Нарықтық экономика жағдайында ауыл шаруашылығындағы су пайдаланушылар кооперативінің алатын орны

Мазмұны

Кіріспе

1. тарау Нарықтық экономика жағдайында ауыл шаруашылығындағы су пайдаланушылар кооперативінің алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1.1 “Бірлік”кооперативінің қаржы . шаруашылық жағдайын талдау. ... ... ..6
1.2 “Бірлік”кооперативіндебухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы ... ... ..20

ІІ. тарау “Бірлік ”селолық су пайдаланушылар кооперативіндегі бухгалтерлік есеп стандарттары және бухгалтерлік есебінің жаңа жүйесін жүргізу.
2.1 Бухгалтерлік есеп стандарттарының рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.2 Бухгалтерлік есеп жүргізудің жүйелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32

ІІІ .тарау Қызымет көрсетуші кәсіпорындарда аудит жүргізудің ерекшеліктері
3.1 Аудит жайлы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46
3.2 Аудиттік бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
3.3 Бухгалтерлік есеп жүргізу жолдарына аудиторлық қорытынды ... ... ... 63

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
Кіріспе
Қазақстанның бухгалтерлік есебімен салық салу жүйесінде кәсіпорындардың нарықтық қатынастарға өту және халықаралық есеп стандарттарына бағытталуына байланысты едәуір өзгерістер болды.
Бухгалтерлік есептің басқа түрлерінен ерекшеленетін бір қатар өзгеше белгілері бар:
 Кәсіпорында жүргізілетін шаруашылық операциялардың бәрі түгел бухгал есеп жүйесінде бейнеленеді.
 Бухгалтерлік есепте тек қана ақшалай түрде өлшенетін шаруашылық операциялар көрсетіледі.
 Бухгалтер есепте тек қана өзіне тән арнайы әдістер (мысалы: шоттар, қосарлы жазу, баланс) қолданылады.
Бухгалтерлік есеп кәсіпорынды басқаруда үлкен рөл атқарады, өйткені оның қызыметі, қаржылық жағдайы туралы толық ақпарат береді. Нарықтық экономика жағдайында бухгалтерлік есептің маңызы мен рөлі күшейе түсті. Есептеу орнын алатын көрсеткіштер қаржы – шаруашылық нәтижелелерін талдау кезінде тек кәсіпорының өзімен ғана емес, оның тығыз серіктестік байланысты болатын жабдықтаушылар, тапсырыс берушілер, несие берушілер, (банкттер) және т.б. жүргізіледі.
Қазіргі уақытта есептің көрсеткіштерін салық және қаржы органдары, банктер пайдаланылады, ал кәсіпорынмен жасалған келісім – шарты бойынша тексеру кезінде – аудиторлық фирмалар, кеңесшілер, заңгерлер, әсіресе жетекшілікпен басқарудың әр түрлі деңгейлеріне қаралатын даулы мәселелерді шешуде кәсіпорынның мүдделерін қорғау қажет болған уақыттарда пайдалады.
Сондықтанда ақпарат заң нормаларына сәйкес болуы тиіс. Ол үшін кәсіпорынның басшысы, бас бухгалтері және материалдық құралдар мен ақша қаражаттарына сақтаушы тұлғалар жауапты болады.
Бухгалтерлік есеп материалды-жауапты тұлғалардың қызыметі үстінен бақылау ақпаратпен қамтамасыз ететді, ол үшін әрбір материалды-жауапты тұлға бойынша материалдық құндылықтар мен ақша қаржаттарының есебін бөлек жүргізеді.
Материалды-жауапты тұлғалар өздеріне бекітілген материалдық құндылықтардың табиғи түріне жауапты болады. Ол жағдай табиғи өлшегіштерде көлемі бойынша есеп жүргізуді болжамдайды. Мезгілді түрде бухгалтерлік есеп мәліметтері материалды жауапты тұлғалардың есептері мен мәліметтері мен салыстырылады.
Алайда бухгалтерлік есепте басты орынды ақша өлшегіші алады. Өйткені тек соның жәрдемімен ғана кәсіпорындардың әртүрлі мүлкінің жалпы құнын есептеу мүмкін.
Бухгалтерлік есептің шегінде ақпараттық жүйе макроэкономикалық мақсаттардың обьективті анықталуын, соның ішніде Ұлттық экономиканың өсуінің межеленген қарқындарын, инфляцияның төмендеуін, мемлекеттік олргандар үшін есепті және шұғыл дұрыс ақпараттарының тиімділігіне жетуін, сондай-ақ кез-келген кәсіпорынды тиімді басқаруға бағытталған.
Кәсіпорындарды басқаруды жетілдіру процесі бірінші кезекте бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың сапасын артыруды ұйғарады. Өйткені басқару жүйесі тарапынан шешімдер қабылдау үрдісінің өзі қалай болғандығын ақпаратты өңдеу мен жеткізу процесімен тығыз байланысты сонымен, бухгалтерлік есеп ақпараттық ғана емес, тәуелсіз ұйымдастыру жүйесі ретінде де орын алады.
Нарықтық қатынастардың қазіргі жағдайында бухгалтерлік есептің негізгі мақсаты әртүрлі деңгейдегі басқару шешімдерін, әзірлеу негіздеу, қабылдауға, бәсекелес-субьектіні айқындауға және т.б. қажет субьектінің шаруашылық және қаржылық қызыметі туралы сапалы және дер кезіндегі ақпаратты қалыптастыру болып табылады.
Бухгалтерлік есеп кәсіпорынның қызыметін бейнелейді. Кооперативтің меншігі шаруашылық құралдарының және оны қызымет көрсету процесіндегі көздерінің қозғалысы бухгалтерлік есептің мәні болып табылады. Бухгалтерлік есептің обьектілеріне мына процестер жатады:
 Қамтамасыз ету (дайындау) кәсіпорын алған шикізат, материалдар отын және басқа материалдық қорлар, транспорттық ұйымдар мен арада туындаған қарымқатынастар бухгалтерлік есептің обьектілері болып саналады.
 өткізу, мұнда сатуға арналған өндіріс өнімдері; өткізу жөніндегі шығындар субьектінің сатылған тауар, орындалған жұмыс, көрсетілген қызымет үшін алғын ақшалай түсімі есептеледі.
Осы диплом жұмыстың негізгі мақсаты кәсіпорын есебінің және аудитінің негізінен теориялық, іс-тәжірибелік тұрғыдан және заңдылық тұрғыдан реттелуін қамтамасыз ету.
Көзделген мақсатқа жету үшін төмендегідей мәселелерді шешу қажет;
• Еңбек ақы төлеудің негізгі мәселелерін көріп шығу;
• Еңбек ақы төлеу жүйсені және формасын озық технологиялық негізінде үйрену.
• Еңбек ақы төлеу және еңбеккерлермен есеп айырысу операцияларына толыққанды мінездеме беру.
• Еңбек ақы есептеу сондай-ақ одан ұсталынатын ұсталымдар және аударылатын аударымдардың заңдылығын көріп шешу.
• Кәсіпорындардың бухгалтерлік есеп жүргізуін еңбек ақы төлеудің ұйымдастырылуының артықшылықтарын үйрену.
• Еңбек ақыны тексерудің методикасын ашып көрсету.
Зерттеудің негізгі мақсаты қызымет көрсету есебінің аудитін жүргізу. Зерттеудің объектісі «Бірлік» селолық су пайдаланушылар кооперативі. Мемлекеттік тіркеуден өткен 1998 жылы өзінің меншіктік капиталына ие
Пайдаланылған әдебиеттер
1. 26.12.95ж. № 2732-ші “Бухгалтерлік есеп жайлы” Заңды күші бар. ҚР Президентінің қаулысы- “Нормативтік актілер” №1, 1996ж
2. Бас счеттар жоспары
3. “Бухгалтерлік есеп стандарттары және оны әдістемелік нұсқаулар” Алматы-1999 ҚР. Қаржы министрлігі- Бух есеп және аудит әдістемесінің Департаменті
4. Библиотека бухгалтера и предпринимателя № 17-18(83-84), 1997 ж қырқүйек
5. “Бухгалтерлік есеп және аудит” №2, 2000ж. Ғылыми- практикалық журнал.
6. Бухгалтер бюлетені. №1 (106), №2 (107) 2000ж. Қаңтар, №6 (111), №7(112) 2000. ақпан, №24 1997ж
7. Дүйсембаев К.Ш. “Анализ финансового положение предприятия” 1998г. уч. пособие, Алматы “Экономика”
8. Дүйсембаев К.Ш. “Аудит и анализ финансовый отчетности” Егемен Қазақстан 1998ж. 11 наурыз
9. Қаржы - Қаражат 2000ж. №1-2 және 1999ж. №2
10. ҚР-ның Президентінің “Салықтар мен бюджетке басқа да міндетті төлемдер жайлы” Заңды күші бар Қаулысы
11. 1С: Предприятия 7.7. ІІ бөлімі –фирма “1С: предприятия
12. Радостовец В.В., Шмидт О.И. “Бух учет на предприятиях” Алматы-97 НАК “Центраудит”
13. Радостовец В.К. “Финансовый и управленческий учет на предприятиях” Алматы –97 НАК “Центраудит”
14. Радостовец В.К. “Финансовый и управленческий учет на предприятиях” Алматы –97 НАК “Центраудит”
15. “Организация финансового учета” под редакцией В. К. Радостовеца
16. Скала В.И. Белкин А.И. “Сборник бухгалтерских проводок” учебное пособие
17. Толпаков Ж.С. “Учет основных средств”
18. Тасмағанбетов Т.А. “Қаржы есебі” Алматы - 98, ИД “LEM”
19. Белкин А.И., Скала Н.В. “Сборник бухгалтерских проводок”, Алматы –1999, ИД “LEM”
20. Русакова Е.А., Ибрагимов Н.А. “Учет основных средств”, москва –1990, “Финансы и статистика”
21. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Фининсовый анализ. Москва –1995г
22. Баканов М.И. Шеремет А.д. Теория анализа хозяйственной деятельности. Москва –1987г.
23. Радостовец В.К., Шмидт О.И. “Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есеп” Алматы., 2000ж
24. А.А. Сәтмырзаев Б.Е. Укашев., Аудит теориясы., Алматы-2000ж Республикалық баспа кабинеті.
25. М.Байдаулетов С.М. Байдаулетов “Аудит” Алматы “Қазақ университеті”2004ж
26. Қ.К. Кеулімжаев. З.Н. Әжібаева. Н.А. Құдайбергенов. «Бухгалтерлік есеп принциптері» Алматы: экономик/с -2003 ж.
27. «Бірлік» ССПК кооперативінің 2005-2006 жж балансы және қаржы- шаруашылық қызыметі туралы есебі.
28. «Бірлік» ССПК кооперативінің жарғысы.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1- тарау Нарықтық экономика жағдайында ауыл ... ... ... ... орны ... ... ... – шаруашылық жағдайын талдау. ----------6
2. “Бірлік”кооперативіндебухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы----------20
ІІ- тарау “Бірлік ”селолық су пайдаланушылар кооперативіндегі бухгалтерлік
есеп ... және ... ... жаңа жүйесін жүргізу.
2.1 Бухгалтерлік есеп стандарттарының рөлі----------------------------------
-----27
2.2 ... есеп ... ... –тарау Қызымет көрсетуші кәсіпорындарда аудит жүргізудің ерекшеліктері
3.1 Аудит жайлы жалпы түсінік-----------------------------------------------
---------46
3.2 Аудиттік бағдарлама-----------------------------------------------------
------------56
3.3 Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... есебімен салық салу ... ... ... өту және ... есеп
стандарттарына бағытталуына байланысты едәуір ... ... ... басқа түрлерінен ерекшеленетін бір қатар өзгеше
белгілері бар:
... ... ... ... бәрі түгел бухгал
есеп жүйесінде бейнеленеді.
... ... тек қана ... ... ... ... көрсетіледі.
▪ Бухгалтер есепте тек қана өзіне тән арнайы ... ... ... жазу, баланс) қолданылады.
Бухгалтерлік есеп кәсіпорынды басқаруда үлкен рөл атқарады, өйткені ... ... ... ... ... ... береді. Нарықтық экономика
жағдайында бухгалтерлік есептің маңызы мен рөлі ... ... ... орнын
алатын көрсеткіштер қаржы – шаруашылық нәтижелелерін талдау кезінде ... ... ғана ... оның ... ... ... ... тапсырыс берушілер, несие берушілер, (банкттер) және ... ... ... ... ... және ... органдары,
банктер пайдаланылады, ал кәсіпорынмен жасалған келісім – шарты ... ...... ... кеңесшілер, заңгерлер, әсіресе
жетекшілікпен басқарудың әр ... ... ... ... ... кәсіпорынның мүдделерін қорғау қажет болған уақыттарда пайдалады.
Сондықтанда ақпарат заң ... ... ... ... Ол ... ... бас бухгалтері және материалдық құралдар мен ... ... ... ... болады.
Бухгалтерлік есеп материалды-жауапты тұлғалардың қызыметі үстінен бақылау
ақпаратпен қамтамасыз ететді, ол үшін ... ... ... ... ... мен ақша ... ... бөлек
жүргізеді.
Материалды-жауапты тұлғалар ... ... ... ... түріне жауапты болады. Ол жағдай табиғи өлшегіштерде
көлемі бойынша есеп ... ... ... ... ... есеп
мәліметтері материалды жауапты тұлғалардың есептері мен мәліметтері мен
салыстырылады.
Алайда бухгалтерлік ... ... ... ақша ... ... Өйткені тек
соның жәрдемімен ғана кәсіпорындардың әртүрлі мүлкінің жалпы құнын есептеу
мүмкін.
Бухгалтерлік есептің ... ... жүйе ... ... ... соның ішніде Ұлттық ... ... ... инфляцияның төмендеуін, мемлекеттік
олргандар үшін есепті және шұғыл дұрыс ақпараттарының тиімділігіне жетуін,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... процесі бірінші кезекте бухгалтерлік
есепті ұйымдастырудың сапасын артыруды ұйғарады. Өйткені басқару жүйесі
тарапынан шешімдер ... ... өзі ... ... ақпаратты
өңдеу мен жеткізу процесімен тығыз байланысты сонымен, бухгалтерлік есеп
ақпараттық ғана ... ... ... жүйесі ретінде де орын алады.
Нарықтық қатынастардың қазіргі жағдайында бухгалтерлік есептің негізгі
мақсаты әртүрлі ... ... ... ... ... бәсекелес-субьектіні айқындауға және т.б. қажет субьектінің
шаруашылық және ... ... ... ... және дер ... қалыптастыру болып табылады.
Бухгалтерлік есеп кәсіпорынның қызыметін ... ... ... ... және оны ... ... ... қозғалысы бухгалтерлік есептің мәні болып табылады. Бухгалтерлік
есептің обьектілеріне мына процестер жатады:
▪ Қамтамасыз ету (дайындау) кәсіпорын ... ... ... және ... ... қорлар, транспорттық ұйымдар мен арада
туындаған қарымқатынастар бухгалтерлік есептің обьектілері ... ... ... сатуға арналған өндіріс өнімдері; өткізу жөніндегі
шығындар субьектінің сатылған тауар, орындалған жұмыс, көрсетілген
қызымет үшін алғын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын есебінің және аудитінің
негізінен теориялық, іс-тәжірибелік тұрғыдан және заңдылық ... ... ... мақсатқа жету үшін төмендегідей мәселелерді шешу қажет;
• Еңбек ақы төлеудің негізгі мәселелерін көріп шығу;
... ақы ... ... және формасын озық технологиялық негізінде
үйрену.
• Еңбек ақы ... және ... есеп ... операцияларына
толыққанды мінездеме беру.
• Еңбек ақы ... ... одан ... ... ... ... ... көріп шешу.
• Кәсіпорындардың бухгалтерлік есеп жүргізуін ... ақы ... ... ... ... ... ... методикасын ашып көрсету.
Зерттеудің негізгі мақсаты қызымет көрсету есебінің аудитін жүргізу.
Зерттеудің ... ... ... су пайдаланушылар кооперативі.
Мемлекеттік тіркеуден өткен 1998 жылы ... ... ... ... ... ... есептеріне құқықтық иелігі белгіленген, жеке
байланысы түзіледі.
Негізгі ... ... алу ... ... ... ... қызымет көрсету сонымен қатар «Бірлік» кооперативі ҚР-ның
заңдарына қайшы келмейтін кез-келген басқада қызыметтермен шұғылдана ... 1- ... 2007 ... ... ... ... жыл ... қалдығы 3206 мың тенге, жыл
соңындағы қалдығы 3120 мың тенге, қалдық құнының кемейуіне әсер ... тозу ... ... Ал ағымдағы актвтердің жыл
басындағы соммасы 21мың тенге, жыл соңына 151 мың ... ... ... ... келіп түскен тауарлы материалдық
құндылықтар есебінен ұлғайған.
Меншікті капиталы жыл басына 3227 мың тенге, ... жыл ... ... ... бұның ұлғайуына бөлінбеген табыстың әсері тиген.
Енді біз кооперативтің қаржы шаруашылық жағдайына тоқталатын
болсақ , ... ... ... жалпы табыс 5245740 ... ... ... өзіндік құны 5201130 тенге болып ,жалпы
табыс 44610 тенгені құраған , салынған салық 13380 тенге ... таза ... 31230 ... ... . ... ... ... жағдайын талдауда анықталғанындай кооперативтің рентабілдік
денгейі төмен екендігін байқаймыз.
1- тарау ... ... ... ауыл ... ... ... алатын орны
1. “Бірлік” кооперативінің қаржы – шаруашылық жағдайын талдау.
Қаржылық есеп ... ... өз ... ... ... ... ... сенімді, мәнді және пайдалы
ақпараттарды беру ... ... ... есеп ... ... потенциалды инвесторлар, кредиторлар,
жабдықтаушылар, сатып алушылар, еңбеккерлер, сондай-ақ мемлекеттік
органдар , т.б. ... есеп беру ... ... ... және ... ... және ақша қаражаттарының болашақтағы
ағындарын бағалауға, ... беру ... ... және ... ... пайдалы ақпараттарды береді.
Есеп беру мәліметтерін кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін, сон дай-
ақ шаруашылық қызметін талдау үшін сыртқы пайдаланушылар пайдаланады.
Осымен ... есеп беру ... ... қызметін жедел
басқару үшін қажет және ол болашақ ... ... мен ... басты (бастапқы) база болып табылады.
Есеп беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын ... ... және ... көрсету, барлық көрсеткіштерді бір-бірімен қатаң
түрде үйлестіру, бухгалтерлік пен жедел-статистикалық есеп берудің
сабақтастығын ... ... ... және ... ... ... ... табылады.
Бұрмаланған есеп бергені үшін кәсіпорынның басшысы мен бас бухгалтері
Казахстан Республикасының әрекет етіп тұрған ... ... ... ... қойылатын ең басты талап оның тазалығы (ашықтығы) болып
табылады, яғни акционерлер мен инвесторларға есеп ... ... ... тиіс. Есеп беру белгіленген мәліметтердің мерзімінде
жасалғаны жөн. Бухгалтерлік есеп беру кәсіпорындардың ... ... ... ... ... және ... алу жазбаларымен
расталып, жинақталған деректерден жасалады.
Балансты және басқа да берілетін есептерді уақытында, әрі сапалы жасау
үшін бухгалтерия ... ... ... ... ... ... ... және басқа
есептерін толық көлемде берілуін қамтамасыз ету керек.
Бухгалтерлік есептің ақпараттары балансқа дейін ... ... ... ... төрт ... ... кезең. Әр түрлі шаруашылық фактілері құжатталады (іскерлік
мәміле жасалады).
Екінші кезең. Есеп мәліметтері есеп талабына ... ... соң ... лік ... ... (есеп регистрлерінде
ЖО, ведомость, Бас кітап).
Үшінші кезең. Есеп ... есеп беру ... ... ... шаруашылық қызметі туралы есеп беру, ақша-қаражаттарының
қозғалысы туралы есеп беру т.б).
Төртінші кезең. ШС-нің қаржылық-шаруашалық қызметі ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін арифметикалық және логикалық тұрғыдан
мұқият тексеру керек. Баланстың сабақтастығын ... ... ... ... ... ... ... осы баптағы
деректерімен салыстырып, жыл соңындағы көрсеткіштердің ... ... ... ... беру тәртібі бухгалтерлік есептің
стандарттарымен реттеледі:
№2 ... лік ... және ... есептің негізгі
көрсеткіштерін ашып көрсету” (2 БЕС); “Қаржылық-шаруашылық қызметінің
нәтижесі туралы есеп беру” (3 БЕС) және ... ... ... есеп беру” (4 БЕС) арқылы жүзеге асады. [27. 1-2 бет]
Жылдық есептің меншік иелерінде (қатысушыларында, құралтайшыларында)
немесе құрылтай құжаттарында көрсетілген ... ... ... ... ... ... тұрған жері бойынша);
жергілікті қаржы органына, мемлекеттік статистика органдарына есеп
береді.
Кәсіпорындардың ... ... ... мүлік пен қаржы
жағдайы туралы ... ... ... ... пайдаланушылар
үшін жариялауға жол ашық.
Бухгалтерлік есепте жазбаларға өзгеріс енгізу жағдайы туындаса, осы
жылға және өткен ... ... ... ... мен ... барлығын түзетуді қажет деп. тапса, онда ол есепті айдан
кейінгі бір інші айда ... ... ... ... ... ... жыл үшін ... жылдық бухгалтерлік есептер мен баланс тар
деректерінің түзетілуі, сол жыл үшін берілген есептер мен ... ... ... ... ... ... ... айында
есепке алынған деректерге қажетті түзетулер енгізілуі мүмкін.
Бухгалтерлік есеп шаруашылық қаражаттарының құрамындағы және ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін толық және дер кезінде көрсетуге арналған. Есеп
мәліметі қолда бар ... ... ... және ... ... ... ... тиіс, бірақ іс жүзінде есеп мәліметтері ... мен ... ... яғни ... ... ... орын
алу мүмкін. Аталған алшақтық табиғи азаюдың, тасмалдаудың, ... ... ... құрал-жабдықтарының дұрыцс
көрсетпеунен, операцияларды рәсімдеу кезінде жіберілген қателіктерден,
т.б салдарынан болуы мүмкін.
Ал бұл жыл ... ... ... бар ... мәліметін есеп
мәліметтерімен салыстырып отыруды қажет етеді, және ол есеп айырысуды
дәлдеу (анықтау) үшін де ... ... ... ... ... түгелдеу) деп. атаймыз.
Түгендеу (немесе түгелдеу)- бұл ... есеп ... ... ... ол есеп айырысудың ақша қаражаттарының,
аяқталмаған өндірістің, ... ... емес ... негізгі құралдардың нақты қолда барын
тексеруін және ... есеп ... ... ... ... ... ... түріне және жұмыс істеу тәртібіне
қарамастан, он ... ... ... Ол ... ... болып табылады. Тек сонын көмегімен шаруашылықта болатын әрі
жасалатын барлық шаруашылық құбылыстар бухгалтерлік ... ... Ол ... ... ... арап ... бөлінеді: толық және
ішінара болады.
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... турады есеп беру, ақша ... ... есеп және ... ... ... кіреді.
Қаржылық есеп берудіңмақсаты ... ... ... мен қаржылық жағдайы туралы пайдалы, әрі
мәнді және сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету болып табылады.
Бірақ қаржылық ақпараттарды пайдаланушылар ... ... ... ... ... мысалға:
-инвесторлар - жасаған инвестициясының тәуекелділік дәрежесі ... ... ... ... ... ... үшін;
кәсіпорынға салған инвестициясын сатудың немесе соған соған сәйкес
активтерін сатып ... ... өз ... сақтаудың қажеттілігі
анықтау үшін; кәсіпорынның келекшектегі күтілетін дивидендтерді төлеу
қабілеттілігін анықтау үшін қажет ақпараттарды ... ...... ... және төленетін пайызын өтеу қабілеттілігін
(мүмкіндігін) анықтау үшін қажет ақпараттарды талап етеді;
-жабдықтаушылар – ... ... дер ... өтей алатын
қабілетін тексеру үшін қажет ақпараттарды талап етеді;
-сатып алушы – ... ... ... өз ... жалғастыра
алатындығы жөніндегі ақпараттарға мүдделі болып келеді;
-қызметкерлер – кәсіпорынның тұрақты әрі рентабельді ... ... ... өзініің еңбек ақысын және басқа жеңілдіктеріне
мен төлемін алады, ал акционерлер- ... ... ... алып ... ... – кәсіпорынның тұрақты әрі рентабельді ... ... ... олар ... ... ... ... шараларын қоса алғанда) жүзеге асырады, сон ... ... ...... орынын табу мақсатында қажетті ақпараттарды ... ... ... ... ақпараттарды жинауға мүдделі болып
келеді.
Қаржылық есеп беру ... ... ... ... аясын дұрыс қалыптастыруға, болашақ ақша қаражаттарының
ағының бағалауға, кәсіпорынның міндеттемесімен ресурстарын бағалауға
және ... ... ... ... қажет ақпараттар мен
қамтамасыз етуге өзге септігін тигізеді.
Кәсіпорынның қаржылық есеп беруін ... ... ... бойынша пайдалануы кәсіпорынның сол жалпы талапқа сай келуі үшін
оның қызметіне капиталдың жеткілікті болғаны абзал . Сондықтан олардың
негізгі талабы (басқа жағдайлары ... ... ... ... капиталы мен басқа инвестициясы туралы ақпараттар оларды
қанағаттандыруы тиіс.
Бұл ереже барлық пайдаланушылардың мүддесіне ... әрі сай ... ... саналады. Жалпы алғанда, пайдаланушылар келесі
ақпараттарға мүдделі болып келеді.
Қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... бір
ғана операциясы әртүрлі факт імен көрініс табады. ... есеп ... ... ... ал он сол немесе басқаша күйінде шаруашылық
жүргізуші субьект пайдаланылады.
Қаржылық есеп пайдаланушылар үшін ... ... ... және ... ... ашуг ... ... болған кезде ... ... ... ... мен ақша қаражаттары
туралы қосымша мәліметтер ... ... ... түсіндіру керек.
Қаржылық есеп беру де заңды тұлғалардың атауы, тұрған жері, есеп беру
кезеңі мен күні көрсетілуі тиіс. Сондай-ақ, ... ... ... заңды
нысаны, өлшем бірлігі келтірілуі тиіс.
Қаржылық есеп беру өткен кезеңдердің мәліметтерімен салыстырылады.
Есеп беру ... ... ... ... ... мың ... ... есеғп берудің есептік кезеңі болып толық
календарлық жыл саналады; ал жаңадан ... ... ... ... ... ... ... күнінен бастап есепті жылдың ... ... ... ... ... есеп ... ... да
кезеңдігін белгілеуге құқығы бар (жылына бір ... кем ... 491-492 ... есеп ... ... Қаржылық есеп беру мәміленің және
басқа да оқиғаның нәтижесін классқа ... ... ... көрсетіледі. Экономикалық мазмұн қаржылық есеп
берудің элементтері болып ... ... ... бар ... ... мен жеке мүліктік және
мүліктік емес игілігі.
Активтер болашақта ... ... ... олжа ... Ол ... ... немесе басқа оқиғаның нәтижесі болып
табылады, бірақ ол өздігінен активтің пайда болуына әкелмейді. ... ... ... ... үшін, сондай-ақ өндірісті басқару
және басқа мақсаттыр үшін ... ... ... ... ... асатын активтер өндірісте және күрделі құрылыста
сатылуын немесе басқа ... ... ... өтеу үшін қолданылуы, меншік иелерінің арасында бөлінуі
мүмкін. Активтердің физикалық нысаны да бар болуы мүмкін (ғимараттар,
қондырғылар, ... т.б.) және ... ... ... да ... ... ... және т.б.); сондай-ақ активтер дебиторлық
қарыз іспеттес те болып келуї ... ... ... ... ... ... болуы да және оның болмауы да мүмкін (жалға
берілген мүліктер, консигнацияға ... ... ... ... т.б.), ... сол активтер кәсіпорынның өз меншігіне жатпаса
да, олардың сақталуын қамтамасыз етеді және ... ... ... ... ... Жаңа активтерді жасау мен оларға
жұмсалған шығыстардың арасында тікелей байланыс ... ... ... ... әр уақытта бір-бірімен тұспа-тұс келе бермейді
(мысалға, аяқталмаған құрылыс, көп жылдық екпе ... егу ... ... ... Бұл жағдайда шығын тек болашақ олжаны
іздестіру үшін жасалғандығын көрсетеді (пайдалануға ... көп ... екпе ... ... ... өсіруден),
бірақ бұл активтердің түпкілікті өз арналымдарына сәйкестігін
көрсетпейді.
Міндеттемелер – бұл ... ... ... ол ... ... міндеттемесінің пайда болғанын, белгілі бір әрекеттің
кредитор пайдасына жасалатындығын көрсетеді: ... ... ... ... ... ал кредитор қарызданушыдан өз міндетемесін орындалуын талап
етуге құқығы бар. ... осы ... мен ... ашу ... болашақта активтерді алу ... ... ... ... ... тек ... ... немесе субьект келісім – шарттық қатынасқа отырған кезде пайда
болады. Міндеттеме оны төлеу жолымен өтеледі, ... ... ... кезде жойылуы мүмкін. Сондай-ақ міндеттемеден кредитордың өзі
бас тартқан кезде ол өтелген болып саналалды (сот ... ... ... мерзімі өтіп кетсе).
Меншік капиталы- бұл субьектінің міндеттемесі ... ... ... ол ... классқа бөлінеді: жарлық капиталы,
қосымша төленген капиталы, резервтік капитал, таратылған ... есеп ... ... үшін бұндай бөліну, шаруашылық
қызметін талдаған ... ... Егер де ... ... ... ... үлес ... көп болса, онда ол ... ... ... көрсетеді.
Қаржылық нәтижесі- бұл есепті жылдағы кәсіпорының қаржылық-шаруашылық
қызметінің нәтижесі (шығыс пен батыстың айырмасы). Қаржылық ... ... ... пен ... болып табылады.
Табыс – бұл есепті кезеңдегі активтердің өсуі, не міндемелердің азаюы,
шығыс- бұл ... ... ... ... не ... ... Бұл жерде иеленушілердің жарлық капиталына салған
салымы субьекттің ... ... ... ал ... ... меншік
капиталын таратып беру-шығыс болып танылады.
Қаржылық есеп беруде ... ... ... ... ... ... табыс пен шығысты бөліп көрсетуіне болады.
Мысалға, өнеркәсіп өндірісі, делдалдық қызмет, аул ... ... және т.б, ... ... пен ... ... қызметі мен
төтенше жағдайдан алатын табыстары немесе шығыстары бойынша ... – бұл ... ... және негізгі емес қызметінің
нәтижесі. Негізгі қызметтен алатын табыстардың ... ... ... сатқаннан алынған табысы; сондай-ақ тауарлы ... ... ... ... инвестициялық қызметтерден
түсетін табыстары ... Ал ... емес ... ... ... ... құралды, материалдық емес активтерді,
бағалы қағаздарды (акцияф бойынша табыс және пайз ... ... және ... ... ... ... жатады.
Шығыстар - өнімді өндірумен, жұмысты атқарумен, ... ... ... ... және ... емес қызметтен шеккен
зияндар және төтенше жаңадан туындаған шығындары. Шығыстар, ... ... ... ... ... активтердің пайдалануын
көрсетеді (ақша қаражаттары материалдық запастар, негізгі құралдар
т.б) Зиян ... ... ... ... Зиян өз ... ... айтарлықтай ерекшеленбеді және ол жеке элемент болып
та ... [12. 492-496 ... ... ... су ... ... ... 2007 жылғы
бухгалтерлік балансы.
Кесте -1
| ... |Жыл |Жыл |
| ... ... ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... | | | ... емес ... | | | ... құны |10 | | ... |11 | | ... құны |12 | | ... ... | | | ... құны |20 |3416 |3416 ... |21 |210 |296 ... құны |22 |3206 |3120 ... ... |30 | | ... |40 | | ... ... ... ... |50 | | ... ... ... ) ... |60 | | |
| |70 | | ... |90 |3206 |3120 ... ... ... | | | ... – материалдық қорлар | | | ... |100 |21 |151 ... ... |101 | | ... |102 | | ... ... |110 | | ... |120 | | ... ... | | | ... ... ... ... |130 | | ... | | | ... ... ... |140 | | ... дебиторлық қарыздар |150 | | ... : | | | ... |151 | | ... кезең шығыстары |160 | | ... ... |170 | | ... ... |180 | | ... ... |190 | | ... | | | ... ... ... ... |191 | | ... ... |200 | | ... ... ... |210 | | ... ағымд ағымдағы активтер |220 | | ... |230 |21 |151 ... |240 |3227 |3271 ... ... |Жыл |Жыл |
| ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... капитал | | | ... емес ... | | | ... ... |300 |3197 |3127 |
| |310 | | |
| |320 | | ... ... ... |330 | | ... ... ... |340 | | ... ... |350 | | ... табыс (жабылмаған зиян) | |30 |74 ... ... |360 | | ... ... |370 | | |
| |380 | | ... |390 |3227 |3271 ... Ұзақ ... ... | | | ... ... ... |400 | | ... ... ... ... |410 | | ... ... ... |420 | | ... |430 | | ... ... | | | ... мерзімді несие |440 | | ... ... | | | ... есеп айырысу |450 | | ... : | | | ... |451 | | ... ... қарызы |460 | | ... тыс ... есеп ... |470 | | ... ... |480 | | ... есеп ... |490 | | ... ... ... есеп |500 | | ... | | | ... ... ... ... |510 | | ... қарызы | | | ... ... ... |520 | | |
| | | | |
| | | | ... |530 | | ... |540 | | ... |550 |3227 |3271 ... ... 2006 ... ... –шаруашылық жағдайының нәтежиесі
туралы есеп.
|Көрсеткіштердің атауы ... ... ... |
| ... | | ... қызыметтен түскен табыс |1 |5245740 | ... ... ... құны |2 | |5201130 ... ... |3 |44610 | ... ... барлығы |4 | | ... ... |5 |44610 | ... емес қызыметтен түскен табыс |6 | | ... ... ... ... |7 |44610 | ... ... алынатын салық |8 | |13380 ... ... ... ... |9 |31230 | ... жағдайдан шеккен зиян |10 | | ... ... |11 |31230 | ... 1- ... 2007 жылғы балансында ұзақ
мерзімді ... жыл ... ... 3206 мың ... ... ... 3120 мың ... қалдық құнының кемейуіне әсер еткен
фактор тозу соммасының есептелгендігі. Ал ағымдағы актвтердің жыл
басындағы ... 21мың ... жыл ... 151 мың ... ... ... ... келіп түскен тауарлы материалдық
құндылықтар есебінен ұлғайған.
Меншікті капиталы жыл басына 3227 мың тенге, ... жыл ... ... құраған бұның ұлғайуына бөлінбеген табыстың әсері тиген.
Енді біз кооперативтің қаржы шаруашылық ... ... , ... ... ... жалпы табыс 5245740 тенгені
болған ... ... ... құны 5201130 ... ... ... 44610 ... құраған , салынған салық 13380 ... ... таза ... 31230 ... ... . ... балансымен қаржы
шаруашылық жағдайын талдауда анықталғанындай кооперативтің рентабілдік
денгейі төмен екендігін ... [27. 1-3 ... ... ... ... ұйымдастырылуы.
Қазақстан Республикасының аймағындағы әрекет етіп тұрған барлық
субьектілерге (Қазақстан Республикасының аймағындағы тіркелген ... ... мен ... ... ... ... ... жеке тұлғалар) қаржылық есеп беруді және бухгалтерлік есепті
жүргізу ... ... Сот ... ... ... және ... алатын, өз атынан жеке мүліктік емес және мүліктік құқын ... ... сол ... өз ... ... тұрғыдан басқара
алатын немесе шаруашылықты жүргізуге меншік құқығы бар ұйымдарды ... деп ... ... ... деп танылады.
Өндірістік кооперативне жататындар:
Бірлескен кәсіпкерлік қызымет үшін мүшелік негізінде, олар ... ... ... ... және ... ... ... ретінде
біріктірудің негізінде құрылған азаматтық ерікті бірлестік. Кооператив
мүшесі екіден кем болмауы тиіс. Кооператив ... ... ... тәртіп
пен қосымша міндеттемелер бойынша жауапкершілікте болады.
Қазақстанның ... есеп ... және ол ... ... ... ... пен қаржылық есебін
жүргізудің қоғамдық тұрғысынан танылған тәсілдері мен ... ... ... ... онда әрбір кәсіпорындардың техникалық базасына,
олардың шешетін міндеттемелерінің күрделілігіне, басқарушы ... ... ... [12. 7 ... ... ... ... асыру үшін таңдап алынған
тәсілдер жиынтығы, құндық өлшемдері, ағымдағы топтастыруы және бухгалтерлік
есептегі ... ... ... ... шолу ... ... саясатында көрініс табуы ... ... ... ... – бұл ... ... әдісін жүзеге асыратын тетігі.
Бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің жалпы қағидасы мен ережесі нормативтік
– құқықтық құжаттарда ... ... ... барысында нақты кәсіпорынның есептік саясаты
келесідей жорамалдардан алынған ... ... өз ... өзімен - өзі болушылығы (кәсіпорын өз
баланссында тек заң бойынша ... ... ғана ... ал ... ... мен ... балансттан тыс шоттарды есепке
алынады);
- толасыз қызыметті (есеп саясатының мәселесі ... ... ... ... ... өз ... болашақ кезеңде тоқтатпайтындығы
немесе қызымет масштабын қысқартпайтындығы басшылыққа алынуы керек);
- есеп саясатын пайдаланудың жүйелілігі ... ... ... ... есеп беру ... барысында міндеттеме мен
мүлікті бағалау, сондай-ақ бір есептік жылдан басқасына өткен кезде де);
- шаруашылық ... ... ... ... ... түскен немесе төленген ... ... олар ... немесе орын алған кезеңіне жатқызылуы керек).
Пайдаланатын есеп саясатының басты міндеті мен негізгі арналымы –
кәсіпорынның ... ... ... ... іс ... үшін ... тиімділігін реттеу мақсатында толық, обьективті және шынайы
ақпарат пен қаптастыру. Ол есеп процесінің ... ... ... ... ... ұйымдық жақтарын. Әдістемелік аспектісі деп
кәсіпорында өнімнің өзіндік құнын есептеу амортизацияны ... ... ... бағалау үшін пайдаланатын әдістерін айтады; техникалық деп осы
әдістердің синтетикалық шоттарында көрсету сызбасы, есеп ... ... ... ... ... айтады; ұйымдық деп осы әдістердің
бухгалтерлік қызымет тұрғысынан жүзеге асқандығын, оның ... ... ... ... ... Есеп ... ... бөлігі нақты
шаруашылық ахуалынан, олардың қолдану тәртібінде белгіленген ... есеп ... бір шама ... бухгалтерлік есепті
жүргізудің белгілі бір әдістерінен таңдап алу жолымен ... Егер ... ... ... жүргізудің кейбір обьектілері көрсетілмесе,
онда бухгалтерлік есеп бойынша нормативтік актілер мен заң ... ... өзі есеп ... ... ... ... алады.
- материалдардың есебі. ... ... ... ... шығарылатын). матералдық ресурстарының нақты өзіндік құнын анықтау
тәсілі туралы шешім қабылдау қажет: орташа өлшенген құны ... ... ... лифо ... ... ... ... (ұқсастырылған)
әдісін таңдайды. Шауашылық жүргізуші субьекті аталған ... ... ... ... және ол ... ...... құндылықтарға пайдалануы
тиіс;
- басқарушы есеп. Есептің бұл түрі сыртқы пайдаланушылардың кең түрде
пайдалануына ... ... ... оның есеп беру ... сай ... ... де жоқ, ... оны ішкі бақылау мен жоспарлау
мақсатында ... ... ... ... ... ол үшін шоттардың
бас жоспарындағы шоттарды немесе өндіріс шоттарының жүйесіне қосымша немесе
жекелеген шоттарын қолдануына болдады. ... ол ... ... ... және ... ... ... [12. 11-12. бет]
- өндіріске кеткен шығындар мен ... ... ... ... ... Кәсіпорын калькуляциялаумен есеп обьектісін, шығындарды
жанама мен ... ... ... анықтайды. Кәсіпорын өзінің негізгі
қызыметінің сипатына байланысты өзіндік ... ... ... ... әдістерінің бірін немесе бірінешеуінің үйлескен түрін
таңдай алады.
Таңдап алынған әдістердің жинақ ... шала ... ... ... ... ... мүмкін.
- үстеме шығыстарын есептеу және тарату. Кәсіпорын №7 тауарлы-
материалдық ... ... есеп ... ... ... ... ... құрайтын шығындар тізіміне
өндіріс қызыметінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... пен машинаны пайдалану және
күтіп ұстау шығыстары, өндірісті игеруге және дайындауға кеткен ... ... ... ... ... ... үстеме шығыстарының
құрамында, олардың үлес салмағы айтарлықтай көп ... онда ... ... ... ... ... үстеме шығыстарының сметалық
мөлшерлемесін есептеудің ... мен ... ... ... ... ... калькуляцияға енген, үстеме шығыстарының нормативтік
деңгейіне парапар (пропорцияоналды) етіп, тікелей ... ... ... ... нақты еңбек ақы шығыстарына парапар етіп, немесе
оңайлатылған ... ... ... ... ... шығындары
таратылады, мысалыға, бұйымның тұтыну қасиетін және оның өңдеу шығысынан
алынған күрделендірілген ... ... ... мен ... ... ... ... мен қоса,
құндылықтардың нақты барын тексеру үшін біршама қосымша түгендеулер де
жүргізілуі ... Бұл ... ... ... ... ... ... мүліктер мен міндеттемелердің тізімін белгілейді;
- бухгалтерлік есеп нысаны. ... ... есеп ... өзі
таңдай алады, олардың тізімін және есеп ... ... ... ... ... ... нақты (іс жүзінде) пайдаланатын шоттар жоспары. Кәсіпорын шоттардың
бас жоспарын басшылыққа ала отырып, өздеріне пайдаланатын шоттарын ... яғни оның ... ... ... – шаруашылық қызыметін және
қаржылық жағдайын, мүліктік құрамын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... суп шоттарының тізімін
жасайды. Сонымен қатар, кәсіпорын ... ... де ... ... және олардың коттық белгілерін белгілейді. Бұл
кезде басқарудың, талдауын, бақылаудың және есеп ... ... ... ... ... ... ... көрсету үшін,
шоттардың бас жоспарына кәсіпорын қосымша шоттарды пайдалануына болады.
Бірақ ол жағдайда, ол ... бас ... ... негізгі әдістемелік
қағидасын сақтауы керек;
- өндіріс ішіндегі есеп беру. Ішкі есеп беруді жүргізудің ... ... өзі ... оның ... есеп беру ... мен
құрамын және есеп беру мерзімін, сондай-ақ потенциялды пайдаланушыларын,
есепті жасауға жауапты ... ... Есеп ... ... ... ... ... бухгалтерлік қызыметтің құрылымы мен ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... бухгалтерияны ұстау керекпе;
жоқ, әлде ...... ... ... ... ... керекпе;
бухгалтерлік қызыметтің жұмысын қалай ұйымдастыру керек яғни ... саны ... ... ... ... ... қажет (есеп
айырысу, материалдық, өндірістік, жинақ бөлімдері), ... ... ... керек деген мәселелерді өзі шешеді. Бірақ барлық жағдайда
кәсіпорынның басшысы ... ... ... ... қажетті
жағдайларды жасалуы керек.
- есепті орталықтандыру ... ... ... ... ... есеп орталықтандырылған нысанда ұйымдастырылуы мүмкін,
ол кезде кәсіпорынның барлық бөлімшелері бір ... ... ... ал ... ... ... ... бөлімшелері дербес бухгалтерия құрып, ... ... ... ... ... толығын мен аяқтап, кәсіпорынға тек ... ... ... ... ішкі ... ... ... ішкі өндірістік бақылау жүйесінің
қандай болуын және олардың басты элементтерін анықтап, олардың ... ... ... ... және ... отыратын жауапты тұлғаларды
белгілеп бөліп отыруын, олардың есеп қызыметінде дер кезінде берілуін және
т.б. осы сияқты мәселелерін ... Әр бір ... ... ... мен ... ... ... негіздеу және таңдау кезінде ... ... ... мен қағидалар басшылыққа алынады және оны сақтаған жағдайда
кәсіпорын үшінде, ... ... ... да ... ... есеп ... қалыптастыру мүмкіндігі туады. Есеп саясатын
құрудың ... ... мен ... № БЕС жан-жақты берілген. ... есеп ... ... ... ... өз мүліктері мен
міндеттемелерін басқа кәсіпорынның мүліктері мен ... ... тиіс ... ... жеке ... ... ... кәсіпорын
өзінің көз жетерлік болашақ кезеңінде өз қызыметін ... ... яғни өз ... ... ... ... ... білдірсе, онда
толасыздық, үздіксіздік қағидасын сақтағаны болып табылады, кәсіпорын ... ... ... ... ... тәсілін жүйелі пайдаланып, тек
тиімді түзетулерді ғана жасап отырса, онда ол жүйелік қағидасын сақтағаны,
ал ... ... орын ... ... шаруашылық фактілерін сол кезеңіне
жатқызатын ... онда ... ... ... қағидасын
ұстағаны болып табылады. Бұдан басқа, мынадай талаптарды да ... ... ... ... қызыметінің барлық фактілерін бухгалтерлік есепте
толығымен көрсету;
- сақтық жағдайын ұстау ... яғни ... ... жоғалту
(шығыстар) мен пассивтерді көрсетуге дайын болуы тиіс, активтер ... ... ... ... ... ... яғни ... барлық фактілерін есепте көрсетілуін ... ету ... оның тек ... ... ғана ... ... қатар, пайда болған
шаруашылық ахуалын, оның экономикалық мазмұнында қамтуы керек;
- қайшылықсыз деп әр қилы есеп ... ... ... ... есеп беру ... және ... есеп ... ұқсастылығын айтады;
- ұйымдылық (рационалдық) кәсіпорынның көлемімен, оның ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Аталған қағидалар мен талаптар кез келген ксіпорынның есептік саясатын
әзірлеу барысында оның ... ... Егер де олар ... ... ... ... жүргізудің дұрыс еместігі ретінде танылуы және
кәсіпорынның мәліметтерінің бұрмалануы мүмкін. [23.7 – 16 ... ... ... ... есепті жүзеге асыруға
кәсіпорынның бас бухгалтері басшылық етеді. ... ... ... ... және олармен ... ... екі ... жазу ... бухгалтерлік есеп шоттарының бас
жоспары мен сәйкестендіріліп бухгалтерлік есебін жүргізген. Кәсіпорындағы
бухгалтерлік есеп 1.С. 7,7 ...... ... ... ... програмасы бойынша жұмыс істейді.
ІІ- тарау “Бірлік ”селолық су пайдаланушылар кооперативіндегі ... ... және ... есебінің жаңа жүйесін жүргізу.
2.1 Бухгалтерлік есеп стандарттарының рөлі
Стандарт сөзі ағылшын тілінен аударғанда үлгі, ... ... ... Ал ... есеп стандарттары дегеніміз кәсіпорындағы есеп
жұмысын дұрыс жүргізудің және құжаттарды дұрыс ... ... ... Әр бір ... ереже бухгалтерлік есептің ... ... мәні мен ... және ... ... ... пен ... есеп беру стандарттарының қай – қайсының болмасын өз
мақсаты, ... аясы ... ... ... (күшіне) енген
уақыты және мазмұны болады.
Мақсаты. Бұл бапта стандарттың қандай мақсатқа арналып ... есеп ... ... ... аясы (орны). Стандарттың пайдаланылатын жерлері мен қандай
жағдайда ... ... осы ... жазылады.
Анықтамасы. Стандарттағы келтірілген негізгі терминдерге түсініктеме
берілетін бап болып табылады.
Қолданысықа (күшіне) енген уақыты. ... қай ... ... ... осы бапта жазылады.
Мазмұны. Бұл бапта кәсіпорынның есеп саясатына түсінік беріледі.
Кей кездерде стандарттың қосымшалары да ... ... ... ... жаңа ... басқа қай елдерде қолданылатындығы жазылып және
оған қоса мысалдар берілуі мүмкін. Бухгалтерлік есеппен ... есеп ... ... және ішкі ... екі ... ... Халықаралық
стандартты қаржылық есеп беру стандарттын ... ... ... ... ... Ал ішкі бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есеп беру стандарттары әр елде ... ... ... ... сол елдің
ішінде жасалынады. Бұл жоғарыда аталған халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарты мен ішкі ... есеп ... ... тікелей
байланыс болуы қажет. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттын дайындау
(құру) барысында әр бір елдердегі тәжірибеде кездескен ... ... оны шешу ... ... болса, әр бір ел өзінің ... есеп ... ... ... ... ... есеп ... негізге алады. Бүкіл әлемдегі ... ... ... ... есеп ... бір ... ... қол жеткізу үшін 1973 жылғы 29 маусымда Қаржылық
есеп беру стандартының халықаралық ... ... ... бұл ... АҚШ, ... ... ... Жапония, Ирландия, Канада,
Мексика, Ұлыбритания және Франция сынды елдердің бухгалтерлерінің келісімге
келуімен іске асырылады. Алғашқы ... яғни ... есеп ... халықаралық комитеті құрылған кезде оның ... ... ... жету ... ... алынған болатын. Ал бүгінгі күні оның
құрамында бұл аталған елдерден басқа Үндістан, Малазия, Оңтүстік ... ... ... және т.б. ... өкілдері бар. Қаржылық
есеп стандартының халықаралық комитеті өздерінің жарыққа ... ... мен ... ... ережелері үшін табыс алып отырады.
Сонымен ... бұл ... ... ... ... ... бухгалтерлік фирмалар және басқадай ұйымдар қаржылық
көмек көрсетіп отырады. Халықаралық қаржылық есеп беру стандартының ... - мына ... ... ... қаржылық есеп беруге қол
жеткізу: [26. 16-17 беттер]
- қаржылық ақпаратты құру барысында қажетті ... ... ... құру принциптері;
- осы ақпараттардың сапалық сипаттамалары;
- қаржылық есеп берудің элементтері;
- өлшеу және мойындау критериялары.
Қаржылық есептің мақсаты – кәсіпорынның ... ... ... ... жағдайының өзгеруі туралы ақпараттар беру. Сондайы-ақ ұйымның
қаржылық есебінде мыналарға ... ... ... ... ... қаржы салымын жасау және несие беру туралы шешім қабылдауға
қажетті мәлімет;
- ұйымнныің ... ... ... ... бақылауға қажетті
мәлімет;
- ұйымға берілген ресурстар мен байланысты міндеттерін бағалауға
қажетті мәлімет;
- басқару органдарының ... ... ... мәлімет.
Қаржылық есеп ұйымның бухгалтерлік ақпараттарының алғашқы таратылым
құралы болып есептеледі. Ал бұл қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... үштігінің қатарына ұйымның
балансында көрсетілетін ... ... ... және ... ... 4 элементі кәсіпорынның қаржы – ... ... ... ... ... ... ... және зиян деп ... ... ... есеп беру ... ... шешім
қабылдау үдерісінде көрсетілетін бухгалтерлік ақпараттардың ... және оны ... Есеп ... ... ... және
жеке – деп аталатын екі түрге бөлуге болады. [26. 18-19 беттер]
- жалпы тұжырымдама (концепция) бұл бірнеше ... ... ... көз ... ... Жеке тұырымда (концепция) тек қана бір елдің өз ... ... есеп ... көз қарасын білдіреді.
Тұжырымдамалар концепциялар халықаралық ... есеп ... есеп беру ... ... бухгалтерлік есеп
принциптері, есеп саясаттары, есеп берулер ... ... ... айтылып жүргендей қазіргі таңда ... ... ... ... ... екі ... жалы деп аталатын
континентік (европалық) және америкалық ... ... ... келеді.
Бухгалтерлік есептің континеттік ... ... ... ... ... ... ... араласуымен
түсіндіріледі. Бұл бойынша сол елдегі қызымет атқаратын барлық ұйымдар
мемлекет бекіткен шоттар жоспары және ... ... ... ... істеуі тиіс. Сондай-ақ кәсіпорынның ... есеп ... ... ... бұл ... (еуропалық)
тұжырымдамасы (концепция) бойынша салық органының және басқада мемлекеттік
органдардың қажеттілігін қамтамасыз ететіндей болуы керек. ... ... ... ... отырған және оның негізінде өзінің кәсіпорындары жұмыс
жүргізіп отырған елдердің қатарына Абстрияны, Германияны, Жапонияны ... ... ... ... болады.
Америкалық тұжырымдаманың (концепцияның) континентік (еуропалық)
тұжырымдамадан (концепциядан) өзгешелігі, бұл ... ... есеп ... мәліметтері негізінен қаржы салымшылары мен
несеие берушілердің қажеттілігін қамтамасыз етуге арналған. Бұл ... ... ... қаржылық есептен бөлек және оған тәуелсіз шешімін
тауып отырады. Бүгінгі ... бұл ... АҚШ, ... ... ... Индия, Оңтүстік Африка Республиксы және т.б. елдер
қолданып отыр.
Міне, осы ... ... ... ... әр бір ... ... континентальдық (еуропалық) немесе америкалық
тұжырымдама (концепция) бойынша ... ... ... ... ... ... ... есер Кеңес одағы тұсында континенттік
(еуропалық) тұжырымдама (концепция) бойынша жүргізгендігші белгілі. ... ... осы ... ... модель өз күшін жоймай келеді. Яғни
барлық кәсіпорындардың есеп ... ... ... мен ... ... қанағаттандыру мақсатында жасалынып ... 1997 ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
жұмысын жүргізудің ережесі, бағыты ... ... ... ... есеп ... ... ... есепр сьтандартарына барынша жақындатылып жасалынғандығын атап
өтуге болады. Сонымен қатар біздің еліміз халықаралық бухгалтерлік ... ... бет ... ... 2003 ... ... ... ірі
кәсіпорындар өз есептерін халықаралық стандарттың талаптарына сай ... ... ... ... – осы ... ал ... ... қазіргі экономикалық жағдайға сәйкес болса керек., еліміздегі кейбір
ұйымдардың қаржылық есеп ... ... ... қаржы салымшыларын
(инвесторларды) ақпараттық ... мен ... ... ... ... [26. 19-20 ... ... есеп жүргізудің жүйелері.
Шаруашылық жүргізуші кооператив өзінің нақты жағдайына, көлеміне және
қызымет түріне қарап бухгалтерлік ... ... ... ... лік жұмысты ұйымдастыру нысандарын дербес ... ... ... ... пен ... ... ... қызымет
ету аясын белгілейді; шаруашылық операцияларына бақылау тәртібін әзірлейді,
сон дай-ақ бухгалтер лік есепті ұйымдастыру үшін ... ... ... ... лік ... ... ... орындаған кезде он заңдылығын сақтаған кезде кәсіпорынның
басшысы жауапты болып ... ... ... ... лік ... жүзеге
асыруға кәсіпорынның бас бухгалтері басшылық етеді. Егер де кәсіпорынның
дербес бухгалтер лік қызыметі болмаса, онда ... лік ... ... беру арнайы мамандандырылған фирмалардың немеесе ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Кооператив активтерінің, менш ікті капиталының міндеттемелердің және
олар мен жасалатын шаруашылық операцияларының қосарлана немее екі ... ... ... лік есеп ... бас ... ... лік есебін жүргізеді.
Бухгалтер лік қызыметтің басты мақсаты кооперативті жедел басқару
үшін қажет ақпараттар мен, ... ... ... ... ... ... және толық ақпараттар мен қамтьамасыз ету, сон дай-
ақ инвесторларға , жабдықтаушыларға, сатып ... ... ... ... және ... мүдделі тұлғаларға бухгалтер
лік есептің стандарттарына сәйкес ... есеп ... ... ... лік ... ... кезде кооператив мынадай жағдайларда
қамтамасыз туї керек:
▪ есеп беру кезеңінің ішінде міндеттемелер мен активтерді ... ... ... операцияларын көрсету кезінде қабылданған есеп
саясатының өзгермейтіндігі, 1 БЕС ... ... мен ... ... ... мүліктерді түгендеу нәтижесін және есептік
кезеңде жүзеге асқан барлық шаруашылық операцияларын ... ... ... тиісті есептік кезеңіне шығыс пен табыстың дұрыс ... әр бір ... ... ... есеп шоттары бойынша қалдығы,
аналитикалық есептің ... мен ... ... ... ... ... ... алғашқы құжаттардың
мәліметтері бухгалтер лік есептің регистрлеріне жазу үшін ... ... лік ... ... шаруашылық операциялары
мәліметтердің ... ... ... операцияға жазбаша түрінде
берілген жарлығы екендігін көрсетеді және осы ... ... ... ... көрсету үшін ол негід болып табылады. Кез келген
шаруашылық операцияларын тиісті есеп ... ... ... ... ... мен ... ... болып келеді.
Операцияларды құжаттар мен рәсімдеу ... ... лік ... ... ... ... ... процесті құжаттау деп атайды.
Құжаттардың арналымымен мазмұнын дәл және толық ... ... бір ... ... жіктейді: арналымы бойынша жасау тәсілі бойынша, мазмұны
бойынша, жасау орны, ... ... ... тәсілі бойынша.
Құжаттар айнылым бойынша мына топтарға бөлінеді:
▪ тәртіп орнататын:
▪ атқарушы:
▪ бухгалтер лік рәсімдеу:
▪ қиыстырылған.
Құжаттар жасауы бойынша мына топтарға ... бір ... ... ... ... ... мына ... бөлінеді:
▪ алғашқы (бастапқы)
▪ жиынтық
Құжатар васалу орны бойынша мына топтарға бөлінеді:
▪ ішкі
▪ сыртқы
Құжаттар ... ... ... тип ... ... ... рәсімдеу үшін қолдан алғашқы құжаттардың
нысаны кәсіпорынның өзінде әзірленіп бекітіледі, егерде ... аса ... тар ... ... ... мынадай міндетті регвизиттерден
тұрады:
▪ құжаттың атауы
▪ жасаған күні
▪ субьектінің атауы
▪ шаруашылық операциялардың мазмұны
▪ қызымет бабындағы тұлғаның атқаратын қызыметі
▪ жеке ... және ... ... ... ... ... лік есепті компьютеризациялаудың ... ... ... ... мүмкіндігі зор. [23. 17-24 беттер]
Кооперативтің тапқан табыстары , оның мүшелері оның ... ... және ... ... үшін жұмсалады.
Коператив өз қызыметін жүзеге асыру кезінде келесі қорлар ... ... ... ... қор( ... ... оның жеке элементтері);
• Даму;
• Резерті:
• Еңбек ақылары, сондай-ақ пайдалану ... ... ... және ... ... ... ... қоры.
Кооператив құқылы ;
• Басқаруға техникалық қызымет көрсету және суландыру көздерін пайдалану
жүйелер мен оның ... ... ... ... , ... және
басқа да әрекеттерді жүзеге асыруға ;
• Жарғы мақсаттарына жету үшін ... ... ... құру;
• Су қатынастарын реттеуде Кооператив мүддесін білдіруге , мемлекеттік
және басқа оргндармен су ... ... ... , ... ... , ... мен оның элементтерін пайдалану және
жақсарту мен байланысты су жөніндегі және басқа да ... ... ... және ... да ... олар су ... заңды ,
Кооперативтің қатысушылығы бар келісімдер мен шарттарды бұзған жағдайда
талап – арыздар мен ... ... және ... ... оларды
қанағаттандыру талап етуге;
• Қазақстан Республикасының қолданылымындағы заңы және ... ... ... , ... мүшелеріне олардың жоспарлы суды
пайдалану ... ... – ақ ... ... ... ... ... қолдануға ;
• Кооператив мүшелеріне , оларға су жіберу жөніндегі қызыметке ... ... және ... ... ... толемдік қарыздар орнын
жоймағандық үшін су жіберуді тоқтатуға;
• Суландыру көздерінің , жүйесінің және оның ... ... ... ... , техникалық жарақатталуы жұмыстарын
жүргізуді орындау бойынша тапсырыс ... ... ... ... ... Жалпы жиналыс шешімі бойынша өзіне ... және ... ... ... ... ... ... алуға, олардың
қайтарымдылығына кепілдік беруге;
• Өз ... ... ... ... және ... , суды ... жоспарлауға және басқа да шараларға
қажетті ақпараттарды алуға ;
• Қазақстан ... ... ... ... ... ... ие ... міндетті:
• Арнайы су пайдалануға дер кезінде рұхсат алуға , су пайдалану жоспарын
және ... ... және су ... ... – шарттар
жасауға;
• Су пайдаланушыларға келісім-шарттар , су пайдалану жоспарына және су
пайдаланушылардың ... ... ... су ... етуге;
• Кооператив мүшелерінің мүдделерінің қорғалуын ... ... ... және ... ... суды ... режимдері
енгізілген кездерде көмек көрсетуге,
• Кооператив мүшелеріне және басқа су ... ... осы ... ... ... ... ... жүзеге асыруға;
• Су ресурстарын және электроэнергиясын пайдалану үшін дер кезінде төлем
төлеуді , ... ... , ... ... ... ... етуге;
• Су және табиғи қорғау заңдарын,келісім шарттар және су ... , ... ... мен жүйенің тәртібін сақтауға;
• Суландыру , жүйе көздерінің ... , су ... ... , ... ... , ... ... төмендеуіне
жол бермеуді қамтамассыз етуге;
• Су пайдалану және су ... ... , ... ... ... есеп ... ... аумақта жер учаскілерін иеленуші ... ) ... ... және ... ... ... ... асыратын азаматтар мен заңды тұлғалар су пайдаланушылар
кооперативінің мүшелері бола алады .Бұл ретте ... ... ... - ... ... ... және заңды тұлға құқығын
толық сақтайды.
Кооператив құрылғаннан кейін оның ... ... , ... ... өз ... ... ... барлық су пайдаланушылар бола алады.
Кооператив мүшелері міндетті :
• Осы жарғыны және кооперативтің жалпы жиналысы шешімін сақтауға,
• Су ... ... ... ... басқа мүшелерінің
құқықтарын құрметтеуге ;
• Жыл сайын Кооператив жасайтын келісім – шарт жағдайларын сақауға ;
• Коператив мәлімдеуі ... су ... ... үшін ... төлем
төлеуге және несиелерді қайтаруға ;
• Заңды мекенжай ... және ... да ... ... ... бір ай ... өзгерістер туралы хабарлауға;
• Судың нормадан тыс ысырап болуына, сондай – ақ оның ... ... жол ... Өз қызыметінің нәтежиесінде ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлеріндегі
санитарлық эпидемиологиялық , экологиялық жағдайдың және су жағжайының
нашарлауына жол ... Су ... ... ... жөніндегі міндеттемелерді
орындамаудан немесе тиісінше орындамаудан туындаған шығындарды ... ... ... ... ... ... жер учаскілерінде орналасқан су шаруашылығы құрылыстары ... ... және ... жұмыс істеуі үшін қажетті жағдайлар
жасау мақсатында су пайдаланушылар кооперативі жұмыскерлерінің оларды
пайдалана алуын ... ... ... Су ... ... мүшелері су пайдаланушылар
кооперативінің жарғысында көзделген, Қазақстан ... ... ... өзге де ... ... алады.
Кооператив мүшелері құқылы:
• Басқару органдарына сайлануға;
• Басқа да тең жағдайларда кооператив мұшелері болып ... ... ... су жіберу қызыметін тең түрде алуға ;
• Кооператив басқа мүшелермен қатар су жіберу қызыметін тең ... ... ... ... ... ... ... өз мүдделерін
білдіруге және қорғауға;
... ... ... заңына сәйкес қаржы жылының аяғында
кооператив мүшелігі құрамынан ... ... ... ... ... ... ... міндетті :
• Су ресурстарын пайдаланудағы үшін;
• Су жіберу қызыметі үшін ;
• Несие қайтару есебіне (несие ... ... ... ... ... мен ... несие берушілер және басқа ұйымдар
алдындағы міндеттемелерге сәйкес басқармамен ... және ... ... ... ... ... су және су ... қызыметі үшін төлем төлеу
кубометрлік тарияте жжүзеге асырылады, ... ... ... ... ... шешімімен, Қазақстан
Республикасы қолданылымдағы заңына қайшы келмейтін оң тайлы ... ... ... ... ... ... эксплутация қызыметі штатын қамту үшін
шығындарды, ... ... ... су үшін төлемдерді, сондай-ақ жыл
сайынғы ... ... ... ... және ... ... ... несие берушілер және басқа ұйымдар алдындағы төлемдерді жабу
қажаттілігін ескере отырып, ... ... ... ... және ... нұсқаулармен (басшылықтармен) жүзеге асырылады.
кооперативтің басқару орндары болып:
• Жоғарғы ... ... ... уәкілдер жиналысы) ;
• Атқарушы орган-басқарма ;
• Бсқылаушы орган-тексеру комиссиясы (ревизиялық комиссия) табылады.
Егер Кооператив мүшелері 50 аспайтын ... , онда ... ... су ... ... ... ... мүмкін.
Кооперативтің учаскілері, ортақ мүліктің мүдделерге ие су пайдаланушылар
санынан құрылады.
Жоғарғы орган :
... ... ... ... ... ... ... немесе
өкілетілердің жиналысы табылады. Жалпы жиналыс (уәкілдер жинелысы)
кезекті немесе кезектен тыс ... ... ... ... қаржы жылы аяқталған соң екі айдан кешіктірілмей шақырылады.
Кезектен тыс жиналыс ... ... ... ... ... ... ;
• Мүшелердің жалпы санының 10 пайызан ... , ... ... ... ... ... ... жиналысты шақыру (уәкілдер жиналысы ) Қазақстан Республикасы
қолданылымендағы заңымен көзделген тәртіпте жүзеге асады.
Шақырылады.
жалпы ... ... ... ... ... ... :
• Кооперативтің құрылтай құжаттарын қабылдау, ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және тарту;
• Кооператив басқару оргндарының құзыретін, ұйымдық құрылымен лоарды құру
және өкілеттерін тоқтау тәртібін айқындау;
... ... ... ... ... ... тәртібі мен
мерзімділіген , сондай-ақ өз филялдары мен өкілдерін құру немесе олардың
қызыметіне қатысуы ... ... ... ... ... ... су ... жоспарын, жылдық қаржы есебін бекіту;
• Қайта жаңғырту және жөндеу сұрақтары бойынша шешімді талқылау ... ... ... ... жобалау инситуттармен,
банкагенттерімен және ... ... , ... –ақ жеке ... жасауға құзырет беру;
• Селолық тұтыну Кооперативтері туралы заңға ... ... да ... ... ... жиналысы) шешімі, мүшелердің (өкілеттілер) жеке
дауыс беру ... ... деп ... егер осы ... жиналысқа
қатысушылардың 2/3 (білікті көпшілік) дауыс берсе . Бір мүше (уәкілдер )
бір дауысқа ие болады ү.
Басқарма немесе ... ... ... ... ... ... ... шешу кезінде дауыс беру құқығын пайдалана алмайды , яғни
оларды жауапкершілікке ... ... ... ... сай ... , олар қол ... ... бекітуде.
Белгіленген тәртіпте қабылданған , жалпы жиналыс ... ... ... ... ... ... ... жалпы жалпы қабылданған
нормалармен тәртіптерге сай рәсімделеді.
Жалпы жиналыстың (уәкәлдер ... ) ... сот ... ... ... , егер ... ... ындағы заңына қайшы келетін
болса.
Басқалары.
Кооператив басқармасы оның атқарушы органы болып ... және ... ... ... ... есеп ... ... осы жарғымен
негізделген құзыреттілікті жүзеге асырады.
Басқарма құзыреттілігіне жататындар :
• Кооперативтің жалпы қызыметіне басшылық ету;
• Жалпы жиналыстарды (уәкілдер жиналысы )дайындау және ... ... ... материялды қаржылық ресурстарын тиімді пайдалануды
қамтамассыз ету;
• Жалпы жиналысқа (уәкілдер жиналысы) ... ... ... ... ... ... ... анықтау, штаттық кестені және экплуатация қызыметі
шығындарын жасау және оларды ... ... ... ... ) ... ұсыну;
• Кооператив мақсаттарына , жалпы жиналыс шешімдерін ... ... және ... ... ... мақсаттарына жетуге
бағытталған , шешімдерді қабылдау,
• Кооператив қызыметі жоспарларын және қаржыландыру жоспарлырын жасау;
• Ішкі құжаттарды ... ... ... ... ұсыныстар дайындау және жалпы жиналысқа бекітуге
ұсыну,
• Жүйенің ағымдағы сұрақтарын шешу және жақсарту шешім қабылдау;
... ... ... ... ... шешу , жалпы жиналыс
және ... ... ... ... ... сұрақтардан
басқа;
• Басқарма Кооперативтің алдында қолданылымындағы заң және жарғы мен
көзделген барлық талаптарды сақтауға міндетті;
• Басқа да ... ... ... жиналысы ) қосымша берілген
құқықтар, соның ішінде жүйені жақсарту мен байланысты сұрақтар;
Басқарманың ... ... бір рет ... Басқарма сұрақты шешуге
құқылы , егер отырыста мүшелерінің кім кем ... ... ... ... төр ағасы немесе немесе оның орынбасары қатысып отырған болса.
Төраға және басқарма ... үш жыл ... ... ... ... құзыретіне жататындар :
Кооперативтің ағымдағы қызыметін басқару ;
• Жалпы жиналыс берген құзырет шегінде ... ... ... ... ... ... асырады , оның мүдделерін білдіруді , ... , ... ... қол қою , ... ... ... сенім хаттарды
беру, банктерде есеп – шоттарды ашу, соның ішінде валюталық материялды
құндылықтарды жарату құқығы, орындалуға тиіс ... ... ... кооператив мүддесі үшін басқада әрекеттерді орындау;
• Жалпы жианалыс бекіткен штат кестесі негізінде Жүйенің эксплуатациялық
қызыметін қалыптастыруды ;
... ... ... ) шешіміне сәйкес несие тарту ... ... ... ... ... ... (өкілеттілер жиналысы ) алдында есеп
береді, қызымет нәтежиесі туралы тоқсанда кем ... бір рет есеп ... ... ... ... ... бас тартуға құқылы , бұл
туралы шын мәнінде бас ... екі ай ... ... ... ... ... ... ) хаберлауы тиіс .
Су пайдаланушы кооперативінің атқарушы органның мүшелеріне ;
• Жалпы жиналыстың ... ... ... су ... одан ... ... алуға бағытталған мәмілелер (сыйға
беру, қарыз, өтеусіз пайдалану,сатыпалу – сату және басқа да шарттарды
қоса) ... Су ... ... үшінші тұлғалардан коомиссиялық сыйақы
алуға;
• Үшінші тұлғалардың су пайдаланушылар кооперативі мен қатынасында солардың
атынан әрекет ... ... ... ... ... Су ... ... қызыметі мен бәсекелесетін кәсіпкерлік
қызыметті жүзеге ... тиым ... ... ... және ... кооперативтің қаржылық
шаруашылық қызыметіне бақылауды жүзеге асырады.
Тексеру комиссиясы жалпы жиналыспен (уәкілдер жиналысы) үш жыл ... және ... ... ... ... ... ... үш
адамнан тұрады.Басқарма мүшесі және оның төрағасы үш жыл ... ... ... ... ... тексеру комиссиясы мүше болып сайлана
алмайды. Жалпы жиналыс (уәкілдер жиналысы) рұхсатымен тексеру комиссиясы
өз жұмысына ... ... ... . ... ... мүшелері бір
қайтара кезекті мерзімге сайлана алады.
Тексеру комиссиясы жыл ... ... ... ... және ... ... ... шешім бойынша жоспардан тыс тексеру мен бақылаулар
жүргізуі мүмкін.
Кооператив құрамынан шығу ... ... ... ... ... ... ... арызын негізге ала отырып жүзеге асырады . Таңдаушы
тұлға кооператив мүлкіндегі үйлесімділік салынған өз ... ... ... ... ... ... ... құқылы
(бөлінбейтін қорды қоспағанда , шығушы тұлға өзінде ... ... ... ... ... ).
Өзінде жүйенің қызыметін қолдану мен жерді қолдау құқығын сақтап қалған су
пайдаланушының Кооператив ... ... , оның ... ... ... міндеттеме бойынша субсидиялары жауапкершілігін
тоқтатудың негізі болып табылмайды.
су пайдаланушының Кооператив құрамынан шығуы ... ... ... ... т,б) ... , оның субсидиялары жауапкершілігі оның құқықтық
мұрагарлеріне өтеді.
жер учаскісіне , ... ... ... жер пайдалану құқығын жоғалтқан су
пайдаланушылар кооперативінің мүшесі осы ... ... ... ... ... тұрақты немесе уақытша жер пайдалану
құқығын жоғалтқан су ... ... ... бұл ... ... ... ... органнан хабардар етеді. Бұл
хабарламаны су пайдаланушылар кооперативінің ... ... ... , ... ... ... жер ... құқығына йе болған
тұлғалар да бере ... ... жылы 1 ... 31 желтоқсан күнтізбелік жыл мен
орындалады. Қаржылық есеп беру Қазақстан Республикасының қолданы лымындағы
заңмен негізделген тәртіпте ... . ... ... жаңа ... ... ... ... , оның жоғарғы басқарушы органымен
қабылданады. ... ... ... ... ... , ... шешімі мен , Қазақстан Республикасының қолданылымындағы заңмен
негізделген тәртіпте жүргізіледі.
Кооперативтің ... пай ... ... ... ... , ... пай
мөлшерін беру тәртібіқолданыстағы заңға сәйкес жүргізіледі.
Кооперативтің ... ... мен , ... және ... ... ... және шаруашылық келісімдермен анықталады.
Коператив Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... арқылы жалдауға құқылы.
Жұмысшыларды әлеуметтік сақтандыру Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... режимі жалпы жиналыс арқылы , ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру (қосу , біріктіру, бөлу бөліп, шығару, қайта
құру).
ІІІ –тарау Қызымет көрсетуші кәсіпорындарда аудит ... ... ... ... жалпы түсінік
Бір орталықтан басқару, жоғарыдан ... ... ... ... ... өйткені, ол жұмысты ведомстволық жүйелер мен
ведомствалық бақылаулар ... есеп және ... ... ... ... ... ... анықтаумен айналысты. Сонымен қатар
жіберілген қателіктері үшін жазалау ... ... ... ... даму ... қарым-қатынастарын,
олардың еңбек өнімдерінің сату-алу арқылы жүргізілетіндігін анықтай отырып,
оның ары ... ... ... ... ... ... ... өзара
дамуына әсерін тигізеді. Осыған орай нарық экономикасы кезеңінде нарық
процесіне қатысушылардың талаптарын қамтамасыз ету ... бір ... ... ... ... айтылғандардың барлығы тұрақты түрде шыққан процес ... ... ... ... уақтылы түрде бақылауды талап
етеді. Сонымен қатар ... ... ... ... құрамының
өзгеруі аудиттің дамуына әсер етті. Осы ... ... ... ... және басқадай экономикалық ақпараттардың атқаратын
ролі өте зор. Осы ақпараттардың арқасында ... ... ... ... жорамалдап, олардың одан ары ... ... ... көшу ... ... ... жаңа
түрлері пайда болады, акционерлік қоғамдар құрылады, ... ... ... тағы сол сияқтылардың көбеюі аудит қызметтерінің
кеңеюіне және өсуіне әсер етеді.
Нарық ... ... ... ... жөніндегі
шешімге келу, көпшілік жағдайда қаржы жөніндегі ақпараттарға ... олар ... анық және ... сай ... ... Осылардың барлығы
нарық капиталының міндетті түрде үнемді пайдалануына әсерін тигізеді,
оларды бағалауға ... ... және ... ... ... ... Осы ақпараттардың дұрыстығын, заңдылығын тек тәуелсіз ... ... айта ... ... аудитор клиенттерге (жеке адамдарға,
фирмаларға, акционерлік ... және т.б.) ... ... ... немесе шақырылуы бойынша. Бұл қызмет тек қана ақы ... ... шарт ... ... ... қызметтердің пайда болуына
төмендегідей жағдайлар әсер етуі мүмкін:
1. Серіктестік, ... ... ... операциялары сансыз көп
және күрделі болуы мүмкін. Осыған орай ... ... ... ала ... олар ... ... ... етеді.
2. Қаржы ақпаратын пайдаланушылар бірлестігін (кәсіпорынның) есеп
көрсеткіштерін өз бетінше көруге рұқсаты болмайды. Сол ... ... ... ... ... арқылы алынған ақпараттар, олардың ... ... ... өте қажет. Осылар арқылы келешекте дұрыс
шешімге келуге мүмкіндік туғызады.
Аудиторлар өздерінің қорытындысын ... ... ... ... ... ... аудит көп ғасырлық тарихы бар ілім. Арнайы
әдебиеттерде оның ... ... ... болып анықталады. “Контролинг”
журналында аудиттің пайда болуы жөнінде былай делінген: “Тарихи ... , ... ... ... ... ... бірінші мемлекет Қытай
болуы мүмкін. Қытайлардың көне жазуы бойынша, біздің эрамызға дейінгі ... Бас ... орны ... оның негізгі міндеті өкімет
чиновниктерінің ... ... ... оның ... бойынша өкіметтің
ақшасы мен мүіктеріне пайдалануға қызмет ... ... ... ... ... ... аудит көне заманда пайда болғандығы байқалады.
1773 жылы Шотландияның орталығы – ... ... ... жеті ... есімі айтылған. Осыған сүйене отырып, кейбір
авторлар кәсіпқой аудитор батыс елдерінде, Шотландияда ХІХ ғасырдың ... ... ... ... ұғымға келеді.
Аудиттің одан ары дамуына 1862 ж. Британ бірлестігі жөніндегі шыққан
заң әсерін тигізді. Бұл ... ... ... мен ... ең аз
дегенде жылына бір рет аудиторлар тексерілуі қажет ... ... ... ... объективті баға беруді талап етілген және
де ... ... ... ... ... оның ... анық ... белгілі уақытта алуына көмектескен.
Міне, осы айтылғандарға сүйенсек, аудиторлық қызмет нарық экономикасы
дамыған мемлекеттерде тезірек дамыған.
Америка Құрама штаттарында ... ... ... әсерінен
пайда болған. 1896 ж. Нью-Йорг штатының заңды органдары аудиторлық қызметті
реттеу жөнінде заң жобасын қабылдаған.
Қазіргі заманда нарық ... ... ... ... барлық
мемлекеттерде аудит жөнінде қоғамдық институттар құрылған. Көпшілік
мемлекеттерде бухгалтер-аудит жөнінде ... ... ... ... ж. Англияда машықтанған бухгалтерлер Институты құрылған 1887 ж. ... ... ... ... ... аудиторлар Институты
құрылған т.б.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде тәуелсіз аудиторсыртқы ... ... ... ... ... жұмыстың дамуы өте ірі трансұлттық аудиторлық ... ... ... ... [24,19-25 беттер]
Дүние жүзінде ең ірі аудиторлық – ... ... ... төмендегідей кестеден көрінеді:
| ... ... |2005 ... ... ... |млн. Долл ... |бар мемле- |
| | ... % ... |
| | | ... |
| |2005 |2006 | | |
|1 КПМТ |7500 |6600 |13,6 |142 |
|2 ... энд Янг |6670 |6015 |14,2 |141 |
|3 ... энд ... |6200 |5500 |12,7 |142 |
|4 ... энд Туш |5950 |5200 |14,4 |126 |
|5 ... ... |4455 |3975 |12,1 |122 |
|6 БДО ... |1230 |1155 |6,5 |80 |
|7 ... Торнтон | | | | |
| ... |1200 |1097 |9,5 |81 |
|8 ... ... | | | | |
| ... |922 |788 |17,0 |75 |
|9 РСМ ... |871 |784 |11,1 |80 ... ... ... |754 |672 |12,2 |60 ... ... Керр Фостер |720 |649 |10,9 |94 ... ... ... |590 |536 |10,1 |87 ... ... ... |589 |562 |4,8 |74 ... ХЛБ Интернэшнл |536 |482 |11,2 |92 ... ... ... кездегі дүние жүзіндегі аудитор
жөніндегі ең ірі ... ... ... ... ... жоғары бағаланатындығы байқалады.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, нарық экономикасы
дамыған шет мемлекеттерде ... ... ... ... ... алдыңғы формалардың бірі болып есептелінеді.
Аудит Қазақстан Республикасында жаңадан пайда бола ... ... ... фирма құрылды. Қазақстан Республикасының
Министрлер Кеңесінің 1990 ж. Ақпан айының 15-ші жұлдызындағы ... ... ... ... ... ... ... атты аудиторлық орталық құрылған. 1992 ж.
Жылдан бастап бұл ... өз ... ... ірі акционерлік бірлестікке
айналып, Қазақстан ... ... мен ... формасына қарамастан аудиторлық қызмет пен кеңес беру жұмыстарын
атқара бастады.
Аудиторлық жұмыстың ары қарай дамуына 1993 ж. ... ... ... ... “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет”
туралы заңы әсерін тигізді. Бұл заң аудиторлық қызметпен байланысты
қатынастарды ... ... және оны ... есептің
стандарттарына, Бухгалтерлік есеп жөніндегі Заңға сәйкес ... 1998 ж. ... ... 20-шы ... ... бағыты – заңдылықтармен ... ... ... ... ... аудиторлар мен клиенттердің
шарттық міндеттемелерін нақтылы мақсатпен шешу болып ... 10-18 ... ... ... ... – субъектілердің
бухгалтерлік (қаржылық) отчеттарының дұрыстығын және олардың жасаған
қаржылық және шаруашылық операцияларының ... ... ... ... ... ... ... – қаржы отчетын төмендегідей
бағыттары бойынша тексеру:
• отчеттардың дұрыстығын, анықтығын растау;
• тексеру ... есеп пен ... ... ... ... ... қорытындысының анықтығын,
дұрыстығын, толықтығын және дәлдігін тексеру;
... ... ... ... ... мен нормативтік
құжаттарға сәйкестігін және отчеттардың жасалуын , ... және ... ... ... дұрыстығын тексеру;
• өзінің негізгі және айналым ... ... ... ... ... анықтау.
Қаржы отчеты жөніндегі аудиттің негізгі міндеті – ... ... ... меншікті капиталдың және субъектінің қаржы
нәтижесінің толықтығына, дәлдігіне, дұрыстығына объективтітүрде белгілі бір
мезгілге бағалау және де ... ... есеп ... ... ... актілерге сәйкестігін тексеру.
Аудит қызметінің қажеттілігі төмендегі жағдайларға байланысты ... ... ... ... ақпаратты әкімшіліктер
жағынан дұрыс мәліметтер бермеудің нәтижесіндепайда болған
дау жайында;
2) ақпараттың ... ... ... ... ақпаратты тексеру үшін арнаулы білімнің қажеттілігі;
4) сапасын анықтауға ақпарат пайдаланушылардың мүмкіншілігінің
жоқтығы.
Осы айтылған ... ... ... ... ... ... Ол ... немесе аудиторлар өздеріне сай
дайындалған, ... бар ... және ... ... ... және ... бар адамдар немесе фирмалар.
Дұрыс ақпараттың барлығы капитал рыногінің үнемділігін, (тиімділігін)
жоғарылату үшін қажет және әртүрлі экономикалық шешімдерді ... ... ... ... ... ... жүргізу міндетті
болмаса да, дегенмен оның келешекте дұрыс шешім қабылдау үшін маңызы
өте ... ... ... акционерлер, пайщиктер жәнеде қарыз берушілер,
кәсіпорынның көптеген орындалып жатқан шаруашылық ... ... осы ... ... көзі жетпейді немесе
мүмкіншілігі жоқ. Міне, осы ... ... ... ... ... ... ... Тәуелсіз аудиторлар
“Бірлік” ССПК шаруашылық жұмысының нәтижесі жөніндегі ақпараттардың
дұрыстығын дәлелдеп, оның заңға ... ... және ... ... әсер ... ... орай ... қызметтің ролі ерекше
орын алады.
Аудиторлық қызмет деп ... ... ... мен ... ... ету, ... ... іс жүзінде орындау және
басқа да аудиторлық қызметті көрсету түріндегі кәсіпкерлік қызмет.
Аудиторлық қызметтер қаржылық есеп берудің ... өзге де ... ... мен ондағы қаржы-шарушылық қызметі нәтижелерінің
дұрыс көрсетілуі, бухгалтерлік есеп, қаржы, салық салу, ... ... ісі, ... ... ... нарықтық динамика
жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... үшін ... ... ... ақы төлеу
негізінде жасалған шарттар бойынша тәуелсіз түрде ... ... беру ... көрсетіледі.
Аудиттің мазмұны және оның компоненттері.
ТМД мемлекеттерінде шыққан арнайы әдебиеттерде “аудит” жөнінде
әртүрлі анықтамалар кездеседі. Авторлар ... ... ... ... ... өте ... түрде анықтама берсе, басқалары керісінше ұзақтау
және қиындау түрінде береді, ал ... оның да, ... ... ... ... орай ... жөніндегі анықтама, Қазақстан Республикасының өз
ерекшеліктерін ескере отырып, “Қазақстан Республикасындағы аудиторлық
қызмет туралы” ... ... ... ... ... Аудит –
бұл қаржы есеп беруді , ... ... ... ... ... ... мақсатында олардың қаржы-шаруашылық қызметі
туралы алғашқы құжаттар мен ... да ... ... ... және ... жүрген заңдар мен белгіленген нормативтерге
сәйкестігін тәуелсіз түрде тексеру.
Аудит шаруашылық – жүргізуші субъектілермен (тапсырыс берушілермен)
жасалған шарт ... ... жеке ... ... ... ... жүзеге асырады.
Аудиторлық тексерулер мемлекеттік органдар тарапынан ... ... ... ... ... ... ... ЖШС
шаруашылық қызметінің заңдылығына бақылау жасауды жоққа шығармайды.
Егер белгіленген тәртіп бойынша тіркелмеген және аудиторлық ... ... ... комисиясының аттестациясынан өтпеген болса,
бірде-бір заңды ұйым немесе нақты адам аудитор деп атала ... ... ... ... ... ... көрсете алмайды. [24. 35-
47 беттер]
Аудиттің маңызын ... ... олар ... ... қажеттілігін анықтау қажет. Оларға жататындар:
1 Шаруашылық жүргізуші субъектілер
2 Ақпараттар
3 Аудиторлардың кәсиби мамандылығы
4 Материалдарды жинау және оларды бағалау
5 Стандарттар мен ... ... ... ... қызметтерді жүргізу үшін, олар аудиттің негізгі
принцитерін қолдануы тиіс. Өйткені бұл ... ... ... ... мен ... ... жөніндегі Қазақстандық № 1 стандарты «Қаржылық отчет аудитінің
бағыты және жалпы принципі» бойынша негізгі принциптерге ... ... ... ... ... және ... ... Құпичлылық.
Аудиторлардың жұмысы стандарттың техникасына, ... ... және ... ... ... ... ... принциптердің ішінде аса зор көңіл ... ол ... ... ... ... тәуелсіздік төмендегілерді сақтау қажет:
*тексеру жөніндегі жоспардың тәуелсіздігі. Аудитор өзінің орындайтын
жұмысына тексеретін «Бірлік» кооперативінің бастықтарының араласпауын
талап ... ... олар ... жұмысты өз ыңғайларына ... ... ... ... зерттеу. Аудитор бухгалтерлік регистірлерге,
қарапайым жазуларға, ақпараттарға т.б. еркін ... ... ... ... ... ... жасалынған жұмыс
ақпараттардың жасырылуына және шындығына, анықтығына әсерін тигізбеу
керек.
тәуелсіз ... ... ... Осы ... ... ... аудиторлық жұмыста ақпаратын ролі мен маңызының маңызының
анықтайды.
Жоғарыда айтылған принциптерден басқа төмендегідей принциптерді
пайдалануға болады:
1. ғылымилық ;
2. ... ;
3. ... ;
4. ... ;
5. толықтылық, комплектілік және жүйелік ;
6. пікірлік т.б. [24. 25-27 беттер]
3.2 Аудиттік бағдарлама
Аудитордың тексеру ... ... есеп ... ... нормативтік-құқықтық актілергер сәйкестігін анықтауға, сон дай-ақ
қаржылық қортынды есеп мәліметтерінің ақиқаттығын растауға бағытталған.
Аудитор ... ... әр бір ... ... ... ... толық қамтитын және ішкі бақылаудың ұйымдастырылу
дәрежесін тексеру үшін өзінің іс тәжірибесіне сүйенен ... тест ... ... ... ... ... мамандарынан және бас?
ада мүдделі жақтарынан қойылған сұрақтарға анық ... ... Алу ... және ... ... ... Тест жүйесі ішкі бақылау ... ... ... ақпараттар Алу үшін өте тиімді әдіс қана ... ... ... ... және ... ... анықтауға мүмкіндік беретін. Бір ден-бір құнды матеріал болып
табылады. Оған ...... ... ... ... және
бақылау парақтарында (беттерінде) келтірілген аудиттің іс әрекетінің
дәйектілігін ... ... ... ... лік есеп және ... есеп мәліметтерінің тест жүргізудің нәтижесінде алынған
жауаптардың ... ... ішкі ... ... баға беру ... ... ... тест жасау керек деген ой туындамау керек.
Тест жасау, жасамау аудитордың өз ... ... ... ... ... ... Ғалымдар мен авторлардың көпшілігі тест жасауды мақұлдайды.
[25. 13-14 беттер]
Нақты тексеру ...... ... ... ... ... жағдайын зерттеп оларды анықтау. Нақты тексерудің
көмегімен бастапқы құжаттар мен есеп жазуларының толықтығын, ... ... орай ... тексерудің методикалық тәсілдері бойынша
тексеретің объектінің нақты жағдайын анықтау, орындалған жұмыстар мен оның
көлемін анықтау, ... ... ... ... көрсетілуін
анықтау және т.с.с.
Нақты тексерудің тәсілдері төмендегідей үш топқа бөлінеді:
1. Түгендеу
2. Эксперттік бағалау
3. Көзбен шолу ... ... ... ... ... ... ... қалдығын анықтау тәсілі және олардың бухгалтерлік есеп
көрсеткіштеріне белгілі бір мезгілге ... ...... ... мен ... жұмыстардың, олардың
сапалары, өндірілген өнімдердің көлемін эксперттік түрде анықтау тәсілі.
Көзбен шолу ...... ... ... ұйымдастырылуын
зерттеу, қоймадағы тауарлы-материалдық запастардың сақталуын тексеру,
метериалдардың сыртқа шығарылуын және ішке ... ... ... заң, оның ролі және мазмұны. Аудиторлық қызмет екі топқа
жататын құжатқа сәйкес ұйымдастырылуы ... ... заң ... ... стандарт бойынша.
Аудиторлық жұмыстың тәуелсіз тексеру екендігін ескере ... ... ... беру ... Міне осыны ескере отырып 1998 жылы Қараша айының
20 күні ҚР Президентінің Жарлығы бойынша “Аудиторлық ... ... ... Бұл заң ... қызмет жүргізу үшін мемлекеттік органдар мен
заңды және жеке ... ... ... – қатынасын реттеу. Бұл заңды ҚР
территориясының тұратын барлық ... ... Заң 6 ... ... ...... ... (1-4 баптар)
2-тарау – Аудиторлар палатасы, аудиторлар және ... ... ...... ... ... және аудиторлық
қызметке лицензия беру (9-13 баптар)
4-тарау – ... ... ... ... (14-16 ...... мен ... мекемелердің міндеті,
жауаптылығы, құқысы (17-20 баптар)
6-тарау – Аудиторлық ... ... ... ... ... (21-25 баптар) [23. 103-115 беттер]
Нарық экономикасына көшу кезеңіндегі аудиттің ролі және ... ... ... ... экономикасы кезінде аудит
тәжірибе жөнінде кәсіпкерлік қызметтердің бір түрі ретінде басты роль
атқарады.
Төмендегідей ... ... ... ... ;
• аналитикалық ;
• кеңес беру ;
• өндірістік.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... келтірілген аудиттің функцияларына қарасақ, ең алдымен аудитор
экспертпен айналысуы қажет есебін, яғни шаруашылық жүргізуші субъектінің
қаржылық ... ... ... ... жазу ... өз ... айту
жөнінде, отчет көрсеткіштерінің дұрыстығын және ... ... ... бухгалтерлік есепті белгіленген стандартқа және ... ... ... беру ... ... ... ... оның кейбір
формаларына көңіл бөліп, оны тереңірек зерттеуі ... ең ... ... оның ... ... бухгалтерлік
есептің жазуларына сәйкес екендігіне көзін жеткізуі қажет. Шоттардағы
жазулар бастапқы ... ... ... сәйкес болу
керек. Сол себепті тексеру кезінде бухгалтерлік жазуларға, ... ... ... ... ... керек. Бұл көрсеткіштердің анықтылығына толық
көзін жеткізу үшін түгендеу ... ... яғни ... бар ақша
қаражаттары мен материалдық құндылықтардың дұрыстығын, дәлдігін анықтайды.
Қаржылық отчеты толық тексерген соң аудитор ... ... ... берушіге беруі қажет. Осы қорытындының нәтижесі бойынша тапсырыс
берушілер өздерінің шешімдерін қабылдауына, ... есеп пен ... ары ... ... ... ... атқаратын ролі өте зор. Аудитор қаржы ... ... ... талдай отырып, қаржы жағдайын ... ... ... ... ... мен қатар сол НИМЭКС ЖШС-дің келешекте
дамуы жөнінде өзінің ... ... ... ... ... ... ... сол НИМЭКС ЖШС-дің әртүрлі сұрақтары ... ... ... Бухгалтерлік есеп жөнінде, салық жөнінде, табыс жөнінде,
декларация жасау жөнінде, ... ... ... т.б. сұрақтарға
кеңес береді.
Нарық экономикасы дамыған ... ... беру ... ... зор. ... бұл ... аудиторлық қызметтің салмағы кеңес беру
функциясына аударылған. [23. 78-81 ... ... пәні және ... ... ... ... пәні ... Олсол ілімнің басқа
салалардағы ілімнен айырмашылығын, оның өздеріне тән қасиеттерін, ... үшін ... ... байланысты қандай да ілім ... оның ... ... ... Егер, экономикалық ... ... ... экономикалық заңдарға байланысты болса, аудит те
барлық экономикалық ... ... ... ... ... ... дамыту процестеріне негізделген. Бірақта, олар сол
процестердің белгілі жұмыстарының бір бөлімін ғана қарастырады.
Сонымен, аудиттің пәні дегеніміз шарт ... және ... ... ... негізде және бухгалтерлік (қаржылық) отчетты талдау,
т.б. шаруашылық ... ... ... ... ... анықтай отырып, оған толық түрде объективті ... ... ... ішкі ... ... ... ... есеп
саясатына, нормативтік актілерге сәйкестігіне көңіл бөлу.
Осы келтірілген аудит пәнінің анықтамасы ... ... ... сай ... деп ... әдебиттерде, т.б. ілімнің пәні мен объектілері бірдей деп
немесе бір-біріне ұйқас деп ... ... бұл ... ... ... ... ... мағыналары ажырата білген жөн. Объекті
дегеніміз сол ... ... ... шындығы.
Мысалы: дәрігерлік ілімнің объектісі-адам болып есептелінсе,
экономикалық ілімнің объектісі – ... ... ... ... ... ... белгілі бір шаруашылық ... ... ... кәсіпорындар, т.б.) .
Аудит объектілеріне мыналар жатады: ... ... ... ... ... өндірістік жұмыстары, шаруашылық
жұмыстарының экономикасын дамыту жөнінде және ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылғандар болса, онда олардың
міндеті болып мыналар есептелінеді: ... ... ... ... ... тексерілуі, олардың толықтылығы, дұрыстығы.
Осыған орай аудиттің міндеті – ... ... ... ... ... ... ... беру, олардың бухгалтерлік есебі мен
қаржы нәтижелері бойынша жасалынған көрсеткіштерінің заңдарға, ... ... ... ... ... ... ... және
оның дұрыстығын анықтау. Ол жөнінде ... ... ... ... берілген. Аудиттің Қазақстандық бірінші стандартында былай
делінген: “Қаражат нәтижесінің ... ... ... жүргізудің
негізгі міндеті аудиторлық қорытындының заңдар мен ... ... ... ... ... ... ... аудит пәні мен объектілерінің алдында
төмендегідей мақсат пен міндеттемелер қойылады:
1. Субъектінің ( ЖШС, ... ... ... ... ... қаржы нәтижесі жөніндегі отчеттың (есептіліктің) дұрыстығын
қамтамасыз ету;
2. Дұрыс ... ... үшін ... ... ... ... және ... бағалау;
3. Тұрақты түрде субъектілердің экономикалық көрсеткіштерін талдау;
4. Бухгалтерлік есепті жүргізу және ... ... ... ... дұрыс қолданылуын және іске асырылуын
бақылау;
5. ... ... ... ... және ... ... Клиенттерге бухгалтерлік есепті дұрыс жүргіз, салық салу, құқық т.б.
жөнінде кеңес ... Өз ... ... көбеюіне және олардың нығаюына ат салысу;
8. Аудиторлық тексеруді жоғары сапада жүргізу. [23. 82-95 беттер]
3.3 ... есеп ... ... ... ... ... бір жүйеге клтірілген белгілі бір құжаттар ... ... ... ... ... ... жұмыс.
Аудит тоериясында оның жүргізілцуі бірнеше сатыға бөлінеді:
Бірінші сатысы Жалпы қарастыру. Тапсырушылармен жұмыс істеу, аудитор
ұйымдарды үшін жасау ... ... Олар ... ... ... өзінің тапсырушының аудиті аудит жүргізгенне бұрын оынң қаржы
шаруашылығына толық ... ... ... ала өз ... тұжырымдайды.
Соынмен қатар нақыт материалдарға сүйене отырып, оынң маркетинг жұмысын,
құрал жабдықтық жағдайын, ... ... өнім сату ... толық
зерттейді.
Екінші сатысы. Алдын ала танысу. Аудитор ұймы шарт ... ... мен ... ... бастаудан бұрын оның қаржы
шаруашылық жағдайымен танысу мен зерттеуден бастайд. Осы ... ... ... есебін басылымға шыққан көресткішерін
сұрастырулар зерттеп ғана қоймай сол субьекті ... әр ... ... ... ... ... оны зерттеу,танысу
процесі де күрделі болады.аудит жұмысын ... ... ... ... ... ... ... оның тиянақтылығы және жүйелі орындалуы үшін сол
жұмысқа бағдарлама,жоспар жасауы ... ... ... ... жұмысының ... және ... ... ... ... ... ... дегеніміз оның мағынасын және
мақсатын ... ... ... ... ... ... ... жасауды тиянақты жүргізуге негіз болады.Аудит
бағдарламасында аудит объектісі түгелдей анықталуы қажет.
Аудитті орындау сатысында,аудит процесін ... үшін ол ... ... ... үшін ... оның ... немесе обьектілерін
тізбектеп атап көрсету орынды:
• негізгі құрал, материалдық емес активтер және күрделәі ... ... ... ... ... ... ... дайын өнім және оны сату процесінің аудиті;
• ақша ... ... ... ... аудиті;
• әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі туралы есебін жасайды. ... ... ... ... кешіктірмей өткізуі қажет.
Ол арнайы құжат “Қабылдау- өткізу ... ... ... ... ... қортынды Қазақсатннның бесінші стандартында
келтірілген “қаржы есебін тексерудің аудиторлық қортындысы” ... ... ... ... ... ... ... берумен, сараптау қортындылары немес басқадай түрдегі актілермен
анықталып тапсырылады.
Негізінде ... ... ... түрі арнайы принциптерге
сәйкес болуы қажет.Олар:
• есебінің ... ... ... ... әр бір есеп басқа
есептерден өзінше бөлектеніп байқалатын болуы қажет;
• аудит ессебінде ... ... ... ... ... ... қажет;
• аудит есебі басылымға шығатын болса, онда оған қоса сол ... ... ... ... құжаттар да басылымға бірге
шығуы қажет;
• аудит есебінде барлық тексерілген ... ... ... ... ... ... аудитті құұққылық негіз болатын за құжаттары,
нормативті құжаттар көрсетільуі ... ... ... ... үшін ... ... ... аудиторлық стандарттар талабына сай, тексеру
әдістемесін дұрыс қолданғаны анықталған ... ... ... ... келтірілген анықтамалар, түсініктер өте
тиянақты түсінікті, күдіксіз, анық болуы қажет.
Осы принциптерге негізделе отырып, ... 5-ші ... ... ... ... ... оның мазмұны
мен жүйесі анықталады.
Аудитор қортындысының негізгі бөлімінде аудитор тексеруін ... ... ... оның ... жағы ... ... ... жүргізілетіндігі көрсетіледі. Осы
аудит материалы қолданушылар, тұтынушылар үшін сенімді ... [23. 132-133 ... ... ... бөлімінде келтірілген мәлімсет қаржы
есебінде жіберілген қате немесе кемшіліктер ... ... ... ... ... ... ... қарастырады. Яғни
ол көрсеткіштерді мәлімет тұтынушылардың есіне салады. Одан кейін,
аудит технологиясының барысы көрсетіледі:
• тест арқылы ... ... ... есептерін құжаттар арқылы
дәлелдеу, анықтау;
• бухгалтерлік есеп принциптерін, оның қаржы есебін жасаудағы
тиімділігін нақты, дәлелді ... ... ... ... ... баға ... ... қортындлау бөльімінде аудит қортындысын жасау қажет.
Оның негізгі мақсаты ... ... ... ... оныңғ
мемлекет заңына, нормативтік құжаттар талабына, бухгалтерлік ... ... ... сайкес жасалғандығын көрсету. Қаржы есебі
туралы басқадай нақты мәлімет қажет ... ... ... оны жеке
анывқтамалар, сараптау қортындылары арөқыл көрсетіледі.Қазақстандағы
аудит стандартының талабына сәйкес аудит ... түрі ... бір ... ... ... ... сүйене отырып, қәзір Қазақстанда
аудит қортындысы төрт түрде жазылады:
• күдіксіз- ... ... ... ... ... ... қортынды;
• күдікті- сенімсіз аудит қортындысы
• теріс қортынды.
Күдіксіз- сенімді аудит қортындысы ... ... ... қате қаржылық есебі мүлтіксіз дұрыс болған жағдайда,
бухгалтерлік есеп заңдылық пен, ... ... ... нұсқау
талабына, бухгалтерлік -аудиторлық стандартқа сәйкес ... ғана ... . ... ол аудит қортындысының мазмұнын
келтіреміз.
Аудитор қортындысы
(үлгі ретінде)
Дербес аудитор ... ... ... ... ... кооперативінің 2005-2006 жылғы қаржы есебіне аудиторлық тексеру
жасадық. Қаржы есебінің ... ... ... ... Біздің
міндетіміз сол қаржы есеібне тексеру жасап, аудиторлық қортынды беру.
Біз аудиторлық тексеруді Қазақстаннынң ... ... ... ... ... ... ... бойынша қаржы есебінің
дұроыстығын, айтарлықтай кемшіліктің жоқ екенін анықтап бухгьалтерлік ... ... ала ... аудиторлық қортынды мазмұнын ... үшін ... ... ... ... ... ... тексерілді. Нақты айтқанда банк операциясы, касса операциясы,
өндіріс процесі, дайын өнімді сату және қызмет ... ... ... ... есебі, бюджеттен әлеуметтік қамсыздандыру меккемелерімен есеп
айырсу, ... ... және ... емес ... ... алу ... оны
төлеу операциялары тексерілді.
Біздің ойымызша, тапсырушының қаржы есебі 31.12.2005. ... ... ... жыл ... ... ... ... толық, дұрыс көрсеткен. Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... С
15.04.2006 ж
Аудит қортындысы негізінде құпиялық ... ... ... ... ... тек қана ... басшысының қолына тікелей
тапсырылды. Тапсырушыға аудитор қортындысмен бірге аудит есебі тапсырылды.
Аудитор өзінің есебінде ... ... ... қаржы
есебін, тағы басқада экономикалық жұмысындағы кемшіліктерді, қателерді
нақты анықтап көрсетті.Ал, оны ... ... ... ... ... ... ол кәсіпорынның жұмысы. Аудитор ешқандай есеп жұмысына немесе
басқалай эконосмикалық қызхмет жасауға міндетті емес.[23. 132 ... ... ... ... су ... ... ... өткен 1998 жылы өзінің меншіктік ... ... ... ... ... құқықтық иелігі белгіленген, ... ... ... табыс алу мақсатында мақталық алқаптардағы су
пайдаланушыларға қызымет көрсету ... ... ... ... ... ... келмейтін кез-келген басқада қызыметтермен шұғылдана алады.
Қаржылық есеп берудің ... өз ... ... ... ... ... сенімді, мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып
табылады. Қаржылық есеп берудің пайдланушыларының ... ... ... ... сатып алушылар, еңбеккерлер,
сондай-ақ мемлекеттік органдар , т.б. кіреді.
Қаржылық есеп беру ... ... ... және ... ... және ақша ... болашақтағы ағындарын
бағалауға, несие беру бойынша ... және ... ... ... ... ... ... есеп беру кәсіпорынның шаруашылық қызметін жедел басқару
үшін қажет және ол ... ... ... мен ... үшін ... база ... ... беруге қойылатын негізгі талаптар: кәсіпорын қызметінің нәтижесін
анық және объективті көрсету, барлық көрсеткіштерді бір-бірімен қатаң түрде
үйлестіру, бухгалтерлік пен ... есеп ... ... ... ... және ... да ережелерді сақтау болып
табылады.
Қаржылық есеп беру мәміленің және ... да ... ... ... ... ... сәйкес көрсетіледі. Экономикалық мазмұн
қаржылық есеп берудің ... ... ... біз ... қаржы шаруашылық жағдайына тоқталатын болсақ ,
көрсетілген қызыметтен түскен жалпы ... 5245740 ... ... ... ... құны 5201130 ... болып ,жалпы табыс 44610
тенгені құраған , салынған салық 13380 тенге көлемінде есептеліп таза ... ... ... . ... ... қаржы шаруашылық жағдайын талдауда
анықталғанындай кооперативтің рентабілдік ... ... ... ... есеп ... және ол бойынша
жасалған әдістемелік ұсыныстарында басқарушылық пен ... ... ... ... танылған тәсілдері мен әдістері, ережелері
мен қағидалары белгіленген, онда ... ... ... ... ... ... күрделілігіне, басқарушы қызыметкерлердің
біліктілігіне қарап нақтыланған.
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру стандарттарының қай – ... өз ... ... аясы ... ... қолданысқа
(күшіне) енген уақыты және ... ... ... Бұл ... ... мақсатқа арналып шығарылғандығы және есеп мәселелері қысқаша
баяндалады. ... аясы ... ... ... жерлері
мен қандай жағдайда (жерлерде) қолданылмайтындығы осы бапта жазылады.
Анықтамасы. ... ... ... ... түсініктеме
берілетін бап болып табылады. Қолданысықа (күшіне) енген ... қай ... ... ... ... осы ... жазылады.
Мазмұны. Бұл бапта кәсіпорынның есеп саясатына түсінік беріледі.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... қарап бухгалтерлік есепті ұйымдастыруды жүзеге асырады:
бухгалтер лік жұмысты ұйымдастыру нысандарын дербес ... ... ... ... пен өндірістік есептері бойынша қызымет
ету аясын белгілейді; шаруашылық операцияларына ... ... ... ... ... лік ... ... үшін басқада қажет шешімдерді
жасайды. Бухгалтер лік қызыметтің басты мақсаты кооперативті жедел басқару
үшін ... ... мен, ... ... нәтижесімен шаруашылық
процестері туралы дұрыс және толық ақпараттар мен қамтьамасыз ету, сон дай-
ақ инвесторларға , ... ... ... кредиторларға,
мемлекеттік органдарға, банктерге және басқада ... ... ... ... ... сәйкес қаржылық есеп беруді жасау болып
табылады. Аудитордың тексеру ... ... есеп ... ... ... ... ... анықтауға, сон
дай-ақ қаржылық қортынды есеп ... ... ... Аудитор бағдарламада құралған әр бір ... ... ... мәселелерді толық қамтитын және ішкі ... ... ... үшін ... іс ... сүйенен отырып
тест жасауы қажет. Аудиторлық жұмыстың тәуелсіз тексеру екендігін ... ... ... ... беру ... Міне осыны ескере отырып ... ... ... 20 күні ҚР ... Жарлығы бойынша “Аудиторлық
қызмет” жөнінде Заң қабылданды.
«Бірлік» кооперативінде ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасаймын:
▪ бухгалтерлік есепті Ехcеl системасынан 1.С. «Бухгалтерия»
програмасына толықтай өту.
... ақы ... ... 10 % ... ... ... Кооперативтің капиталын қалыптастыру үшін корпоративтік
бағалы қағаздарды ішкі және сыртқы бағалы қағаздарының рыногына
шығару.
Пайдаланылған ... ...... ... есеп ... Заңды күші бар. ҚР
Президентінің қаулысы- “Нормативтік ... №1, ... Бас ... ... “Бухгалтерлік есеп стандарттары және оны әдістемелік нұсқаулар” Алматы-
1999 ҚР. Қаржы министрлігі- Бух есеп және ... ... ... бухгалтера и предпринимателя № 17-18(83-84), 1997 ж қырқүйек
5. “Бухгалтерлік есеп және аудит” №2, 2000ж. ... ... ... Бухгалтер бюлетені. №1 (106), №2 (107) 2000ж. Қаңтар, №6 (111), №7(112)
2000. ақпан, №24 ... ... К.Ш. ... ... ... предприятия” 1998г. уч.
пособие, Алматы “Экономика”
8. Дүйсембаев К.Ш. “Аудит и анализ финансовый отчетности” Егемен ... 11 ... ... - ... 2000ж. №1-2 және 1999ж. ... ҚР-ның Президентінің “Салықтар мен бюджетке басқа да міндетті төлемдер
жайлы” Заңды күші бар ... 1С: ... 7.7. ІІ ... ... “1С: ... Радостовец В.В., Шмидт О.И. “Бух учет на предприятиях” Алматы-97 НАК
“Центраудит”
13. Радостовец В.К. “Финансовый и ... учет на ... –97 НАК ... Радостовец В.К. “Финансовый и управленческий учет на предприятиях”
Алматы –97 НАК ... ... ... учета” под редакцией В. К. Радостовеца
16. Скала В.И. Белкин А.И. “Сборник бухгалтерских проводок” учебное пособие
17. Толпаков Ж.С. ... ... ... ... Т.А. ... есебі” Алматы - 98, ИД “LEM”
19. Белкин А.И., Скала Н.В. ... ... ... ... ИД ... ... Е.А., ... Н.А. “Учет основных средств”, москва –1990,
“Финансы и статистика”
21. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. ... ... ... ... Баканов М.И. Шеремет А.д. Теория анализа хозяйственной деятельности.
Москва –1987г.
23. ... В.К., ... О.И. ... ... есеп”
Алматы., 2000ж
24. А.А. Сәтмырзаев Б.Е. Укашев., Аудит ... ... ... ... М.Байдаулетов С.М. Байдаулетов “Аудит” Алматы “Қазақ университеті”2004ж
26. Қ.К. Кеулімжаев. З.Н. Әжібаева. Н.А. Құдайбергенов. «Бухгалтерлік ... ... ... -2003 ... ... ССПК кооперативінің 2005-2006 жж ... және ... ... ... есебі.
28. «Бірлік» ССПК кооперативінің жарғысы.
-----------------------
Есеп беру
Есеп
жағдайы
Есепті реттеу
Жаңа формалар мен әдісті іске ... мен ... ... ... ... ... ... функциялары (қызметтері)
Ішкі
тексерудің жағдайы
Ұсыныс жасау
Құқық жөнінде
Мүліктерді бағалау т.б. ... ... үшін ... ... түде ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
Ауылшаруашылық коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдар47 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет
Іс қағаздарының қоғамда алатын орны9 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Абай Құнанбаевтың Қазақстан тарихында алатын орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь