Екінші деңгейлі банктердің несие саясаты

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.7

1 ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ҚЫЗМЕТІНІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Екінші деңгейлі банктердің несиесі және олардың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.18
1.2 Несиелендіру саясаты және оның теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18.35

2 ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ҚЫЗМЕТТЕРІН БАҒАЛАУ МЕН ТАЛДАУ
2.1 Екінші деңгейлі банктердің жеке тұлғаларға несиенің берілу тәртібі мен саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36.39
2.2 Екінші деңгейлі банктердің заңды тұлғаларды несиелендіру тәртібі мен саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40.49
2.3 Екінші деңгейлі банктердің несие портфелін басқару ... ... ... ... ... 49.55

3 ШЕТЕЛ НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЛАРЫ ... ... ...56.62

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63.65

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66.68

ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

Нарықтық экономикада банктердің ресурстық потенциалын өсіру маңызды мәселе болып табылады. Ерекше несиелік ресурс болып эмиссионық ресурс. Оның несиелік ресурс ретінде құралуы және пайдалану мүмкіндігі келесімен байланысты. Тұрғындардың қолма-қол ақшалай түрде алатын табыстары бірден жұмсалмайды, сондықтан банктың кассаларынан берілетін қолма-қол ақшалардың осы кассаларға келіп түсетін түсімдерде бір жыл ішінде артық болуы тұрғындардың өз табыстарының бөлігін жұмсамай-ақ банк тұлғасында мемлекеттік несиелеуге беріледі.
Несиелік ресурстардың анағұрлым тұрақты бөлігі депозитті қаражаттар болып табылады. Несиелік ресурстар-ақшалай қаражаттардың бір формасы. Демек, біздің көзқарамызша экономикалық белгісі бойынша анағұрлым дұрысы несиелік ресурстардың қайтарымдылық негізде уақытша пайдаланылатын ақшалай қаражаттардың бөліктері ретінде айқындалуы болып табылады.
Несиелік ресурстар-банктік жүйенің арнайы несиелеу үшін арналған қаражаттар жиынтығынан тұрады.
Несиелік ресурстар пассивтік операциялар нәтижесінде құралады. Пассивтік операциялар көмегімен банктер нарықтан несиелік ресурстарды сатып алады.
Дипломдық жұмыстың басты мақсаты- Қазақстан Республикасын
дағы қазіргі банктердегі несиелеу саясатының басты ерекшелігі тек қана тартылған және меншікті қаражаттарға ғана байланысты емес сол сияқты клиенттерді несиелеуді жүзеге асыратын коммерциялық банктер үшін Ұлттық банк бекіткен нормаларға және пруденциялық нормативтерге байланысты келеді.
Дипломдық жұмыста несиелендірудің түрлері шарттары, құқылық қатынастары, несиелендіру жүйесі, механизмі мен тәртіптері келтірілген. Сондай-ақ несиенің дүниежүзілік тәжірибелеріндегі үлгілері бойынша талдау көрсетілген, оның біздің экономикамызға тиімді жақтары қарастырылған. Мемлекеттің тұрақтылығы және даму көрсеткіші ретінде әлеуметтік тұлғаның деңгейі және өзінің баспанамен қамтамасыз етілуі несиелендіру маңызды фактор болып табылады.
Әлемдегі әрбір дамушы мемелекеттің несиелендіру жүйесі әлеуметтік тұлғаның нақты табысын көздей отырып оны тұтыну мақсаттарымен қамтамасыз етуге бағытталған.
Дипломдық жұмыс әдістемелік нұсқауға сай орындалған және қолданылған әдебиеттер отандық және батыс елдерінікі, сонымен қатар орындалған жұмыс үш тараудан, кіріспе, қортындыдан және қосымшалардан тұрады. Дипломдық жұмыс әдістемелік нұсқауға сай орындалған.
        
        ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ банктердің НЕСИЕ САЯСАТЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
«Қаржы» кафедрасы
Қорғауға жіберілді:
«Қаржы» ... ... ... 20__ ... ЖҰМЫС
ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ банктердің НЕСИЕ САЯСАТЫ
Студент:
Ғылыми жетекші:
аға ... ... ... ... ... ... және несие» мамандығы «Банк ісі» мамандануы
«Бекітемін»
Кафедрамеңгерушісі_______
“___” ________20___ж.
Студентің дипломдық жоба (жұмыс)
бойынша тапсырмасы
(тегі, аты, ... ... Жоба ... ... ... ... ... несие саясаты»
институт ,бұйрығы бойынша тағайындалған ____ ___20___ж. № ___
2. Аяқталған жобаны (жұмысы) студенттің тапсыру мерзімі
____________________________________________________________
3. Жобаға ... ... ... ... ... банк
заңдары, Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілері,
экономистердің ғылыми еңбектері,қазақстандық және шетел әдебиеттері, орысша-
қазақша сөздіктер, кезеңді басылымдар, ... ... ... ... ... арналған сұрақтар тізімі)
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________
5. Кестелік материалдар тізімі (міндетті ... ... ... Жоба ... ... (жұмыс бөліміндеріне жататын нұсқаумен)
|Бөлім ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... |қабылдаған |
|I+II+III ... | | | |
7. ... ... күні ... ... ... орындауға қабылдаған ___________________
(қолы)
Тізбелі жоспаР
| ... ... ... ... ... |Ұсыныстар |
|№ |кезеңдер атауы ... ... | ... | ... | |
|1 | | | |
|2 | | | |
|3 | | | |
|4 | | | |
|5 | | | |
|6 | | | |
|7 | | | |
|8 | | | |
|9 | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... ... ... ... ... ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ҚЫЗМЕТІНІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Екінші деңгейлі банктердің несиесі және олардың
құрылымы..................................................................
......................................8-18
1.2 Несиелендіру саясаты және оның теориялық
негіздері...................................................................
........................................18-35
2 ... ... ... ... ... ... МЕН ТАЛДАУ
2.1 Екінші деңгейлі банктердің жеке тұлғаларға несиенің берілу
тәртібі мен
саясаты.....................................................................
..................36-39
2.2 Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... мен
саясаты.....................................................................
.................40-49
2.3 Екінші деңгейлі банктердің несие портфелін
басқару....................49-55
3 ШЕТЕЛ НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЛАРЫ...........56-62
ҚОРЫТЫНДЫ.................................................................
.............................63-65 ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.........................................66-68
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Нарықтық экономикада банктердің ... ... ... ... ... ... Ерекше несиелік ресурс болып эмиссионық ресурс. Оның
несиелік ресурс ретінде құралуы және ... ... ... ... қолма-қол ақшалай түрде алатын табыстары бірден
жұмсалмайды, сондықтан банктың кассаларынан берілетін қолма-қол ақшалардың
осы ... ... ... ... бір жыл ішінде артық болуы
тұрғындардың өз ... ... ... банк ... несиелеуге беріледі.
Несиелік ресурстардың анағұрлым тұрақты бөлігі депозитті қаражаттар
болып табылады. Несиелік ... ... бір ... ... ... ... ... бойынша анағұрлым дұрысы
несиелік ресурстардың қайтарымдылық негізде уақытша пайдаланылатын ақшалай
қаражаттардың бөліктері ретінде айқындалуы болып табылады.
Несиелік ... ... ... ... үшін ... ... ... ресурстар пассивтік операциялар нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... сатып
алады.
Дипломдық жұмыстың басты мақсаты- Қазақстан Республикасын
дағы қазіргі банктердегі несиелеу саясатының ... ... тек ... және ... ... ғана ... емес сол сияқты
клиенттерді несиелеуді ... ... ... ... үшін ... бекіткен нормаларға және пруденциялық нормативтерге байланысты келеді.
Дипломдық жұмыста несиелендірудің түрлері шарттары, ... ... ... ... мен ... ... ... дүниежүзілік тәжірибелеріндегі үлгілері бойынша талдау
көрсетілген, оның біздің экономикамызға тиімді ... ... ... және даму ... ... ... ... және өзінің баспанамен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... дамушы мемелекеттің несиелендіру жүйесі әлеуметтік
тұлғаның ... ... ... отырып оны тұтыну мақсаттарымен ... ... ... ... ... сай орындалған және қолданылған
әдебиеттер отандық және батыс елдерінікі, сонымен қатар орындалған жұмыс үш
тараудан, кіріспе, қортындыдан және ... ... ... ... ... сай орындалған.
1 ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Екінші деңгейлі банктердің ... және ... ... ... ... ... өсіру маңызды
мәселе болып табылады. Ерекше несиелік ... ... ... ресурс.
Оның несиелік ресурсы ретінде құралуы және пайдалану мүмкіндігі келісімімен
байланысты. Тұрғындардың қолма-қол ақшалай түрде алатын ... ... ... ... ... ... ... ақшалардың
осы кассаларға келіп түсетін түсімдерде бір жыл ішінде артық ... өз ... ... ... банк ... ... беріледі.
Сонымен бірге банктер мен ақша қаражаттарын тарту үшін шығарылатын
коммуналдық облигациялар ... ... ... тұлғаларға қарыздар
бойынша талаптардың қамтамасыз етілуі болады. Бұл бағалы қағаздар ... ... және ... оның 25 ... ... ... ... денгейлі банктер бағалы қағаздарды нарықта сата отырып, қайта
сатып алу операциясын (репо) ... Бұл ... ... ... ақша ... ... ... мерзімді жұмылдыру үшін өте ... ... ... ... ... тұрақты бөлігі депозитті қаражаттар
болып табылады. Олар ... ... ... ... ... ... ... банктің өтімді ... ... ... ... ... ... көп ... банктің
өтімділігі соғұрлым жоғары болады.
Несиелік ресурстар-ақшалай қаражаттардың бір ... ... ... экономикалық белгісі бойынша анағұрлым дұрысы несиелік
ресурстардың қайтарымдылық ... ... ... ... ... ретінде айқындалуы болып табылады.
Несиелік ресурстар-банктік жүйенің арнайы несиелеу үшін арналған
қаражаттар ... ... ... ... ... ... құралады. Пассивтік операциялар көмегімен банктер нарықтан
несиелік ресурстарды сатып алады. ... ... ... ... қолдау үшін ресурстарды қалыптастырудың маңызды
көзі. Банкаралық несиелеу ... ... ... қолдау мақсатында
жүзеге асырылады және негізінен қысқа мерзімді сипатта болады.
Банкаралық ... ... ... ... ... банкаралық ақша нарығынан тартылады;
екіншіден, банкаралық ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарының қалдықтары шегінде жүзеге
асырылады.
Банкаралық ақша ... ... ... ... жағдайда
екінші деңгейлі банктер Ұлттық банктен қысқа ... ... ... ... ... ... басқа ресурстарға қарағанда қымбат болып келеді.
Қазіргі банктердегі несиелеу саясатынің басты ерекшелігі тек ... және ... ... ғана ... емес сол сияқты
клиенттерді несиелеуді жүзеге асыратын екінші денгейлі банктер үшін Ұлттық
банк ... ... және ... ... ... ... ҚР ... банк орталық резервтерге міндетті төлемдер аудару
үшін нормасын ... Сол ... ... да ... оның ... ... ... құрылатын төменгі ақшалай резервтер түрінде, ең ірі
несиелер көлеміне байланысты ... банк ... ... ... банктің міндеттемелерін өтімді қаражаттар резервімен
салыстыра өлшеу арқылы белгіленетін формалардағы нормативтері.
Несиелік ... тек қана ... емес ... ... ... де ... Оларға жататындар банкаралық нарықтан қарыздар алу,
бағалы қағаздарды сата отырып, ... оны ... ... алу ... ... алу және ... банктен қарыздар алу, банктік
акцептерді сату, бағалы ... ... ... шығару,
евродоллар нарығынан қарыздар алу.
Меншікті қаражаттар арқылы барлық қаражаттарға деген 10 ... ... ... арқылы қосымша капиталдар, жарғылық капитал,
негізгі қорлар, резервтер құралады.
Депозиттік және депозиттік емес пассивтер салымшыларға пайыз төлеумен,
оларға есеп ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру жолымен жинақталады.
Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... үшін төленетін төлем көлемі пайыз, оны пайдалану ... ... ... ... ... ... ... үшін
төлеміне, объектінің сипатына, банктердің мөлшерлемеріне тағы ... ... ... ... ... ... ... екі функция орындайды:
үлестіру және банктің ... ... ... ... ... ... функциясы барлық құнның
үлестірілуіне ... оның ... ... ... білдіретін бөлігімен
байланысты.
Екіншіден, функция банктің ... ... ... ... және сақталуымен байланысты. Банктің несиелік ... ... ... бен ... ... арасындағы айырмашылық есебінде
болады.
Қарыз мәмілесі ретінде несиені екі ... ... ... оның ... ... ... ... әлеуметтік мазмұны, яғни осы келісім негізінде өсетін ... ... онда өз ... ... ... байланыстар
типін сипаттайтын белгілер тұрғысынан . Бұл ... ... ... ... ... және ... Бірақ экономикалық
талдау үшін маңыздысы қарыз ... ... ... ... ... ... ... байланысты шаруашылық
әдістері, жұмыс тәсілдері емес, өндірістік қатынастардың өзі ... ... ... ... ... болады. Мысалы, машина
өндірісін таза ... ... ... ... орта ... анағұрлым бейімделуін оның жұмыс
және таза ... ... ... ... ... ... сол машина өндірісін оның ... ... ... яғни машина өндірісі негізінде пайда болатын ... ... ... ... мен типтері тұрғысынан,
бұл бір ... ... ... ... ... олар ... ... жағдайда біз ... ... ... категория, ал екінші жағдайда- экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Несиені оның техникалық-
заңдылық белгілері жағынан тауарлар ... ... ... ... ... бір типі ретінде қарастыруға болады. Бұл
жағдайда ... ... ... ... немесе құқықтық категория
ретінде танылады. Несиені құбылыстардың ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда несие
олардың алдында экономикалық ғылым ... ... ... теориясы оны техникалық- заңдылық ... ... ... ... ретінде қарастырады . Несиені оның
формальді-заңдылық ... жа ... оқып ... ... ... меншіктің қозғалысы әдісінің ерекше түрі ... ... ... бар . ... ... ... категория ретінде несиелік
мәміленің ... ... ... ... ... ... қатынастарды білдіретін экономикалық
категория . Несие экономикалық категория ғана ... ... ... ... ... атап өту ... Ол өндірістік күштердің тек
белгілі бір дамуында пайда ... ... ... ... және ... ... ... болуына табиғи
негіз, тауар шаруашылығы болып ... ... ... ... ... ... ... Біріншіден, тауар тек ... ... ... бар ... жағдайда ғана тауар бола ... . ... ... мезгілде тұтыну заты ... және ... құны ... ... да бір заттар бір-біріне тауар ретіндегі қатынаста
болуы үшін ... ... ... де ... ... әрекеті,
өз меншігіндегі тауарды иелігінен шығара отырып ... ... ... ықыласы бар меншік иелері ... ... ... ... ... бір ... иесінен басқаға ... ... ... ... ... . ... айырбасы сферасының несие үшін маңызы
зор. Оның ... ... ішкі ... үшін ... ... ... тауар иелері, экономикалық қатынасқа ... ... ... дербес заңды ... ... ... ... айырбас сферасынан іздеу қажет.
Несие қарыз мәмілесі ретінде ежелгі әлемде де орта ... ... ... ... да ... . ... ... анағұрлым жетілген, бір қарыз мәміле-сіне ездесіп ... осы ... ... ... отыратын, құқықтық хатталуы
осы мәмілелер болып табылатын өндірістік ... әр ... ... бір - ... өте ... ... ... бұрын тауар өндірісі процессінде ... ... ... ... ... ... қоғамның
әлеуметтік байланыстарының ... бір ... ... несие
экономикалық категория ретінде тек ... ... ... ... ... Бұл несиені экономикалық мазмұны көзқарасы
тұрғысынан қарастыруға қатысты. Несие ... ... ... типі бола ... ... ... ... жатады.
Өндірістік қатынастар өз ... ... ... ... ... және ... қатар тарихи дамудың ... ... ... ... ерекше сипаты бар қоғамды құрайды.
Қоғамның негізгі өндірістік ... ... ... ... ... мен кесіпорындар, ... ... ... пен тұрғындар, адамдардың әлеуметтік топтары
ның арасындағы тауарлар айналысы ... ... ... ... ... ... ... өндірістік қатынастармен анықталады.
Осылайша белгілі бір өндіріс ... бір ... ... және осы әр ... ... бір ... белгілі бір
қатынасына себепші болады.
Өндіріс ... ... құн ның ... ... ... ... ... тәрізді әр түрлі ... ... ... ... бірі ... деп ... ... бір формасы болған мәміле типі болып табылады. ... ... ... ... ... ... анықталады,
осы себептен тауарлардың иеліктен шығаруылуы ... ... ... ... ... ... Бұл шарттар мынаған
байланысты: «тауарлардың бір типі өз ... көп ... ... түрі ... аз ... талап етеді . Әр ... ... ... әр ... ... ... . Бір
тауар өз нарығында ... ... ... алыс ... сапар шегуі
қажет. Сондықтан әлде бір ... ... ... бір ... алушыдан
бұрын сатушы ретінде көрінуі мүмкін. ... ... ... ... жиі ... ... ... сату шарттары
олардың өндіріс шарттарымен реттеледі. Екінші жағынан, ... бір ... ... ... үйді, белгілі бір уақыт
аралығына сатады. Бұл ... ... ... тек ... ... ғана шын ... тауардың тұтыну құнын алады. ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін себептер, несие
қажеттілігінің де ... ... ... Жай ... ... ... айналысының формасы ретіндегі ... ... пен ... ... ... ... ... шарттары
несиенің қажеттілігін толығымен ... . ... ... ... ретіндегі құн қозғалысы ... ... ... ... ... ... құн ... шеңбер айналымында және өндірістік айналымда ... ... және ол ... ... ... болатын, дамитын
нақтылы экономикалық негіз болып ... ... ... өзінің табиғаты бойынша құндық болады.
Несие ұдайы өндіріс процессінің ... ... ... ... ... ... берілген сайын ол ... ... ... ... ... және ... өндірістік және тауарлық формаларда бола алатыны ... ... ... ... олардың бір формадан ... ... ... ... олардың ұдайы өндірісінің
процесі, капиталдардың ... ... ... ... үнемі қайталанатын шеңбер айналымы бұл- ... . ... ... ... ... формасында, бірде
ақшалай формада болуы олардың ... ... ... ... яғни ... ... өндіріс формасы болып саналады ... ... ... ... бір ... ... ... сонымен қатар олардың үнемі шеңбер ... ... ... және ... ... жерде бірдей
емес; әрбір ... ... олар ... ... айналысының
ерекшеліктерін қамтып көрсетеді. ... ... ... ... айналымы шегінде үздіксіздігімен ... ... ... ... қаражаттардың құйылуы және ... ... және ... ... көздерде қажеттілердің толқуы
байқалады. Мұны ... ... ... ... ... ... капиталдарының да қозғалысына байланысты
байқауға ... ... ... ... процесінде мезгіл-мезгіл ақшалай
ресурстар формасында құн ... ... ... ... ұзақ ... ... белгілі, олардың құны тауар
құнына бөлшектеніп ... ... ... ... ақшалай
формада бірте-бірте қалпына ... ... ... ... ... ... ... қалуына әкеп соғады.
Бұл кәсіпорындар оларды ... ... ... ... алу ... ... ішінде кезекті машиналар мен ... үшін ... ... ... ... ... ... алады. Алайда негізгі ... ... ... өз мөлшері ... ... ... жаңа
партияларын алу қажеттіліктерін қанағаттандыра ... ... мен ... жаңа партиясы жекелеген бөлшектермен,
детальдарымен емес толығымен алынады. Амортизациялық қорда ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Негізгі
капиталдарды қалпына келтіруге ... ... өте ... ... сондықтан оларды қаржыландыру ұзақ уақыт бойынша ақшалай
қаражаттар ... ... ... ... ... ... ... шеңбер айналымының және олардың ... ... ... ... ... ... ... еркін ақшалай қаражаттар ... ... ... бір ... ... ... ... олардың
жеткілісіздігі пайда болады.
Айналым капиталы құнының қозғалысымен байланысты ... ... Оның ... айналымы және айналымының ұзақтығы әр түрлі.
Уақыт бойынша ... ... ... ... ... ... және тауар уақыт ... сай ... ... болады. Қосымша ... ... ... қойылымдармен, тауарлы материалды құндылық
тарды бір реттік әкелуімен және ... ... ... ... ... қозғалысындағы бірқалыпсыздық дайын тауарларды
жөнелтумен байланысты ... ... ... ... мерзімі,
оларды өткізуден түсім алу мерзімімен ... ... ... белгілі. Бұл көбінесе тауар өндірісі орынын ... алыс ... ... бірге, тауарларды өткізу ... ... ... ... және ... бос ... қаражаттарға
деген қосымша қажеттілікті тудыруы мүмкін .
Тауарлай және ... ... және ... ... ... мен ... құндық болып табылатын ... ... және ... ... материалдық негіз болады. Берілген
шеңбер айналым процесінде, бір ... оның ... ... ... ... ... ... өткізілген құн ... ... қа ... ... ... босатылуы жүреді.
Екінші жағынан, объективті себептерге байланысты ақшалай ... ... ... ... қосымша
қажеттіліктер пайда ... ... , ... және ... ... қозғалысы кезіндегі өндіріс уақытымен құн ... ... оның ақша ... шот тарда уақытша тұрып қалуымен,
оларды тауар ... ... ... ... ... ... ... табиғи процесі ретінде пайда болды
Біріншеден, қоғам босатылған ... ... ... ... ... ... үздіксіз жүзеге асуына
мүделі болады. ... ... ... ... арасындағы сәйкес
келушілік құндық субстанциясы бар жиынтық ұлттық өнім ... ... ... өнім ... ... бөліктерінің-
«С»,«V» және «М»-өнімдері болуы ... ... ... ... ... ... жұмсалған өндірістік құралдарын
қалпына келтіру бірден ... ... ... бос ... өз ... ... ... және
өнімді пайдалануды талап ететін құндар ... ... ... ... ... ... ... құн
өндірісте толығымен ... ... да ... ... оның кейбір бөлігі уақытша пайдаланылмайды және ақшалай
формада ... ... ... ... ... бұл қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ақша түрінде өз қозғалысын ... ... ... ... ... ... құнның бөлігі де несие арқылы ... ... ... ... қозғалысына құндық сипат беруі мүмкін.
Тауар шаруашылығы жағдайында ... ... ... ... ) ... ... және айналымы ... ... ... ... ... ... атап өту ... Уақыт
бойынша капиталдың шеңбер айналымының кеңістікте бір ... тек ... бір ... ... және басқа
буында оларға қажеттіліктің бар болу ... ... ... шаруашылығында капиталдың шеңбер ... және ... ... пайда болу мүмкіндігі ... ... ... ... үшін ... бір ... Олар кем ... екеу: 1) несиелік мәмілеге ... ... ... ... байланыстардан келіп
шығатын міндеттемелердің орындалуына ... ... ... ... ... ... болулары керек. Несиелік қатынасқа
түсуші ... ... өз ... ... ... ... мүдделердің сәйкестігі негізінде жүзеге ... ... ... егер ... ... мен ... беруші мүдделері сәйкес
келген жағдайда қажет ... ... ... ... үшін ... ... ... білдіруі қажет.
Экономикалық қатынастар ... ... ... ... Бұл ... ... өндірістік қатынастың қатысушылары
ның ... ... ... да бір ... ... ... ... кез-келген мүдде ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға сүйенеді.
Несиелік қатынастар, бір жағынан, қарыз алушы мен ... ... ... ... қарызға беру, екінші жағынан ... ... ... ... ... ... ғана ... асады.
Несиелік қатынас ішіндегі құн ерекше қосымша ... ... ... ... ... тауарға тән тұтыну құнынан басқа құн карыз алушы мен
қарыз алушы арасында қозғалыс жасай ... ... ... ... ... ... алады.
1.2 Несиелендіру саясаты және оның теориялық негіздері
Несиелік саясаты жетпісінші жылдардың ... Ю.П. ... ... ... ... түрдегі оқып үйрену затына айналғанды. Авторлар несиелік
механизмднің ... ... ... ... ... дегенмен де, олардың
қорытындылауынан көрінетіндей, олар көбіне бұл механизмдегі ... ... ... ... туралы бірдей көзқараста болады.
Бірақ та, бұл ... ... ... мен ... ... ... болмайды. Себебі,олардың көпшілігі несиелік саясатты ақшалай, есеп-
айырысу және қаржы механизмдерімен біртұтас алып ... ... ... ... ... ... бөліп қарайды: "Әрбір дербес
экономикалық категориялардың өзіндік қызмет ету және даму саясаты болады,
мысалға, ... ... ... ... ... ақша - ... механизм".
Егер соңғы пікірмен толақ келісетін болсақ, онда қазіргі несиелік ... ... ... ... ... ... саясатынын қазіргі тұжырымын теориялық тұрғыдан
қарастырудан бұрын, жоспарлы экономика және қайта құру тұсында қызмет еткен
несиелік саясатының нарықтық экономикаға ... ету ... ... ... пікірлерді негізге ала ... ... ... сай ... ... тұжырымын жасауға болады.
Біздің ойымызша: "қазіргі несиелік саясат-нарықтық қатынастарға
сай экономиканың ... ... ... ететін несие түрлерін, несиелеу
принциптері мен шарттарын, несие беру және қайтару әдістері мен тәсілдерін
және ... ... ... ... қамтитын экономикалық
саясатынын бір бөлігі болып табыладың
Кез-келген экономикалық механизм өзара байланысқан, яғни оның бір
элементінің ... ... ... ... ... немесе
өзгеруін туғызатын элементтер ... ... ... ақ ... ... ... да ... негіздер сияқты, өзіне тән ішкі
құрылымдық элементтері ... ... ... ... ... нақты түрлері жатады.
Қазіргі банктік тәжірибеде несиенің келесідей түрі болады: екінші
денгейлі, банктік, тұтыну, мемлекеттік, ... және ... ... ... ... ... ... және қызметтерін,
сондай-ақ несиенің ... ... ... объективті
экономикалық заңдардың талаптарын бейнелейтін несиелеу принциптері жатады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру принциптері ... екі ... ... ... ... ... ... мақсаттылығы мен дифференциялдығы); несиенің мәнін бейнелей
тін принциптер (несиенің мезімділігі, қайтарымдылығы, ... ... ... саясатынын үшінші элементіне -несиелеу шарты жата
ды. Несиелеу ... ... ... ... ... мен ... және несиенің қамтамасыз етілуге қойылатын
талаптарын түсінуге болады.
Несиелік саясатынын төртінші элементіне несиелеуді экономика
лық-ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... немесе айналым қаражаттар шеңберіндегі несиенің ... ... ... бару және ... қайтару жолдары анықталады.
Несиелік саясатының бесінші элементіне-несиелік тәуекелді
басқаруды жатқызуға болады.
Несиелік саясатының ... ... ... несиелік саясатын
жатқызуға болады. Себебі, несиелік саясаттың көмегімен несиелік саясат
жүргізіледі.
Несиелік ... ... ... несиелік қатынастың бір жағы және
несиелеу процессін ұйымдастырушы ретінде-банктерді жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... кейбір элементтерінің
жинағы бұрынғысынша қалғанына қарамай-ақ шаруашылықтың нарықтық жағдайына
өтуіне байланысты аталған элементтерінің әр ... ... ... десе болады
Қазіргі несиелік саясатынын қызмет етуінің мынадай `өзіндік ерекшеліктері
бар:
1) Жұмыс ... ... ... ... екінші денгейлі сипатқа ие.
2) Қазіргі несиелік саясатынын маңызды бір ... оның ... ... ... ... ... несиелік механизмдегі басты ерекшелігі несиенің жаңа
түрлерінің дамуымен сипатталады
4) Қалыптасып отырған, қазіргі несиелік саясатынын ең маңызды
ерекшелігі бұл несиелеудің ... ... ... ... ... ... бұл жерде несиелеудің ұсақ объектілерінен ірі
объектіні несиелеу әдісіне өтуі деп ... ... ... ... ... ... және ерекше бір принциптерге
негізделеді, оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз ету принциптері, сол
сияқты несиенің ... ... да ... ... ... саясатынын соңғы бір ерекшелігіне, банк несиелерін
жоғары дәрежеде кепілдендіретін формаларына өту жатады.
Несиелеу саясатын ... ... ... ... саясатынын" техникалық
қабаты" ретінде бөліп қарастырады. "Несиелеу ... ... ... 70- ші ... ... жартысында Ю.Е.Шенгер, Н.И.Валенцева,
И.Д Мамонова және А.Я.Ротлейдер сияқты экономистер еңгізген ... ... ... процесті ұйымдастыруды және несиелеу
приницптеріне сай оны реттеуді анықтайтын элементтер ... ... ... ... ... құрылымдық элементтерінің бірі-
несие саясаты және олар келесілерден құрылады:
1) несиелік қызметті реттеуге бағытталған ... ... ... ... ... ... ... техникасы.
Қазіргі несиелеу саясаты банктің ресурсына негізделеді. ... ... ... ... ... ... ол ... несиеліе
мекемелер өздері жоғарыдан берілген несиелік ресурстар мен ғана жұмыс
жасаған болатын.
Қазіргі ... ... ... ... сипатқа ие. Осыған
байланысты сауда мотивтері, үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып келеді.
Мұндай ... ... тек ... қосымша қаражатқа деген
қажеттілігін қанағтаттандыру ғана ... ... ... ... несиелік
мекеменін рентабельдігін арттыру үшін де несиелеудін маңызы зор. Дәл осы
тұста коммерцияның: ... ... алып ... ... ... ... Бұл ... клиенттердің несиелері мен депозиттеріне сол сияқты банк
аралық несиегеде тиісті.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... ресурстарына ғана байланысты емес, сол ... ... ... ... екінші денгейлі банктер үшін Орталық банк
бекітетін нормаларға және ... ... ... келеді.
Мысалға, ҚР Ұлттық банкі орталық резервтерге міндетті төлемдер ... ... Сол ... басқада нормативтер, ол ішінде екінші
денгейлі ... ... ең ... ақшалай резевтер түрінде ең ірі
несиелер көлеміне ... ... банк ... өтімділігің
параметрлері сияқты банктің міндеттемерін өтімді қаражаттар резервімен
салыстыра өлшеу арқылы белгіленетін формалардағы норматвитері де ... ... ... ... бір ... оның келісім-шартақ
негізделуі болып табылады. Өткен несиелеу ... ... ... ... алу ... ... экономикалық маңызы төмен
болғандықтан да, оны формальдық сипатта болды деп айтуға ... ... ... ... ... ... ғана банк пен қарыз алушынын
арасында несиелік шартқа ... ол шарт ... ... де сол сияқты қарыз
алушының жауапкершілігін нығайту түсті.
Қалыптасып отырған ... ... ... ... ... бұл несиелеудің объектіден субъектіні ... ... ... ... ... саясаты объектіні несиелеуге ғана
негізделгендігі бізге белгілі. ... ... ... ... шығындардың болуы несиені алуға кұқық берді ... ... ... терең талдау ... ... ... ... ссуданың қайтарылуына автоматты түрде ... ... ... ... және өзіндік ерекше принциптерге
негізделеді, оның ішінде мерзімділік және ... ету ... ... ... ... ... да ... . Сонымен қатар,
олардың бір ... ... ... ... ... бірнеше
жылдар бұрын ... және ... ... ... ... өмір сүріп, несиелеуде дифференцирленген ... ... ... ... ... ... орындау дәрежелері жатқызылды. Бүгінгі таңда қалыптасқан
жүйе несиенің уақытында ... ... ... ... қабілетін ескереді. Сондай-ақ екінші денгейлі банк ... ... ... деп ... ... оны ... және тарату ... ... ... құқылы.
Несиенің қамтамасыз етілу принциптеріне де ... ... ... ... ссудалардың тауарлы-материалдық
құндылықтар ... ... ... ... ... кепіл болмады. Сондықтан да ... ... ... ... қалыптасуына байланысты түсіну банк
тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару ... ... ... жоқ ... ғана біршама сенімді несиелер болып табылады.
Қазіргі несиелеу саясатынің ... бір ... ... ... дәрежеде кепілдендіру формаларына өту жатады.
Несиенің ... ... ету ... алғанда әлемдік
тәжірбиедегідей біршама сенімді формаларға кепіл кұқы ( оның ... ... ... ... ... және ... хат, жалпы
алғанда сақтандыру жүйелері жатады. ... ... ... ... банкке өзінің тәуелсіздігін нығайту, ... ... ... мүмкіндігін береді.
Жалпы кәсіпорындарды несиелеудің ... ... ... ... қатынастарға сай келетін мүмкіндік жасайды.
Несиелік саясат ... ... ... ... іске ... ... мен әдістерін, сондай- ақ несиелік
процесті ұйымдастыру ... және ... ... ... ... ... асырылады. Несиелік саясат-бұл ... ... ... ... және ... ... құжаттар саясатын ... ... ... .
Кең мағынасында, несиелік саясатты несие беруші банк пен қарыз
алушылар тұрғысыннан ... ... ... ... ... саясат бұл несиелік ... ... ... ... мен ... банктер үшін бірдей несиелік саясат болмайды. Әрбір
банк, ... ... ... ... ... ескере отырып
өзінің меншікті несиелік ... ... ... саясатты
жасау барысында банктер олардың қызметтеріне тікелей әсер ... ... ... ... ... ... яғни
нақты бір банктің ... ... ... ... ... . ... банктің қызметтерінің міндеттері мен маңыздылығын ... ... ... мен ... ... ... принциптері мен тәртіптерін анықтайды. ... ... ... ... оның ... стратегияларына сай ұйымдастыру
негізін және несиелік процесін қалыптастыруға ... ... ... ... білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуға тиіс:
1) инструкциялық емес, яғни ... ... ... ... ... ... және мағыналы анықтауға
мүмкіндік
береді;
3) нақты мақсаттарды іске ... ... ... оны іске ... ... ететін стандарттар мен
нұсқауларды
қамтитын құжаттардан тұрады.
Несилік саясат банктің ... оның ... ... ... ескере отырып жасалады. Несиелік саясат
несиелік ... ... ... ... ... береді:
1. несиенің берілуіне және несиелік портфельді басқаруға ... банк ... ... ... ... мен ... ... облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын
тұлғаларды басты іс - әрекеттерін;
3. сыртқы ... ... ... және банктегі
несиелік қызметтің сапалығын;
4. ішкі ... ... ... банк ... ... іс
әрекеттердің ... ... ету үшін және ... ... ... ... үшін ... .
Несиелік саясатты іске ... ... бір ... болмайынша
несиелеудің бір ережелерін тәжірбиеге ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясат пен оны іске асырудың
соған сәйкес ержелері ... ... ... негізін құрайды.
Несиелік саясат банк ... ... ... ... ... ... ... таңдай білуіне, сондай-ақ, несие беру
мүмкіндігі туралы ... ... банк үшін ... реттік маңызы
бар басқа факторлар мен қарыз алушының ... ... ... өз
клиентін таңдаудағы ... ... ... ... ... ... ... немесе ертең енгізуді дұрыс
санайтын ... ... ... ... ... қысқа
мерзімді несиелер (айналым қаражаттарын толықтыруға) және ... ... ... ... жаңғыртуға, кеңейтуге,
техникалық ... ... ... техникалық ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибелерінде несие
саясаты туралы екі түрлі ұғым ... ... оның ... мен ... ... ... ... институттарының (мекемелерінің) жиынтығы. Несие ... ... ... оның жұмсалуынан туындап, несиенің барлық
формалары мен ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды шоғырландырып, оларды кәсіпорындарға,
үкіметке және халықтың әр түрлі топтарына қарызға береді.
Несие ... ... ... қатынастары туындайды. Несие
қатынастарының мазмұнын несие мекемелерінде әр ... ... ... ақша ... ... және ... белгілі бір мерзімнен кейін
және белгілі бір төлем ақымен қайтару үшін бөліп беру анықтайды. Сонымен
бірге ... ... ... ақша ... реттеп, ақша қаражатының
экономикалық бір саласынан екінші саласына ауысуын қамтамасыз ету ... ... ... ... етеді. Несие саясаты арқылы
кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшаны есеп ... ... ... сондай-ақ әр түрлі несиелік, сақтандыру, делдалдық,
инвестициялық, ... ... беру және сол ... ... ... саясатынің маңызы мен ел ... ролі ... атап ... ақша салымдарының жалпы көлемімен
кәсіпорындар жалпы көлемімен, кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... банктік қарыздың үлесімен, жиынтық
төлем айнымалымен және т.б. ... ... даму ... ... мекемелерінің көбеюі, өндіріс
пен тұтыну салаларының банк операцияларын пайдалануы жөнінен дүниежүзіндегі
дамыған мемлекеттердің ішінде АҚШ алдыңғы қатарда келеді. Оған ... ... ақша ... ... ... 3/4 ... несие саясаты арқылы
өтуі. Несие саясатынің дамуы.
Қазіргі кезде–экономикасы дамыған ... ... ... ... ... ... банк капиталынның шоғырлануы мен орталықтануы нәтижесінде
банк монополиясының пайда болуы: ХІХ ғасырдың аяғы ХХ-ғасырдың басында ... ақша ... көп ... ... ірі ... бөлініп
шыға бастады. Бұл ірі банктер қарыз ... ... ... ... ... ... ірі клиенттерді және жинақ салушыларды өзіне
тартып, нәтижесінде үлкен табыс табудан ... ... ... ... ғана ... ... ... капитандардың бірігуінің интенсивті
процесіне байланысты ... ... мен ... ашық және жасырын
түрлері кездеседі. Біріншісіне ұсақ банктердің күйреуі, олардың бір-бірімен
қосылуы, бөлімшелерінің дамуы, ал ... ... ... ... жүйелердің дамуы жатады. Корреспонденттік қатынастар ... ... ... ... ... бойынша
төлемдер мен есеп айырысуды жүзеге асыру.
Корреспонденттік шоттар: (лоро(-олардікі, (ностро(-біздің қаржы деп
бөлінеді. ... ... ірі сала ... ... ... ... ... банктердің арасынан бірнеше ірі банктердің ресурстары басқа
бактердің ресурстарының саласынан шапшаң өсуімен ... ... ... 50 ірі ... ... банктердің депозиттік саласы 88,8 млрд-тан
230,4 млрд долларға жетіп, яғни 2,5 есе өсті, ал осы ... ... ... банктердің депозиттік сомасының 141,7 млрд-тан 255,1 млад долларға
кетіп, яғни тек 1,8 есе ғана өсті. 1970 жылы осы 50 ірі ... ... ... ... банктердің депозиттік саласының 47%-ін бөледі.
Ірі екінші денгейлі банктерден ... алып ...... оф ... ... сити бэнк оф Нью-Йорк( және осындай бірнешеуі бөлініп шығыр,
олар өнеркәсіп-қаржы топтарын басқарумен ... ... ... ... ... Олар – ірі ... өзара қосылып, банк холдингін құруының
көрінісі.
Екіншіден, әр түрлі несие мекемелері арасында бәсекенің ... ... мен ... қатынастарынның өркендеуі қарыз капиталынның
қарызында бәсекені өршіте түсті. Бәсеке ... және әр ... ... ... жүреді. Мысалы, екінші денгейлі банктер немесе
сақтандыру компониялары ... ... ... ... нәтижесінде ірі
компаниялар өзара бәсекеге түседі. Бәсеке нәтижесінде ірі компаниялар ірі
мөлшерде несиені оңай алып, ... өз ... ... үшін ... береді. Оңай жеңілдіктер несие алудың ... ... ... ... ... жасалады. Бірақ банк
қызметіне ... ... ... мен ... ... ... клиенттерге, банк қызметінің қосымша түрлері көрсетіледі
(мысалы, тәулік бойы төлем құжаттарын қабылдау әр ... ... ... ... беру және тағы сол ... ... ... әр түрлі несие-қаржы институттарының арасында
туындайды. Мысалы, екінші денгейлі банктер мен жинақ мекемелерінің ... ... ... ... ... ... ... қаржы компаниялары,
несие одақтарынның халыққа тұтыну тауарларына берген қарыздың үлкен бөлігі
үшін; ипотека нарығындағы сақтандыру компаниялары, өзара ... және ... ... ... ... ... бәсекесі өрши түсті, оған себеп
болған негізгі факторлар: қаржылық қызметтерді шектеуді реттейтін ... алып ... ... ... қарқынды өсуі; яғни несие-ақша
операцияларының жаңа түрлерінің және есеп ... мен ... ... ... пайда болуы; электронды-есептегіш машиналар ... ... кең ... несие аясында монополистік
бақталастықтың мүмкіншілігін ... Осы ... ... ... ... ... ... ұсынатын әмбебап
операциялар тенденциясы байқалып, көп бағатты несие ... ... ... ... ... бұрын шұғылданбайтын жаңа қызметпен, яғни
жылжымайтын мүлікпен операция жүргізу, лизинг, ... және с.с ... кең ... ... ... күшейтетін маңызды фактордың бірі-
қаржылық емес ... ... ... ... ... ... банк қызметінің тек кейбіреуін ғана ... ... ... заңды шектеулерге бағынбайды. АҚШ-та оларды
(банктік емес банк( деп атайды. Олар – Дженерал моторс, ... ИБМ, ... және т.б. – ... ... жүргізумен шұғылданады:
өнеркәсіптік және тұтыну несиесін беру; жылжымайтын ... ... ... ... қолма-қол ақшаны басқарады.
Қазіргі кезде банктер арасындағы бәсеке ... ... ... ... ... мен ... ... дамуы, еуровалюта нарығының өсуі банк ісінің интернационалдануына
және биік ... көп ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың соңғы төрттен бір ... АҚШ, ... ... және ... да ... ... ірі ... халықаралық
қаржы концерндеріне айналып әлемнің әр түрлі елдеріне ... ... ... ... ... жүргізеді. Көптеген банктердің
халықаралық операциялардан ... ... ... пайданың 40-70%
құрайды.
Халықаралық банктер–ұлтаралық және көп ... ... ... бөлінеді.
Ұлтаралық банктер – ол әмбебап үлгідегі ірі несие – қаржы ... ... ... ... кәсіпорындардың кең желісі және мемлекеттің
қолдануымен дүниежүзілік нарықта валюта, несие ... ... бар ... ... ... ... ... банктердің шетелдерде көптеген филиалдары, ... ... ... 80-ң ... ... 84 ұлтаралық банктер
болса, оның 22-сі АҚШ-та, Ұлыбритания мен Жапонияның әрқайсысында –10-ны, 7-
і Францияда, ал Германия мен Канаданың ... 5-тен ... ... ... – ол ... ... ірі ... үлестік
жарна төлеу арқылы құрылған халықаралық банктер топтамасы. Олар әлемдік
нарықта ... ... ... іске ... ... ... ... нарығын жүргізумен шұғылданады.
Үшіншіден, банк капиталы мен өнеркәсіп капиталының бірігіп қаржы
капиталын құруы. ... пен банк ... ... ... ... ... бірігіп жұмыс жүргізуі қаржы капиталының құрылуына негіз болды.
Себебі банктік ...... ... ... көзі. Банктік несие
өнеркәсіп компанияларының тағдырын қаржы қажет болған кезде ... ... ... ... ... ... мен ... алушының байланысы негізінен
төмендегідей тұрғыда жүргізіледі: өнеркәсіп ... ... ... ... және есеп айырсу операцияларын жүргізуі; эмиссиялық
құрылтайшы операциялары және акция иемдену жұмыстары.
Төртіншіден, несие саясатындегі құрылымдық өзгерістер. Арнаулы ... ... ... ... мен ... ... ... ұлғаюы қаржы
капиталы нарығындағы банк ісінің кеңеюіне жол ашып, несие ... ... әкеп ... ... ... жаңа ... болуына байланысты ресурстар мен операциялардың жиынтық сомасында
екінші денгейлі банктердің үлесі төмендеуі. ... ХХ ғ. ... ... мекемелеріннің 7 түрі болса, 80-жылдары олардың түрі 20-дан асты.
1900 ж активтердің 2/3-ін ... ... ... 1/3-ін ... және
жинақ мекемелері жүргізді. Ал 1987 жылы екінші денгейлі ... ... ... ... 40% ... жинақ мекемелерінің инвестициялық,
ипотекалық сақтандыру компанияларының үлесі анағұрлым ... ... ... өнеркәсібі өркендеген мемлекеттердің де несие саясатынде
байқалады.
Капиталын ... ... ... және ...... ... және жеке ... екіге бөлінеді. Бірсыпыра елдерде банкнота
шығаратын ерекше құқығы бар орталық банктер, сондай-ақ почта-жинақ ... ... ... ... ... мемлекеттік несие мекемесі
болып саналады. Ал кейбір елдерде ... ... ... және ... ... ... де ... болып саналады.
Несие саясатынде мемлекеттік сектордың көбеюі ел экономикасын
мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ... кездері отарлау саясатынің құлауы нәтижесінде азат етілген
елдерде құрылған ұлттық несие жүйелерінде мемлекеттік несие институттарының
пайда ... ... ... Бұл ... ... ... ... айналдыру жүргізілді. Сондай-ақ әлемде ... ... және ... ... да ... халықаралық валюта қоры,
халықаралық қайта құру және даму банкі, аймақтың даму банктері және т.с.с.
Дегенмен, ... ... ақша есеп және т.б ... ... ... жеке ... мекемелері қазіргі несие саясаты
күрделі, әрі көпбуынды құрылым. Егер несие ... ... ... ... ... ... ... саясаты үш элементтен
құрылды: орталық банк, екінші денгейлі банктер және маманданған несие-қаржы
институттары.
Шаруашылық буындарына көрсететін қаржы-несиелік ... ... және ... ... сондай-ақ мамандануына қарай несие
саясатынің өзегі – банк саясаты, ал ... ... ... ... ...... банк болып саналады.
Орталық банк- мемлекеттің банк саясатынің бірінші деңгейіндегі басты
банк, басты эмиссиялық банк. Ол- ... ... Ол ... және жеке
тұлғалармен операция жүргізбейді, оның клиенттері – екінші ... ... ... ... ... ... ... үкімет мекемелері.
Екінші денгейлі банктер- банк саясатынің екінші деңгейдегі ... ... ... мемлекеттің несие саясатынің негізгі буыны. Екінші денгейлі
банктің ... ... ... ... жан-жақты несие қаржылық
қызмет көрсету.
Тарихи маманданған несие-қаржы институттарының алғашқы мекемелері
қарыз капиталы ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы КСРО-да 20-жылдарда екінші денгейлі банктер
тұтыну несиесін берумен шұғылданбағандықтан, сол кездерде ... ... ... ... пайда болды. Олар қазіргі нарықтың ... ... ... ... ... нық орын ... несие-қаржы институттары не белгілі бір клиенттерге қызмет
көрсетеді немесе бір-екі қызмет ... ... Ол ... бір ... ... ... жүргізіп Орталық банктің талаптарын
орындаса, екінші жағынан қаржы, ... ... және ... орындаумен сол салалардың бақылауымен қызмет жасайды. Олар әр
түрлі маманданған қаржы ... ... ... ... ... ... компаниялар, зейнетақы қорлары,
сақтандыру компаниялары, мекемелердегі өзара көмек кассалары, ломбардтар
және т.б. ... ... бұл ... яғни ... ... ... ... банктермен қаржы нарығында бәсекеге түсіп,
халыққа, формалар мен компанияларға сан алуан ... ... ... нарықтық қатынастарға өтуде бұл мәселелер бойынша әлемдік
тәжірибеге қызығушылық ... ... ... кейбір шаруашылық аясында ... ... ... ... ұсақ ... ... ... несие беруде;
3) тұтыну несиесін беруде;
4) ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... мен есеп айырысуда;
6) өнеркәсіп компанияларынның бағалы қағаздарын орналастыру мен капитал
инвестициялауда.
Айта кететін ... ... ... ... одан соң ... ... ... және жаңа экономикалық сясат (НЭП) пен ... ... ... ... ... ... кейбіреулері
мысалы, несиелік серіктестіктер, өзара несиелеу қоғамдар, несиелік одақтар
және т.б. олардың түрлері ... ... ... емес ... ... көмек кассаларын, ломбардтарды, шаруа қожалықтары
ассоциацияларында (одақ) ... есеп ... ... ... ... ... ... несие-қаржы институттарына: жинақ
мекемелері, сақтандыру компаниялары, ақша нарығындағы өзара ... ... ... несие саясатынің көмегінсіз өз алдына капитал ретінде
пайдалануға ... ұсақ ... мен ... ... ... жинақ мекемлері саясаты не жергілікті басқару органдары, не почта
ведмоствосы ұйымдастырған ... ... ... ... орталық
Европа елдерінде (Германия, Австрия) кең тараған ХХ ғ. 30-40 ... жеке ... ... ... кең ... ... ... үш
типі бар: өзара-жинақтау банктері, несие-жинақтау ассоцациялары және меншік
одақтар (кооперативтер).
Өзара-жинақтау ... – ұсақ ... ... бір ... ... ... кері ... формалды түрде 30 күнге дейінгі
мерзім көрсетіліп, куәлік беріледі, ал шындығында банктер ақшаны клиенттің
бірінші ... ... ... ... қаражат әр түрлі жағдайларға
және бағалы қағаздар сатып алуға ... ... үй салу ... ... ... ... қағаздарға және жергілікті үкімет орындарының
облигацияларына жұмсалады.
Несие–жинақтау ассациоциялары–осы ұйым мүшелерінің төлеген жарнасынан
құралады, яғни клиенттерге ... ... ... бойынша номиналымен
кері сатып алынатын және процент түрінде табыс түсіретін айрықша сертификат
сату ... ... ... ... Бұл ... мерзімді
салымдарға ұқсас. Ассоциация капиталының көп бөлігі тұрғын үй ... үшін ... ... одақтар–кооперативтер түріндегі ашық ... ... ірі ... ... ... Одақтың капиталы
мүшелік жарнаны ерекше акциялар сатып алу қаражат одақ мүшелеріне қысқа
мерзімді ... беру үшін ... ... ... ... ... кең тараған.
Сақтандыру компаниялары сақтандыру полистерін сату арқылы қаражат
жинайды. Олардың ... ... ... мен ... ... табыстан құрылады. Оларды сақтандыру полистерін ... ... ұзақ ... ... ... және ... үй ... үшін
кепілдікке жұмсайды. Сақтандыру объктісіне қарай сақтандыру компаниялары,
екі үлкен ... ... ... ... ... аурудан, өлімнен, яғни
өмірді сақтандырса, басқалары мүлікті оттан, ... ... және т.б. ... сақтандырады. Әсіресе, бірінші типті
сақтандыру кең тараған. Сөйтіп, сақтандару ... ... ... ... қаржыны ұзақ мерзімге шоғырландырады. Мыысалы, 1984 ж. АҚШ-та
5500 млн долларға 385 млн ... ... ... ... ... ... тәжірибесі де кең қолданылады.
Сақтандыру компаниясы несие мекемесіне (банкке) ... бір ... ... яғни транспорт сатып алуға берілген несиеге және басқа
ұзақ ... ... ... несиеге, несие карточкасына және т.б.
көптеген операцияларды қамтитын, сақтандыру полисін сатады. Ал банк қарыз
алушыға сақтандыруға ... ... ... ... ... ақының
бір бөлігін сақтандыру компаниясына төлейді. Мысалы, 1985 ж. АҚШ-та 190
млрд доллар құрайтын 66 млн ... ... ... болған.
Сақтандыру компанияларына жылма-жыл түсетін сақтандару сыйлық ақысы
және активті операциялардан түскен ... ... ... ... ... ... ... көп. Бұл оларға жоғары табысты ұзақ
мерзімді бағалы қағаздарға салынатын инвестицияны ұлғайтуға, негізінен,
өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерге белгіленген жасқа
толғанда зейнетақы төлеу үшін мемлекеттік және жеке ... ... Олар ... мен ... ... бір ... қорға төлеген жарнасынан құрылады.
Қазақстан Республикасында жүргізілген зейнетақы реформасының
нәтижесінде мемлекеттік ... қоры ... Ол 1993ж. ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің құрамына кірді. Ал
1995 жылдан бюджеттен шығарылып, Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры өз
алдына ... ... ... ... ... күні ... одан бөлініп
шыққан 15 жеке жинақтаушы зейнетақы қорлары бар.
Қаржы компаниялары–олар тұтыну тауарларын қарызға ... ... ... ... несие беруге маманданған мекемелер. Бұл компаниялардың
қаржысы өздері шығарған ... ... ... мен ... ... берген несиесінен құралады.
Қорыта айтқанда, маманданған несие-қаржы ... ... ... ... ... ... Бұл ... екінші
денгейлі банктерден негізгі өзгешелігі – халықтың жинағын тарту арқылы
ресурс жинақтау, ал ... ... ... өз пассивтерін негізінен заңды
тұлғалардың уақытша бос қаражатын тарту арқылы құрастырады.
2. ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ
ҚЫЗМЕТІН ... МЕН ... ... деңгейлі банктердің жеке тұлғаларға несиелердің берілу
тәртібі мен саясаты
Қарыз алушыға байланысты несие формасының 4 формасы бар:
Мемлекеттік несие- бұл ... ... ... ... анықталған несие.
Шаруашылық несие- бұл несиелік қатынас жабдықтаушы түрде бола алады, яғни
сатып алушы тауарды алған кезде міндетті ... ... ... ... өтейді. Қазіргі шаруашылықта бір біріне тауарлық қана емес, сондай–ақ
ақшалай несие береді. Тауар түрде берілетін несие – коммерциялық ... ... ... ...... несие беріледі.
Азаматтық тұтыну несие түрі. Әр жеке тұлға алатын несие.
Халық ... ... ... ... Әр жеке ... алатын несие.
Банктік несие, коммерциялық несие субъектілері жеке, заңды ... ... ... ... жарамды өздерінің ... ... ... ... ... ... бар несие
қатынасына түсе алатын тұлғалар. Несие субъектілері бойынша несие бергенда
жүйесіне, несие ... ... ... Клиентке несие беруде оның келесі
элементтері зерттеледі: капитал ... мен ... ... ... ортасы, несие тізімі, өнімділігі, несиенің қамтамасыз етілуі.
Несие субъектілері – несиені алушылар мен берушілер.
Несие объектісі – ... ... мен ... ... ақшалай,
мүліктей зат.
Банктік несиені несиелендіру объектісіне қарай: тар ... ... бұл зат, яғни ... ... шарт ... ... ... ретінде
берілетін құрал, зат. Несие берілу мерзіміне ... ... ... ... ... ... Қысқа–1 жылға дейін, орта–1-3 жылға дейін, ... ... ... ... - ... ... әр түрлі элементтеріне
беріледі: өнер кәсіп, ауыл шаруашылығына, сауда және тағы басқа.
Ұзақ мерзімді несие - өндірістік объектілер ... ... ... ... әр ... ... игерулерге, жаңа өнімді
шығаруға қолданылады. Банк қарызын бергенде ... ... ... ... ... ... ... капитал көлеміне ғана тәуелді
емес, сонымен қатар тартымды ресурстарына әсерін тигізеді. ... ... ... ... басты элементі- келісім шарт.
Несиенің қағидалары: несиенің жұмсалу мақсаты, несиенің көлемі,
несиенің мерзімі, ... ... ... ... ... ... шарт объектісі: субъект, объект, несиені қамтамасыз
ету кепілдігі.
Несие беру ... банк ... сай ... Осы ... ... ... және оның филиалдары жеке, заңды тұлғаға несие беруде
көлемін ... ... ... ... оның жүргізу процедурасын бас
банкпен байланыса отырып жүргізеді. Несие жеке ... үй ... ... оқу ... бала оқытуға тағы басқа.
Несие беру кезінде белгілі бір ... ... ... ... оның бойынша максималды шектелуі тағайындалмайды. Жеке ... ... ... шетел валютасында жүргізіледі. Жеке тұлға несие алуда келесі
құжаттарды ұсынуы керек: өзінің еңбек ақысы ... ... ... ... қолы мен мөрі болуы керек, жеке тұлғаны куәландыратын жеке
құжат, жан ұя ... ... ... ... берілген клиенттің
тіркеу анықтамасы және оның көшрмесі, жан ұя мүшелерінің табыс анықтамасы.
Клиент өзінің алған несиесін қамтамасыз ету үшін кпіл ... ... ... ... 12 айға ... ... табысы, соңғы 12 айға еңбек
ақыдан ұсталынған төлемдер ... Бұл ... ... ... мөрленуі керек.
Жеке тұлғаға несие беру кезінде клиенттің ... ... ... егер ... ... ... оның ... қарай. Несие бөлімі клиенттің
төлем қабілеттілігін оның жұмыс орнына әкелген орташа еңбек ақысы ... ... ... ... ... ... жатады: анықтаманы берген ұйымның толық аты,
оның пошталық адресі, банктік реквизиттері, клиенттің сол ... ... ... ... ... ... қандай қызметкер болып 3 жақты 4
данада толтырылады. Сондықтан жеке тұлға гарант ... ... ... ... ... жеке куәлігімен тексеріледі. Несие қызметкері
құжаттарды толтыру кезінде келесі ... ... ... ... ... немесе карточкалық шотынан төлемнің кезекті
түсінуін;
2. Мәтінді құжаттардың ақшалай соммасы, күні және олар жазбаша түрде
болуы керек, мекен жайы, аты, тегі ... ... ... ... ... алынған қарыз бойынша құжаттар тек кепілдік
туралы келісім шарттан басқа, себебі ... ... ... сол ... Кепіл келісім шарты мен кепілдік келісім шарты банкелік қарыздың
номері, күні болуы керек;
5. Келісім шартта банк атынан қатысатын ... аты- жөні ... ... жағдайы мәтінде толық көрсетілуі керек. Осыны тексергеннен
кейін несие қызметкері ... ... ... ... және ... ... клиенттің өтініші бойынша тіркеу журналына тіркеледі.
Рәсімделгеннен кейін, екі жақ қол қойғаннан кейін несие қызметкері несие
жөнінде ... ... яғни 1-ші ... ... міндеттеме
көшірмесін сақтандыру полисі, құжаттың толық пакетін жинап, жеке папкаға
тіркеп қатарлы ... ... ... ... сай ... ... жөнінде электронды
несие жұмысын қалыптастырады.
Мұнда банктің қарыздық келісім ... жеке ... ... ... ... қарыз алушының жедел міндеттемесі, қарыз соммасы және ол ... ... ... мен сый ақы ... ... ай ... бөлшектенген түрде 1 күннен келісілген келісім
шартта тағайындалған ... ... ... ... ... бойынша
проценттерді аудару жеке тұлғаның шотына ... ... ... ... ... ... қарызы мен процентін қайтаруда келесі
жолмен жүргізіледі:
1) ... ... ... ... ... егер ... ... берілсе, ал оның еңбек ақысы теңгеде берілсе, бақылаушы ... ... ... ... сол ... курсты АҚШ долларына аударады;
2) кіріс кассалық ордері арқылы қолма қол ақшаны енгізу.
Осы қолданылған құжаттар бойынша ... ... ... ... ... бойынша қарыз алушының жүктеулері бойынша олардың шотынан
ақшаның аударылуын бақылап сайын қаржы басқару мен ... ... ... ... отырады.
Банктік келісім шарттың іс әрекет кезеңі бойынша несие ... ... ... ... ... ... ... орындалуын және
төлемдердің кезекті түсуін бақылайды;
2) қарыз алушы жөнінде қосымша ақпараттарды еңгізеді;
3) қарыздың дер кезінде қайтарылуы мен проценттің ... ... ... ... ... ... ... жаңа несиелердің спектірін әжептәуір
кеңейтті және олардың көлемін арттырды, ал ... ... беру ... қызмет түрі болып қалды.
2. Екінші деңгейлі банктердің заңды ... ... мен ... ... ... несие алардан бұрын, тұлғаның еңбекке жарамды
өздерінің ... ... ... ... ... ... бар несие қатынасына түсе ... ... ... ... несие бергенде жүйесіне, несие түріне ... ... ... ... ... алғаннан кейін банк қызметкері қарыз алушыны
және кепіл түрімен танысуға шақырылады. Мұнда банктік ... ... 3 ... ... және 3 данадан қарыз алушының жедел міндеттемесі
толтырылады, қарыз алу соммасының несиені қайтару графигі көрсетіледі. Егер
кепілдікк мүлік ұсынылатын ... онда ... заң ... 3 ... ... ... туралы шарт жасайды. Егер несиенің қайтарылуын қамтамасыз
етуінде кепілдікке 3-ші тұлғаның мүлкі ... ... заң ... ... ... шартта келесілерді көрсетуі керек:
1) өз кәсіпорын құжаттарын қол ... және ... аты, ... ... мен ... ... өзінің қаржылық жағдайының қортындысын аудиторлық шешімін
ұсынады;
3) соңғы жылда өзінің қаржылық есеп ... егер ... ... ... ... алса: өтініш кәсіпорын құжаттарын мемлекеттік тіркеуден
өткен құжат, салық инспекциясымен берілген номерінің ... ... есеп ... ... ... ... оның қызметтің деген
бизнес жоспар, кәсіпорын пайдасы, кәсіпорынның құжаттары мен қол қйылған
құжаттар.
Несие ... ... ... ... ... кейін, клиенттің
өтінішін тіркеу журналына жазады. Клиенттің өтінішін тіркеу күні мен ... ... Осы ... ... ... 3-5 күн ішінде шешімін
хабарлайды.
Анықтамаларға келесілер ... ... ... ... ... аты,
оның пошталық адресі, банктік реквизиттері, клиенттің сол ұйыммен тұрақты
жұмыс істеген мерзімі клиенттің ұйымда қандай ... ... 3 ... ... ... ... заңды тұлға гарант тұлға болып қатысқанда
кепіл қолдары өзінің жеке ... ... ... қызметкері
құжаттарды толтыру кезінде келесі талаптарға сүиенуі керек:
1. Клиент шотынан немесе карточкалық шотынан төлемнің кезекті
түсінуін;
2. ... ... ... ... күні және олар ... ... болуы
керек, мекен жайы, аты, тегі толық жазылуы керек;
3. шетел валютасында алынған қарыз бойынша ... тек ... ... ... ... ... ... валютада беріледі, сол түрінде
толтырылады.
4. Кепіл ... ... мен ... ... шарты банкелік қарыздың номері,
күні болуы керек;
5. Келісім шартта банк атынан қатысатын тұлғалардың аты- жөні және ... ... ... ... ... керек. Осыны тексергеннен кейін
несие қызметкері ... ... ... ... және ... ... шартын
клиенттің өтініші бойынша тіркеу журналына тіркеледі.
Рәсімделгеннен ... екі жақ қол ... ... ... қызметкері несие
жөнінде құжаттанды, топтастырды, яғни 1-ші дана, ... ... ... ... ... ... пакетін жинап, жеке папкаға
тіркеп ... ... ... қызметкері бағдарламаға сай қарыз алушы, ... ... ... ... ... ... ... шарты: заңды тұлғаның кепіл жөнінде келісім
шарты қарыз алушының жедел міндеттемесі, қарыз соммасы және ол ... ... ... мен сый ақы ... ... ай ... ... түрде 1 күннен келісілген келісім
шартта ... ... ... ... ... ... бойынша
проценттерді аудару заңды ... ... ... ... ... басталады. Қарыз алушы қарызы мен процентін ... ... ... ... ... ... ... аударады, егер қарыз АҚШ
доллармен берілсе, ал оның еңбек ақысы теңгеде берілсе, бақылаушы кассир
оның шотынан ... ... сол ... ... АҚШ долларына аударады;
5) кіріс кассалық ордері арқылы ... қол ... ... ... ... бойынша бақылаушы кассир күнделікті бағдарламаға
сай салымдар бойынша қарыз алушының жүктеулері бойынша олардың ... ... ... ... қаржы басқару мен бухгалтер бөліміне есеп
беруді тапсырып отырады.
Банктік келісім шарттың іс ... ... ... ... ... бақылайды:
6) қарыз алушының келісім шартының дұрыс орындалуын және
төлемдердің кезекті ... ... ... ... ... қосымша ақпараттарды еңгізеді;
8) қарыздың дер кезінде қайтарылуы мен проценттің ... ... ... ... ... ... болса, онда оның ақшалай шотынан қарыз соммасы алынады.
Шағын, орта бизнеске несиені беру.
Нарықты ... ... ... нарықты экономика не дами да, не
функционалданбайды да. Нарықты экономикада шағын бизнес – жетекші ... ... ... ол ... ... өнімнің сапасымен құрлымын,
экономикалық өсу қарқынын анықтайды. ... ... ... ... ... ... ұлттық өнімнің 60 – 70 % келеді. ... ... ... ... бизнестің қызметін жағымды санайды. Осы жерде шағын
бизнестің ерекшелігі неде деген туындауы мүмкін.
Қазақстан Республикасының Призидентінің жолдауы 2.3 ... және ... ... ... ... Италия сияқты елдерде шағын және орта
бизнес олардың барлық кәсіпорындары санының 90 пайыздан астамын ... да ... ... және орта ... ... түбірінен
жаңа идеологиясын түзуіміз қажет. Біз кәсіпкерлік ортаның бастамашылығын
іске асыру үшін ... ... ... ... іске ... осы ... кірігіп, инновациялық
экономикадағы өз орнын табуға тиіс.
Қазақстандықтардың бастамашылығына кең өріс ашу үшін жағдай ... ... ... осы мүмкіндіктерді пайдалана білсе игі!
Мен өңірлерді экономикада өршіл болуға шақырамын.
Ендігі жерде жаңа иделогияға сәйкес ... ... ... ... ... іске көшетін, мемлекеттік кәсіпорындар ... ең ... ірі ... ... ... ... үйлеспейтін міндеттерін шағын және орта бизнеске
беру жөніндегі жұмысты тындыратын сәт туды. Сол ... біз ... ... ... ретте бірқатар стратегиялық маңызды мемлекеттік компаниялар
акцияларының пакеттерін басқаруды арнайы құрылатын ... ... беру ... ... бұл шараларға қарсыласу да, сөзбұйдаға
салу да болмай қоймайды. Бірақ Үкіметтің ... ... бұл іске ... кезі ... бір ... туралы. Даму банкі мен Инвестициялық қорға барлық
кәсіпкерлердің қолы жете бермейді. ... ... ... ... ... бір ... ... маркетке» айналуға тиіс. Біз Қорға биылғы
жылы республикалық бюджеттен қосымша 10 млрд. теңге бөлеміз, онда ... ... ... ... 25 ... ... дейін өседі.
Биылдан бастап, банк несиелеріне ... бері мен ... ... ... алу ... ... өзі ... мемлекеттік қолдау болмақ».
Шағын және орта бизнестің дамуы өзінде ... ... ... ... ұлғайту, яғни орта класты қалыптастыру;
2. төмен шығынмен, жаңа жұмыс орнын құру;
3. жаңа технология, техника еңгізу мен ... ... ... ... әр ... ... секторлар арасында өзара байланысты
6. жақсарту.
Соңғы жылдары Қазақстанда шағын ... ... ... алдағы
орында. Шағын кәсіпкерлік халықтың жұмыс ... ... ... ... ... және шығармашылық өз істерін
дамытуға жол ашады.
Қазірге ... ... 470 мың ... ... субъектісі бар,
оның ішінде 91% қызмет істеуде, онда 1,5 млн адам ... ... ... ішкі ... өнім 17 % ... ... әлеуметтік проблемаларды шешудегі негізгі
тұтқалардың бірі ... ... ... ... атап ... 12 жылы ... ... атқарылған реформалардың бәрі
әлеуметтік мәселені шешуге бағытталған. Қазіргі Қазақстан ... ... ... дами ... деп айта ... Бұл ... ... даму жоспарына сәйкес жүргізілуі.
Атап айтқанда, ақшалай несие және ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес
өкілдерінің ... ... ... ... да ... ... үкіметіміз
индустрияны дамыту бағдарламасында негізгі бағыт шағын және орта бизнесті
дамытуға арналған, ... ... жаңа ... ... дамытуға, қолда
бар кәсіпорынның негізгі қорларын жаңартуға көңіл бөлінуде. Ал халықтың әл-
ауқатын көтеру, ... ... ... ролі зор. Жаңа ... ашуда шағын бизнестің тез қимылдайтыны белгілі. Қазақстанда шағын
кәсіпкерлігі бірінші ... деп ... ... ТМД ... ... сан және ... жағынан алда келеді, ал ... ... ... ... ... көшу ... кәсіпорынның өзіндік қызметін
дамыту үшін несиелік ресурстарды, оның ішінде лизингті ... ... ... әдіс ... экономикада инвестициялық қызметті реттеу және
қаржыландыру үшін қажет.
Лизинг көмегімен қозғалмалы және ... ... ірі ... алуға, яғни құрылыс, ғимараттар, жабдықтар сатып алу ... ... ... өз ... ... ... яғни кәсіпорынның
тұрақты дамуына көмек көрсетеді.
Несиелендірумен салыстыру бойынша лизингтің өзіндік құн ... және ... ... ... ... ... ... негізгі ерекшеліктері:
1) лизингтік төлем жүйесі икемді, яғни лизинг ... мен ... ... ... шарт ... ... төлемді лизингке алынған мүлікті пайдаланудан түскен
түсімнен төлеуі;
3) Салықтық жеңілдіктер;
4) Сақтандыру;
5) Лизингтің нақты тиімділігін бағалау, ... және ... ... бағалау көлемдік көрсеткіштердің өсуі арқылы
анықталады.
Шағын және орта ... ... ... бұл ... одан ... жаңа ... ашу және ... орындарын ашу, аймақ экономикасына
инвестиция тарту.
Нарықтық экономикаға өту жағдайында бүкіл әлемдегі ... ... ... аса ... ... 2004 ... ... – қыркүйек
айларында шағын кәсіпкерлікке 167,3 ... ... ... ... ... ... жылдың дәл осындай кезеңінде берілген несие көлемінен 60,7 % ... ... ... ... кәсіпкерлікке берген несиелері бойынша
борыш сәуірдің аяғында жыл басындағымен салыстырғанда 6,7%-ке артып, 176,4
млрд. теңге болды.(Кесте 1)
Кесте ... ... ... ... берген несиелері, млрд. теңге
| |2002 ж |2003 ж |2004 ж ... ... |146,5 |156,4 |167,2 ... ... |55,5 |71,8 |92,3 ... ... |91,1 |84,6 |93,2 ... мерзімді |63,1 |63,3 |63,6 ... және ұзақ ... |83,5 |93,1 |102,1 |
* ... банктің» шағын кәсіпкерлікке берген несиелері 2002-2004
«Еуразиялық банктің» шағын кәсіпкерлікке берген несиелері
Сурет 1
Кесте1 көрініп тұрғандай, шағын ... ... ... ... да, ... ... да бөлуде оң өзгерістер болғаны
байқалады. Мысалы, тек қана 2003 жылдың ... бері ... ... ... 32,4 % -ке ... ал ЕАВ- мен ... несие 7,1 %
төмендеген. Мерзімділігі жағынан келсек, 2002 жылдың аяғында қысқа мерзімді
несиелер айтарлықтай басым болса, 2004 ... ... ... олар ... ұзақ мерзімді несиелердің тек 68 % құрады.
Қазіргі кезде несиенің сапасы дұрыс ... ... ... ... ... ... ... 68,9 % болып отыр,
үмітсізі -1,7%, күмәндәсә - 29,4%. айтуға болады. (Кесте 2).
«Еуразиялық ... ... ... ... ... ... салалары |2002 |2003 |2004 ... |
| | | | |2005 ... |30,5 |33,9 |34,3 |33,2 ... ... |9,4 |10,3 |11,4 |11,3 ... |4,3 |4,7 |6,4 |6,6 ... |5,4 |4,3 |3,0 |2,4 ... |2,1 |2,4 |1,9 |1,5 ... |33,9 |31,1 |29,4 |29,4 ... |14,4 |13,3 |13,6 |15,6 ... |100 |100 |100 |100 ... қазір банктер беретін ... ... ... ... ... үшін ... ... қолданады, бұның үлес салмағы
қазірге кезде әжептәуір жоғары (29,4%)
Банктердің экономика салаларын ... ... ... ... ... ауыл ... және құрылысқа
бағытталған несиенің өсу қарқынының экономиканың басқа ... ... өсу ... алда келе ... жөнінде айтуға болады.
(Кесте 2)
Қарыздар қайтарылу дәрежесіне қарай келесідей бөлінеді:
1. Стандартты несие – қайтарылу уақыты жетпеген бірақ, ... ... жоқ ... ... ... ... несие – қайтарылатын уақытынан 30
күндей асып кеткен ... ... бір рет ... ... – бір рет ... қайтаратын уақыты 30 күннен 60 күнге дейінгі
мерзімді құрайтын, мерзімі өткен ... ... ... ... ... ... – қайтару уақыты 90 күннен асқан, мерзімі өткен
ссудалар шотына жазылған ... ... ... ... ... портфелінің жиынтық сапасын сипаттайтын
көрсеткіштердің өзгерісі, % .
|Жіктелетін | | | | ... |2002 ж |2003 ж |2004 ж ... 2005 ... | | | | ... | | | | ... |71,3 |68,9 |67,1 |72,5 ... |26,7 |29,4 |32,3 |35,4 ... |2,0 |1,7 |1,4 |1,3 ... банктің » несие портфелінің жиынтық сапасын сипаттайтын
көрсеткіштердің өзгерісі, %
* «Еуразиялық банктің» несие портфелінің көрсеткіштері
Сурет 2
Несиелік портфельдің ... ... үшін ... ... ... ... ... жөнінде мынандай шектеулер қойылады:
стандартты несие үлесі – 85 %, субстандартты несиелер ... 7 ... ... ... және ... жоғары күмәнді несиелер үлесі–
5 %, үмітсіз несиелер – 3 %.
2.3 Екінші деңгейлі банктердің несие портфелін басқару
Несие есептесу операциялары ... ... ... ... ... ... операциялары – ол банктің несие ... ... ... беру ... ... табысының көбісі
осы операциядан түседі.
Несиелік портфелді басқару бұл банк ... ... ... ... ... ... ... және оларды ең ... ... ... ... ететін жоғарғы жетекшілер қызметі.
Несиелік портфельді басқаруды іске асырудың ортақ алғы шарттарына
жататындар;
1) Нақты қарыз ... мен ... ... үшін ... ... лимитін белгілеу;
2) Несиелік реитингпен байланысты болатын, жекелеген қарыз алушылардың
тәуекел деңгейін көрсететін ... ... ... ... ... әр түрлі салалар бойынша несиелеуді диверсификациялау;
4) төменгі тәуекел деңгейі бар ең маңызды ... ... ... тәуекел деңгейі бар салаларға қатысты несиелік ... ... ... ... ... уақыты кешіктірілеген және
қосымша келісім берілген несиелер;
2) Сақтандыру, кепілхат немесе кепілдемелермен қамтамасыз етілегн несиелер
бойынша сақтандыру ... ... және ... ... алдында міндеттемелерді орындамағандар;
3) Несиелерге есептелетін пайыздық несиелік келісім – ... ... 30 күн ... ... ... ... ... проблемалық несиелерге қарсы шараларға мыналар жатады.
1) Қарыз алушының қызметін қайта құру;
2) Несиені қайтару кестесін өзгерту;
3) Пайыз сыйақы төлеу ... үшін ... ... ... – несиенің бағасын білдіреді.
Жалпы жағдайда тартылған төлем мен сыйақы ... ... ... ... тәуекелді басқару жүйесінің негізгі элементтеріне жататындар:
1) несиелік қызметті ... ... ... ... ... бағалау және қарыз алушының несиелік қабілетін
бағалау;
4) несиелік тәуекел деңгейіне байланысты несиелерге рейтинг қою ... ... ... ... ... мүмкін болар зияндарды есепке ала отырып, сыйақы
мөлшерлемесін анықтау;
6) несиелік ... ... ... ... бөлу – несиелерді
авторизациялау;
7) несиелік мониторинг;
8) несиелік портфельді басқару;
9) проблемелық несиелерді қалпына келтіру.
Банктердің қарыз портфелінің ... оның ... ... ... қызметтен болуы мүмкін шығындарды жабушы резервтер құру ... ... ... несие белгіленген мөлшер шегінде (лимит) беріледі.
Несиенің мөлшерін банк ... ... ... ... ... материалдық
қорлардың құралу қажеттілігін зерттеу негізінде шығыңдарды, өндіріс көлемі
мен өнімнің өтімділігін және басқа да шығымдарды ... ... ... ... берілетін несиенің мөлшері әр түрлі жағдайларға байланысты.
Біріншіден, қарыз алушыға берілетін несие шамасы ... ... ... байланысты. Екіншіден, несиенің мөлшері эконномикалық жағдайларға
байланысты, соның ішінде:
1) Қарыз алушының төлем айналымындағы алшақтық шамасында;
2) ... ... ... ... ... материалды бағалылар қорына
және олардың өтімділік дәрежесіне;
3) Маржа деңгейіне;
4) Банкте бар ресурс көлеміне және тағы басқа.
Несие мөлшерінің ... ... ... есебін клиент үшін банк жасап
қоймайды. Әр жекелеген жағдайда несие мөлшері қамтамасыз ету ... ... ... сеніміне байланысты анықталады.
Неиселеу стандарты. Бұл банкте несиелік қызметті жүзеге асыратын
барлық қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... Қарыз алушының қаржылық ақпараттарын жинау және талдау ... ... ... және кепілдемелермен қамтамасыз етілуіне
қойылатын талаптар;
3) Әкімшілік стандарттар және несиелік процестерді ұйымдастыру ережелері;
4) Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәртібі;
5) Құжаттардың ... ... ... ... айрықша түрлері бойынша ережелер.
Барлық банктер бойынша ... ... ... мақсатында
несиелеу стандартына әр түрлі құжаттар үлгілері жатуға тиіс.
Несиелік мониторинг – несие ... ... ... ... жағдайда
қарыз алушының несиелік қабілетінің өзгерісін қадағалап отыруға байланысты
шаралар жүйесі болып табылады.
Несиелік портфельдің табысын ... ... ... ... ... таза пайыздық маржа болып табылады. Несиелік тәуекелді
есепке алғанда таза пайыздық табыстың ... ... және ... ... ... ... ... маржа, Пайыздық – пайыздық – несие бойынша
несиелік тәуекелді = ... ... ... ... ... ... ... ... ... таза ... маржа несиелік
тәуекелді басқарудың көрсеткіш жүйесінен анықталады. Баланстан үмітсіз
ссудаларды шығарып тастағанда ... ... ... ол бойынша
шығындар басқа коэффициенттер қатарымен анықталады.
Мерзімі өтіп ... ... ... ... = ---------------------------------- ;
жалпы сомасы ... ... ... несиелік тәуекелді есебі бойынша резервтік қорды
бағалау үшін қажет.
Несиелік тәуекелден ... = ... ... ... ... ... өсуі несиелік тәуекелдің өсуін білдіреді және ол
үшін банк несиелік салымдар бойынша шаған орнын ... ... ... ... ... берілген несиелер сомасы
салымдар бойынша = ---------------------------------------------------------
------ ;
өсу деңгейі ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын аналитикалық әдіс көрсеткіш
динамикасын қадағалау үшін ... ... ... ... – бұл ... және экономикалық конъюнктураны,
клиенттердің нақты ... және ... ... ... ... бағытталған банк қызметін басқарудың нарықтық
тұжырымдамасы.
Банктегі маркетингтің мақсаты – капитал ... ... ... жағдайларын туғызу, нарықты зерттеп-үйрену бойынша
шаралар жүйесін әзірлеу, бәсекелік қабілетті, пайда табушылықты арттыру.
Қазіргі заманғы ... ... банк пен ... ... Егер банк ... банк өнімдерінің стандартты жиынын ұсынса,
қазіргі ұақытта ол нақты ... ... ... жаңа ... ... ретінде ірі фирмалар, шағын және ортакәсіпорындар,
жеке кәсіпкерлер, жеке тұлғалар және т.б. ... ... ... ... банк жұмысының негізгі өлшемі.
Кез келген банктің жұмысы, негізінен, қайталанатын ... Осы ... оның ... ... ... және ... болашаққа,
адамдарға қаржылық қызмет көрсеудің орталығына айналуға деген оның ұмтылысы
туындайды. Сондықтан клиентін ұстап тұру үшін банк ... ... ... тиіс және бұл ... ... ... ... болып саналады.
Банктік маркетинг келесілерге бағытталған болуы тиіс:
1) есеп айырысуларды тез және дұрыс жүргізе отырып, банк ... ... ... ... жоғары дәрежеде ескеруге мүмкіндік беретін есеп
айырысу түрлерін пайдалану.
Банктің ішкі мүмкіндіктерін бағалау олардың нарық талабына сәйкестігін
анықтау ... ... Бұл ... ... банк ... ... әзірлеуге, дұрыс шешімдер қабылдау үшін теңдей негіз
жасауға көмектеседі.
Банк мүмкіндіктерін талдау екі ... ... ... сыртқы жағдайларын;
2) қызметердің ішкі жағдайларын талдау;
Ішкі жағдайлар спекторы экономикалық ... және ... ... ... ... ... ... факторлардың
жиынтығы банктің макро ортасын құрайды. Банктің макро ... ... оның ... ортасын құрайтын ұйымдар қатынасын кең спекторіне
сүйенеді.
Банктегі коммуникациялар жүйесін жоспарлау.
Ынталандыру жүйесі маркетинг кешенінің соңғы элементі болып ... ... 4 ... ... ... Жеке сату;
2. Өткізуді ынталандыру;
3. Жарнама;
4. Паблисити немесе насихат.
Ынталантыру жүйесінің әрбір элементіне өзіндік әдістер мен ... сату ... банк ... мен ... ... ... жүзеге
асыру мақсаты мен банк өнімдерін ауызша ұсыну түсіндіріледі.
Жеке сату процесі, негізі бойынша ... ... ... ... ... ... ... өтеді
Клиенттерді іріктеу ... ... ... жол табу ... ... ... ... жою ... ... және оны ... ... ... жұмыстар нәтижесі әңгімелесу уақытындағы банк өкілі мен
клиент арасындағы ... ... ... қиын жағдайдан шығуды
қамтамасыз етеді.
Өткізуді ынталадыру құралы үш негізгі бағыт бойынша ... ... ... ... ... Сауда аясын ынталандыру үшін
3. Банктің өз қызметкерлерін ынталандыру үшін.
Тұтынушыларды ынталандыру ... ... ... ... ... шерулер, сыйлықтар ұсыну т.б.
Сауда аясын ынталандыру үшін:
Біріншіден арнайы ... ... ... ... ... ... ... сауда байқаулары.
Клиенттерге қызмет көрсету сапасын және банк қызметкерлері арасында
орындаушылық ... ... ... персонал ... ... ... ... ... арзандылығына қарамастан насихатты сирек
қолданады. Бұл үгіт жарнамадан неғұрлым тиімді болып шығады.
3 Шетел несие ... даму ... ... ... ... бағыттары болып табылса,
несиелік портфель банк активтерінің үштен жартысына ... ... ... – ақ ... ... ... ... көп барады.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының ... ... ... ... жасалған талдау, батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік берді. Дүние жүзілік ... ... ... бойынша банктердің зиян шегуінің басты ... 67% - ... ал 33% -ы ... факторлар үлесі келеді, оны Кесте 4 байқауға
болады
(Кесте 4).
Несиелеу барысындағы банктің зиян ... ... ... ... | ... факторлар |33 % |
| |67 % | | ... ... |22 % ... банкроттығы |12 % |
|жетіспеушілігі | | | ... ... ... оқып |21% ... ... ... |11 % |
|үйрену барысында ақпаратты | |талап етуі | ... ... | | | ... ала ... белгісіне |18 % |Жұмыссыздық / жанұя мәселелері|6 % |
|кеш көңіл бөлуі және | | | ... ... | | | ... | | | ... ... |5 % ... / Алдау |4 % ... ... | | | ... ... ... зиян шегуіне әкелетін факторлар
Сурет 3
Сурет 4
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын ... ... ... орында компаниялардың банкроттығының тұруы тегін
емес.Банктің кез ... ... ... ... ... ... ... Сондақтан да қарыз алушының несиелік қабілетін талдай отырып, ... ... ... оның қаржылық жағдайын толық анықтап білуге
тиіс. ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы ... ... ... ... өз ... ... тыс ... кетуі,
яғни ресурстардың жоқтығына ... ... ... ... ... ... және ... қаражаттардың үлесінің
жоғарылығы жатады.
Қарыз алушының сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын белгілерге: шоттағы
айналым қаражаттарының қысқаруы, ... ... ... ... төлемдердің уақытын созуын өтінуі (екінші рет мерзімі ұзартылғанан
кейін несие ... ... ... жатқызылады) және басқаларды
жатқызуға болады.
Несиелерді қамтамасыз ету ... ... ... байланысты несиелерді мынадай тәуекел кластарына жіктейді:
1) Ең төменгі тәуекелі бар несиелер (жіктеуге жатпайтын ... Ең ... ... бар ... ... ... бар ... Ережеден шығу барысында берілген ... ... ... ... ... ... тәуекелдер үшін, өтелмеген несиелердің
өзіндік үлесі белгіленеді.
Шетелдік банктердің тәжірбиесінде қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға кандидатты ... ... ... ... кеңінен пайдаланып келетін әдістердің біріне PARSER немесе
CAMPARI әдістерін жатқызуға ... ... ... ... ... ... дұрыс
таңдай білуде «алты си ережесі» қолданылады:
1) Қарыз алушының сипаты;
2) Қарыжылық мүмкіндігі;
3) Ақшалай қаражаты;
4) Қамтамасыз ... ... ... ... ... алушының сипаты – бұл оның беделін, жауапкершілік дәрежесін,
қарызды өтеуге дайындығын және қалауын ... ... ... ... – оның несиені қайтару қабілетін
сипаттайды. Ол оның кірістері мен ... және ... ... ... ... ... ... көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражты – жалпы қарыз алушының алған несиені қайтаруының үш
көзі болады:
1. ... ... ... ... ... ... тарту.
Көрсетілген көздердің кез келген несиені қайтаруға ... ... ... ... ете ... Бірақ та банктер несиені қайтарудың
негіщгі көзі ... ... ... ... маңызды санайды, себебі
активтерді сату қарыз ... ... ... ... мүмкін деп
санаса, ал қосымша қаражат тарту банктің кредитор ... ... етуі – ... ақ банк қарыздың қамтамсыз етілуі яғни, оның
жеткіліктігіне, сапасына және қарыздың қайтарылмау ... ... ... мән ... ...... ... өтінішті қарау барысында ... шарт ... ... ... ... және оның банк ... ... қарыз алушының жағдайына тигізер ықпалын ... ... ... бәсекелестерінің болуы, салық, баға және т.б.
қарастырады.
Бақылау – қарыз ... ... ... ... соңғы
факторға бақылау жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, экономикалық
және саяси жағдайлардың қарыз алушы қызметіне қаншалықты әсері болады ... ... ... ... банктік тәжірбие ... ... ... анықтауда 25 белгні қолданады:
Қарыз алушының тарихына байланысты белгілер:
1) Таяу ... ... ... ... тұрақсыздығы;
2) Қарыз алушы туралы ақпараттағы алшақтық және қарама –қайшылық;
Қарыз алушының жетекшілері мен басқармасына қатысты белгілер:
1) Қарыз алушының серіктестерінің тұрақсыздығы;
2) ... ... ... ... ... ... компанияны иеленушілер, жанұя мүшелері
арасындағы билік үшін күрестің болуы;
4) Басшылардың жиі ... ... ... ... Қарыз алушының басшысының несиелік процесті жеделдетуге банк
қызметкеріне қысым ... ... ... ... ... ... ... «белгілер»:
1) Қарыз алушының жабдықтаушылары мен сатып алушылар ортасының
өзгеріссіз болуы;
2) Қарыз алушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
3) Қарыз алушы саласының, сол ... ... ... ... ... ... ... яғни актив және пассив баптарының
толық
берілмеуі;
Несиелеуді ұйымдастыруға қатысты «белгілер»:
1) Қарыз алушының несиені ... ... ... болмауы;
2) Қарыз алушыда ссуданы қайтаруда анық бағдарламаның болмауы;
3) Несиені өтеудегі резервтік көздерінің болмауы;
4) Несие берілетін мақсатына ... ... ... ... ... ... алушының несиелік өтінішінің негізсіздігі:
6) Қарыз алушы несиені акционерлік капиталын кепілге бере отырып сұрауы;
7) Несиенің ең бастысы, өндіріске емес, айналыс ... ... ... ... ... ... негізделмеуі.
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
1) Қарыз алушының шаруашылық ... ... есеп беру ... ... Банк ... ... тәртібінің нормалардан ауытқуы;
3) Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылу схемасындағы
өзгерістер; ссуданың мерзімінің мерзімін созу туралы ... ... ... ... шаруашылық –қаржылай көрсеткіштерінің
жоспардағыдан немесе күтілетін көрсеткіштерден ауытқуы.
Бұл аталған «белгілер» банкті сақтандыра отырып, мерзімі өткен несиелердің
алдын алуға немес олардың ... ... ... ... мүмкіндік береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келсек, мен бұл ... ... ... ... ... ... Себебі қазіргі заманға сай несие өте әмбебап
болып келеді. Өйткені, заңды, жеке тұлғалар ... ... ... ... ... жұмыстарын іске асыра алады. Несие арқылы ... ... ... ... ... ... көбеюі себеп
бола алады.
Сонымен, коммерциялық несие – бұл ... ... ... ... ... ... қызметі үшін төлемді кейінге қалдыруы.
Несиенің осы формасының объектісі ретінде тауарлық капитал қызмет атқарады.
Коммерциялық ... ... ... ... ... өнеркәсіптік
капиталмен біріккен, ал оның мақсаты – тауарларды өткізуді жылдамдату.
Ол оның иесіне белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... талап етуге құқық береді. Коммерциялық несиенің
шектелген денгейі бар. ... ... ... тұрған капиталистердің
резервтік капиталдарының мөлшерімен шектелген, яғни олардың әр қайсысы
коммерциялық несиені тек ... ... ... үшін ... емес капиталдың
шегінде ғана бере алады.
Екіншеден, коммерциялық несие өзінің ... ... ... оны ... ... ... осы құралжабдықтарды тұтынатын салаларға
береді, бірақ керсінше емес.
Банк сауда кәсіпорыны ретінде айрықша ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алу-сату
бойынша операцияларды қалай ... ... ... ... ... ... ... міндеттемел қабылдайды. Банк заңды
бекітілген ... ... ... ... ... және ... ... түрде жүзеге асырады.
Банктер экономиканы басқарудың мемлекеттік тетігінің бір бөлігі ретінде
капиталды және ақша ... ... және ... мемлекеттің
қызығушылығын тудыратын салаларды дамытуға бағыттайды.
Клиенттердің нарықтарында өз ... ... ... ең ... ... ... Бұл ... табысты түрде шешу ... банк ... ... ... ... ... ... банк өнімдерін өзіне тән белгілерімен келісілген
өзіндік ерекшеліктерге ие. Банк ... ... ... ... ... ... ... байланыстардың қатысуы сияқты
өзгешеліктерге ие.
Банк өнімі ... банк ... кез ... ... немесе
операцияларды түсіну көзделеді. Негізгі және бөгде банк қызметтерін бөліп
көрсетеді.
Банк өнімдеріне ... ... ... ... ... оның ... үлесі жіне т.б.сол ... ... ... ... ... мақсатты аудиторияларға неғұрлым тиімді ... ету үшін ... ... жүйенің өзіне тән үлгілік құралдарын
пайдаланады.
Кейіннен коммерциялық ынталандыру жүйесі жүргізілгеннен кейін банк пен
қарыз алушылардың ... ... ... ... ол шарт ... ... сол сияқты қарыз алушының да жауапкершілігін нығайта түсті.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының өсуіне біршама ... ... ... ... батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік берді. Дүние жүзілік ... ... ... ... ... зиян ... ... себебіне, 67% - ішкі
факторлар, ал 33% -ы сыртқы факторлар ... ... ... ... зиян ... ... ... сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың банкроттығының тұруы ... кез ... ... ... мұндай факторларды басынан кешуі
мүмкін. Сондақтан да қарыз алушының ... ... ... ... ... міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап білуге
тиіс. Банкроттықтың ... ... ... жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы ... ... ... ... өз ... шамадан тыс көбейіп кетуі,
яғни ресурстардың ... ... ... ... кеңеюі,
акционерлік капиталдың жетіспеушілігі және заемдық қаражаттардың үлесінің
жоғарылығы жатады.
Сонымен қорыта келгенде мен өзім осы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыра едім:
1. Несие көлемін ұлғайту;
2. Проценттік ставканы орташа деңгейде қарастыру;
3. Шет елдердегі несиенің кейбір түрлерін еңгізу, оның ... ... ... заңдылық, құқықтық, экономикалық және саяси
жағдайларына қаншалқты әсері болатынына деген сұрақтарға жауап іздеу;
5. қарыз алушының өндірістік ... ... ... ... ... ... деген көз қарастарын тыңдап оны іске
асыру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1) Қазақстан Республикасының Ел басы Н.Ә. ... ... 2.3. ... ... және орта бизнес туралы»
2) (ҚР Ұлттық банк туралы( Заңы 1995 ж. 30 ... ... ҚР ... даму ... туралы( Заңы 2001 ж. 25 сәуір N178-ІІ
4) ҚР-ның (Ашық акционерлік ... ... ... ... ... ... 2000 ж. 20 ... N20.
5) Алимбаев А.А. Банктік және өнеркәсіптік капиталдың
шоғырлануы: Қазақстанда қазіргі беталыс және түйінді мәселелердің дамуы.
Қарағанды 2002.
6) Давлетова М.Т. Кредитная деятельность ... в ... ... –Алматы: Экономика, 2001
7) Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., Печникова А.В. и др. ... ... ... для вузов. –М. 1999 г.
8) Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары: Оқу
құралы. –Алматы: Экономика, 2000 ... ... О.И., ... И.Д., ... Н.И. и др. ... ... для вузов. –М. 2000 г.
10) Мақыш С.Б. Қазіргі неиселік ... және ... ... ... ... 1999 ж.
11) Орманбаев А.Х., Өмірбаев С.М., КЕсенгелдин С.М. ... ... ... ... ... 1997 ж.
12) Поляка Г.Б. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для
вузов. –М: 2001 г.
13) ... Ғ.С. ... ... ... –Алматы. Экономика. 2001ж.
14) Самсонова Н.Ф. Финансы, денежноре обращение и ... ... ... 2001 ... ... Ж. Қаржы-несие мекемелерінің тиімділігін арттыру
факторлары // Қаржы-қаражат 1999. N5, 40-45 ... ... И., ... А., ... А. Малый бизнес: проблемы
оформления кредита // Вестник предпринимателя 2001 г. N4 –с. 21-27.
17) Голом М., Гурко А., Смиренко Е. Развивать ... виды ... ... // ... ... 2001 г. ... ... Б. Кредитное бюро–инструмент выявления рисков // Банки
Казахстана 2002 ... ... М. Роль ... АПК в ... ... ... // Финансовый бизнес N37 –С. 33-387.
20) Лисак Б. ... ... и ... ... при ... кредитовании // Банки Казахстана 2000 N6С.3-6.
21) Смагулова Ш.А., Буханцева О.В. Малый бизнес и практика его
кредитование в Казахстане // ... ИПК. ... Нац. ун-т ... ... ... ... Ш.А. ... –Алматы 1997.
23) Умбетов А. Кредитование малого бизнесам банки // ... 1999. N2. ... ... ... Е, ... М. ... кредитования в банках // Банки
Казахстана 2000. N5. –С. 26.
25) Шишаева А.В. Зачем нужен кредит и банки в рыночной экономике? //
Вводный курс по ... ... –М. ... Экономикалық шолу. Қазақстан Ұлттық Банкі. 2002 N1.,21-25.
Статический бюллетень. Н.Б. 2002-2004 г.
27) Банки Казахстана №5, бет 23-29
28) Банки Казахстана №9, ... ... ... ... ... №2003, ... ... Ұлттық банкінің хабаршысы №2003, №8
31) Қазақстанның Ұлттық банкінің хабаршысы №2003, №11
32) Қазақстанның Ұлттық банкінің ... №2003, № ... ... Ұлттық банкінің хабаршысы №2004, №1-3
ҚОСЫМШАЛАР
ҚОСЫМША А.
«Еуразиялық банктің» ... ... ... ... ... ... | ... банктер | Резидент емес бантер |
| |30 ... ... ... ... |30 күнге дейін |30күннен астам |
| ... ... ... ... ... |4.82 |- |- |- |- |- |- | |USD |90200 |1.95 |- |- ... |2100 |11.10 | |EURO |- |- |- |- |5000 |2.17 |- |- | |RUB |- |- |- ... |1.74 |- |- | ... ... ... ... кеш көңіл
Алдын ала ескерту
дұрыс бағалауы
барысында ақпаратты
оқып үйрену
Несиеге деген өтінішті
жетіспеушілігі
қамтамасыз ... ... ... жанұя
қайтаруын талап етуі
Кредиторлық қарызды
Компанияның банкроттығы
Сыртқы факторлар
4%
6%
11%
12%
0,33

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Екінші деңгейлі банктердің несие саясатын басқару73 бет
Екінші деңгейлі банктердің несие саясатының қызметін бағалау мен талдау56 бет
Екінші деңгейлі банктердің несиелік саясатын талдау және негізгі көрсеткіштерін бағалау. Өндірістік практикадан есеп48 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
«Екінші деңгейлі банктер қызметтеріне бақылау және қадағалау»66 бет
«ҚР-ның екінші деңгейлі банктерінде тәуекелдерді басқару жүйесі (банк мысалында)»66 бет
Ақша-несие саясатының теориялық аспектіде толық ашу, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын және ҚР екінші денгейдегі банктің қазіргі жағдайын талдау, мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету40 бет
Екiншi деңгейдегi банктердiң кiрiстерi67 бет
Екінші деңгейдегі банктер12 бет
Екінші деңгейдегі банктер жайлы79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь