Лизингтің даму тарихы және лизинг ұғымының экономикалық мазмұны

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

I Тарау. Лизингтің даму тарихы және лизинг ұғымының экономикалық мазмұны
1.1 Лизингтің даму тарихы және лизингтің Қазақстанда қалыптасуы
1.2 Лизингтің классификациясы
1.3 Лизингтің экономикалық мәні және оның тиімділігін бағалау

II Тарау Қазақстан Республикасындағы лизингтік бизнестің даму жолдары және келешегі
2.1 Лизингтік бизнестер және оның ерекшеліктері
2.2 Қазақстан экономикасында лизингтің алатын орны
2.3 Қазақстан Республикасындағы лизингтік бизнестің келешегі

Қорытынды

Қолданылған оқулықтар
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі
Қазақстан экономикасьның барлық салаларында нарықтық қатынастарға негізделіп жүргізілген реформалар тұрақты экономикалык дамуды қамтамасыз етуге бағытталғандықтан, қазіргі уақытта ҚР-ның экономикасының алдындағы маңыздылығы өте жоғары міндеттердің бірі - соңғы жылдары өз уақытында жасалынған құрылымдық реформалардың және тиімді жүргізілген экономикалық реттеудің арқасында қол жеткізілген макроэкономикалық көрсеткіштерге тұрақтылық және жаңа сапалык сипат беру.
Белгіленген реформаларды және Қазақстан экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз ету бағдарламалары тиімді экономиканы дамыту, прогрессивті технологияны енгізу, бәсекеге қабілетті өнімдер шығаруды алға қойып отыр. Ал бұл мәселелердің шешімі көп жағдайда экономиканың нақты секторына келетін инвестицияларға байланысты.
Сондықтан әр-түрлі меншіктегі кәсіпорындардың материалды-техникалық базасын жаңарту және негізгі өндіріс қорларын уақытында модернизациялау үшін жаңа түрдегі қаржы құралдарын іздеу және енгізу қажет. Қазіргі кезде өндіріс салаларына үлкен көлемде қаржы тартудың әлемдік тәжірибеде негізгі құралдарының бірі және инвестицияның ерекше түрі – бұл дүние жүзінде кеңінен қолданылып жүрген лизинг болып табылады.
Лизинг жалға беру қатынастарының өзіндік үлгідегі формасы ретінде кәсіпкерлік құрылым қызметіндегі перспективті қаржылық құрал. Қазақстандық кәсіпорындар үшін әлемдік нарыққа бәсекелестік қабілеттілігі жоғары өнімдерді шығаруға өту кезіндегі көптеген мәселелерді осы лизинг арқылы шешуге болады. Әсіресе ел экономикасының жоғары деңгейде болуының маңыздылығы мен өзектілігі мемлекетіміздің Бүкіл Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру және таяудағы он жылда Қазақстанды әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына шығару міндетімен тікелей байланысты. Дипломдық жұмыстың тақырыбы ретінде осы объектіні (лизинг) алуымын да сондықтан.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты лизинг – нарықтық экономика жағдайындағы инвестицияның лизингті нышанының дамуына бағытталған ғылыми-тәжірибелік сипаттаманы талдау болып табылады..
Дипломдық жұмыстың жалпы мақсатымен сәйкес келесідей міндеттерді шешу қарастырылады:
-Лизинг ұғымының экономикалық мазмұнынын зерттеу және теориялық тұрғыдан негіздеу арқылы, оның өзіне тән барлық ерекшеліктерін ескере отырып, «лизинг және лизингтік қатынастар» түсініктерінің тұжырымын көрсету;
-әлемдік тәжірибедегі лизинг жүйесі мен лизингтік қатынастардың қалыптасуы мен даму ерекшеліктерін жете талдау арқылы, олардың тиімді жақтарын қазақстандық тәжірибеде қолдану мүмкіндіктерін анықтау;
-Қазақстан Республикасындағы лизингті операциялардың механизмдері мен құрылымдарын зерттеу негізіндегі лизинг дамуының ерекшеліктерін көрсету;
-Қазақстан Республикасындағы лизингті нарықтың инфрақұрылымының қалыптасу үрдісін оқып-үйрену;
- - лизингтік қатынастарды ұйымдастырудың әртүрлі нысандарының
экономикалық артықшылықтары мен іске асырылу ерекшеліктерін жан-жақты зердеу;
- инвестициялаудың бір нысаны ретіндегі лизингтің артықшылықтарын салыстырмалы түрде көрсету арқылы, лизингтік қатынастардың экономикалық тиімділігін бағалау;
- лизингтік төлемдер сомасын есептеудің қолданыста жүрген әдістемелік негіздеріне талдау жүргізу;
Қолданылған оқулықтар:

1. Смагулов А. Лизинг. Учебное пособие. Алматы: Балауса, 1996. 176 с.
2. Сагадиев К.А., Смагулов А.С., Мырзахметов А.И. Лизинг в Казахстане: теория и практика. Алматы: Агроуниверситет, 2000. – 202 с.
3. Калдияров Д. Лизинг – как эффективный метод кредитования малых предприятий. - А.: Каржы-каражат, 1999. №12.
4. Смагулов А.С. Лизинги и рейтинг. Практикум: Учебное пособие / Под общей редакцией академика К.А. Сагадиева). Алматы: Агроунивеситет, 2000. -169 с.
5. Смагулов А.С. Лизинговый договор. Серия в помощь фермеру и предпринимателю // Алматы: Агроуниверситет, 2000. – 29 с.
6. Ошакбаев Р. Как приобрести технику в лизинг? – Алматы: Агроинформ, 2002. №1. –с.3.
7. Кабдуллина Ж. Актуальные вопросы финансового лизинга // Предприниматель и право, 2003. №10.
8. Лизинг: экономические, правовые и организационные основы. Учеб. пособие для Вузов / Под ред. проф. А.М. Тавасиева, проф. Н.М. Коршунова. 3-е изд., перераб. и доп. – М.: ЮНИТИ-Дана, 2004. – 320 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
I Тарау. Лизингтің даму тарихы және лизинг ұғымының экономикалық ... ... даму ... және ... Қазақстанда қалыптасуы
1.2 Лизингтің классификациясы
1.3 Лизингтің ... мәні және оның ... ... ... Қазақстан Республикасындағы лизингтік бизнестің даму ... ... ... ... және оның ... Қазақстан экономикасында лизингтің алатын орны
2.3 Қазақстан Республикасындағы лизингтік бизнестің келешегі
Қорытынды
Қолданылған оқулықтар
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі
Қазақстан экономикасьның барлық ... ... ... ... реформалар тұрақты экономикалык дамуды қамтамасыз
етуге бағытталғандықтан, қазіргі уақытта ҚР-ның экономикасының алдындағы
маңыздылығы өте ... ... бірі - ... ... өз ... құрылымдық реформалардың және тиімді жүргізілген экономикалық
реттеудің арқасында қол ... ... ... және жаңа ... ... беру.
Белгіленген реформаларды және Қазақстан экономикасының тұрақтылығын
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... енгізу, бәсекеге қабілетті өнімдер шығаруды алға ... ... бұл ... ... көп ... ... нақты секторына
келетін инвестицияларға байланысты.
Сондықтан әр-түрлі меншіктегі кәсіпорындардың ... ... және ... өндіріс қорларын уақытында модернизациялау
үшін жаңа түрдегі қаржы құралдарын іздеу және енгізу қажет. ... ... ... ... көлемде қаржы тартудың әлемдік тәжірибеде негізгі
құралдарының бірі және ... ... түрі – бұл ... ... ... ... ... болып табылады.
Лизинг жалға беру қатынастарының өзіндік үлгідегі формасы ретінде
кәсіпкерлік құрылым қызметіндегі ... ... ... ... үшін әлемдік нарыққа бәсекелестік ... ... ... өту ... ... мәселелерді осы лизинг арқылы
шешуге болады. Әсіресе ел ... ... ... ... мен ... мемлекетіміздің Бүкіл Дүниежүзілік ... кіру және ... он ... ... ... ... барынша
қабілетті 50 елдің қатарына шығару міндетімен тікелей байланысты. Дипломдық
жұмыстың тақырыбы ... осы ... ... ... да ... ... мақсаты мен міндеттері.
Дипломдық жұмыстың негізгі ... ...... ... инвестицияның лизингті нышанының дамуына бағытталған ғылыми-
тәжірибелік сипаттаманы талдау болып табылады..
Дипломдық жұмыстың жалпы мақсатымен сәйкес ... ... ... ... экономикалық мазмұнынын зерттеу және теориялық тұрғыдан
негіздеу арқылы, оның өзіне тән ... ... ... ... және лизингтік қатынастар» түсініктерінің тұжырымын көрсету;
-әлемдік тәжірибедегі лизинг жүйесі мен ... ... мен даму ... жете ... ... ... жақтарын қазақстандық тәжірибеде қолдану мүмкіндіктерін анықтау;
-Қазақстан Республикасындағы лизингті ... ... ... ... ... лизинг дамуының ерекшеліктерін көрсету;
-Қазақстан Республикасындағы лизингті нарықтың ... ... ... - ... қатынастарды ұйымдастырудың әртүрлі нысандарының
экономикалық ... мен іске ... ... ... ... бір ... ретіндегі лизингтің артықшылықтарын
салыстырмалы түрде ... ... ... ... экономикалық
тиімділігін бағалау;
- лизингтік төлемдер сомасын есептеудің ... ... ... ... жүргізу;
- Қазақстандағы лизингті одан әрі дамыту және лизингтік қатынастарды
басқару ... ... ... ... пәні ... ҚР-дағы лизингтің дамуы: жағдайы, беталысы және
болашағы қарастырылады.
Зерттеу объектісі ретінде шаруашылық құрылымдары мен нақтылы ... ... ... ... ... және ақпараттық негізі ... және ... ... ... байланысты ғылыми
еңбектері мен монографиялық жұмыстары, ... ... ... реттеу туралы заңнамалық актілсрі мен нормативтік құжаттары, ҚР-
ның статистика жөніндегі Агенттігінің анықтамалық ... мен КР ... ... және бүгінгі күнгі лизинггік қатынастардың ... ... ... жергілікті және жакын шетелдердегі баспасөз
басылымдарындағы мақалалар және т.б. пайдаланылды.
Дипломның құрылымы мен көлемі. ... ... ... үш ... пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жалпы жұмыс ____
беттік компьютерлік терім.
I Лизингтің Даму Тарихы Және Лизинг Ұғымының Экономикалық ... ... даму ... және ... ... ... экономикалық құбылыс ретінде және ... ... ... көптен бері экономист ғалымдар мен мамандардың назарында
жүр. Лизингтің негізін, формасын, ... және ... ... оның ... ... арттырудағы маңыздылығы. Бұл
мәселелерді анықтау әсіресе лизингтік операцияларды жүргізу кезеңдерінде
лизингтің ... мен ... ... пайдалану үшін қажет.
Ағылшын термині «jeasing», «jessor» және ... ... ... көп ... ... ... деп ... күнге дейін «Лизинг» термининің қазақ тілінде нақты баламасы жоқ. Соған
байланысты оның кез-келген анықтамасы қате деп саналмайды және осы ... ... ... ... ... ... емес. Кең түрде лизинг
деп сатып алу негізінде уақытша пайдалануға ... ... ... барлық кешенін түсінуге болады.
Сонымен лизинг дегеніміз – бұл ... ... ... ... ұзақ ... ... алу кезінде пайда
болатын қаржы-экономикалық және құқықтық қатынастар. Яғни бір заңды немесе
жеке тұлға ... ... ... ... ... ... бір ... компания) қажетті құрал-жабдықты ... және оны ... ... жасайды. Лизинг өнеркәсіптік компаниялардың жай сатып
алу кезінде сөзсіз ... ... ... бір жолы ... ... ... алуына мүмкіндік береді. Лизинг банктің дәстүрлі
несиелендіруіне балама болып табылады.
Өмірдегі пайда болатын көп ... ... ... де ... ... тарихы бар. Тарих көрсеткендей лизингтік операциялар ежелден белгілі.
Бірақ бұл мәселеде әлі күнге дейін ... ... ... жоқ. Бір ... ... ... лизинг - шумер халқының экономикалық
қатынастарынан бастау алатын қаржыландырудың ең көне түрі ... ... ... да шет ел ғалымдарының жұмыстарында ерте ғасыр ... ... ... ... атты ... ... ... өз меншігіңде ұстағанда емес, оны пайдаланғанда» деп атап
көрсетеді. Яғни, лизингтің басты ... ... ... табу үшін ... ... тек өз ... болу міндетті емес, оны пайдалану құқығына
ие ... да ... ... ... ... бұдан басқа да өркениеттерде (ерте
грек, египет, рим) ... ... ... ... ... мәліметтерге қарамастан кейбір ғалымдар лизинг жаңа ... оның шығу ... ... басталады деп көрсетеді. Бұл тұжырымдарын
1877ж. «Белл» атты Американ телефон компаниясының өз ... ... ... ... 60 ... қаржы лизингісінің концепциясы әлемнің көптеген
индустриалды дамыған елдерінде кеңінен дами ... және осы ... ... ... ... ... жүре бастады. Бірақ 70-ші
жылдардың басына дейін халықаралық лизингтік қатынастар әлі де болса жақсы
даму қарқынында болмады. Оның ... ... ... ... ... ... заң, ... кеден және ақша қатынастарының бір
жүйеде болмауы. Тек, 70-ші жылдардың ортасынан бастап «Юнидура» ұйымы ... шеше ... ... ... қатынастар халықаралық сипат
ала бастады. Оған қабылданған ... ... ... ... өзінің септігін тигізді. Осы Конвенцияның арқасында лизингтік
қатынастар дүние жүзінде бір қалыпқа келіп ... ... ... лизингтің даму барысы көптеген елдерде жоғарғы ... ... отыз ... ... ... қызығушылық және оны пайдалану
барысы үлкен деңгейге көтеріліп, дүние жүзінде ... ... ... ... ... ... 30-35% қаржыландырады.
Лизингтің кең түрде даму нәтижесі және оған деген қызығушылық 90-шы
жылдардың басында лизингтің ... да ... әсер ... Алғашқы
уақытта лизингтік істер банк жүйесінен басталды. Көпшілік банктер өзіне
жаңа салада ... ... ... ... Банктердің лизингтік істермен
айналысуына байланысты мемлекеттік құжаттар да дайындала басталды..
Лизинг бойынша ... ... 1997 ... ... ... ... туралы үкіметтің шешімдері мен қаулыларының қаржы ... жаңа түрі ... жиі ... ... ... көп қиындық әкелді және бұл саланың қарқынды дамуына тежеу
жасап отырды.
Осы да басқа да қиындықтарға қарамастан лизингтік ... ... ... ... танытты. Қазіргі уақытта Қазақстанда лизинг
берушілердің келесі түрлері қалыптасқан:
1. лизингтік жұмыспен айналысатын коммерциялық ... және ... ... ... ... ... ... үлкен көлемде
тұрақты лизингтік қызмет көрсетеді. Олардың қатарына ... ... АҚ ... ... ( АҚ ... ... АҚ «АТФ -Лизинг» ( АҚ
«АТФБанк»), АҚ «БТА-Лизинг» ( АК «Банк ... ... АҚ ... « ... ... ... » ЖШС (Нур Банк), «Таиб Казахский
Банк» ЖАҚ, АҚ « Темир-лизинг» (АҚ «Темир ... ... ЖШС ( ... Центр Кредит»), АҚ Цесна Банк, АҚ Халық- Лизинг» ( АҚ «Халық Банк»);
2. салалық және өндірістік ретінде құрылған ... ... ... ... ... кәсіпорындарды қамтамасыз етеді. Мысалы, ауыл
шаруашылығы, құрылыс, ауыр машина жасау, көлік және т. б. Бұл ... ... АҚ ... ... АҚ ... ... ЖШС (Бұрынғы Агромаш Лизинг);
3. бюджет арқылы толық немесе ... ... ... құрылған жартылай коммерциялық лизингтік компаниялар. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ... ... негізінен шағын
кәсіпкерлікті қолдау үшін ұйымдастырылған лизингтік құрылымдар. Мысалы, АҚ
«Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... компаниялардың құрған лизингтік компаниялары. Бұлардың қызметі:
сауда құрал-жабдықтары, ұйым техникалары, көлік жіне т. б. Мысалы, ... ... ... аз ... ... даму ... төрт кезеңге
бөлуге болады:
1. 1989 - 1992 жж. - лизингтің басталу ... 120 банк және ... ... 1993 - 1994 жж. - ... ... ... ... бизнестің қолдау таппау кезеңі;
3. 1995 - 2000 жж. – инновацияның бір түрі ретінде ... ... 2001 - осы ... ...... ... қолдау және
ынталандыру жүргізу кезеңі, лизинг туралы нормативтік - құқықтық
шешімдер мен ... ... ... ... ... даму барысы оның әлеуетіне
сәйкес болмады. Лизингке деген қаржылық ... ... ... беру ... ... мерзімдігі, лизинг тетігі арқылы ... орта ... ... ... ... ... жеңілдіктердің болмауы лизингтің дамуына үлкен кедергі
болды.
Бұл кемшіліктер мен ... ... ... идеясына үлкен нұқсан
келтірді. Сондықтан 1999-2001жж. Қазақстанда лизингті дамыту бағдарламасы
іске алынды. Бұл ... екі ... ... ... ... ... байланысты заңдарды реттеу ... ... ... уақыт талабына сәйкес болмауы алға қойған мақсаттарды орындауға
жеткізген жоқ. Екінші кезеңде (2000-2001жж.) 5.06.2000ж. 26 баптан ... ... ... ҚР Заңы ... ... ... тұрақты қалыптасуына үлкен түрткі болған осы Заң ... ... ... ... салу ... ... ... кейбір
заңды актілеріне өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң қабылданды.
Оның шеңберінде лизингтік операцияларға салық салу ... ... ... ... бір түрі ... «Инвестициялар
туралы» Заң мен салық кодексінің 138-140 баптарына сәйкес лизинг алушының
корпоративті табыс салығы және ... ... ... ... инвестициялық
салықтық преференциялар алу мүмкіндігі сақталды. Жоғарда айтылған «Қаржылық
лизинг туралы» ҚР Заңына қажетті түзетулер енгізілді.
Осылайша ... ... ... ... нақты жұмыс жасай
бастады. Негізінде лизингтік қызмет рыногы 2000 жылдан бастап Қазақстан
экономикасында ... ... ... ... Лизингтің классификациясы
Лизингті экономикалық құбылыс ретінде терең түсіну және оның отандық
кәсіпкерлікті дамытудағы маңызын жан-жақты талдау лизингтің ... ... ... ... ішінде лизингтің нысандарын және түрлерін
зерттеу және талдау лизингті отандық практикада ... ... ... заңнамалықта лизингтің екі нысаны бар: ішкі және ... ... ... жағдайында лизингі беруші, лизингі ... ... ... жеткізуші) ҚР-ның резиденттері болып саналады. Ішкі ... ... ... жеке және ... ... ... бір мерзімге келісімшарт арқылы
берілетін мүліктерге уақытша бос ақша ... ... ... ... бір түрі ... анықталады. Лизингтік
келісімге қатысушылар ретінде лизингке беруші, лизинг алушы және ... ... ... ... ... жеке ... қызметпен
айналысатын жеке және заңды тұлғалар болып табылады. Лизингілік ... ... ... ... ( ... ... ... беруші
(гарант), делдал, сақтандырушы.
Лизинг беруші - бұл ... және ... ... қаражаттар есебінен
лизингке берілетін мүлікті өз меншігіне сатып алатын және оны лизингтік
келісімшарт негізінде ... ... ... ... ... ... бір мезгілде басқа лизингтік келісімге қатысушы ретінде
көрінуге құқығы жоқ. Нақты ... бұл ... ... ... ... иесі).
Лизинг алушы – лизингтік келісімшарт негізінде кәсіпкерлік мақсат үшін
лизингке берілетін мүлікті қабылдайтын лизингтік келісімге қатысушы ... жеке ... ... ... ... шарт бойынша қабылдап және оны
пайдаланушы тұлға (экономикалық жеке меншік иесі).
Сатушы ... ... – бұл ... ... ... ... өзінің шығарған мүлкін лизинг берушіге сататын және оған ... ... ... лизинг мүлкін тапсырушы жеке немесе заңды тұлға.
Ескертетін жағдай, біздің заңнама бойынша мүлік шығарушы ... ... бола ... ... бұл ... ... сәйкес емес,
сондықтан біздің ойымызша бұл заңнама өзгертілгені дұрыс.
Инвестор (несие ... – бұл ... ... ... ... ... ... беруші тұлға.
Кепілдік беруші (гарант) – бұл лизинг беруші ... ... ... ... беруші тұлға.
Делдал – бұл лизинг берушінің ... ... ... ... ... ... ... онымен сатып алу (жеткізу) шартын
дайындаушы тұлға.
Сақтандырушы – бұл сақтандыру ұйымы, лизинг алушының болашақ ... ... ... ... ... ... лизингті жүргізгенде лизингі беруші немесе ... ... ... ... ... ... лизингі беруші ҚР-ның резиденті болса, яғни лизинг ... ... ... ... онда ... ... келісімшарт
Қазақстан заңдарымен реттеледі.
Ал лизингі беруші ҚР-ның ... ... яғни ... ... ... емес кәсіпкердің меншігінде болса,онда халықаралық лизингтік шарт
сыртқы экономикалық қатынастар заңдарымен
реттеледі.
Қазір дамыған ... ... ... ... ... ... мүлікті пайдалану уақытына және осыған байланысты
амортизация жағдайы бойынша келесілерге айырады:
тұтас құнын төлеу ... ... алу, яғни ... ... ... Бұл ... шарт бойынша белгіленген уақыт мүліктің норматив
бойынша жұмыс істеу мезгілімен сәйкес, яғни осы уақыт ... ... құны ... ... яғни мүліктің толық емес амортизацияланбауы негізінде.
Бұл жағдайда, шартта көрсетілгенген уақыт ... ... ... ... ... аз, ал сол уақыт ішінде лизингтік мүліктің тек ... ғана ... ... ... ... ... айырады: толық
лизинг; жедел (оперативті-сервистік) лизинг; қаржы ... ... ... ... ... ... ... тікелей лизинг;
сублизинг және сатуға көмек көрсету лизингі. ҚР-ның «Қаржы ... ... үш ... ... реттейді: жедел, қаржы және қайтарылма ... ... ... бір түрі).
Жалға ... ... ... ... 2-жабдыққа төлем; 3 - жабдық; 4 -жалгерлік ақы;
5-келісімшарт уақыты біткен соң ... ... 1 – ... ... ... ... ... лизинг – бұл көлік құралдарын, құрылыс
техникасын, ... ... және ... ... ... ... (бір жылға дейін) келісімшарт арқылы жалға беру. ... ... ... ... ... амортизаиялық мерзімінен аз.
Сондықтан жалгерлік төлем көрсетілген уақытта мүліктің толық құнын ... яғни ... ... рет ... ... ... ... пайдаланылғаннан кейін иесіне – ... ... ... ... ... ... лизингтің ерекшелігі болып
табылады.
Бұндай келісімшарттарда жалға берілетін мүлікке әр ... ... ... ... ... жайшылықта сервистік лизинг деп
те аталады. Көрсетілетін қызметтердің құны жалгерлік төлемге немесе жеке
төлемге қосылады.
Жедел лизингтің, ... ... ... ... ... ... ... туғанда жалгер шартты ерте бұзып жалға алған мүлікті иесіне
қайтарып береді. Шартты ерте бұзу ... ескі ... ... оларды жаңасына айырбастауға мүмкіндік береді.
Жедел лизингтің кемшіліктері: ... ... ... қарағанда
жалгерлік төлемнің көптігі; аванс және ... ала ... ... талабы;
келсілген уақытты бұзғаны үшін айып төлеу; мүлік ... ... ... ... ... лизингі (финансовый лизинг) – бұл лизингтің кәдуілгі, ең көп
қолданылатын ... ... орта ... ... ... іске ... ... мүліктің құны толық немесе оның көп бөлігі
өтеледі. Лизингтің осы түрінде жалға ... ... ... ... ... енгізген төлемімен жабылады. Шарт бойынша
жалдық ... күні ... ... ... ... ... төлемді өтеп отыру қажет, мүлікті орналыстыру және оны ... ... ... ... ... өзі жасайды. Көп жағдайда шарт
бойынша жалдық уақыт біткенде ... ... ... ... құны немесе
жеңілдік бағамен өзіне иемденуіне болады.
Қаржы ... ... ... ... ол ... иесінің
тәуекелдігін төмендетеді.Қаржы шарты көп жағдайда ұзақ мерзімді банк
несиесіне ұқсас ... ... ... мүліктің толық құны өтеледі; төлем
ақысы мүліктің құны мен пайдаланушының табысын қоса әр ... ... ... шарт ... бұзылғанда
жалгерді банкрот деп жариялау құқығы және т.б.
Сурет 2 – Қаржы лизингі ... ... ... (1)
Қаржы лизингі объектісіне жылжымайтын мүлік (жер, ғимарат), сонымен
қатар ұзақ мерзімді пайдалануға жататын өндіріс ... ... ... ... ұзақ ... ... екі түрінің құрылу базасы болып
есептеледі – қайтарылма және ... ... ... ... Таза лизинг – мүлікке қызмет ... ... ... ... ... алады, сондықтан мүлікке қызмет көрсету шығындары ... ... ... Таза ... айналысатындар: банктер,
сақтандыру компаниялары және басқа да лизингтік бизнеспен айналысатын қаржы
ұйымдары.
Ескертпе (1): ... ... ... ... мен ... ... ... автор жасаған.
Сурет3 – Қайтарылма лизинг (возвратный лизинг) сызбанұсқасы
Қайтарылма лизинг (возвратный лизинг) - екі келісім-шарттан
тұратын қаржы лизингінің бір түрі. Дайындалушы (иеленуші) мен ... ... адам ... табылатын лизинг нысаны. Оның мәні мынада. Машинаның немесе
жабдықтың иесі оларды ... ... ... бұл ... ... оларды
тікелей бұрынғы иесіне қайта жалға береді.Сатып алушы ретінде көбіне
коммерциялық ... ... ... ... ... ... Осы операцияны жүргізу барысында тек ... ... ... ал оны ... ... орнында қалады, ол сонымен қатар
қосымша қаржыға ие болады. Бұндай операциялар ... ... ... және ... ... ... ... 4 – Тікелей лизинг (прямой лизинг) сызбанұсқасы
Тікелей лизинг (прямой лизинг) – бұл ... ... ... ... ... құралдарды сатып алуға және оған жалға өткізуге
келісім жасайды. Көбіне жалдық(арендалық) келісім тікелей өндіруші фирмамен
лизингтік шарт ... ... Олар ... ірі ... ... ... ... және ВМW концерндері машиналарды
дүние жүзінің көптеген елдеріне ... ... ... көмек көрсету лизингі – мүлік беруші (сатушы) және лизингтік
компания арасында ... ... ... бөлек келісім бойынша мүлікті
сату. Бұл келісімдердің әр түрі бар. ... ... ... ... ... лизингтік компания шешеді. Бірақ кейде лизингтік
компанияның атынан лизингтік ... ... өзі де ... ... 5 – ... лизинг (полный лизинг) сызбанұсқасы
Толық лизинг (полный лизинг) – бұл мәмілеге кіретін қызметтер: жан-жақты
техникалық қызмет көрсету жүйесі, жөндеу, сақтандыру, сонымен қатар
жұмыскерлерді ... ... ... және ... ... беруші
мүлікке иегерлігін сақтай отырып мәміле біткенше мүлік салығын өтеп
отырады. Лизинг беруші лизинг ... ... ... ... ... болғанымен бүкіл шарт уақатында мүліктің дұрыс пайдалануын
қадағалап отырады. Лизингтің бұл түрінің басқалардан ... ... ... ... ... ... де ... қызмет көрсетуінде
(мүмкін мүлікті өдірушінің қатысуыиен).
Үлестік лизинг ( үшінші жақтың қатысуымен) – ... ... ... ... Бұл мәміле үшінші жақтың – инвестордың (банк, ... ... ... ... ... Бұл жағдайда лизингтік
компания алдын ала жасалған ұзақ мерзімді жалға алу ... ... бір ... қарызға алған ақша арқылы өтеп оны өз меншігіне ... ... ... жаңа ... мүлік қойылады, ал жалдың қалған
болашақ ақысы тікелей ... ... ... ... ... ... өтеу ... байланысты лизингтік компанияға жеңілдік
жасалады. Мұндай коммерциялық мәміле өте ... ... ... кен орындары, осы салада қалданылатын машиналар мен құрал-
жабдықтар) пайдалану барысында жасалады.
Сублизинг – бұл ... ... ... түрі, лизингтік мүлікті
пайдалану құқығы үшінші тұлғаға ... шарт ... ... ... ... ... лизинг берушіден лизинг шарты
бойынша алады да оны сублизинг шарты мен лизинг алушыға уақытша пайдалануға
береді. ҚР ... ... Заңы ... лизингтік ақы міндеттемелерін
үшінші тұлғаға ... ... ... ... сублизингке бергенде лизингі
берушінің жазбаша түрде рұқсаты керек.
Халықаралық сублизинг – халықаралық ... бір ... Бұл ... ... ... ... ... ішке және сыртқа өту жағдайы
сублизингтік шартта көрсетілген уақытқа ... ... ... ... ... ... ... жоғары
болады. Қабылданған шарт бойынша үшінші тұлға банкрот болса, онда жалгерлік
ақыны негізгі жалгер алады.
Осы ... ... ... ... ... екі ... ... саналады:жедел және қаржы лизингтерінің.
«Жылбысқы» лизинг(мокрый лизинг) – бұл лизинг түрінде ... ... ... ... ... және ... да ... лизинг беруші (мүлікті жасап шығарушы) өз міндетіне ... ... және ... ... техникалық жөндеу орталығы болмағандықтан
лизингтің бұл түрімен айналыспайды.
Мәміленің көлемі бойынша шаруашылық тәжірибесінде лизинг шағын, орта
және ірі ... ... ... лизинг (400-800 мың. тен.) көп елдерде жақсы ... ... ... ... процесіне кірмейтін мүліктер ... ... ... ... ... ... және
т.б. ҚР-да шағын лизингілік мәмілелер әзірше өзінің қарқынды дамуын ... ... ... ... ... ... ... бірдей болғасын және түсетін пайданың аздығына байланысты
шағын мәмілелермен айналыспайды. Керісінше дамыған елдерде ... ... ... ... ... құрайды. Бұның мәнісі мынада, ... ... ... ... ... және пайда нормасы жоғары
деңгейде.
Орта лизинг 1,0 – 10,0 млн. тен. ... ... ... ... ... ... және т.б. ... бұл түрінде лизингілік
компаниялар лизинг алушыларды көп жағдайда өз банктерінің филиалдары арқылы
таңдап алып ... ... ... мәмілелер ( 10,0 млн. тен. ... ... ... ... ... ... ... жабдықтары және т. б.
Лизингтің бұл түрі ... өз ... ... ... ... үлкен
қаражатты және келісімдердің ұзақ уақытқа созылуына байланысты ... ... ... қазіргі кезде орта лизингтің дамуы басқаларға
қарағанда жоғары болып тұр.
1.3 ... ... мәні және оның ... ... экономикалық табиғаты мен мазмұны – бұл лизинг ... ... ... ... дер ... және тиімді
түрде қамтамасыз етуге бағытталған жалға ... ... ... ... ... ... ... және инвестициялық
қызметтердің бір түрі және лизингке беруші мен ... ... ... ... ... ... ... басты факторларынан құралады: еңбек
және капиталдан. Бұлардың жиынтығының маңыздылығы: біріншіден, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық проблемаларын шешеді; екіншіден – ұдайы өндірістің дамуына
және ... ... ... ... ... қатысады. Лизингі алушы
(кәсіпорын) әлеуметтік-экономикалық статустың екі жақтылық сипатын ... ... және ... ... Осы жағынан алғанда лизингі алушы
тек қана өзінің өндірісінің ... ғана ... ... сонымен қатар
өндірістің қорлануына, соның нәтижесінде ғылыми-техникалық үдерістің
дамуына да ықпал ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... қатынастардың негізін лизингілік төлемдер құрайды.
Лизингілік төлемдер иелік, пайдалану, сату және ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні лизингтік мәмілеге байланысты пайда болатын
мүліктік қатынастардың сипатымен ... ...... ... мәні – лизингі берушінің меншігі, ал ... ... ... ... көлемінде нақты төлем жасау бойынша лизингі мүлкіне ... және ... ... алады. Мүліктің толық иесі болу үшін, лизингі
алушы, сатып алу шарты бойынша оны сатушыдан толық кұнын ... ... ... ... ... ... лизингі берушіге лизингілік
төлем ретінде өтеп отырып, иемдену және мүлікті пайдалану ... ие ... ... төлем құрамына мүліктің шартта көрсетілген толық немесе
ішінара өтемақысы,бұған қоса ... ... ... қызмет және
қосымша қызметтерге байланысты ақылар кіреді.
Қорытындысында лизинггілік мәміленің коммерциялық жағы ... ... ... болады. Лизингі берушінің мәміле бойынша ... ... ... ... Бқ+ Өк+ Ққ
бұл жерде
Лб – лизингі беруші;
Бқ – мүліктің баланс бойынша құны – лизинг шартының мәні, тен.;
Өк - ... ... ... ... тен.;
Ққ – қосымша қызмет ақысы, тен.
Лизингі алушының лизинг мәмілесі бойынша шығындары, яғни лизингілік
төлемдер сомасы келесідей ... = Аа + Ак +Кс-а +ҚҚС + Кс + Кқ ... ...... ... – лизинг берушіге осы жылда тиесілі амортизациялық аударымның мөлшері,
тен.;
Ак – кредиттік ресурстарды пайдаланғаны үшін ... ...... ... бойынша мүлікті бергені үшін лизинг берушіге жасалатын
сый-ақы, тен.,
ҚҚС – лизинг берушінің қызметі үшін ... ... ... ... салық
ақысы, тен.,
Кс – кеден салығы, тен.;
Ққ – қосымша қызмет ... ... ... ... ... ... кеткен шығындары
лизинг ақысынан толық өтелмеуі мүмкін, сондықтан өтемақы сомасы шартта
белгіленеді, яғни шарт ... және ... ... ... байланысты. Егер амортизация уақыты шарт уақытынан ... ... құн ... ... ... ... соң ... лизинг
берушінің меншігінде қалады.
Ал комиссиондық сый-ақы бұл нақты ... ... емес ... ... ... көзі ... саналады, әсіресе маңызды –
пайда көздерімен.
Сонымен, лизингілік мәміле лизинг берушіге коммерциялық ... ... ол ... ... ... ... алушы болса, лизингті қолданудан бұрын мәміле бойынша
жасайтын шығындарын лизинг мүлкін ... ... ... ... ... ... ... дайындықтың алдында келешекте туатын
бүкіл сұрақтарға ... ... ... ... ... -жоспар) жасау
қажет.
Лизингтің экономикалық мәні ... ... ... айта кету ... ... ... ... құқық лизинг
берушіден лизинг алушыға өтуі мүмкін. Бұл жағдай іске асу ... ... ... ... алушының лизинг мүлкін сатып алуға құқығы бар
екендігі көрсетілуі керек. Бұл құқықтың заң және ... ... ... оның ... ... қарастырайық.
Лизинг берушіге шарт уақыты ішінде, сонымен ... ... ... ... соң ғана ... ... ... мүліктің иегері бола алады.
Сатып алу шартта немесе екі жақтық жеке келісімде қарастырылған ... ... алу ... ... ... белгіленеді. Төлеп алу бағасы ретінде
мүліктің қалдық құны , яғни нарықтық, осындай немесе ... ... ... ... Қай жағынан қарастырсақ та, ... ... ... алу ... ... .
Қандай да болмасын шаруашылық саласындағы қызметтердің ... ... ... ... ... лизинг сияқты жаңа ... де ... ... бағалау өте маңызды. Экономикалық
тиімділікті бағалауды бастамай ... ... ... ... ... мәнділігін анықтайды. Лизингтік жобаның тиімділігін бағалаудың
2 ... бар: ... ... ... ... ... көрсеткіштердің көмегімен бағалау; екіншіден, қарастырылатын
объектілерді өз-ара салыстырмалы түрде бағалау, саралау және ... ең ... және ... ... ... ... ... көрсеткіштері есептеледі. Бұл кезеңнің мақсаты – ... ... ... ... ... және ... жағдай жасау. Кейбір бөлек жобаларға тек коммерциялық тиімділігі
жөнінде баға беріледі және олар ыңғайлы ... онда ... ... өтуіне
ұсыныс жасалады. Екінші кезең – ... ... ... ... ... ... ... кейін жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... белгіленеді (аймақтық тиімділік, кейбір жеке
кәсіпорындардың және акционелердің жобаға қатысу ... ... ... ... ең ... ... ... есептеледі.Төлем нысандарының келесі түрлері бар: ақшалай, өтемдік,
аралас.
Жалпы ... ... ... құрамына келесілер кіреді:
лизинг мүлкінің толық өтеу сомасы, яғни ... ... ... ... ... ... бойынша амортизациялық аударым;
лизингі берушінің мүлікті сатып алуға алынған несие үшін төленетін ... ... және оған ... пайыз);
лизингі берушіге арналған коммисиондық сыйақы;
лизингі берушінің лизингі мүлкін сатып алғанда төлейтін қосымша ... ... ... ... ... ... ... өлшемдері(критерий) болып саналады:
лизингі алушының лизингілік операцияны қаржыландырғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың басқа балама нұсқаларымен саыстырғанда
лизингтік ... ... ... ... ... ... банк
несиесімен салыстырғанда;
лизинг өтемділігінің уақыты;
көрсеткіштердің кешенді жүйесі.
Лизинг құны тек ... ... ... ... ғана ... ... не соған тең ... ... жай ... және ... ... пайдаланудың тартымдылығына әр-түрлі факторлар әсер
етеді. Не жақсы – лизингпе әлде ... – бұл әр ... ақша ... ... және ... ... байланысты. Қазіргі уақытта
негізгі өндіріс құрал-жабдықтарын ауыстыру шешімінде жабдықтарды ... ... ... ... ... ... ... лизинг уақытында (1-5ж.аралығы) мүлік құнының 10% дейінгі қаражатын
үнемдей алады.
Лизингке ... ... ... ... капитал элементтерін
келісімшартта көрсетілген мерзімге және белгілі бір ... ... ... шын ... ... келісімге тән мерзімділік, қайтарымдылық,
төлемділік қағидаларын іске асырады. Бірақ, басқа жағынан алып ... ... ... ... яғни ... формадағы капиталмен жұмыс
істейді. Бұл жағдай лизингті ... ... ... және
лизингтің халық шарушылығындағы мәнін жоғарлатады.
Лизинг объектісі болып нарықта еркін айналуға тиым ... ... ... ... ... ... және ... болып табылады.
Қаржылық лизинг туралы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бағалы
қағаздар және табиғи ресурстардан ... ... ... ... ... ... ... келісімшарттың негізі болып
саналалады.
Кез-келген лизингтік келісімнің негізі қаржылық, нақты айтқанда несиелік
операция ... ... ... иесі оны ... ... ... ... Ол мүлікті толық құнына сатып алады және лизингке
алушының жарнамалары есебінен ол ... ... ... Осы ... ... ... экономикалық мәні-ол мүлікті уақытша пайдалануға беру
формасындағы лизинг берушінің лизинг алушыға берген несиесі.
Сонымен, лизинг сыртқы ... ... ... ... ... арасында өзгешеліктер бар. Бұл ... ең ... ... көрінеді. Коммерциялық несие кезінде тауарға деген меншік
құқығы бірден беріледі. Тауарға ... ... ... ... ... ... ... кезінде мүлікті пайдалану құқығы оны иелену
құқығынан алшақтандырады, яғни, ... ... ... ... ... ... ... ал оны пайдалану құқығы лизинг алушыға өтеді.
Пайдалану құқығын иелену үшін лизинг алушы лизинг ... ... ... ... ... ... ... мерзімі
аяқталғаннан кейін уақытша пайдалануға берілген объект лизинг берушінің
меншігінде.
Коммерциялық ... ... ... ... және ақша ... ... ... негізінде несие тауар формасында беріледі.
Келісімшарт мерзімі аяқталған соң ... ... ... ... заттай
формада қайтарылады. Лизингтік келісім компенсациялық ... да ... ... ... ... төлемдер жалға алынған құралдардың
көмегімен өндірілген өнімдер ... ... ... ... лизинг банктік несиелеудің альтернативті болып табылатын күрделі
қаржыны қаржыландырудың ерекше формасы.Ол өндірісті компанияларға көп ... ... ... алуға және өндірістік ... ... ... ... ... ... ... – уақытша пайдалануға негізделген мүліктік қатынастар кешені. Бұл
кешеннің құрамына ... беру ... ... ... ... ... алу
туралы келісімшартта кіреді.
Лизинг объектісін сатушылар үшін оның артықшылықтарын ... ... ... көмегімен сату жолдарын ұлғайту мүмкіндіктері;
* лизингті сатушы мен сатып алушы үшін ... ... ... ... тәсілдердің бірі;
* дайын өнімдер запасын азайту жолы және капиталдың айналымын жылдамдату
мүмкіндігі;
* ... ... ... төмен. Себебі, лизинг объектісі келісімге
кепіл болады. Яғни, лизинг беруші лизингке берілген мүлікке меншік құқығын
сақтайды;
* өндіріс салаларына ... ... ... ... отандық бюджет
қаражаттарын тарту;
* көрсеткен қызметтері үшін белгілі бір мөлшерде пайда ... ... ... тағы бір тобы – ... алушылар
болып табылады. Олар үшін тиімділік неғұрлым сезімтал болуы қажет, ондай
болмаған ... ... ... ... ... ... ... мыналарды жатқызуға болады:
* мүлік лизинг берушінің балансында болғандықтан лизинг алушы ... ... ... Лизинг объектісінің жеделдетілген
амортизациясының пайдалануы оған ... ... ... ... ... мүмкіндіктер береді;
* маусымдық және күтпеген өндірістік мәселелерді шешудің жеделдігі;
* келісімді қамтамасыз етудің тиімділігі. ... ... ... ... алынатын болғандықтан несие алғаннан гөрі мүліктерді лизинг бойынша
алу ыңғайлы;
* кіші және орта ... үшін ... ... ... ... жалғыз
әдісі;
* лизинг алушы үшін ... ... және ... ... азаюы. Мұндай тәуекелдіктер мүліктер уақытша пайдалануға
алатын болғандықтан лизинг берушіге өтеді.
II ЛИЗИНГТІК ... ... ... ... ... ... ... уақыт аралығында пайда болған, бірақ
коммерциялык қызметтің ... ... ... ... мен ... әсерінен өте кең таралған қатынастар
қатарына жататындықтан, осы мәселенің ... ... ... ... ... көп ... ... бірі болып
табылады. Лизингтік қатынастардың теориялық негіздері бойынша белгілі-бір
нәтижеге, оның экономикалык мәнін дұрыс ... және ішкі ... мен ... ... ... ... ... экономист В. Хойердің тұжырымдамасы бойынша «лизинг» туралы
түсінік оған деген көзкарастардың әртүрлі ... ... ... ... аша ... жоқ. Бірақ қаржыландырудың ... ... ... қол ... жақсы нәтижелер және лизингтік қатынастардың
артықшылықтары туралы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті.
Дипломдык жұмыста біз «лизингтік қатынастарға көп жақтылық тән» деп
тұжырымдаған ғалымдардың көзқарастары лизингтік қатынастардың экономикалык
мәнін ... ... ... келген деген ойымызды білдіреміз. Лизингтік
қатынастардың көп ... ... ... ... ... ... ... лизингке алушы мен лизингке беруші үшін ... ... ... ... сол ... оны ... болады. Екіншіден, лизингтік қатынастардың қаржылык жағы
лизингке алушы үшін оны ұзақ ... ... ... алуды несиелеу
нысаны, яғни дәстүрлі банктік ... ... ... қарастыруға
мүмкіндіктер бередІ. Үшіншіден, лизингтік қатынастарды қаржыландыруды
ұйымдастыру нысаны ... ... ... үшін оның ... түрі бойынша
тауарлық несиемен ұқсас, себебі, лизинг тауарлық несие сиякты ... ... ... ... ... ... лизингке беруші
мен коммерциялык банк арасында несиелІк қатынастар пайда болатындықтан,
лизингтік қатынастардың мәні дәстүрлі ... ... ... ... ... да, осы ... элементтердің барлығы өз беттерінше жеке
дара ... ... ... олар тек ... қатынастардың күрделі
құрылымын көрсетететін біртұтас жиынтық ретінде ғана іске асырылады.
Сондықтан, ... ... - бұл ... ... ... ... ... дер кезінде және тиімді түрде қамтамасыз етуге
бағытталған жалға беру, несиелік, саудалық қатынастардың жиынтығы болып
табылатын ... және ... ... бір түрі ... ... мен ... ... сонымен бірге лизингке беруші ... ... ... қатынастар».
Лизингтік қатынастардың қалыптасуы мен дамуы олардың сипаттарындағы
сапалық өзгерістерге және лизингтік ... ... ... ... ... даму кезеңдері 6-шы суретте
көрсетілген.
Сурет 6 - Әлемдік нарықтағы лизингтік қатынастардың даму кезеңдері
Әлемнің 59 мемлекеті ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштеріне талдау жүргізу арқылы, ... ... ... ... шамамен барлық аумақтарында дамуда
деген қорытынды жасауға ... ... ... ... ... инвестицияның жалпы көлеміндсгі лизингтің ... ... ... иивестициялаудың болашағы бар бір ... деп ... ... бар. ... осы ... неғұрлым жоғары мөлшері
экономикалық даму деңгейлері жоғары елдерде (АҚШ, Батыс Еуропа елдері)
байқалатындықтан, ... даму ... ... ... ... ... шарт болып табылады деп айтуға болады.
|Жылдар аралығы|Кезеңдер аты |Қысқаша сипаттама ... | | |
| ] ... ... болу ... ... ... құрылды және |
|1989-1992 |кезеңі ... ... ... ... |
| | ... аз ... іске асыра бастады. |
| II-кезең |Баяулау ... ішкі ... ... ... |кезеңі |дағдарыстардың әсерінен ... ... |
| | ... ... ... |
| ... ... |Лизингтік қатынастарды мемлекеттік ... ... ... даму ... ынталандыру дами бастады, сондықтан бұл |
| ... ... ... ... ... деп те |
| | ... ... |
| ... ... ... лизинітік компаниялардың кұрылуымен |
|2000-2006 |лизинг» |байланысты ... ... ... |
| ... |секторда өте тез қалыптасып, дами бастады. |
Кесте 1- Қазақстандағы ... ... ... және ... және ... ... ... деңгейіне
және елдегі лизинтік қатынастардың даму сатысына байланысты жалпы экономика
салаларындағы әртүрлі ... ... ... лизингтік
қатынастарды ұйымдастыру нысандарын анықтау ... ... ... әлемдік лизингтік нарықтың дамуының негізгІ тендеңцияларын ... ... ... ... ... ... үйымдастырудың
төрт негізгі нысаны бөліп қарастырылады. Олар: лизингтік ... ... ... ... қатынастарды банктік құрылымдар
арқылы басқару нысаны, ... ... ... ... ... компаниялар арқылы баскару нысаны, лизингтік қатынастарды
холдингтер құру ... ... ... Сондықтан еліміздегі лизингтік
қатынастар аясындагы болашағы бар нысандардың бірі лизингтік холдингтерді
құру сызбасы болып есептеледі. 2-ші ... ... ... маманданған
бірнеше компаниялардьң бірігуі нәтижесінде лизингтік холдингтерді тиімді
құрудың сызбасы көрсетілген.
Лизингтік холдинг
құру ... ... ... құру ... бекіту, қаржылық ағымдар,
материалдық ағымдар.
Лизингтік қатынастарды ... құру ... ... ... іске ... уақытты үнемдеуге, жиынтық шығындарды азайтуға
және ірі көлемдегі операцияларды жүзеге асыруға мүмкіндіктер береді.
Сондықтан да ... ... ... ... тарту жолымен
холдингтерді ұйымдастыру нысанын дамытудың қажеттілігі өте жоғары.
2.2 Лизингтік қатынастарды басқару: қазақстандық тәжірибе
Қазақстандық лизингтік қызметтер ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты мемлекеттік
лизингтік компания, коммерциялық банктердің еншілес лизингтік компаниялары,
құрылғылардың белгілі-бір түріне ... ... ... ... лизингтік компаниялар болып бөлінеді. Мемлекеттік ... ... ... АҚ ... ... жатқызуға болады.
Себебі, бұл компания республикалық бюджет есебінен қаржыландырылатын ... және ол ... ... ... лизингтік қатынастарды дамыту
бойынша ауыл шаруашылық министрлігінің ... ... ... ... компаиияның Қазақстандағы лизингтік кызметтер нарығындағы үлесі 53,8%
құрап отыр. ҚР-ның нарығында ... ... ... ... ... ... 44,4% коммерциялық банктердің еншілес кұрылымдары кұрап
отыр. Олардыц санының көбеюіне ... ... ... ... ... ... ... түсініктің енгізілуі қолайлы әсер етті. ... күні ... ... ... ... ... ... әмбебап компаниялар болып табылады. Құрылғылардың белгілі-бір
түріне маманданған лизингтік компаниялар халык шаруашылыгының ... ... ... істейді.Еліміздегі салалық лизингтік компаниялар
көбінесе, ауыл шаруашылық техникалары мен ... ... ... Бұны ... ... осы ... нарықтағы
өтімділіктерінің өте жоғары болуымен түсіндіруге болады. Аймақтық ... ... ... ғана ... ... ... Болашақта осы аймақтык лизингтік ... ... бір ... ... ... маңыздылығы бар деп есептеуге
болады.
Елімізде жұмыс істеп жатқан лизинітік ... ... екі ... ... ... жалпы құнының бір шама өскендігін
байқатады. Статистикалык мәліметтерге сүйенсек, 2002 жылы ҚР-да ... ... ... құны шамамен 22 млн. АҚШ долларын құраған.
Яғни, 2004 жылы ... ... ... кұны 2002 жылмен
салыстырганда 91%, ал 2003 жылмен салыстырганда 63% жуық көбейген. ... ... ... ... ... ... болашақта үлкен
жетістіктерге қол жеткізеді деген болжам жасауға болады.
Негізгі қорларға салынған инвестициялар экономиканың үлғаймалы ұдайы
өндірісінің даму болашағын көрсететіндіктен, ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық көрсеткіштердің, ягни негізгі
қорларга салынган инвестициялар және жалпы ішкі өнімдегі лизингтің үлесі
ретінде бағалау ... ... ... ... ... ҚР-дағы
лизингтік нарық көлемінің жыл сайын өсіп отырғанына қарамастан, оның
инвестиция мен жалпы ішкі өнім көлеміндегі үлесінің ... ... өте ... ... ... даму ... де ... анықталды.
|Көрсеткіштер |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 | ... ... ... млрд.т. |2.28 |6,36 |6.40 |12.6 |29,9 ... ... ... |595,7 |943,4 |1100.0|1259,3 |1530,6 |
|инвестиция, млрд. т. | | | | | ... ... ... %|0,38 |0,67 |0,59 |1 |1,9 ... ішкі ... ... т. ... |5542.5 |
|Жалпы ішкі өнімдегі лизингтің |0.09 |0,19 |0,2 |0,3 |0,5 ... % | | | | | ... 2 – ... ... нарықтың көлемі.
ҚР-дағы лизингтік кызметтер нарығының дамуындағы өзекті мәселелердің
тағы бірі лизинг нысанындағы ... ... ... ... ... ... үлес жағынан алдыңғы орында
автокөліктер мен ауыл шаруашылық техникалары тұр. Лизингтік операциялардағы
ауыл ... ... ... ... ... салыстырғанда
жоғары болуын 2004 жылғы ҚР-ның Үкіметінің 008 "Лизинг негізінде ауыл
шаруашылық техникаларын несиелеу" және 012 ... ... ... ... ... үшін ... ... лизингін несиелеу" деген
бюджеттік бағдарламалардың қабылдануымен түсіндіруге болады. ... ... ... әртараптандырулануының оң тенденциялары да байқалады.
Осы айтылғандардан, ... ... ... жұмыс істейді және
лизингтік индустрия ... әлі ... ... яғни ... алушы
келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан кейін лизинг объектілерін қалдық құны
бойынша ... ... және ... көрсетілген мәмілелер оның күші
бар мерзім аралығында өзгеріссіз қалатын қаржылық лизингтің даму кезеңінде
деген ... ... ... ... бірге, кез-келген саланың, соның
ішінде лизингтік саланың да дамуы экономиканың жалпы жағдайымен, ... ... және ... ... ... ... ... қазіргі кезде жұмыс жасап жатқан лизингтік компаниялар бірлесе
отырып белгілі-бір жобаларды іске асыруға қатысып ... жоқ, ... ... ... ... бизнесті дамытумен ... ... әсер ... ... Бірақ лизингтік компаниялар
тарапынан байқалған ... ... ... да ... ... ... ... маңыздылығы өте жоғары.
Экономикалық қатынастардың кез-келген түрі ... ... да ... мен ... ... ... бірі
- оны жүзеге асырудың тиімділігіне негізделеді. Лизингтік қатынастардың
экономикалық тиімділігін ... және ... екі ... ... лнзингтік қатынастардың жалпы тиімділігін бағалау және соған байланысты
оны одан әрі қарай дамыту жолдарын анықтау;
- ... ... ... әрбір субъектілердің оған қатысу тиімділігін
нақты бағалау.
Лизингтік келісімге қатысушы әрбір жаққа тиімділікті қамтамасыз ететін
лизингтік қатынастардың экономикалық артықшылығы нақты сандық және ... алуы ... ... ... ... ... ... маңызды
көрсеткіштердің динамикасын анықтауга мүмкіндіктер берсе, ал сан жағынан
бағалау ... және ... ... ... ... ... қорларды лизингтік қатынастар орнату ... мен ... ... ... ... ... ... экономикалық
жағынан тиімді екендігін бағалау үшін днсконтталынған кұн деп ... ... ... құнды есептеу үшін келесідей
есептік ... ... ... РҮ - ... құн, яғни ... ... ... айдан,тоқсаннан немесе жылдардан кейінгі) ... ... С - 1 -ші ... п-ші ... ... ақшалай ағымдар; г - дисконттық
ставка.
Негізгі қорларды иеленудің қандай нұсқаларының экономикалық ... ... ... үшін келесідей көрсеткіштерді есептеу керек:
1.Құрылғыларды ... ... ... шығындардың
дисконтталынғанқұны.Құрылғыны сатып алу кезінде банктік несие пайдаланылған
жағдайда бұл көрсеткіш бес жыл бойы ... ... ... ... ... ... мен есептелінген өсімақы сомаларының дисконтталынған құқын
көрсетеді. Ал, ... ... ... ... иеленген кезде бұл
көрсеткіш бес жыл бойы төленіп ... ... ... ... көрсетеді.
2.Корпоративтік табыс салығы бойынша үнемділіктің ... ... және ... ... де бұл ... ... табыс салығын
азайтатын сомаларды (амортизациялық аударымдар, лизингтік ... ... ... салығының сомасы) дисконтталынған құнын
көрсетеді.
3. Құрылғыны сатып алу ... ... ... табыс салығы бойынша ... ... ... ... ... осы ... банктік несие
есебінен құрылғыны ... алу ... ... арқылықұрылғыны пайдалану
құндарын салыстыруға мүмкіндіктер беретін соңғы нәтиже болып табылады.
Мысал негізінде несиелік және лизингтік нұсқалар ... ... ... ... кесте түрінде көрсетуге болады.
|Көрсеткіштердің аттары ... ... ... |
| ... | ... ... ... алу шығындарының |1318,8 |1057,23 ... құны ... | | ... Корпоративтік табыс салығы бойынша|395,2 |363,64 ... ... құны | | ... | | ... Құрылғыны сатып алу |923,6 |693,59 ... ... ... | | ... бойынша үнемділіктің | | ... ... ... | | ... | | ... ... бойынша үнемділік құнының |29 |34 ... ... ... пайыз | | ... ... | | ... | | ... 3 - ... және ... ... құрылғыларды сатып алу
3-кесте мәліметтерін пайдалана отырып, экономикалық ... ... ... құрылғыларды лизингке алу болып табылады деген қорытынды
жасауға болады. Сонымен, лизиігтік қатынастардың ... ... ... ... ... ... болады:
* құрылғыларды сатып алуға ... ... ... ... ... ... асады. Бұл жерде лизингтік төлемдердің толық сомасына
мүмкін болатын аванстық ... де ... және осы ... ... ... немесе көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... (үнемдеуге)
болады.
* лизингтік қатынастар кезінде лизинг объектісі үшін ... ... ақша ... ... ... ... жүргізуге болады.
Осы жағдай лизингке ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады деп есептелінеді.
-амортизация сомасын жеделдетілген әдіс бойынша 2 ... ... ... лизингтік келісім-шарт бекітілген уақыт аралығында
құрылғының қалдық құнын ... ... ... ... шартты баға бойынша
кәсіпорынның балансына ... ... ... ... ... келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан кейін лизингке алушы мүлікке
салынатын салық есебінен ақша қаражаттарын үнемдейді.
Лизингтік қатынастарды ... және ... ... ... ... ... бірі ... төлемдердің
мөлшері мен құрамын экономикалық негіздеу ... ... ... ... ... ... анықтаудың неғұрлым көп таралған
екі әдісін, яғни лизингтік төлемдерді ... ... мен ... ... ... арқылы мүліктің құны мен ... ... ... ... ... және ... ... бойынша лизингтік
төлемдер сомасын анықтау арқылы, сол ... ... ... ... ... ... ... беруге негізделген әдістерді пайдалана
отырып, шартты ... ... ... ... ... болады. Лизингтік төлемдердің ... ... ... ... ... шама ... ... себебі
оның көлемі лизинг объектісінің құнын қайтару жылдамдығына тікелей
тәуелді. ... ... бар ... ... және ... ... көлеміне, әсер етуін анықтау үшін зерттеу ... ... ... ... нұсқаларды пайдалана ... ... ... ... нәтижесінде лизингтік төлемдердің
көлемі мен ... ... ... ... жылдамдықтарының
арасында кері байланыс бар екендігі ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді салыстыру
кезінде лизингке алушылар үшін лизингтік төлемдерді анықтаудың ... ... ... ... ... ... ... шегеру әдісі тиімді болып саналады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... алушы
өзінің қаржылық жағдайына және өндіріс үдерістерінің ерекшеліктеріне
қарамастан, ... ... ... лизингтік төлем ретінде бірдей
сомадағы ақша қаражаттарын аударып отыруы керек. Осы ... ... ушін ақша ... ... ... неғұрлым нақтырак
ескеретіндіктен, лизингке алушыга қараганда лизингке беруші үшін неғұрлым
тиімдірек.
Лизингтік төлемдерді есептеу ... ... ... ... ... қажеттілігіне тоқтала отырып, лизинг объектісінің ... ... ... күтілетін инфляция деңгейін көрсететін жасанды
көрсеткіштерге немесе ҚР ҰБ ... ... ... ... ... ... нақты алынған құрылғылар бойынша бағаның өсу индексіне
түзетілу керек. Лизингке алынған қүрылғылар бағасьның нақты ... ... жыл ... ... ... отыру неғұрлым тиімдірек. ... ... ... ... төлемдерді есептеудің базалық
әдістемесі келесі формуламен есептеледі:
ЛТт =ЛТ* і, (2)
мұндағы, ЛТт - ... ... ... ... ... ... ... I –құрылғылардың бағасының өзгеру индексі.
2.3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЛИЗИНГТІК ҚАТЫНАСТАР МЕХАНИЗМІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Бұл тарауда лизинггік қатынастарды басқаруды реттеу ... ... ... ... ... ... лизингтік
қатынастарды басқару мәселелері мен Қазақстандағы лизингтік қатынастарды
басқару тетіктерін жетілдірудің нақты ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың дамуының
қазіргі ... ... ... белсенді түрде пайданалу
қажеттіліктерін ... қана ... ... ... осы ... ... ... да ете көп көңіл бөлу қажет. Соған байланысты, еліміздегі
лизингтік қатынастарды басқарудың ... ... ... бар. Ол ... ... көрсетілген.
| ЛИЗИНГТІК ... ... |
| | | | | | | ... ... ... |
|МИКРОДЕҢГЕЙ \ 4 | |
Халықаралық
ұйымдар деңгейінде
басқару | |
Мемлекеттік деңгейде ... ... ... ... ... ... |
|
Лизингкс алушы субъектілер денгейіиде
| |Лизингтік
қатынастарды реттеу бойынша ұсыныстар беру ... ... ... ... ... жасау |
|Тұрақты құқықтық базаны жасау арқылы, лизингтік қатынастардың
дамуын ынталандыру |
|Лизингтік
қатынастардың
тиімді моделін
қалыптастыру | |Лизинг ... ... ... ... ... ... | ... 7 - Лизингтік қатынастарды басқару деңгейлері
Әртүрлі халықаралық ұйымдар үкіметтік емес ұйымдардың,
университеттердің, халықаралык агенттіктердің және ... ... ... ... ... ... арқылы елдегі лизинпік
қатынастардың дамуы үшін қолайлы жағдай жасай отырып, лизингтік
қатынастарды мегадеңгейде басқаруда маңызды роль аткарады. ҚР-да
халықаралық даму жөніндегі АҚШ ... ... ... 2003 ... ... ... Жоба өз ... бастады. Бұл жобаның негізгі
мақсаты лизинггік қатынастарды реттейтін заңдылыктарды жетілдіру үшін
мемлекеттік басқару органдарына жәнс ... ... ... ... кәсіпкерлік орталарда лизинг туралы танымдылықты жоғарылату және
лизингтік сектордың ресурстық базасын кеңейту бойынша көмектер жасау болып
табылады. Қазіргі кезде осы ... ... және ... ... ... ... Ал үшінші кезеңін іске асыру үшін Халықаралық ... ... ... мен ... отырып, Орталык Азияда
лизингті қаржыландыру Қорын құру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Лизингтік
қатынастарды мегадеңгейде басқаруды ... үшін ... ... ... көңіл бөліну қажет.
Лизингтік қатынастарды баскарудың нарық талаптарына сәйкес келетін тиімді
технологиясын жасау үшін, ең алдымен ... ... ... ... ... роль атқаруы керек. Еліміздегі лизингтік қызметтер
нарығының қалыптасқаннан бергі ... ... ... ... және реттейтін бірнеше нормативті актілердің бекітілгені
белгілі. Солардың негізінде лизингтік қызметтер ... ... ... база ... ... ... ... дамыту
бойынша елімізде қабылданған заңнамалық актілердің қабылдау уақыттарына
жасалынған талдаулар, көптеген жағдайларда ... ... ... талап еткендігін көруге болады. Яғни, бүгінгі күні мемлекет
лизингтік қатынастарға заңнамалық базаның ... ... ... ... отырған жоқ. Сондықтан да, біз қазіргі ... ... ... ... ... ... ... тетіктерін
сапалык жағынан келесідей бағыттар бойынша дамыту қажет екендігін ұсынамыз:
1) лизингтік қатынастарды әртүрлі келісім-шартты қатынастардың
элементтерінен ... ... ... ... оның ... аспектілерін түсіндіруге мүмкіндіктер беретін қосымша
заңнамалық (түсіндірмелік) нормативтік базаны қалыптастыру қажет. Ол үшін
лизинггік қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... түсіндіретін «төменгі» деңгейдегі, яғни әдістемелік
нұсқаулар жасап, оларды қолданысқа енгізу керек.
ҚР-да лизинггік қатынастарды құру қағидаларын толық қалыптастыруға
жауап ... ... ... ... ... және ... ... енгізу керек. Бұл жерде ең алдымен ... ... ... ... бар ... ... деп ... тетікті колдануға өту үшін қажетті құқықтық базаны қалыптастыру
керектігі ... айта ... жөн. ... ... ... отырғандай, кейбір объектілерді, әсіресе, құрылысты
жүргізуге ... ... ... ... ... ... қарағанда неғұрлым тиімді болып келеді. Сондықтан да қазіргі
кезде лизингтік қатынастарды оперативті лизинг арқылы дамытуға көп көңіл
бөліну ... Осы ... үшін ... ... ... ... мен ... түсіндіретін жәнс реттейтін
заңнамалық актілер қабылдау қажет,
3) соңғы кездері еліміздегі лизингтік нарықтағы өзекті ... ... ... ... ... лизинке беру тәжірибесін дамыту болып
отыр. Жалпы бұл ... ... ... ... ҚР-ныңЗаңында
қарастырылғанына қарамастан, қазіргі кезде бұл нарық жүмыс істемей отыр.
Сондықтан да, ... күні ... ... осы ... ... және ... үшін қосымша жеңілдік шарттар құру
қажет.Себебі, елімізде қайталама лизингтік нарықтың дамуы, біздің ойымызша
өтімділігі неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... ... лизннгке беруші субъектілердің қызметтеріне бақылау жасауды күшейту
мақсатында, олардң қызметтерін лицензиялау тәртібін қолдану қажет. Ол ... ... ... ... ... ... өзгертулер енгізу керек.
Бұл лизингтік қызметтер нарығын нақты жұмыс ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан лизинггік қатынастарды басқару жүйесін
реттейтін заңнамалық ... ... ... мен ... енгізу
еліміздегі лизинггік кызметтер нарығының дамуына қолайлы әсер етеді.
Лизингтік қатынастарды іске асыру нәтижесін ең ... ... ... ... ... лизингтік қатынастарды тиімді түрде ... ... ... экономикалық тиімділіктер алуды көздейді. Бүгінгі
күні Қазақстанда лизингтік қатынастарды іске ... ... ... ... өте ... ... ретінде, яғни лизингке беруші
субъектілердің ұсынған қызметтерін тек ... ... ғана ... ... ... қатынастарды басқаруға қатысу кезінде лизингке
алушылардың іс-әрекеттері келесідей тетіктерге бағытталуы керек:
- өз ... ... ... ... құнының, оптимальды мөлшерін
қамтамасыз ету үшін лизингтік қатынастарды құруға белсенді түрде қатысу;
- лизингке алушылар өз өндірістерінің мүмкіндіктеріне сәйкес,
өздерінің есептік ... ... ... арқылы лизинг объектісін
пайдалану есебінен өндірілген өнімдер мен көрсетілген қызметтердіц
негізделінген бағасын қалыптастыруды қамтамасыз етуге мүмкіндіктер ала
алады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... лизинітік қатынастарды бекіту ... ... ... ... ... ... тәуекелділікті
басқару үдерісі бір-бірімен байланысты бірнеше кезеңдерден тұрады.
Тәуекелділік түрлерін жіктеудің бір ерекшелігі лизингтік қатынастардың
лизингтік ... ... ... ... серіктестік қатынастар
ретіндегі экономикалык мәнін ашуға мүмкіндіктер беретін серіктестік
тәуекелділігімен толықтырудың ... ... ... ... кезінде пайда болатын тәуекелділіктерді басқару үшін ... ... ... субъектілердің ұйымдастырушылық құрамында тек
тәуекелділіктерді басқару мәселелерімен ... ... ... ... Сонымен, лизинггік келісімдердегі тәуекелділіктерді ескеру арқылы
лизингтік қатынасты басқару жүйесін ... ... ... ... керек:
* бір лизингтік келісімге қатысушы тұлғалар санының неғұрлым көп болуы
(лизингтік компания, лизингке алушы, жеткізуші, сақтандыру компаниясы,
кредитор және ... ... т.б. ... ... ... ... іске асыру мерзімінің ұзақтылығы (3 жылдан жоғары);
* лизингтік қатынастардың сипатының ... ... ... ... ... ... қатынастарды іске асыру
кезінде тәуекелділіктерді баскару лизингтік ... ... ... ... ... ... табылуы керек деген қорытынды жасауға
болады.
Еліміздегі лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін ... ... ... ... ... ... ... дамыту
стратегиясы ұсынылады. Осы стратегияға сәйкес лизингтік келісімді бекіту
лизингтік компаниядан басталу ... Ол үшін ... ... жобаларды таңдау және бағалау үдерістеріне неғұрлым белсенді
түрде қатысу ... олар ... ... тәуелділіктерінің біраз бөлігін
өздеріне алуы немесе мүмкіндіктері болған ... ... ... қосымша қызметтерді лизингтік компаниялардың ... ... ... тұрғысынан лизингтік қызметтерге деген ... ... орны ... Бұл ... ... ... лизингке
алушыларды қаржыландырудың базалық үлгсі болып табылады. ... ... ... оған әсер ... әртүрлі себептерге, факторларға
байланысты әртүрлі өзгерістер енгізуге ... ... ... таңдау кезеңінде келісімді қаржыландыруға қатысатын банктер
немесе тәуекелділіктердің белгілі-бір ... ... ... ... сияқты басқа қатысушылар да тартылуы мүмкін.
Бүгінгі күні ... ... ... ... ... әсер
ететін факторлардың бірі қаржыландыру мәселелері болып табылады. Себебі, ҚР-
ғы лизингтік келісімдерді қаржыландырудың ... көзі ... ... болып табылуда. Яғни, бұдан лизинг - бұл қаржылық
қызметтің бір түрі бола ... ... ... еліміздегі банктік
индустрияның даму деңгейіне тәуелді болып ... ... ... ... ... ... ... кезінде ҚР ҰБ-нің
белгілеген шектеуін сактауға міндетті; яғни ... ... ... 10% ... аспауы керек. Міне, осы талап казіргі кезде
лизингтік қатынастарды басқару ... ... ... ... отырган
негізгі факторлардың бірі болып табылады. Осы мәселені шешудің ең ... ... ... тарту болып саналады. Ал, шетел инвестияларын
тартуға кедергі болып отырган ... бірі ... ... ... ... байланысты. Яғни, ҚР-да жұмыс
істеп жатқан лизингтік компаниялардың көбісі өздерінің ... ... ... ... ... сай ... жүргізіп отыруды
көздемейді. Соған байланысты шетелдік кредиторлар мен ... ... ... ... бас ... Ол үшін ... ең ... ҚР-ның «Қаржылық лизинг туралы» заңына «Бухгалтерлік
есеп және қорытынды есеп беру» және ... ... ... ... деп ... ... енгізген жөн. Бұндай
толықтыруларды ... ... ... ... ... және оларға халықаралық қаржылық ұйымдардан және шетелдік
инвесторлардан қосымша қаржылық ... ... зор ... ... деп ... Сонымен қатар, Қазақстандағы лизингтік ... ... ... ... ... лизингтік
компаниялардың қаржылық және қорытынды ... ... ... де әсер етуі ... лизингтік қатынастардың дамуына кедергі жасап отырған
кейбір мәселелерді шешудің келесідей нақты ... ... ... ... ... ... ... (кредиторлардың)құқықтарының жеткіліксіздігі. Осы мәселені
шешу үшін лизингтік жобаларға немесе лизингтік компаниялардың қызметтеріне
өз ақша қаражаттарын ... ... ... белгілі-бір
жеңілдіктер берілу қажет. Себебі, бүгінгі күні лизингтік ... ... ... ... ... ... де, лизингтік қызметтер
нарығындағы қазіргі жағдайды жақсартуға қол ... ... ... жобаларды қаржыландыру үшін қажетті өзіндік ақша қаражаттары
лизингтік компанияларда жоқ ... ... ... да ... ... еліміздегі лизингтік келісімдерге инвестор ретінде қатысып
отырған субъектілердің бірі коммерциялық банктерді ... ... ... ... қажет. Ол ушін:
- банктер үшін белгіленетін міндетті резервтік талап көлемінен лизингтік
опсрацияларға бағытталатын несиелік ... ... ... немесе
міндетті резервтік норманы лизингтік операцияларға бағытталған несиелік
ресурстар көлеміне, қыскартуға мүмкіндік ... ... ... ... әдетте лизинг ретінде берілетін мүліктердің өтімділік деңгейлері
жогары болатындықтан, олар ... ... ... ете ... ... банктердің лизингтік консорциумдарын құру. Сол ... ... ... ... ... ... және іске асыру
қажет,
2. Клиенттерді лизингтік операциялардың мәні туралы таныстыру жұмыстарының
әлсіздігі және ... ... ... деңгейінің төменділігі.
Ол үшін білікті кадрлар дайындайтын және лизингтік компаниялардың
кызметтері мен ... ... ... туралы жарнамалық
қызметтермен айналысатьн арнайы құрылым құру қажет.
Сонымен, лизингтік ... ... ... ... ... пайдалану бойынша жоғарыда көрсетілген шараларды орындау арқылы
кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... сол арқылы отандық өнімдердің ішкі және сыртқы
нарықтардағы бәсекелестік қабілеттіліктерін жоғарылатуға, ... және ... ... ... белсендіруге, қазіргі заман талаптарына
жауап беретін және кымбат бағалы құрылғыларды ... ... өте аз ... ... қол ... болады.
3 Тарау ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ МЕН КЕЛЕШЕГІ
3.1 Лизингтік бизнестер және оның ерекшеліктері
Лизингтік бизнестердің ерекшелігі – ... ... ... алу ... ұзартылып сатып алу арасында нақты шектеудің жоқтығы, ... ... ... төлемдер, сонымен қоса оны алдын ала
белгіленген бағамен сатып алу мүмкіндігі (көп ... ... ... болып табылады.
Қазіргі кезде, Батыс Еуропа елдеріндегі лизингтік операциялардың өсуі
оның өндіріс пен ... ... ... ... салықтарды
төлеудегі жеңілдік мүмкіндіктерімен байланысты.
Сонымен қатар лизинг құрал-жабдықты жалға беруші фирмалар үшін де,
жалға алушы ... үшін де, ... ол ... ... ... ... ... табылатын орташа және шағын кәсіпорындар үшін аса
тиімді болып табылады. Лизинг уақыты қолданылатын еңбек құралдарының қызмет
атқару мерзімінің 40-90 ... ... және ... ... болмайды.
Лизингтік бизнес – қажетті құрал-жабдықты көп ақшалай ... ... бір ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды, ЭЕМ-ді жалға алу ... ... ... байланысты жоғалтуларды болдырмайды. Кәсіпкер ... ... ... алу үшін келесідей екі ... ... ... ... ... ... алу банктік несие
есебінен сатып алуға қарағнда неғұрлым тиімді болса, ал ... ... ... алу үшін ... ... ... болмаса.Осы жерде
лизингтік компаниялардың жеткілікті түрде несиелік тарихы жоқ және ... банк ... ... бас тартатын клиенттермен қосымша тәуелділіктерге
бара отырып жұмыс істеу мүмкіндіктерінің бар ... ... Бұл ... ... бір ... ... компания құрал-жабдықты сатып алып, жалға алушы фирмаға 5-8
жыл ... ... ... ол өз кезегінде мүлікті қолдана ... ... ... ... ... ... салалардың тез дамуына жағдай
жасай ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
лизинг несиелендірудің баламалы формасы ретінде банктер мен ... ... ... ... несие процентінің төмендеуіне
әсер етеді, ал бұлардың өзі өндірістік салаға капитал ағынын ынталандырады.
Дәстүрлі ... ... ... лизингтік операциялардың қандай
айырмашылықтары бар?
Біріншіден, мәміле нысаны лизинг беруші емес, өз ... ... ... ... ... ... лизинг мерзімі құрал-жабдықтың физикалық тозу мерзімінен (1-
20жыл) аз және ... ... ... ... ... келісім-шарттың мерзімі аяқталғаннан кейін клиент
жеңілдетілген ставкамен жал мерзімін ... ... ... ... ... ала
алады.
Төртіншіден, әдетте лизинг беруші қаржылық ... не ... ... ... төлемдер ай сайын, әр тоқсан немесе жарты жыл сайын жүзеге
асырылады. Жыл ... ... ... ... қызметтер
жағдайындағы сатып алу бағасынан жоғары жіне ... ... ... ... ... ... лизингтік бизнестің дамуының өзектілігі сол, еліміз әзірше
шикізат ресурстарының ... ... ... және бұл ... шикізат экспортының көлемінің ұлғаюына байланысты алдағы орта
мерзімді болашақта сақталып әрі өсе түседі. Ұзақ ... ел ... ... ... ... ... Қазақстанда мұнай
экспортынан түскен табыстың көлемі 6млрд. АҚШ долларынан асатын Ұлттық ... ... ... ... ... ... тағы бір ... отандық өндірістің дамуы болып табылады. Бұл
жағдайда елдегі құрал-жабдықтардың ... және ... ... ... алмастыру қажеттігін ескерген жөн. Осы мәселені шешудің бір жолы
жалға алудың ... ... ... кешенді сипаты бар сыртқы-
экономикалық, несиелік және ... ... ... ... болмақ.
Жалпы, лизингтік саланың дамуы экономикалық дамуға бірнеше бағыттар
бойынша әсер етеді. Ол шағын және орта кәсіпорындарға өз ... құру ... ... бере ... ... және орта бизнестің одан әрі
дамуына көмектеседі,лизинг ұзақ ... ... ... формасы
болып табылатандықтан күрделі салымдар көлемін ұлғайтады, сол ... ... ... тарта отырып негізгі құралдардың жаңартылуын
тездететеді. Лизинг қаржылық қызметтер нарығында қосымша ... ... ... ... ... құны төмендеп, қаржылық
қызметтер нарығын кеғейтеді. Ол кәсіпорындардың ... ... жол ... ... ... ... банктік несиеге балама
болып табылады. Сонымен қоса, ... кең ... ... лизинг арқылы елдің төлем балансы пассивіне әсер етеді және
әлемдік нарықта қарыз беруші ... ... ... ... қоры ... ... ... туындайтын міндеттемелер мемлекеттің
сыртқы қарыз көлеміне енгізілмейді. Сондықтан халықаралық лизинг көптеген
дамыған елдерде сонымен бірге, дамып келе ... ... ... қолдау
табуда.
Шетелдік саясат пен отандық тәжірибе негізгі өндірістік ... ... ... жоғары тиімділігін көрсетеді.Дегенмен,
дамыған елдерде экономистердің есептеуінше ... ... ... даму деңгейіне байланысты негізгі құрал-жабдықтар
инвестициясына ... ... 6-20 ... жылдық қажеттіліктерді
қанағаттандырады.
Лизинг бойынша лизингтік ... ... ... банк қазіргі
заманға сай жабдықтар, машиналар мен механизмдерді жалға ... Ал ... ... қарай берешегін біртіндеп төлейді.
Лизингтік операциялар кәсіпорын қожалықтарының да ... ... ... сай екі жақ үшін де ... ... ... ... келісім шарт жасаса отырып өзін бір мезгілде бірден ірі қаржылық
шығын ... ... ... ... ... банктің лизингтік қызметін
пайдалана отырып жаңа техника алумен бірге ... ... ... де ... ... ... ... банк
шаруа қожалықтарына нарықтық бағалаумен бірге өнім ... оны ... мен ... ... басқа да қосымша қызметтер көрсетеді.
Шаруа қожалықтарына банктің ұзақ мерзімді несиесіне ... ... мына ... ... ... жалға алған мүлікті
пайдаланудан түскен пайда сомасынан есептелетін ... ... және ... ақысы болғандықтан салық салынбайды. Екіншіден, жалға алушыға жалға
алу ақысын ... ... ... ... ... ... қатысушылардың өз-ара іс қыймылдары және
қатынастарының ... ... ... жеке мүдделеріне байланысты.
Лизинг берушінің мүддесі:
• лизингілік маржа және тәуекелділікке байланысты сыйақы түріндегі таза
табыс ... ... ... ... ... байланысты тәуекелділікті
төмендету;
• лизингі операциясының қорғалу жағдайын көтеру;
... ... ... ... ... ... ... ұлғайту;
• несие қаржысының деңгейін көтеру;
• сырттан тартылатын ресурстық базаны кеңейту;
• банк ... ... ... ақша ... ... мүддесі:
• лизинг саласына жаңа мүлік объектілерін келтіру;
• өндіріске қажетті құрал-жабдықтарды, мүліктерді және қазіргі заман
технологияларын ... ... ... алып және ... ... ... ... берілетін салық жеңілдіктеріне байланысты қаражат
жыйынтықтарын үнемдеу;
... ... ... ... қамтамасыз ету;
• өндірісті техникалық жарақтандыру үшін керек бастапқы капиталдың
қажеттілігін төмендету;
... ... ... және салық шығындарын төмендету;
• әкімшілік шығындарын азайту;
• негізгі құрал-жабдықтардың моральдық және ... тозу ... ... ... ... өнімділігін арттыру;
• өндіріс өнімінің көлемін ұлғайту;
• лизинг ... ... ... ... ақша ... ... ... ағымдағы капитал айналымын қысқарту және өндірісті кеңейтуге арналған
капитал айналымын молайту;
• экономикалық еркіндікті кеңейту.
Жеткізушінің ... ... ... ... ... және ... сәйкес табысты
молайту;
• шығарылған өнімнің кемшіліктерін жедел табу;
• шығарылатын өнім үлгілерін тездетіп ауыстыру және оның ... ... ... қаупін дер кезінде шешу;
• лизинг алушылармен көп жылдық қарым-қатынаста болу.
Инвестордың мүддесі: несие және ... ... ... сай
пайдалануын қатаң қадағалауда ұстап отырып пайыздық табыс ... ... ... кепіл бергені үшін сыйақы алу;
• кепілдікке байланысты тәуекелдікті азайту.
Делдал мүддесі: ... ... ... үшін ... алу;
Сақтандырушының мүддесі: сақтандыру тәуекелдігін неғұрлым азайту
нәтижесінде сақтандыру сыйақысын ... ... ... ... ... өздерінің бәсекеге жарамдылық дәрежелерін жоғарылату;
• бизнес және капиталды пайдалану пайдалану салаларын ұлғайту;
• лизингтік бизнесте кездесетін қауып-қатерлерді ... ... 8- ... ... ... ... іс қимылы
С ы з б а н ұ с қ а н ы ң о п е р а ц и я л ы қ м а з м ұ н ... ... ... жеткізуге өтініш.
2. Өтініш жасаушыға берілген кепілдік шарты.
3. Лизинг беруші және лизинг алушы арасындағы лизинг шарты.
4. Лизинг берушінің инвесторға беретін ... ... ... ... туралы лизинг берушімен келісім шарттың
коммерциялық дайындауын жасауды ... ... ... ... ... несиелендіру (қаржыландыру) шарты.
7. Мүлікті сақтандыру шарты және лизинг берушінің лизинг алушыға деген
азаматтық жауапкершілігі.
8. Жеткізуші және лизинг ... ... ... заты ... ... ... шарты.
9. Жеткізуші, лизинг алушы және лизинг беруші қол ... ... ... ... Лизинг затына пайдалану кезеңінде көрсететін сервистік
қызмет жөніндегі шарт.
Сонымен лизинг жалға беру қатынастарының ... ... ... ... ... ... перспективті қаржылық құрал болып
табылады.
Әрине, лизингтік келісімнің өзіне тән кемшіліктері де бар. ... ... ... үшін мүліктердің моральдық жағынан тез тозу және
лизингтік төлемдерді уақытында алмау тәуелділіктері бар. Ал, лизинг алушы
үшін лизинг құны сол ... ... алу ... ... ... ... ... елдерде салықтық және амортизациялық жеңілдіктердің енгізілуі
лизингтік бизнестің тез қарқынмен өсуіне әкеледі. Міне ... ... ... ... жақтарын жауып кетеді.
2. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДА ЛИЗИНГТІҢ АЛАТЫН ОРНЫ
Бүгінгі таңда банк қызметтерін толығымен жетілдіру, банк жүйесінің даму
жолдарын анықтау еліміздің ... ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастар жолына түсуі оның
жалпы әлемдік тенденция спекторында дамуын ... ... ... ... ... ... істі ... отырып
әлемдік тәжірибеге сүйенеді. Бірақ, қазіргі жағдайда батыс ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда нарықтық қатынастарды қалыптастыру кезеңі
сауда-экономикалық байланыстардың жаппай үзілісі, өндірістің және ... баға ... өсуі ... ... белсенділіктің
төмендеуі жағдайында бастады.
Міне, осы жағдайларда ... ... ... ... ... және ... ... тозуы өзекті мәселелердің бірі
болып табылады. ... ... ... ақша ... сонымен бірге техникалық құрал-жабдықтардың ... ... үшін ... алудағы қиыншылықтар әсер етеді.
Осы жағдайларда негізгі құрал-жабдықтарды жаңартудың тиімді әдістерінің
бірі күрделі құрылысты қаржыландырудың және инвестицияның ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін бәсекелестік
қабілеттілігінің төмендігіне ... ... ... ... ... ... Отандық өнеркәсіп техникалық параметрлері бойынша өте
артта қалуда, қазіргі өндірісте 70-80 пайыз тозған құрылғылар пайдалануда.
Соған қарамастан ... бар ... ... ... ... ... ғана жаңартылып отырады, ал дамыған елдерде бұл көрсеткіштер 6-8
пайыз құрайды.
Мұндай жағдайлардың қалыптасуының ... ... ... ... ... ... ... бір қалыпты жұмыс істеп отыруы үшін
стандартты ... ... ... моральдық тозуы және табиғи
ескерулеріне байланысты үздіксіз жаңартылып отыру ... ... және ... ... ... жоғары техникалық
деңгейде қолдап отырады.
Қазіргі кезде ... ... ... қиын ... ... ... өнімдердің бәсекелестік қабілеттігінің төмендігіне
байланысты олардың қолында өзіндік қаржы ... өте аз. ... ... ... ... ... ... өндірушілерге тікелей
қолдау көрсете алмайды. Коммерциялық банктердің де қаржылық ... ... ... ұзақ ... ... ... үшін
мүмкіншіліктері жоқ. Міне, осындай жағдайларда лизинг Қазақстандағы
қаржылық нарықты күшейтудің ... ... бірі ... ... ... ... ... беру қатынастарының өзіндік үлгідегі формасы ретінде
кәсіпкерлік құрылым қызметіндегі перспективті қаржылық құрал ... ... ... ... ... ... Яғни ... кәсіпкерлер үшін әлемдік нарыққа бәсекелестік қабілеттілігі
жоғары өнімдерді шығаруға өту кезіндегі көптеген ... осы ... ... ... ... қызмет ақша қаражаттарын пайдаланудың неғұрлым
сенімді механизмі болып табылады.
Еліміздегі коммерциялық банктердің несиелік портфеліндегі орта ... ... ... ... ... ... экономиканың
нақты секторларын несиелеуге ақша ... ... ... отырғандығын көрсетеді. Сонымен бірге коммерциялық ... ... қалу ... ... ... несие
беру шарттарын күннен-күнге күшейтуде. Көптеген өндіріс ... ... ... ... байланысты олардың қаражаттарды
талап ететін инвестициялық жобаларды жартылай қаржыландыру үшін де өзіндік
қаражаттарды жинақтаудың мүмкіндіктері жоқ.
Міне, ... ... ... ... таңда Қазақстанда
лизингтік қызметті жедел дамыту үшін қаржы қажеттіліктерін тууда. Яғни,
жоғарыда ... ... оның ... ... нақты
секторларын несиелеу мәселелерін лизинг арқылы шешуге болады.
Қазақстанда лизингтік қызмет рыногы 2000 жылдан бастап белсенді дами
бастады. ... ... ... ... ... ... ... 100
пайыз қатысуымен «Казагрофинанс» лизинг компаниясына тиеді. Ол ауылдағы
әлеуметтік өзекті мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... құрылған болатын.
Коммерциялық банктер лизингімен өздерінің арнайы ... ... ... ... ... ... ... таңда республикамызда
жиырмаға тарта лизинг компаниялары жұмыс ... оның 8-і ... ... ... ... ... жалпы лизинг
көлеміндегі үлесі 51%, ал, 26%-ы ... ... ... жылы Қазақстандағы жалпы инвестициялар көлеміндегі лизинг үлесі
1% төңірегінде ... Бұл, әлі де ... тым аз, ... 2003 ... ... төрт есе ... өсім бар. ... қатар
негізгі капиталдағы инвестициялар құрамында лизинг үлесі басқа елдермен
салыстырғанда өте төмен. Бұл көрсеткіш: ... ... – 20-30%, ... ... – 10-20%, ... – 5-7% .
Лизингілер мемлекеттің қолдауымен, негізінен ауыл ... ... мен ... басқа да ауыл шаруашылығы
құрал-жабдықтарын сатып алуға көптеп беріле бастады. Оның ... ... бұл ... пайдаланушылар үшін, едәуір жеңілдіктер береді.
Атап айтқанда, 3-7 жылға дейін алуға болады. ... ... ... ... ... техникалары екінші орын алады. Оның себебі,
республикамызда жолдарды ... ... ірі ... ... ... және ... ... еркін экономикалық аймақ
шегінде құрылыстың қарышты дамуы. Соңғы ... ... ... мен ... ... ... ... 2002жылы-291, ал 2003жылы-
722 лизинг мәмлелері жасалғаны және оның орташа мөлшері 169 мың ... ... 2004 жылы ... ... ... ... 47 пайызын
ауыл шаруашылығы техникалары ... ... ... ауыл ... 60 ... «Казагрофинанс» АҚ беріп отыр. International
Finance ... ... ... ... ... лизинг
көлемі 85 млн. долларға, 2004 жылы 260 млн. жеткен.
«Казагрофинанстың» қолдауымен фермерлерге төрт ... алты ... ... ... үш жылдан жеті жылға дейін ауыл шаруашылығы
техникалары берілді. ... ... ... ... мемлекеттің
қолдау көрсетуінің нәтижесінде болып отыр. Бюджеттік ... ... ... ... ... қожалықтары 5,3 мыңнан
астам агротехникаларға ие болды. «Казагрофинанс» енді өнімді ... ... ... ... көрсетуде.
Лизингтің артықшылықтарын шығыс қазақстандық фермерлер дұрыс ... ... ... ... ... ... ... 1,2
млрд. тенгеден астамын олар лизинг арқылы ауыл ... ... ... ... ... ... ... бойынша алынған техникалар
бойынша бірде-бір шағым түскен жоқ. «Казагрофинанстың» ... ... ... да ... өтініштерін ескере отырып, лизинг
бойынша ... ... 8 ... ... үзартып, несиелік лизингтің пайыз
өсімін 3-4пайыз шамасына келтірді. Ал 2005 жылы ... ауыл ... ... ... ... ... лизинг портфелі 1млрд. тен.
асып түсті.
2004-2005жылдары республика бюджетінен лизинг бағдарламасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... 900
млн. тен. қаржы бөлінді. ... ... ... ... ... ... ... экономика секторлары бойынша құрылымы:
ауыл шаруашылығы - 47 ... және ... - ... - ... - ... - ... ... - ... ... жағдайы:
1.Лизингтің берілу мерзімі – көпшілік жағдайда лизингтік ... ... 4,5 жыл ... ... мәмілелерінің көлеміі – лизингке берілген мүліктердің құнының
төменгі және ... ... 1,5 – 6,0 мың АҚШ ... ... ... – 2002-2005 жылдары лизинг нарығына жаңа
компаниялардың ... ... ... ... ... едәуір
төмендеді. Жоғарғы көрсеткіш: 22-ден 20пайызға, ал ... ... ... Бұл ... ... лизингтік компаниясының
деректерінсіз беріліп отыр.
4.Лизинг ... ... ...... ... ешқандай
шектеуліктер жоқ, соның нәтижесінде ... ... ... ... шағын және орта бизнеске жатады.
5.Лизингтік ... ... ... ... істерді
қаржыландырудың негізгі көзі коммерциялық банктердің ... (87%), ... ... өз ... ... ... айта кететін жағдай, ол Ұлттық ... ... ... шектеуі.Айтылған шектеу бойынша коммерциялық банктер
қарамағындағы компанияларға өз ... ... ... ... ... жоқ. ... бұл шектеу лизингтің даму барысына
кедергісін тигізіп тұрғанын басып ... ... ... ... ... көптеген лизингтік компаниялар сұраныс көбейгенде қаржылық
мәміле жасауға мүмкіндіктері болмайды.
Бұл мәселені тек ... ... ... ... ғана ... болады.
2003жылы Қазақстандық екі компания 13млн. АҚШ доллар көлемінде шет елдік
несие алып лизингтік ... ... ... ... лизингтік
ассоциация құрамына өтуіне байланысты, келтірілген мысал шет ... ... ... ... ... екендігін көрсетеді.
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІК БИЗНЕСТІҢ КЕЛЕШЕГІ
Қазіргі кезде біздің ... ... он ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына шығару міндетін қойып
отырғанда, ... ... мол ... ... яғни ... дамытуға кірісе бастады. Ал отандык өндірісті, сол арқылы отандык
өнімдердің ішкі және ... ... ... қабілеттілігін
дамытудың маңызды шарттарының бірі өндіріске ... мен ... ... ... ... оған ... көрсететін негізгі қорлардың
сапалық жағдайын жоғарылату болып табылады. ... ... ... ... ... кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігі және
өндірілген өнімдері мен көрсетілген қызметтерінің сапасы, көбінесе олардың
пайдаланатын негізгі ... ... ... ... ... талаптарына сай екендігіне байланысты. Сондай-ақ бізге ұзақ мерзімді
тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етудің классикалык ... ... база ... ... аппарат болып саналатындығы да белгілі.
Сондықтан да, бүгінгі ... ... ұзақ ... ... ... ... тиімді және тұрақты экономикалық дамуын
қамтамасыз етуге қабілетті өндірістік ... құру ... ... ... ... барлық негізгі қорларының шамамен 70-80%-га дейінгі
мөлшерінің ескіргенін және ... ... ... ... ... ... кеткен жөн. Пайдаланылуда жүрген негізгі қорлардың өте ... ... және ... ... ... ... отырылған
инвестициялар көлемінің өте төменгі деңгейі отандык ... ... ... ... ... ... ... еліміздің
үлттық банктік жүйесінің экономика салаларының несиелік ... ... ... ... ... ... несие есебінен кәсіпорындардың негізгі қорларын ... ... ... ... ... ҚР Қаржы министрлігінің
мәліметтеріне сүйенсек еліміздегі кәсіпорындардың негізгі қорларын жаңарту
үшін қазіргі таңда 800 млрд. теңгеден аз емес мөлшерде ... ... ... ... күні бұл көрсеткіш барлық коммерциялық банктерден
бөлінген несиелер ... ... екі ... жуық ... ... ... ... жолы, біздің ойымызша, лизингтік ... ... ... ... ... ... ... дамыту
болып табылады. Қазіргі кезде әлемдік тәжірибеде, лизинггік қатынастар
экономиканың нақты секторына инвестиция тартудың негізгі құралдарының ... ... ... ... ... ... ... жаңартуға және шаруашылық ... үшін ... ... ... қорларды сатып алуға мүмкіндіктер беретін инвестициялық
кызметтің ерекше түрі ... кең ... ... ... ... ... ... артықшылықтарына қарамастан, экономикалык
қатынастардың бұл нысаны ҚР-да өте баяу қарқынмен ... және бұл ... ... ... ... зерттеулер объектісіне айнала қойған
жоқ. Инвестициялардың жалпы ... ... ... ... ... тек 2% ғана ... ... ал шет елдерде бұл көрсеткіш
15-30% аралығында екендігін және Қазақстан ... ... ... үшін ... ... ... өте өзекті ... ... сол ... ... ... айқындау және
оларды басқару тетіктерін жетілдіруді ғылыми ... ... ... Осы ... ... лизингтік қатынастар
нарығындағы төменгі ... ... және ... ... лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін зерттеу ... ... ... ... басқару тетіктерін жетілдіру
бойынша жүргізілген зерттеу нәтижелері, бірқатар теориялық және тәжірибелік
тұжырымдамалар мен ұсыныстар келесідей қорытындылар ... үшін ... ... ... және ... ... ... жалпылау нәтижесінде
«лизинг» және «лизингтік қатынастыра» түсінігінің жеке категория ретіндегі
экономикалық мәнін және лизингтік қатынастардағы ... ... ... ... ашып көрсетуге мүмкіндіктер беретін өзіндік концепция
ұсынылды. Осы ... ... ... ... бұл ... ... қажетті өндіріс құралдарымен дер кезінде және
тиімді түрде ... ... ... ... беру, несиелік, саудалық
қатынастардың жиынтығы болып ... ... және ... бір түрі және ... ... мен ... ... сонымен
бірге лизингке беруші мен сатушының арасындағы серіктестік қатынастар деген
тұжырымдама жасалынды:
- лизинг – бұл ... ... ... оның ... ақша ... ... айналдыру, соның арқасында соңғы қарыз алушы – лизинг алушы
(тауар ... және ... ... ... ... капиталға (құрал-
жабдық, мүлік және т.б.) не болады;
- лизингтік ұсыныстар.
2. Өндірісті дамытуға қаржы ресурстарының жетіспеушілік ... ... ... – ол ... өндіріс топтары немесе холдинг
құрамында лизингтік компаниялардың жұмыс істеуі. Бұл ... ... ... дамытудағы маңыздылығын көрсетеді.
3. Болашақ лизинг мәмілелеріне қатысушыларға көмек ретінде лизингтік
компаниялардың рейтингін ... ... ... одан әрі ... үшін ... ... инвестицияларға
салық жеңілдігін, амортизациялық жеңілдіктерді пайдалану, құрал-
жабдықтарына ... және ... ... төмендету.
Мемлекеттік әлеуметтік және экономикалық саясатты қалыптастырғанда
лизингті жай қаржы құралы ретінде ғана ... ... ... экономикны
ұзақ мерзімді дамытуға бағытталған тиімді нысаны ретінде қарастыру керек.
5. Лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін ... үшін ... ... ... ... ... ұдайы жетілдіріп отыру
керек. Әсіресе нарықтағы шағын ... үшін ... ... құрал
ретінде қажет.
6. Еліміздегі лизингтік келісімде инвестор ... ... ... бірі ... банктерді белсендіру және ынталандыру
мақсаттарын ... ... Ол ... ... үшін ... ... ... талап көлемінен
лизингтік операцияларға бағытталған несиелік ресурстардың көлемін шегеру
немесе ... ... ... лизингтік операцияларға бағытталған
несиелік ресурстар көлеміне норма белгілеу қажет. ... ... ... ... ... ... деңгейлері жоғары болатындықтан,
олар банктік резервтерді қамтамасыз ете алады.
- коммерциялық банктердің лизингтік консорциумдарын құру. Сол ... ... ... ... сызбаларын жасау және іске асыру
қажет.
7. Клиенттерді лизингтік операциялардың мәні ... ... ... және лизингті компаниялардағы менеджмент деңгейінің
төмендетті. Ол үшін ... ... ... және ... ... мен ... ... артықшылықтары туралы
жарнамалық қызметтермен айналысатын арнайы құрылым құру ... деп ... ... Смагулов А. Лизинг. Учебное пособие. Алматы: Балауса, 1996. 176 ... ... К.А., ... А.С., ... А.И. ... в ... и ... Алматы: Агроуниверситет, 2000. – 202 с.
3. Калдияров Д. ... – как ... ... кредитования малых
предприятий. - А.: Каржы-каражат, 1999. №12.
4. Смагулов А.С. Лизинги и рейтинг. Практикум: Учебное пособие / ... ... ... К.А. ... ... ... -169 с.
5. Смагулов А.С. Лизинговый договор. Серия в ... ... ... // ... ... 2000. – 29 с.
6. Ошакбаев Р. Как приобрести технику в ...... ... №1. ... Кабдуллина Ж. Актуальные вопросы финансового лизинга ... и ... 2003. ... ... ... правовые и организационные основы. Учеб.
пособие для ... / Под ред. ... А.М. ... ... ... 3-е изд., ... и доп. – М.: ЮНИТИ-Дана, 2004. – 320 с.
-----------------------
Несие
Лизинг беруші (лизингілік ... ... ... ... ... ... ... сатып алу- сату
Сақтандырушы
Лизингалушы
Жеткізуші
Кепілдік
Кепілші
Инвестор
Лизинг
Делдал
Банк
Несиені қайтару
Лизинг шарты
Мүлікті сақтандыру
Мүлікке салық төлеу
Лизинг алушы (кәсіпорын)
Мүлікті өндіруші
Лизинг ... ... ... ... ... ... ... жеткізу
Лизинг беруші (мүлікті өндіруші)
Өндіруші (лизинг алушы-кәсіпорын)
Лизинг беруші
Мүлікті ... ... ... ... ... ... ... көрсету
Коммерциялық банк (кредитор)
Сақтандыру компаниясы
Бас компания
Өндіруші (жеткізуші зауыт)
Лизингке алушы
Әлемдік лизингтік одақтардың құрылу ... «шу» ... ... ... ... кезеңі
Американдық кезең
Лизингтік қатынастардың қалыптасуының алғашқы кезеңдері
V. 1980- қазіргі уақытқа дейін
IV. 1970-1980
III. 1960-1970 жж.
II. 1950-1960 жж.
1. XIX ғ. соңы-ХХ ғ. ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лизингтің отандық нарықтағы даму жолдары31 бет
Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығындағы лизингтік қатынастар76 бет
Сандық ұғымдар арқылы жасалған күрделі атаулар концептілерінің құрылымы57 бет
Сақтау шарты50 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Инвестициялаудың ең қауіпсіз түрі - Лизинг27 бет
Коммерциялық банктің лизингтік қызметі, оның инвестициялық тәжірибесі формаларының бірі ретінде86 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь