Мотивация ұғымы


1. А.Н.Леонтьев бойынша мотивтер дамуының механизмдері;

2. Балалардағы мотивтік өріс қалыптасуының негізгі этаптары;
Мотивация ұғымы адамның нақты бір мақсатқа жетуге бағытталған талаптану жүйесімен түсіндіріледі. Мотивациялық жүріс-тұрыс “Адам нені қалайды?” “Ол неге ұмтылыды?» деген сұрақтарға жауап береді.Адамның талабы әрқашан басым қажеттіліктердің жүзеге асуымен байланысты болады. Адамдар жүріс-тұрысының негізінде белгілі бір қажеттіліктер болады. Қажеттілік-бұл адам бастан кешіретін мұқтаждық қанағаттануы адам тіршілігі,оның жеке адамдық тұтастығын сақтау үшін өмірлік маңызы. Адам тіршілік етуі,дамуы және жетілдіруі өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыруы үшін құралдар мен белсенділіктерді қажет етеді. Адам қажеттіліктері әр түрлі болады.

Қазіргі кезде қажеттіліктің материалдық (тамақ,киім,тұрғын үй т.б)және рухани (қоғамдық өмірге,еңбекке,қарым-қатынасқа,білім алуға,шығармашылыққа т.б)түрлерін бөліп шығарады.Мұндағы қажеттіліктердің кез-келген жетілуі де шартты болады. Мұндағы қажеттіліктердің кез-келген адамның барлық психологиялық іс-әрекеті,ақыл-ойы,сезімі,еркі құрылытын ең басты негізі болып табылады.

Адам қажеттіліктерінің негізі оның күші,пайда болу кезеңдерімен қанағаттандыру тәсілдермен сипатталады.

Қажеттілік мотивация құрлымында ерекше орын алады. Қажеттілік кез-келген іс-әрекет белсенділігінің бастау көзі болып табылады. Іс-әрекет-сәйкес қажеттілікті қанағаттандыру құралы. Осылайша,қажеттілік іс-әрекет субьектісінің белсенділігінің жалпы бағыттылығын көрсетеді.

Қажеттіліктің заттану процесі дегеніміздің өзі-оның мотивке көшуі (трансформация) .Субьект белсенділігінің бағыттылығы нәтижеге жетуі және жекелеген әрекеттің қасиеті, оның алдында тұрған мақсатқа қалай тәуелділігіне байланысты,мотив іс-әрекетте толық себептендіреді.

Іс-әрекет субьтектісінің осындай тәуелсіздігі,іс-әрекеттің сыртқа себептер субьектіге,ылғи,әрқашан ішкі шарттар арқылы әсер етуінен көрінеді(С.Л.Рубинштейн).
1. Ананьев Б. Г. О проблемах современного человекознания / АН СССР, Ин-т психо¬логии. — М.: Наука, 1977.

2.Братпусь Б. С. Психологические аспекты нравственного развития личности. — М.: Знание, 1977.

3. Гиппеирейтер Ю. Б. Введение в общую психологию: : Учебное пособие для вузов. — М.: ЧеРо, 1997.

4. Ильин Е. П. Мотивация и мотивы. — СПб.: Питер, 2000.

5. Немое Р. С. Психология: Учебник для студ, высш. пед. учеб. заведений: Кн. 1: Общие основы психологии. — 2-е изд. — М.: Владос, 1998.

6. Леонтьев Л. Я. Деятельность. Сознание. Личность. — 2-е изд. — М.: Политиздат, 1977.

7. Рубинштейн С. JI. Основы общей психологии. — СПб.: Питер, 1999.

8. Теплое Б. М. Избранные труды: в 2-х т. Т. 1. — М.: Педагогика, 1985.

Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспары:

1. А.Н.Леонтьев бойынша мотивтер дамуының механизмдері;

2. Балалардағы мотивтік өріс қалыптасуының негізгі этаптары;

Лекцияның мәтіні:

Мотивация ұғымы адамның нақты бір мақсатқа жетуге бағытталған талаптану жүйесімен түсіндіріледі. Мотивациялық жүріс-тұрыс "Адам нені қалайды?" "Ол неге ұмтылыды? деген сұрақтарға жауап береді.Адамның талабы әрқашан басым қажеттіліктердің жүзеге асуымен байланысты болады. Адамдар жүріс-тұрысының негізінде белгілі бір қажеттіліктер болады. Қажеттілік-бұл адам бастан кешіретін мұқтаждық қанағаттануы адам тіршілігі,оның жеке адамдық тұтастығын сақтау үшін өмірлік маңызы. Адам тіршілік етуі,дамуы және жетілдіруі өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыруы үшін құралдар мен белсенділіктерді қажет етеді. Адам қажеттіліктері әр түрлі болады.

Қазіргі кезде қажеттіліктің материалдық (тамақ,киім,тұрғын үй т.б)және рухани (қоғамдық өмірге,еңбекке,қарым-қатынасқа,білі м алуға,шығармашылыққа т.б)түрлерін бөліп шығарады.Мұндағы қажеттіліктердің кез-келген жетілуі де шартты болады. Мұндағы қажеттіліктердің кез-келген адамның барлық психологиялық іс-әрекеті,ақыл-ойы,сезімі,еркі құрылытын ең басты негізі болып табылады.

Адам қажеттіліктерінің негізі оның күші,пайда болу кезеңдерімен қанағаттандыру тәсілдермен сипатталады.

Қажеттілік мотивация құрлымында ерекше орын алады. Қажеттілік кез-келген іс-әрекет белсенділігінің бастау көзі болып табылады. Іс-әрекет-сәйкес қажеттілікті қанағаттандыру құралы. Осылайша,қажеттілік іс-әрекет субьектісінің белсенділігінің жалпы бағыттылығын көрсетеді.

Қажеттіліктің заттану процесі дегеніміздің өзі-оның мотивке көшуі (трансформация) .Субьект белсенділігінің бағыттылығы нәтижеге жетуі және жекелеген әрекеттің қасиеті, оның алдында тұрған мақсатқа қалай тәуелділігіне байланысты,мотив іс-әрекетте толық себептендіреді.

Іс-әрекет субьтектісінің осындай тәуелсіздігі,іс-әрекеттің сыртқа себептер субьектіге,ылғи,әрқашан ішкі шарттар арқылы әсер етуінен көрінеді(С.Л.Рубинштейн).

Мотивтер қажеттіліктермен заттала отырып,бұл қажеттіліктер мотивтің бағыттылығын анықтайды.Бір адамның бойында сансыз көп қажеттіліктердің болуы мүмкін емес,бірақ мотивациялық сфераның байлығы олардың әртүрлілігінен және өзара толықтырулардан байқалып отырады. Мотив сферасындағы қажеттіліктердің өзара әрекеттесуі бір-бірін күштейді немесе әлсіретеді,ал олардың өзара қарама-қайшылыққа түсуінің нәтижесі аморальдық нәтижесі жүріс-тұрысқа әкеп соғуы мүмкін.

Жеке адамның мотивациясын анықтайтын шешуші фактор ол өмірлік мақсатқа,мағанасына байланысты танымдық белсенділігі. Мақсат саналы түрде анықталады,яғни болашақ нәтиженің сөз арқылы алдын ала мақтау,әрекеттің бейнеленуі,оның мүмкін болар салдарының,жалғасуының бейнесі, аралық және соңғы нәтижелерінің бейнесі. Мақсат мотивациясының детерминалды ретінде шығады, адамның тікелей сыртқы әсерге қатысты түрде тәуелсіз бола алу қабілеттілігін көрсетеді.

Мотив-бұл адамның белгілі бір әрекет үшін саналы меңгерілген қалыптасуы. Ол адамның өзінің қоршаған жағдайын және алға қойған мақсатын бағалау, ақылға салу, есептеу деңгейіне байланысты мазмұны анықталып қалыптасады.

Мотивация механизмнің дамуын талдағанда адам мотивацияның ерекшелігін алдын-ала анықтау мәселелерінің маңызы зор.Адам мотивациясының төмендегідей бірнеше ерекшкліктері бар;

-Адам мотивациясының шығу тегі әлеуметтік сипатта болады.Оның қажеттіліктерінің заттылығы қоғамдық өндірісінің нәтижесі болып табылады(А.МЛеонтьев,Мильман);

-Адам мотивациясының биологиялық мотивациядан айырмашылығы қоғам қажеттілігінде жауап береді;

-Адам мотивациясына онтогенез барысында арнаулы бағытталған негізгі мазмұнын тәрбие процесі белгілейтін қалыптастырушы әсері зор (Иванчук,Семенов);

-Адам мотивациясы интеллектпен, сөйлеумен тікелей байланысты.(Ковалев,Хекхаузен);

-Адам мотивациясы ерік процестері көмегімен жүзеге асырылады;

-Адам мотивациясының тұрақтылығы,ситуациялығы,функционал дық дербестігі организм қалпына байланысты болады;

-Адам мотивациясының өмірлік алыс мақсаттарға бағытталуы;

-Іс-әрекеттің полимотивациялық сипаты мотивтердің қажеттіліктерге поливалентті қатынасы(Додонов,Имедадзе);

-Икемділігі,өзара ауыспалылығы(Дилитекский).

Осы айтылған негізгі белгілердің арасында маңызды сипатқа ие жеке адамның мотивациялық сферасына оның жүріс-тұрысының полимотивациялық феноменділігі болып табылады.

Полимотивация феномені. Бұлұғым негізінде адам жүріс-тұрысындағы бірнеше қажеттіліктерді анықтау тенденциясы жатыр. Л.И.Божович пікірінше,түрлі обьектіні бір ғана қажеттілік емес,сол обьектіге әртүрлі өзара ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Маркетингтегі мотивация теориясы мен мотивация түсінігі
Менеджменттегі ынталандыру қызметі жайлы
Мотивация жайлы
Ұйымдағы мотивация процессі
Экономика мамандықтарының студенттеріне арналған оқу-әдістемелік кешеннің жинағы
Менеджменттегі жігерлендіру (мотивация)
Студенттердің психологиялық ерекшеліктері
Кәсіпорында еңбек мотивациясын жетілдіру
Кәмелетке толмағаңдардың қылмыстық мотивациясының ерекшеліктері
Менеджменттегі жігерлендіру туралы
Пәндер