әдіс тауарларды басқа тәуелсіз жаққа
сатқанға ... ... ... ... екіншісіне аударған
жағдайда пайдаланылады;
- Қосымша шығындар ... ... ... ... ... қосылады.
Қайта сату бағасын анықтау үшін орташа рентабельділік деңгейін пайдаланады,
ал ол ұқсас өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... береді.
Кей жағдайда байланысты тараптардың ... ... ... ... деңгейінде баға белгілеу басшылыққа алынуы мүмкін немесе
жалпа баға беруден бас ... ... ... | ... ... |
| | | |
| | | |
| |Ия | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| |Ия | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| |Ия | |
| | | |
| | | |
| | | |
| |Ия | ... капиталында | ... ... ... және |
|субъктілердің 20% астам | ... ... ... ... ... немесе | | ... осы ... | | ... ... ... 20% | | ... ете ме? | | ... ... салынған | ... ... ... ... 20% астам дауыс | ... ... ... ... ... | | ... ме? | | |
| | | ... ... ... | ... ... ... ... басшы | | ... ... ... | ... бар ма? | | ... субъектілермен | | ... ... ... | ... басқару құқығы |
|келісімшарт жасалған ба? | |бар ... ... |
| | | |
| |
| |
| ... ... ... ... және жеке тұлғалардың шаруашылық
серіктестіктің жарғылық қорына қосқан үлестері бойынша қарыздардың сомасы
туралы ақпарат жинақталады. 5020 шоты тек қана ... ... ... ол ... ... арналған жалған капиталдарды тіркейді. Демек сол
капиталдарға иелік құқы бар екендігін білдіреді.
|№ ... ... ... ... |
| ... | |
| | ... |кредит |
|1 |2 |4 |5 ... ... беру ... |001 |2410 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | ... |Жалға мерзімі өткен соң жалға |2410 |001 |
| ... ... ... жалға | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... қор ... | ... ... ... тіркелген|5020 |5010 |
| | | | |
| ... емес ... | | |
| ... қорға жарна ретінде |2710-2740 |5020 ... ... | | |
| | | | |
| | | | ... ... қаражаттарды ... |5020 |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | ... қаласы бюджетінің 2005-2007 жылдардағы көрсеткіштерінің серпіні
1-кесте
млн.теңге
|Атауы |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл |
| ... ... беру ... ... КІРІСТЕР ... ... ... |
| ... түсімдер ... ... ... |
| ... емес ... ... |833,0 ... |
| Негізгі капиталды сатудан түскен ... ... ... ... | | | |
| ... трансферттердің түсуі |39 154,8 |69 658,3 |116 987,9 |
|ІІ. ШЫҒЫНДАР ... ... ... |
| ... ... мемлекеттік |833,8 ... ... ... | | | |
| ... |92,5 |136,5 |141,3 |
| ... тәртіп, қауіпсіздік, |2 381,2 |3 770,6 |4 146,2 |
|құқықтық, сот,қылмыс - | | | ... ... | | | |
| ... беру ... ... ... |
| Денсаулық сақтау ... ... ... |
| ... ... және әлеуметтік |2 923,4 |2 618,6 ... ... | | | |
| ... шаруашылық |32 291,5 |45 620,8 |66 996,9 |
| Мәдениет, спорт, туризм және ... ... ... ... ... | | | |
| ... кешен және жер |6 177,9 |14 067,4 |14 786,9 |
|қойнауын | | | ... | | | |
| ... су, ... ... ... |167,9 |231,5 |349,3 ... қорғалатын | | | ... ... ... ... және | | | ... | | | ... ... жер ... | | | |
| ... ... қала ... |511,3 |849,5 |861,0 ... | | | |
| ... және коммуникация |9735,1 ... ... |
| ... |120,9 |167,1 |951,3 |
| ... ... ... |295,3 |167,9 |52,7 |
| ... |4331,1 ... ... ... ... ... ... |-1 259,9 |
|ІV.ТАЗА БЮДЖЕТТІК НЕСИЕЛЕНДІРУ |-310,3 | | |
| ... ... |50,0 | | |
| ... несиелерді өтеу |360,0 | | ... ... ... ... ... |1 689,1 |4 0417,4 |
|БОЙЫНША САЛЬДО | | | ... ... ... АЛУ |1669,3 ... ... ... ... ... САТУДАН |0,3 | | ... ... | | | ... ... ... ... |815,8 |-5 277,4 |
|VІІ. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫН ... |-815,8 ... ... ... | | | ... ... ... ... ... |
|ҚАРЫЗДЫ ӨТЕУ ... ... ... ... ... ... ... |2 738,0 |-3 527,2 ... ... ... ... бюджет ... |764,8 | ... ... | | | ... ... аяғындағы бюджет |764,9 ... | ... ... | | | ... емес ... бабы ... есеп ... жасалған
корреспонденциясы:
|Қатар |Шаруашылық |Сомасы, ... ... ... ... ... | |
| ... | | |
| | | ... ... |
| 1 | 2 |3 |4 |5 |
| 1 ... емес |170000 ... |2730, 6210 |
| |активтер ... |30000 ... | |
| ... құнына |211000 | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| 2 ... ... |33760 ... |3130 |
| ... бойынша | | | |
| ... ҚҚС | | | |
| ... (16%) | | | |
| 3 ... ... ... |211000 |6210 |5410 |
| ... есептен |170000 |5410 |7410 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... ... ... алынған бағалы қағаздар бойынша
есептелінген пайыздарды, берілген қарыздарды алған келесі шоттар
корреспонденциясы жасалады:
|Қатар |Шаруашылық ... ... ... ... ... ... | | |
| ... | | |
| | | ... ... |
| 1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... |120000 |1250 |6120 |
| ... ... | | | |
| ... алынған| | | |
| ... ... үшін | | | |
| ... ұзақ ... | | |
| ... үшін төленетін | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... ... |20000 |4420 |6120 |
| ... ... | | | |
| ... осы ... | | | |
| ... ... | | | |
|3 ... құнынан төмен |40000 |1130 |6120 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | | |
| ... сомасына | | | |
|4 ... ... |180000 |6120 |5410 |
| ... ... сомасы,| | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| 5 ... ... |30000 |2740 |2730 |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| |- ... емес | | | |
| ... өз | | | |
| ... ... | | | |
| ... оны | | | |
| ... ... | | | |
| ... тозу | | | |
| ... | | | |
| |- ... |270000 |7410 |2730 |
| ... емес | | | |
| ... қалдық | | | |
| ... | | | |
| 6 ... емес |270000 |5410 |7410 |
| ... сатуға | | | |
| ... ... | | | |
| ... жыл аяғында | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... бойынша шыққан шығыстары жөнінде жасалатын шоттар
корреспонденциясы:
|Қатар |Шаруашылық ... ... ... ... ... ... | | |
| ... | | |
| | | ... ... |
| 1 |2 |3 |4 |5 |
| 1 ... ... |300000 |7410 |2210 |
| ... ... | | | |
| |- бас | | | |
| ... | | | |
| |- ... |500000 |7410 |2210 |
| ... | | | |
| |- ... бақыланатын |100000 |7410 |2210 |
| ... ... | | | |
| |- ... да ... |100000 |7410 |2310 |
| 2 ... ... |100000 |7410 |1150 |
| ... | | | |
| |- ... | | | |
| |- ... |200000 |7410 |1130 |
| |- ... да ... |400000 |7410 |1110 |
| ... | | | |
| 3 ... ... ... |5410 |7410 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... шығындарды | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... ... ... ... (зияндар)
|Қатар |Шаруашылық ... ... ... корреспонденциясы |
|№ |операцияларының | | |
| ... | | |
| | | ... ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 1 |Бас ... тәуелді |150000 |2200 |7600 |
| ... | | | |
| ... таза | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... есептейді | | | |
| 2 |Бас ... ... |90000 |7600 |2200 |
| ... | | | |
| ... таза | | | |
| ... ... зиян| | | |
| ... ... | | | ... келе ... есеп беру ... ... өткен
кезеңдегі қаржылық шаруашылық қызметін кешенді түрде сипаттайтын ... ... ... ... есеп ... мақсаты өз
пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық ... ... ... ... ... ақпараттарды беру болып табылады. Қаржылық есеп берудің
пайдаланушыларының ... ... ... ... ... ... еңбеккерлер, сондай-ақ ... ... есеп беру ... ... ... және ... ... және ақша қаражаттарының болашақтағы ағындарын
бағалауға, несие беру бойынша шешімдерге және инвестициялық қызметтерді
қабылдауға пайдалы ... ... ... ... негізгі талаптар: кәсіпорын қызметінің нәтижесін
анық және объективті көрсету, барлық көрсеткіштерді ... ... ... ... пен ... есеп ... ... әдістемелік және басқа да ережелерді сақтау болып табылады.
Бұрмаланған есеп бергені үшін ... ... мен бас ... ... ... етіп ... заңдарына сәйкес жауап береді. Қаржылық есеп беруді
жасау түгендеу жұмыстарынан басталады екен. ... – бұл ... ... ... ... ол есеп айырысудың ақша қаражатарының,
аяқталмаған өндірістің, ... ... емес ... ... ... қолда барын тексеруін және оладың есеп мәліметтерімен
салыстыруын көздейді. ... ... ... ... және жұмыс істеу
тәртібіне қарамастан, оны ... ... ... Ол ... ... ... табылады. Тек соның көмегімен шаруашылықта болатын
әрі жасалатын барлық шаруашылық құбылыстар бухгалтерлік есепте ... Ол ... ... ... ... екіге бөлінеді: толық және ішінара.
Сондай-ақ қаржылық есеп беруді тек бір тұлға ғана емес, бірнеше тұлға жасай
алады екен оны ... есеп беру деп ... ... ... келе ... қай кезде болмасын өздерінің есеп
берулерін әділ де шынайы жасауы ол әр ... да ... ... де экономикалық және қаржылық беделін көтереді,
мемлекетіміздегі ... ... ... ... ... ... ескере отырып, қаржылық есеп берудің қағидаларын
сақтай отырып болашақта адал экономист немесе ... ... ... ... есеп беруі менің қолымнан немесе өзімнің үлесімді қосу
арқылы жасалады деген ойдамын!
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан ... ... және ... есеп ... заңы 28 ... 2007ж.
2. «Кәсіорындағы Бухгалтерлік есеп» В.В.Радостовец. В.И.Радостовец
О.Шмидт.
3. «Шаруашылық субъектідегі бухгалтерлік есеп» В.Л.Назарова.
4. «Бухгалтерлік есеп пен ... есеп ... ... «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» ... ... ... ... 23.05.2007ж.
-----------------------
Шешім қабылдауға қатысу мүмкіндігі бар
Жарғылық капиталында инвестицияларынығ 20-50% құраған
Ашу
Қатынастың сипатымен мазмұны
Әсер ету дәрежесі
Субъектінің қабылдаған шешімдерін ... ... ... ... 50%инвестициясын құраған
Есептік кезеңдегі операциялары
Заңды және жеке тұлғалардың жасаған келісімшарты

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есепке алу туралы қазақстан республикасының заңы. 1995 жылғы 26 - желтоқсаннан, қосымшалары мен өзгертулері27 бет
Банк және банктен тыс мекемелердің есебі31 бет
Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп заңнамасы8 бет
Қызметкерлермен есеп айырысу есебінің аудиті6 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
Автокөлік салалары бойынша қаржылық есеп және оны талдаудың теориялық негіздері50 бет
Аралық қаржылық есептілік22 бет
Аудиторлық есеп беру түсінігі21 бет
Аудиторлық қызмет ұғымының мәнi19 бет
Аудиттің мәні27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь