Америка мен Жапонияның тарихы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

І.тарау. Америка мен Жапонияның тарихы, саясаты және
тарихи.саяси қарым.қатынастары
1.1. АҚШ пен Жапонияның тарихы және саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Америка . Жапон шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 АҚШ пен Жапонияның тарихи.саяси қарым.қатынастары ... ... ... ... ..

ІІ.тарау. АҚШ пен Жапонияның экономикасы және
экономикалық ынтымақтастығы.
2.1 Америка мен Жапонияның экономикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 АҚШ пен Жапонияның экономикалық қарым.қатынастары ... ... ... ... .
2.3. АҚШ . тың жапония экономикасына тікелей инвестициялары ... ... ...

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Қазіргі кезде барлық мемелекеттер ХХІ ғасырдағы халықаралық қатынастарын айқындап, жүріп өткен жолын ой елегінен өткізуде. Барша әлем қоғамы ғылым мен техника, мәдениет пен өнер, сол сияқты көптеген өндіріс салаларында ұлы жетістіктерге қол жеткізуде. Сонымен бірге өркениетті елдер арасындағы халықаралық қарым-қатынастар да қарқынды түрде дамып жатыр. Америка мен Жапонияның арасындағы халықаралық қарым-қатынастар соның айғағы. Америка мен Жапонияның дипломатиялық және экономикалық қарым-қатынастары күннен-күнге нығая түсуде. Жапония Американың ең негізгі сауда серіктестерінің бірі болып табылады.
Америка мен Жапония ынтымақтастығы - әрбір мемлекеттің ішкі және сыртқы дамуына жағдай жасайтын, басқа күштермен бірігіп әрекет етуінің, қарым-қатынастар жасауының негізгі принципі және екі жақты, көп жақты пайдалы ахуалды қалыптастырудың жолы болып табылады. Америка мен Жапонияның арасындағы ынтымақтастықтың бағыттары сан алуан. Шешуші ынтымақтастық бағыттар – экономикалық ынтымақтастық, сауда, мәдени-техникалық, технологиялық және ақпараттық ынтымақтастықтардың маңыздылығы арта түсуде.
Ынтымақтастық – түрлі мүдделі топтардың бейбіт қатар өмір сүру жағдайында экономикалық, саяси-әлеуметтік, рухани-мәдени және халықаралық мәселелерді бірлесіп шешудегі қабілеттілігі. Ынтымақтастық қоғамдық қатынастардың әр түрлі деңгейінде көрінеді. Микродеңгейдегі ынтымақтастық ретінде түрлі топтардың, ұйымдардың, партиялардың, қоғамдық ұйымдардың белгілі бір мәселелерді ұйымдасып шешіп отыруға ниетін атауға болады. Мезодеңгейдегі (орта) ынтымақтастық әлеуметтік топтар мен топтар, халықтар мен этностар арасындағы ортақ мәселелерді (экономикалық даму, әлеуметтік мәселелер, этн. даму) және міндеттерді шешуде бірігіп әрекет етуді жатқызуға болады. Макродеңгейдегі ынтымақтастыққа мемлекеттер, халықаралық ұйымдар арасындағы ғаламдық планетаралық мәселелерді шешуге бағытталған ұжымдық іс-әрекеттерді жатқызамыз. Ынтымақтастық қазіргі адамзаттық өзара түсінісуінің, ортақ мәселелерді біріккен әрекеттермен шешуге ұмтылуын, бейбітшілікті қамтамасыз етуінің негізгі формасы болып табылады. Сондықтан қазіргі әлемдік қатынастардағы ынтымақтастық бағыттары сан алуан. Әрине шешуші ынтымақтастық бағыттары — экономикалық ынтымақтастық, сауда, мәдени-техикалық, технологиялық және ақпараттық ынтымақтастықтардың маңыздылығы арта түсуде. Ғаламдық мәселелерді шешудегі ынтымақтастықтың халықаралық ұжымдық мақсаттарының көрінісі ретінде БҰҰ-ын атауға болады. Мысалы: Қазақстан өзінің экономикалық мәселелерін Шанхай ынтымақтастық ұйымы арқылы жүзеге асыруда. Ал мемлекеттік қауіпсіздігін қамтамасыз етуді ұжымдық қауіпсіздік туралы келісім-шарт ұйымы арқылы шешуде. Ынтымақтастық - әрбір мемлекеттің ішкі жәке сыртқы дамуына жағдай жасайтын, басқа күштермен бірігіп әрекет етуінің, қарым-қатынастар жасауының негізгі принципі және екі жақты, көп жақты пайдалы ахуалды қалыптастырудың жолы болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер:

1. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия. Бас ред. Ә.Нысанбаев. –Алматы. «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. І-том.
2. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия. Бас ред. Ә.Нысанбаев. –Алматы. «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. І-том.
3. Қазіргі заман тарихы. –Алматы. 2005.
4. Мировая экономика и международные отношения. 2007, №2.
5. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия. Бас ред. Ә.Нысанбаев. –Алматы. «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. І-том.
6. «Қазақстан». Ұлттық энциклопедия. Бас ред. Ә.Нысанбаев. –Алматы. «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. І-том.
7. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің және құқық тарихы. Алматы, 2005.
8. Мировая экономика и международные отношения. 2007, №2.
9. Қазіргі заман тарихы. Алматы. 2005.
10. Қазіргі дүние жүзі тарихы. К.Қожахметұлы. Алматы, 2006.
11. Жаңа тарих. М.Хаин, Л.Батурина. Алматы, 2003.
12. Мировая экономика и международные отношения. 2007, №3.
13. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. Алматы, 2005.
14. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. Алматы, 2005.
15. США – Канада. 2006. №3.
16. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006.
17. США – Канада. 2007. №4.
18. Мировая экономика и международные отношения. 2007, №2.
19. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006.
20. США – Канада. 2006. №3.
21. США – Канада. 2007. №5.
22. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006. №8.
23. США – Канада. 2007. №9.
24. Мировая экономика и международные отношения. 2007, №7.
25. США – Канада. 2006. №2.
26. США – Канада. 2006. №2.
27. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006. №3.
28. США – Канада. 2007. №10.
29. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006.
30. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................................
І-тарау. Америка мен Жапонияның тарихы, саясаты және
тарихи-саяси қарым-қатынастары
1.1. АҚШ пен Жапонияның тарихы және
саясаты.......................................
1.2 Америка – Жапон
шарттары....................................................................
.
1.3 АҚШ пен ... ... ... АҚШ пен ... ... және
экономикалық ынтымақтастығы.
2.1 Америка мен Жапонияның
экономикасы................................................
2.2 АҚШ пен Жапонияның ... ... АҚШ – тың ... экономикасына тікелей инвестициялары...........
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
..............
Кіріспе
Қазіргі кезде барлық ... ХХІ ... ... ... ... ... ... ой елегінен өткізуде. Барша әлем
қоғамы ғылым мен техника, мәдениет пен өнер, сол ... ... ... ұлы ... қол ... Сонымен бірге өркениетті елдер
арасындағы халықаралық қарым-қатынастар да қарқынды түрде дамып ... мен ... ... ... ... соның
айғағы. Америка мен Жапонияның дипломатиялық және экономикалық қарым-
қатынастары күннен-күнге нығая түсуде. ... ... ең ... ... бірі болып табылады.
Америка мен Жапония ынтымақтастығы - әрбір мемлекеттің ішкі және сыртқы
дамуына жағдай жасайтын, басқа ... ... ... ... ... ... ... принципі және екі жақты, көп жақты ... ... жолы ... табылады. Америка мен Жапонияның
арасындағы ынтымақтастықтың бағыттары сан алуан. ... ...... ... ... мәдени-техникалық,
технологиялық және ақпараттық ынтымақтастықтардың маңыздылығы арта түсуде.
Ынтымақтастық – түрлі мүдделі топтардың ... ... өмір ... ... ... ... және ... бірлесіп шешудегі қабілеттілігі. Ынтымақтастық қоғамдық
қатынастардың әр түрлі деңгейінде көрінеді. ... ... ... топтардың, ұйымдардың, партиялардың, қоғамдық ұйымдардың
белгілі бір мәселелерді ұйымдасып ... ... ... атауға болады.
Мезодеңгейдегі (орта) ынтымақтастық әлеуметтік топтар мен топтар, халықтар
мен этностар арасындағы ортақ мәселелерді ... ... ... этн. даму) және міндеттерді ... ... ... етуді
жатқызуға болады. Макродеңгейдегі ынтымақтастыққа мемлекеттер, халықаралық
ұйымдар арасындағы ... ... ... ... бағытталған
ұжымдық іс-әрекеттерді жатқызамыз. Ынтымақтастық қазіргі адамзаттық өзара
түсінісуінің, ортақ мәселелерді біріккен әрекеттермен ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан
қазіргі әлемдік қатынастардағы ... ... сан ... ... ... бағыттары — экономикалық ынтымақтастық, сауда, мәдени-
техикалық, технологиялық және ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың халықаралық
ұжымдық мақсаттарының көрінісі ретінде БҰҰ-ын атауға ... ... ... экономикалық мәселелерін Шанхай ынтымақтастық ұйымы арқылы
жүзеге асыруда. Ал ... ... ... ... ... ... келісім-шарт ұйымы арқылы шешуде. Ынтымақтастық - әрбір
мемлекеттің ішкі жәке сыртқы дамуына ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастар жасауының негізгі принципі және
екі жақты, көп жақты пайдалы ахуалды қалыптастырудың жолы ... ... ... мен ... ... саясаты және тарихи-саяси қарым-
қатынастары.
1.1. АҚШ пен ... ... және ... ... АҚШ ... ... үнділер өмір сүрді. X ғ. Колумб
Американы ... ... ... 16 ғ-да ... ... ... ... Солтүстік Американы отарлауға кірісті. 18 ғ-дың 60-
жылдарына қарай Англия Солтүстік ... ... ... ... ... 17 ... басында Америкада ауыр жұмыстарға пайдалану үшін Африкадан құлдар әкелу
басталды. Солтүстік Америкадағы ағылшын ... ... ... ... ... және ... ... америкалық ұлт
қалыптасты. Алайда бұл жерлерде экономиканың жедел дамуына ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік
жолындағы соғысты туғызды (1775-83). 1776 ж. 4 шілдеде ... ... онда ... ... ... 13 ағылшын
отары бірігіп, ... ... ... ... деп ... ... соғысында Англия жеңіліс тапты. 1783 ж.
бітімшарты бойынша Англия АҚШ-тың тәуелсіздігін ... 1787 ж. ... ... ... бірінші президенті болып Дж. Вашингтон
сайланды. 1776 ж. Құрлықаралық конгресс қабылдаған Тәуелсіздік декларациясы
жобасының авторы, қоғам ... ... ... үлес ... ... 1800, 1804 ж. АҚШ ... ... сайланды. Ол түрлі әлеуметтік
топтардың арасында мәмілеге келтіру саясатын жүргізді. Кейбір реакциялық
заңдарды ... ... ... ... ... қысқартты.
Ресеймен дипломатиялық қатынас орнатты. 19 ғ-дың 1-жартысында АҚШ жері
әжептәуір ұлғайды. 1803 ж. АҚШ ... ... 1819 ж. ... 1867 ... ... алды. 1823 ж. Монро доктринасы жарияланып, ... ... ... бір-бірінің ішкі істеріне араласпауға тиісті деп көрсетілді.
1809 ж. елге құл әкелуге тыйым салынды. ... бұл іс ... ... ... 1790 ж. ... 760 мың ... құл ... 1860 ж. олар 4 млн-ға жетті.
Ауыр езгіге және қорлауға шыдамаған құлдар көтерілістер жасады, солтүстікке
қашты. Солтүстікте бірқатар штаттарда ... ... 1860 ж. елде 488 ... алған зәңгілер болды. [1].
19 ғ-дың 1-жартысында АҚШ-тың саяси дамуында елеулі өзгерістер ... ... ... ... партия, 1828 ж.; Республикалық
партия, 1854 ж.). Осы кезеңде зәңгілерді ... азат ету ... ... өріс ... ... ... Солтүстіктің экономикасы мен құлдыққа
негізделген Оңтүстіктің плантациялық шаруашылығы арасындағы ... ... ... ... ... ... соғыста АҚШ Антанта жағында болды. Соғыстан кейінгі
Париж бітім конференциясында (1919) АҚШ ... А. ... ... жаңа жүйесін жасаудың жобасын ұсынды ... ... Екі ... ... соғыс аралығындағы Ф.Рузвельт әкімшілігінін
реформалары АҚШ тарихында ерекше орын алды. «Жаңа ... деп ... ... елді ауыр ... дағдарыстан шығарды және қоғамның
демократиялануы үлгісін қалыптастырды. Рузвельт сыртқы ... да ... ... ... ... ... ... «оқшаулану», Азияда
«ашық есіктер» саясатын жүргізді. 1933 ж. АҚШ пен КСРО ... ... ... ... соғыс кезінде АҚШ фашизмге қарсы мемлекеттер одағын
құруға белсене ... ... ... ... ... ... қимылдарын
жүргізді. Соғысқа 1941 ж. 7 желтоқсанда кірісіп, 1945 ж. 2 ... ... ... АҚШ пен КСРО ... ... ... ... жүзін екі лагерьге бөлуді іске асырды. Осы «қырғи-қабақ соғыс»
80-жылдардың ортасына дейін созылды.
Трумэн әкімшілігі кезіндегі елдегі ... және ... АҚШ ... дүниежүзілік соғыстан капиталистік мемлекеттер арасында
экономикалық және әскери жағынан ең көп күш жинаған ... ... ... Оның жері де, ... да ... ... ... қойған
жоқ.
Капиталистік елдердің өнеркәсіптік өндірісінің жартысынан көбі осында
шоғырланды. ... ... ... ... ... 2 ... дейін өсті,
америка монополияларының табысы 87 млрд долларға теңелді, АҚШ ... ... ... 73%-ы ... ... ... ... Италияда және басқа да мемлекеттерде
орналасты. Дүние жүзінің әр түрлі елдерінде ... ... ... соғыс
базалары жайғастырылды. Америка мұхиттар мен теңізді билеп-төстеді. АҚШ
атомдық қару ... ... ие ... 1945 жылы 12 ... ... ... байланысты жаңадан сайланған АҚШ президенті
Гарри Трумэн: «АҚШ дүниежүзілік ... ... ... - ... 1930 ... «бейтараптық» және «оқшауланушылық» келмеске
кетті. АҚШ дүниежүзілік саясаттың орталығына ... ... деп ... бейбіт өмірге көшу мемлекеттік саясатта және
ондаған миллион америкалықтардың өмірінде ... ... ... ... ... ... ... өмірге қайтып оралды.
1947 жылы 12 млн солдаттан армия қатарында 1 млн адам ғана ... ... ... мен ... ... ... кейінгі қайта
құрудың аса маңызды мәселелеріне айналды.
Ішкі саясатта Г.Трумэн бағыты өзінің қарама-қайшылығымен ... жылы ... ... ... күшейе түсті. Олар
демократтардың ... ... және ... ... ... құлықсыздық танытты. 1947 жылы 23 маусымда кәсіподақ ... және ... ... кәсіподақтардың құқығын реттеу туралы
Тафт-Хартли заңы ... ... ... бақылауына алынды. Бұл АҚШ-
тың саяси өміріндегі оң өзгерістердің жалпы көрінісі болатын.
Өндірісті калпына ... ... ... бірі – ... ... ... ... тағдыры болды. Бес жыл ... ... ... ... ... зауыт құрылысына 17 млрд
доллардан астам қаржы ... 2 ... ... өндіріс орындары салынды. Бір
жылдан соң барлық мемлекеттік ... ... ... ... ... ғана төлеген 250 корпорацияның қолында ... ... ... «Бэнк оф Америка» және басқа да ірі ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі
жылдарда өнеркәсіптің ұсақ және орта ... да ... ... ... ... саны 9 млн-ға жетті.
1948 жылғы ... ... ... «әділетті бағыт»
бағдарламасымен шықты. Бағдарламаның бірқатар тармақтарын сайлауда ... ... ... орындады. Алайда Тафт-Хартли заңы, президенттің
қарсы ... ... ... ... Қара ... азаматтық құқығы, медициналық сақтандыруды енгізу, оқу
орындарына мемлекеттік ... беру ... және ... да ... ... ... ... Соғыс бітісімен екі ірі мемлекет – КСРО мен ... ... ... ... ... бағыты өрши түсті.
КСРО-ға қарсы тұру, коммунизмді шектеу және ауыздықтау ... ... ... ... ... айналды. «Атомдық дипломатия», «орыстардың
әлемді өзіне қаратуға ұмтылысын ... ... ... ... озбырлық қимылдары мен теке-тіреске баруы көпке созылған «қырғи
қабақ соғысты» туғызды.
АҚШ-тың жаңа ... ... ... (1947 ж., 12 ... жоспарында» (1947 ж., 5 маусым) айқындалған. 1947 жылғы ... ... ... ... ... қауіпсіздік шартын
қабылдады (Рио-де Жанейро пактісі), 1948 жылы ... ... ... мемлекеттерінің ұйымы» құрылды. Латын ... ... ... ... арқылы да АҚШ оларды өз ықпалында
ұстап келді. 1948 жылы – ... ... ... ал 1949 жылы ... Одақ (НАТО) құруда АҚШ белсенділік көрсетті.
1950-1960 жылдардағы Америка. 1952 жылғы сайлау науқанында Кореядағы
соғыс мәселесіне ерекше көңіл аударылды. ... ... ... ... ... ұсынды. Ол бұрын ешқандай партияда болмаған.
Америка сайлаушылары «Кореядағы халықтың мазасын кетірген сұрапыл соғысты
тоқтатып, елде бейбіт өмір ... деп ... және сол үшін оған ... ... ... ... жеңіске жетті. 1952-1960 жылдары
республикалық ... пен ... ... бір-бірімен оппозицияда
болса да, саяси бағытта айтарлықтай айырмашылықтары байқалмады.
1950 жылдарда халық бұқарасының жағдайы ... ... ... ... 17 мамырда АҚШ-тың жоғарғы ... ... ... ... ... ... шешімі еуроамерикалықтардың азаматтық
құқықтарын қорғауға көмектесті.
1960 жылғы президент сайлауында демократтар Джон Кеннеди ұсынған «жаңа
дәуір» ... ... ... ... өкіметінің экономикалық және
әлеуметтік әрекеті Кейнстің ... мен ... ... ... ... ... «тиімді сұраныс» деген кейнстік теория негізінде
жасалды және жаппай өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ... экономиканы тұрақтандырып, ... ... ... ... да ... ... орын алды. Дамып келе жатқан
елдерге ... ... ... ... ... ... ... – «Даму жолындағы одақ» құрылды. Кеннеди тікелей өзі қатысып, КСРО-
ның Куба жеріне құпия жағдайда зымырандар орналастыруы себебінен ... ... ... ... (1962 ж., ... 1963 жылы Мәскеуде АҚШ,
Англия, КСРО мемлекеттері ядролық қаруларды ауада, ғарышта және су ... ... ... ... ... ... 22 ... АҚШ президенті Дж.Кеннеди қаза тауып, оның
орнына ... ... ... ... (1963-1968 ж.). Ол өзіне
дейінгі қайраткерлердің саясатын жалғастырды. АҚШ-та маңызды әлеуметтік
реформалар жүргізілді. ... ... ... ... ... ... көмек туралы заң қабылданды, арзан тұрғын жай құрылысы,
білім жүйесін дамыту ... ... ... қарт ... үшін
медициналық сақтандыру енгізілді, ал табысы төмен отбасылар дәрігерлік
қызметте жеңілдіктер алды.
Алайда 1964 жылы ... ... ... өрши ... ... ... орындауға бөлінген қаржының қысқаруына ... ... ... мен ... партияның жағдайы 1960
жылдарда АҚШ-ты қамтыған жалпы халықтық қарсылық қозғалыстарының ... ... ... ... ... жылдарда нәсілдік қысымшылыкқа қарсы қозғалыстар кең қанат жайды.
1968 жылы ... ... ... ... ... ... Бұл
жорықты ұйымдастырушылардың алдыңғы шебінде афроамерикалықтардың көпшілікке
танылған жас діни қызметкері – қара ... ... ... ... ... ... ... бұрын да оған ызасы қайнап жүрген нәсілшілдер М.Л. Кингті
жазалауға бел ... 1968 ... 4 ... күні Мемфис қаласында М.Л. Кингті
атып өлтірді. Кингтің өліміне қарамастан, жоспарланған ... іске ... ... ... ... кең ... ... 1967 жылы бірнеше
тәулік бойы 300 мыңға жуық адам АҚШ-тың әскери орталығы – ... ... ... ... ... жоқ. 1960 ... АҚШ ... жеңілдіктерге ие болды. Нәсілдік қысымшылықты шектеу туралы заңдар
қабылданды: 1) жұмысқа ... ... және ... ... ... ... ... тыйым салу (1964 ж.); 2) қара ... ... ... ... (1965 ж.); 3) ... ... ... және тапсыру бойынша нәсілдік кемсітушілікке тыйым салу (1968 ... ... ... ... АҚШ ... капиталистік әлемдегі елдер
секілді, ... және ... ... алмасуында, ғылыми-техникалық
революцияның жаңа кезеңінде қанат жайған ... ... ... ... ... ірі өзгерістерді бастан өткізді. Сондай-
ақ АҚШ-та осы кезеңде ... ... ... ... ... ... жылғы сайлауда сәл ғана артық дауыспен республикашылдар жеңіске
жетіп, Ричард Никсон президент болып сайланды. 1972 жылы ол бұл ... ... ... 1974 жылы ... ... ... болды.
Америка өкіметінің экономикалық саясатында ... ... ... ... болып өтті. 1969-1970 жылдарда
елде орын ... ... ... жою үшін Р.Никсон «жаңа
экономикалық саясат» жариялады. Бұл үш айға ... ... ... ... ... тыйым салу, салықтық жеңілдіктер ... ... ... өкіметі 5 жыл ішінде зейнетақыны, жәрдемақыны
бірнеше рет ... ... ... ... саны ... 1970
жылдары жәрдемдесу жүйесі кең дамыды: кедейліктің ресми деңгейінен төмен
кірісі бар отбасылардың мемлекеттен арнайы ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесін толықтырды. Бұдан басқа азық-
түлік көмегін беру тәжірибесі орнықты. 1974 жылы ондай ... ... ... млн ... көп болды.
Республикашылдар әкімшілігінің сыртқы саяси әрекеттері қайшылықты сипат
алды. Вьетнамдағы соғысты (1964-1973 жж.) жеңіске ... ... ... ... ... Никсон әкімшілігі Қытай Халық Республикасымен
жақындасуға барып, екі ел ... ... ... ... ... Кеңес-Америка қатынастарында маңызды өзгерістер болып
өтті. Никсон Мәскеуге сапар жасап, халықаралық шиеленісті біраз ... ... КСРО мен АҚШ ... ... ... ... ... келісімге және стратегиялық шабуыл қаруын (ОСВ-1) шектеу саласындағы
кейбір шаралар туралы уақытша келісімге қол қойылды. Кейінірек, 1979 ... ... ... ... туралы келісім жасалды.
1974 жылы АҚШ-та үлкен саяси жанжал бұрқ ете түсті. Одан екі жыл бұрын
президенттік сайлау ... ... ... ... «Уотергейт»
(“Watergate” – «Су дарбазасы») атты қонақүйде орналасқан. Сол жерге
Никсонның ... ... ... түрде тыңдағыш құралдар қойып,
қарсыластарының сырларын біліп отырған. Осы әрекет ... ... ... ... ... ... ... соттауға дейін
бармақ болған. Соған орай ... өз ... ... ... ... ... ... әкімшілгіінің іс-әрекеті (1980-1988 жж.). «Рейганомика».
Республикашылдар партиясының жеңісі және ... ... ... ... ... Р.Рейганның сайлануы ішкі және сыртқы саясатта
керітартпалыққа қарай ... ... ... Рейган әкімшілігі бюджеттік
шығынды қысқартуда қатал ... ... ... ... ... экономика саласын бақылау құқығын қысқартты, кәсіпкерлік істі
және бағаны еркін ... ... ... ... бас ... 1981-1986 жылдары салықтық реформада айқын көрінді. Салықтың ең
жоғарғы деңгейі бірден төмендеді, ол қаржы жинау ... ... ... ... 1983 жылдан бастап Америка экономикасы дағдарыстан
шықты, ... ... ... мен жаңа ... ... арқылы
жеделдете даму кезеңі басталды. Жұмыссыздар саны 10 млн-нан 7 млн-ға дейін
азайды.
Президент Рейганның сыртқы саясатында екі кезең ... ... ... ... ... АҚШ-тың сыртқы саясатында текетірестік
бағыттар басым болды. Әсіресе 1979 жылы ... ... ... соң және 1981 жылы ... ... жағдайдың енгізілуімен
КСРО-АҚШ қатынасы шиеленісе түсті. Кеңес-Америка қатынастары ... және ... ... ... тап ... Тек ... ... жартысында келіссөздер арқылы қарама-қайшылық әрекеттері
бәсеңдей ... жылы М.С. ... ... ... орай Вашингтонда екі ел
арасында орта және шағын қашықтықтағы зымырандарды жою туралы келісімшартқа
қол қойылды. 1988 ... ... ... тағы да ... ... Рейган саясатын Дж. Буш жалғастырды, ол ... ... ... ... болатын. 1991 жылы Мәскеуде Дж.
Буштың әкімшілігі кезінде, екі мемлекеттің ... ... бір ... ... ... келісімшартқа қол қойылды. Бұл –
стратегиялық бағыттағы қарулардың қысқартыла бастауы екі алып ... ... ... ... 1988 жылы ... кеңес әскерінің
Ауғанстаннан әкетілуі негіз болды. 1989-1991 жылдары ... ... ... ... жаңа ... ... ... қабақ соғыс» толық аяқталды.
Б.Клинтон мен кіші Дж. Буштың саясаты. 1992 ... ... ... ... және оның ... Билл ... жеңіске жетті.
Әсіресе АҚШ-тың бүкіл халқына міндетті дәрігерлік сақтандыру туралы заң
жобасын жасауға уәде ... ... екі ... президент болып сайланып,
әскери шығындарды қысқартты. Америка шаруашылығы одан әрі ... ... ... бері ... ... келген саудадағы шығын кәдімгідей
азайтылды [4].
Сонымен қатар Клинтонның көпшілікке белгілі ... жеке ... ... ... ... 1999 жылы оған ... ... бірақ президент
қатесін мойындап ел алдында кешірім ... Бұл ... ... ... ... ... жылғы күздегі президент сайлауында республикалық партия ... ... Дж. Буш ... ... Ол 2004 ... ... тағы да ... жетті.
Кіші Буш кезіндегі Америка саясаты ... ... ... ... өз ... ... жұдырық астында ұстауға
ұмтылуда. Әсіресе осы бағыт 2001 ... 11 ... ... ... жасаған шабуылынан кейін айқын көрініс тапты. БҰҰ-ның қолдауымен АҚШ
өз жақтастарымен Ауғанстандағы ... ... ... онда ... Буш ... ... ... Ливия, Сирия, Иран, Мьянма,
Оңтүстік Африка Республикалары сияқты елдерді қысымға алып, ... ... ... ... ... талап етуде, оларды «лаңкестік
әрекетті қолдауда және адам құқығын бұзуда» деп ... ... АҚШ ... соның ішінде Орталық Азияда да, өзінің саяси-әскери жасақтарын
күшейте түсуде. Оның саясаты халықаралық ... ... ... жылы наурызда Иракқа қарсы соғыс ашып, С.Хусейн тәртібін жойды. Буш
әкімшілігі АҚШ ... ... ... әскери күштерін жұмсап, дүние
жүзінде Америка үстемдігін ... ... ... ... ... ... Жапония аумағына адамдар неолит дәуірінде қоныстана
бастаған. Алғашқы тұрғындар Азия құрлығынан топ-топ ... ... ... ... бар. Олар жер ... мал ... ... (Дзёмон
және Яеи мәдениеттері). Б.з.б. 2 ғ-дан бастап тайпалар одағы ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Орталық
мемлекеттік билік күшейіп, ямато билеушілері Қытай императорына бірнеше
елшілік ... (6 ғ.) және осы ... ... ел ... будда діні тарай
бастады. Ямато патшалары өздерін ... деп ... және бұл атау ... ... ... деген ұғымды білдіреді. 645 ж. болған Тайк
төңкерісінен кейін құл иелену ... ... ... мен ірі ... ... ... 710 ж. ... тұрақты астана Нара салынып, 784 ж.
орталық Нагаоку, 794 ж. Хэйан қалаларына көшірілді. 11 ғ-да ... ... ... ... үшін күрес басталып, 1192 жылдан бастап үкімет билігі
тек сөз жүзінде ғана сақталды. Сегундер елді ... ... ... ... ... ... ұсақ жер ... тұрып,
самурай деп аталды. Қытай мен Кореяны басып ... ... хан ... ... 1288 ж. екі рет ... ... ... жасады. Елде 13 ғ-дан бастап
сауда және ... ... (дза) ... ... ... ... ... 15-16 ғ-ларда Қытай және Кореямен арадағы сауда дамыды. Кен
орындары (алтын, күміс, мыс) ... ... ... жеріне алғаш рет
еуропалықтар (1542 ж. португалдар, 1584 ж. ... ... келе ... ... ... (1542-1616) елдің бірігуін
аяқтап, 1603 ж. сегун болып жарияланды. Токугава ... ... ... ... ... ... ... (даймё) үлкен жасақ ұстады. Оларға
самурайлар қызмет етіп, еңбектері үшін күріш ... ... ... үстінен қатаң бақылау орнатылды. Халық 4 әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... арнайы заңдар шығарып, ... елге ... ... ... ... ... салды. 1641 жылдан Қытай мен Голландия
көпестері үшін Нагасаки (Дэсима) ... ... 18 ... аяқ кезінен бастап
мануфактуралар (жібек өңдеу, қағаз, т.б.) пайда болып, нарықтық қатынастар
дами ... 1850-60 ж. ... АҚШ және ... ... шетелдіктер үшін жаңа порттар ашуға мәжбүр болды. 1867-68 ... ... ... билігі аяқталып, жоғары билік императордың
қолына өтті. Басқару жүйесі еуроплдық ... ... ... 1871 ... ... ... ... құрылды. 1872-73 ж. үкіметке
төлейтін бірыңғай салық ... ... 1868-85 ж. 1300 ... ... ашылды. Кейбір кәсіпорындар арзан бағаға жеке меншікке, ең
алдымен, аса ірі «Мицул», ... т.б. ... ... ... ... мен ... арасында одақ қалыптасты. Бірте-бірте жапон
билеушілері қорғаныстан сыртқы елдерге агрессиялық саясат ... ... 1876 ж. ... екі ... тең емес ... ... ... ж. жапон-қытай соғысы болып, нәтижесінде, Жапония алғашқы отары
Тайвань, Пэнхуледао ... ... алды және ... мен ... ... ... бастады. 20 ғ-дың бас кезінде Маньчжурия мен Корея
үшін Ресеймен қарым-қатынас ... 1904-05 ж. ... ... ... АҚШ пен Ұлыбританияның қолдауына сүйенген Жапония жеңіске жетіп,
Ресей Кореядағы жапон ... ... және Қиыр ... ... ... ... ... аралдарынан бас тартуға мәжбүр болды.
1910 ж. Жапония Кореяны толық жаулап алды. 1-дүниежүзілік соғыс ... ... ... ... соғысып жатқанын пайдаланып,
Германияның Қытайдағы иеліктерін (Шаньдун провинциясын, ... ... ... басып алды да, Қытайға 21 талаптан тұратын Декларация
тапсырды (1915, 18 ... ... бұл ... ... орындауға
мәжбүр болды. 1-дүниежүзілік соғыс жылдарында Жапония өзінің Қиыр ... ... ... ... ... 1914-19 ж.
өнеркәсіп өнімдері 13-тен 65 млрд. иенге ... ... ... ... 1918 ж. 5 ... ... басып алып, Қиыр ... ... баса ... ... ... 1922 ж. ... жапон әскерлері кеңестік
Қиыр Шығысты тастап шығуға мәжбүр болды. 1924-25 ж. АҚШ және ... ... ... ... де, ... ... ... бастады. 1929-33 ж. елде экономикалық дағдарыс басталды. 3 ... ... ... пайда болып, шаруалар да күрт кедейленіп кетті.
«Жас офицерлер» ұйымдары пайда болып, ... елде ... ... талап етті. Сыртқы және ішкі саясатта әскерилердің беделі күрт
өсті. 1931 ж. ... ... ... ... ... ... 1933-
36 ж. Қытайға қарсы агрессияны күшейтті. Жапония 1936 ж. ... ... ... қол ... да, 1937 ж. ... толық жаулап алу үшін соғыс бастады. 1938 ж. Қытайдың неғұрлым
дамыған шығыс бөлігін толық ... ... ... Одағы мен Моңғолияға шабуыл
жасауға дайындалды. Бірақ 1938 ж. шілдеде Хасан көлі жағасында, 1939 ... ... ... ... ... ... жеңіліп
қалды. Осыдан кейін жапондар «оңтүстік» бағытта, яғни еуропалық мемлекеттер
мен АҚШ-тың ... ... ... ... ... [5]. 1940
ж. қыркүйекте Үндіқытай түбегінің солтүстігін басып алды. 1941 ж. ... күні ... ... ... ... ... жарияламастан,
америкалықтардың Гавай аралындағы негізгі соғыс базасы Перл-Харборға және
Гуем, Манила, Ганконгке ... ... 1942 ... орта тұсына дейін
Филиппинді, Тайландты, Үндіқытайды, Бирманы, ... мен ... ... (қ. ... ... ... 1945 ж. 6-9 тамыз күндері ... ... ... 2 қаласына (Хиросима мен ... ... ... 1945 ж. 9 ... ... әскерлері шабуылға шығып,
Маньчжурияны, Солтүстік ... ... ... және ... ... етті. 2 қыркүйек күні (1945) Жапония өзінің толық жеңілгендігі
жөніндегі актіге қол ... Елге ... ... АҚШ ... ... ... ... отарларынан айырылып, ел экономикасы аса қиын
жағдайда қалды. 1947 ж. 3 мамырда жаңа ... ... 1946-49 ... ... ... мемлкеттік аппарат пен ағарту саласы
демократияландырылды. Жүргізілген ... ... әрі ... жедел дамуына
мүмкіндік туғызды. Корея соғысына (1950-53) қажетті әскери тапсырыстың күрт
артуы өнеркәсіптің ... ... алып ... ... 1950 ... ... тез арада көтеріліп, 60-жылдардың аяғына таман Жапония ... ... ... ... ... шықты [6].
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Жапония. XX ғасырдың ... ... ірі ... елге ... ... ... ... билеушілер тобында әскерилердің ықпалы күшейіп, экономиканың дамуы
соғыс талаптарына бағытталды. Сыртқы саясатта Жапония Англиямен жақындасып,
оның ... ... Ең ... ол ... бағындыруды көздеді. Жапония
1914 жылғы тамызда Германияға соғыс жариялап, Тынық ... пен ... ... ... ... Келесі жылы Қытайға «21 талап» ұсынып, ... ... ... салаларына үстемдік жүргізе бастады.
Соғыс жылдары отарларды қанау арқылы жапон буржуазиясы одан әрі ... Елде ... ... ... ... ... тұрмысы айтарлықтай
нашарлады. 1917-1918 жылдары нан жетіспей, азық-түліктің бағасы жоғарылай
берді [7].
1918 жылдың тамыз және қыркүйек айларында ... 36 ... ... ... ... Жапон тарихында бұл қозғалысты
«күріш бүліншілігі» деп атайды. Ашыққан халық ... ... ... ... ... ... күріш сататын саудагерлердің үйлерін
қиратып, ойран салды. Ызаланған халық өсімқорлардың, ірі ... ... ... ... күріш қорларын басып алып, бөліске салды.
Көтерілісшілердің ұйымдастыру комитеттері күріштің және басқа ... ... ... ... ... талабын қойды.
«Күріш бүліншілігі» Жапониядағы 144 қаланы қамтыды. Әсіресе Осака
қаласындағы халық толқулары ... ... ... ... Осы ... ... жиылған 20 мың көтерілісші өзіне қарсы шыққан полиция
тобын таспен атқылап, машиналарын өртеп жіберді. Бір ... ... ... ... ... астам қамбаларды қиратты.
«Күріш бүліншілігі» Жапония халқының стихиялық түрде өткен наразылығын
байқатып, саналы қозғалыстардың өршуіне жол ашты.
Бірінші ... ... ... ... жағдайы. Бірінші
дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония қатты күшейді. Оның өндірісі, ... ... ... ... ... ... ... салалары өсе түсті. Қиыр
Шығыс пен Тынық мұхит аймағындағы беделі нығайды. ... ... ... ... ... Қытайдың Шаньдун түбегін, Тынық мұхиттағы
Каролин, Маршалл, Мариан аралдарын өзіне бекітіп алды. Ресейдің ... ... ... ... ... ... ... қарамағында
болды. Тайваньдағы, Кореядағы отарлау саясаты қылыштың күшімен жүргізілді.
АҚШ пен ... ... ... ... 1921-1922 жылдары Вашингтон
конференциясында Жапония біраз шегініс жасауға мәжбүр болып, Шаньдуннан бас
тартты. Оның ... ... ... [8].
Елді 1924-1932 жылдары Сэйюкай, Минсэйто, Каккусин, Курабу сияқты саяси
партиялар басқарып келді. Төменгі палатаның беделі ... ... ... императордың ықпалы төмендеді. 1925 жылы заң ... ... саны ... ... 16%-ын ... ... соғыс кезінде, одан кейін өрістей түскен жұмысшылар және кедей
шаруалар ... 1923 ... ... ... жер ... ... ... отырып, басып тастады.
1920 жылдардың екінші жартысында Жапония билеушілері озбырлық саяси
бағыт ұстанды. Ең алдымен, олар ... ... оны ... ... ... ... ... елдерді бағындыруды көздеді (Танака жоспары). Ол үшін
әскери күшін, теңіз ... ... ... ... жылдары
дүниежүзілік экономикалық дағдарыс жылдары Жапония да біраз қиыншылықты
бастан кешірді.
Қытайдағы ішкі ... мен ... ... ... әрекетіне жеңілдік туғызды. Жапония 1932 жылы ... ... ... ... ... ... оны ... алды. Бұл жерде жапон қарулы күштері шоғырланып, шекаралас
КСРО және ... ... ... қауіп төндірді. Жапонияның ... ... ... ... елдердің Қытайдағы қимылдары да көмектесті.
Чан Кайши үкіметіне қарсы болып келген ... 1927 жылы ... ... ... ... жіберді.
1920-1930 жылдар аралығындағы экономикалык дағдарыс жылдары көптеген
кәсіпорындар жабылып, жұмыссыздық жаппай белең алды. Шаруалардың ... Елде ... ... ... ... Ол тек жұмысшылар мен қала
тұрғындарының ереуілдерімен ғана тынбады. Ұлтшылдыққа, ... ... ... ... төменгі сатыдағы әскери топтар сыртқы және ішкі
саясатты күшейту, керек болса, фашистік тәртіп ... ... ... ... ... ... мен ... өкіметті шошындырды.
1936 жылы осындай қақтығыста премьер-министр Сайто, бірнеше министрлер қаза
тапты. Жаңа үкімет ... ... ... мен Маньчжурияны қорғау
жоспарын бекіту, үкімет мүшелерін қорғау т.б. шараларды қолға ... ... ... ... және «жаңа саяси ... деп ... ... ... [9].
Жапонияның Қытайдағы табыстары көп елдерге ұнамады. Бұл ... ... ... ... 1933 жылы ол ұйымнан шығып кетті.
Жоғарыда аталған бағдарламаны 1937 жылы ... ... ... ... ... бел ... Саяси партиялар жабылып, демократтар ... ... ... ... жету ойластырылды. «Таққа ... ... ... таққа отырған императорды мадақтау, оған
табыну болды. ... ғана ... ... ... соры ... олар
кейінірек түсінді.
Озбырлық саясат ұстаған Жапония Германия мен Италияға жақындасты. Каноэ
үкіметі 1937 жылғы 7 шілдеде Қытайға қарсы «үлкен ... ... оның ... ... ... 1939 жылы жапон әскерлері Монғолияға шабуыл жасады.
Бірақ Біріккен Монғол-Кеңес қарулы күштерінен қатты соққыға ... ... ... жылы ... мен ... ... ... қалғанда, жапон
үкіметі Үндіқытай (Вьетнам, Лаос, Камбоджа) мен Индонезия ... ... ... ... ... ... 1940 ... 27 қыркүйекте Жапония,
Германия, Италия «Үштік пакт» ... ... ... ... 1941 жылы сәуір
айында Жапония мен КСРО 5 ... ... ... қол ... ... ... ... Жапония. Әлемді жойқын соғысқа
итермелегендердің бірі ... ... ... тоқтаусыз шабуылдап,
Оңтүстік-Шығыс Азия мен Қиыр Шығыс халықтарын қан қақсатты.
Бірнеше Қытай қалалары, соның ішінде ... ... ... Ухань
т.б. қиратылып, бейбіт тұрғындар қырғынға ұшырады. Елде ... ... ... ... ... ... ерекше халық», Жапония
бастаған «азиялық гүлдену ғасыры» басталды деген ресми үгіт жүргізілді.
КСРО-мен бейтараптық шарт ... ... соң, оның ... ... ... ... ... Қытайды басып-жаншып, ең дамыған
аудандарын жаулап алып, оның байлығын өзіне тасыды. Үндіқытай ... ... ... пен Азия ... ... ... АҚШ ... оған
қарсы соғысқа дайындық өте жасырын түрде жүргізілді. АҚШ басшыларын бейқам
қалдыруды ойлаған Жапония 1940-1941 ... ... ... ... Екі ел ... ... қатынастарын сақтап келді. Ал 1941 жылы 7
желтоқсанда АҚШ-тың бүкіл Тынық мұхиттағы ... ... ... Перл-Харбор базасына тұтқиылдан ... ... мен ... ... шабуыл жасап, жеңіске жетті. Содан соң көпке дейін бұл
аймақта жапон үстемдігі орнады. Бірақ 1942 ... ... ... ... ... ... ... 1943 жылы теңіз шайқастарында біріккен
американ-ағылшын күштерінен ... ... ... ... алған АҚШ
ұшақтары жапон аралдарын бомбалауға кірісті. 1944-1945 ... ... мен ... ... қиратылса да, оның саяси-әскери билеушілері
соғысудан бас тартпады. 1945 жылы 6 және 9 ... АҚШ ... ... ... екі ... – Хиросима мен Нагасакиге тастап, аталған
қалаларды өртеп жіберді.
Әскері Азияның әр жерінде шашылып, өзі өрт ... ... ... ... ... ... ... 9 тамызда соғыс жариялады.
Кеңес Қарулы күштері Квантун армиясына соққы беріп, Қытайдың ... ... мен ... ... босатты. Оған қоса Оңтүстік Сахалинді,
Куриль ... ... ... ғана ... ... билеп-төстеуді армандаған жапон саясатшылары
мен генералдары 1945 жылы 2 қыркүйекте тізе бүгуге ... ... ... ел ... ... рет ... жеріне аяқ басып, ел егемендігінен
айырылды.
Көптеген бейбіт елдерді қан қақсатқан жапон милитаризмінің күлі көкке
ұшып, ... ... қолы ... ... ... ... Корея,
Қытай жері азаттық алды.
Сөйтіп, Қиыр Шығыстағы соғыс ошағы талқандалды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапонияның жағдайы. 1945 жылы ... ... тізе бүгу ... ... қол ... Потсдам келісіміне
орай елді Америка әскерлері басып алды. Барлық билік солардың ... ... оның ... Жапонияға қарсы соғысқа қатысқан елдерден құрылған
Одақтас Кеңес және Қиыр Шығыс Комиссиясы ... ... Олар ... ... ... ... ... болуын көздеп, демократиялык
және бейбіт жолмен дамуын қалады. Бұрынғы саяси ... ... ... ... ... халықаралық трибуналмен жазаланды. Сахнаға
демократиялық, либералдық, социалистік т.б. жаңа ... ... және ... ... АҚШ-тың даму жолымен буржуазиялық
бағытты ұстанды. 1946 жылғы сайлауда осы екі партия басым дауысқа ие ... ... ал ... және ашық ... ... ... ... оппозиция қатарында болды [11].
Бұқара халық соғыстан қатты ... ... ... ... ... орындары тоқтап, миллиондаған адамдар жұмыссыз қалды. Ақша ... ... ... – жұмысшылар, шенеуніктер, ұсақ ... ... ... ... ... ... ұжымдық келісім арқылы жұмыс
істеуге, ереуілдерге шығуға құқықты болды. Заң 8 сағаттық ... ... ... ... 1945 ... ... ... орындары
өзінің экономикалық даму қарқынын 1937 жылғы деңгейінің 30%-ы көлемінде
ғана сақтап қалды.
1946-1949 жылдары аграрлық реформалар помещиктерге 3 тё жер ... ... жер ... (1 тё – 1 ... шамалас.) Соның нәтижесінде жерге ие
болған шаруалардың саны екі өсе ... елде ... ... дамыды.
АҚШ-тың қолдауы арқасында Жапония тез жетіле бастады. Әрине, бұрыннан
қалыптасқан өндіріс ... ... ... мен ... ... деген ынтасы, тәртіптілігі ел экономикасын дамытудың
қайнар көзі болды. Бұған қосымша 1950-1953 ... ... ... ... ... ... ... әскери тапсырысын орындау арқылы
тез қарқын алды. Сол жылдардың өзінде-ақ ел ... ... ... көтеріліп, келесі жылдары орасан зор жетістіктерге ... ... ... Сони т.б. ... ірі ... және ... ... ең
жаңа тауарлар шығарып, басқа елдерді қаржыландыра бастады [12].
1950-1960 ... ... ... ... олар өте
ұқыпты пайдаланды. Басқа елдерде ашылған не ... ... ... ... өте ... өнімдерді шығару, сапасына мән беру, ... ... ... ... ... және ... ... кешегіні –
бүгін, бүгінгіні ертең жаңарту, жұмысшылар мен қожайындар арақатынасын
сенімділікке негіздеу т.б. ... ... ... ... мен
инженер-техниктерді оқытуға, сапалы жұмыс атқаруға жағдай жасауға мән
берілді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... төмен болды. Тағы да айта кететін мәселе – ... ... ... қатысып, концерндерге қаржы ... ... ... ... ... өнімдерінің өтуіне жәрдемдеседі,
әлеуметтік қайшылықтарды реттеуге қатысады.
1997 жылы ... ... мен ... бағасының күрт өсуі елдің
экономикасына айтарлықтай қиыншылық әкелді. Соған қарамастан, ... ... ... ... ... шығаратын өнімнің 12%-ы Жапонияның үлесіне
тиеді. Жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 1999 жылдың ... 4,5 трлн ... ... ... ... ... ... бойынша АҚШ пен Германиядан кейінгі 3-
орында. Алтын және ... қоры жыл ... ... Оның ... ... салымы 1 трлн доллардан, сыртқы сауда айналымындағы таза табысы 140
млрд доллардан асады. Жапон бизнесмендері Оңтүстік-Шығыс ... ... ... ... ... АҚШ пен Канадада – әлемнің түкпір-
түкпірінде кәсіпшілікпен шұғылдануда.
Жапонияның саяси жағдайы. 1954 жылы ... мен ... ... партия (ЛДП) құрған. 1993 ... ... ... осы ... ... келді. Одан баска 4 партия — социалистік,
коммунистік, ... ... және ... ... ... ... ... атқарды. 1980 жылдардың соңында ЛДП арасынан бірнеше топтар ... ... ... ... ... ... демократиялық партиясы» т.б.)
қалыптасты. 1993 жылы көктемде болған парламент сайлауында ЛДП ... орын ... ... ... ... бірігіп, коалициялық үкімет құрды
(Компартия оны қолдады, бірақ үкімет қатарына енбеді). Әуелі үкімет басында
«Жаңа көкжиек» партиясының өкілі болды ... ... ... ... премьер-министр Т.Мурояма (СДП), содан соң
Р.Хасимото (ЛДП) болды. 1996 жылы тамызда парламент сайлауында ЛДП ... ... ... алып, өзі бастаған коалициялық үкімет құрды. Оған
СДП, жаңа партия Сакигаке (бастама) кірді. Премьер-министр ... 1998 ... ... Дз. ... (ЛДП) сайланды. Обути науқастанған кезде ... Е. Мори ... (2000 ж., ... ... ... СДП) ... ... Компартия әлсірей бастады. Комэйто «Жаңа көкжиек»
партиясын құрып, өзі тарап кетті. Сөйтіп, елдің саяси ... ... ... ... ... бір ... астам болған. ЛДП-ның ішкі тартыстары
2001 жылы ... ... ... ... ... ол ... және консервативті партияларымен құрастырды. Қазір елді осы үкімет
билеп ... 2003 жылы ... ... ... ЛДП ... ... ... 1951 жылғы қыркүйекте Сан-Франциско қаласында ... ... соң ... ... басқа елдермен қарым-қатынас жасауға ерікті
болды. КСРО бастаған бірнеше социалистік елдер сол ... ... ... ... болмасын, Кеңес Одағы басып алған аралдардан Жапония бас
тартсын, Чан Кайши үкіметін (Тайвань) қуу керек» деген ... ... ... ... ... бері ... КСРО – қазіргі Ресей мемлекеті
бұл ... ... бір ... ... ... ... ... Жапонияның премьер-министрі С.Есидомен қауіпсіздік
шартына уағдаласып, америка әскерлерін, әскери базаларын жапон аралдарында
орналастыруға ... ... ... ... жерде жүріп жатқан Кореядағы
қантөгіс соғысты сылтауратып, алдында ... ... ... «ұлттық
қауіпсіздік корпусы» аталған әскери күштерін құрастыра бастады.
«Елді ... ... және АҚШ – ... ... ... ... сотына берілмейді» деген сияқты тармақтар қоғам ... ... 1960 жылы ... мен АҚШ ... ... және
қауіпсіздік кепілдік» туралы жаңа шартқа келісті. Енді қылмыс ... ... ... сотына берілетін болды. Осы шарт әр 10 жылда жаңартылып,
осы күнге дейін сақталып келеді. Екі ел өте ... ... ал ... 175 млрд ... тең (1995 ж.) ... ... жылы үкімет басына демократиялық партия жетекшісі И. Xатояма
келіп, КСРО-мен ... ... ... ... ... ... ... жаңа басшылар осындай пікірде болды. 1956 жылы 19
қазанда екі ел арасындағы араздықты тоқтату және ... ... ... ... Декларацияға қол қойылды. Алайда бітім туралы мәселе
шешілмей қалды. Оған жер дауы кедергі жасап келеді.
Жапония мен Қытайдың арақатынасы 1972 жылы ... ... ... ... қол ... Екі ел ынтымақтастығы өте жоғары деңгейге жетіп,
1997 жылы сауда айналымы 60,8 млрд ... ...... 3-4 млрд ... ... ... жапон қаржы салымы 177 млрд долларға жетті (1997 ж.).
Қазіргі Жапония жоғары дамыған елдердің алғы шебінде. Ол – 7 ірі ... ... ... құрған топқа мүше; Азия, Тынық мұхит аймағындағы ықпал
етуші үрдістерге дем беруші мемлекеттердің бірі.
1.2 Америка – ... ... пен ... ... ... ... ... соғысқа дейінгі
саяси-экономикалық қарым-қатынастарды реттеген келісім шарттар. 1) Жапон-
Америка ... пен ... ... ... ... ... ... Америка кемелеріне Симода мен Хакодатэ порттары ашылды, 215
жылға ... ... ... ... саясаты аяқталды; 2) «Жапон-Америка
сауда келісімі» ... ... ... ықпалын күшейте түсті. Бұл
келісімдер «Ансэй шарттары» деген атпен белгілі; 3) ... ... ... 4) ... ... ... ... АҚШ Кореяны Жапонияның отары ретінде мойындады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... одағын дүниеге әкелді; 5) ... ... ... бойынша Тынық мұхит аймағында статус-кво сақтау және
Қытайда сауда жасауға, ... ... ... тең мүмкіндіктер
принципін сақтау, келісуші жақтардың территориялық тұтастығына қол ... ... ... 6) ... ... (2.11.1917) екі
мемлекеттің Қытайға қарсы әрекеттерін нығайта ... 7) ... ... ... 8) 1940 ж. ... ... ... кабинеті АҚШ-
пен қарым-қатынасты реттеу үшін келіссөз бастауға көшті. Бұл ... ... 1941 ж. ... ... ... ... Жапон-
Америка соғысына әкеліп соқтырды.
1945 жылы 2 қыркүйекте Жапония тізе бүгу туралы актіге қол ... ... орай елді ... ... ... алды. Барлық билік
солардың қолына өтті.
1951 жылғы қыркүйекте Сан-Франциско ... ... қол ... ... ... басқа елдермен қарым-қатынас жасауға ерікті болды.
АҚШ әкімшілігі Жапонияның премьер-министрі С.Ёсидомен қауіпсіздік
шартына уағдаласып, америка әскерлерін, ... ... ... ... ... ... ... жақын жерде жүріп жатқан Кореядағы
қантөгіс соғысты ... ... ... ... ... «ұлттық
қауіпсіздік корпусы» аталған әскери күштерін құрастыра бастады.
«Елді қайта милитаризациялау және АҚШ — ... ... ... ... ... ... ... сияқты тармақтар қоғам арасында
наразылық тудырды. 1960 жылы ... мен АҚШ ... ... және
қауіпсіздік кепілдік» туралы жаңа шартқа келісті. Енді қылмыс жасаган АҚШ
жауынгері жапон сотына берілетін болды. Осы шарт әр 10 ... ... ... ... ... ... Екі ел өте ... байланыста, ал сауда
айналымы 175 млрд долларға тең (1995 ж.) ... шарт – ... шарт ... ... қабілетті
халықаралық құқық субъектілері – мемлекеттер мен ... ... ... ... ... келісім. Жеке және заңды
тұлғалармен, ... ... ... ... және ... жасалынған шарттар, сондай-ақ қоғамдық ұйымдар және
халықаралық қатынастарға өзге де ... ... ... ... шарт ... бір ... ... халықаралық ұйым болса да,
халықаралық шартқа жатпайды. Бұл талап федерация шеңберінде федерация ... ... ... федерация субъектілері арасында ... да ... ... ... федерацияның ұлттық құқығымен (оның
конституциясымен, федералдық заң сипатындағы өзге де актілерімен) реттелуге
тиіс. ... ... ... ... ... олардың
егемендігінен туындайды, халықаралық ұйымдардың құқықтық қабілеті олардың
жарғысымен, осы ұйымдардың өзге де ережелерімен ... ... шарт ... ... ... қабілет болады, ал халықаралық
бірлестіктер арнаулы ... ... яғни мүше ... ... ... ие. ... құқықтың жалпы жүйелік институты
ретівдегі халықаралық шарттың ... ... оның ... ... қатар халықаралық құқықтың аса маңызды бастау көзі екенінде. Кез
келген халықаралық шарт қатысушыларының мінез-құлқының ... ... ... олардың арасындағы нақты бір
қатынастарды реттейіініне қарамастан, халықаралық ... ... ... ... ... шарт жалпы жүйелік институт ... ... ... әрбір шартты оның қатысушылары адал ниетпен
орындауға тиіс деген мағынаны білдіретін pasta sunt servanda ... ... ... ... ... ... ... ауызекі
және жазбаша алықаралық шарт болып бөлінеді. Ауызекі келісімнің ... ... ... ... жазбаларда, меморандумдарда, т.б.)
көрініс табады, оларға заңды күш берілетіні айтылмайды. Халықаралық ... ... 1969 ж. Вена ... ... «шарт» деген термин
мемлекеттер арасында жазбаша нысанда жасалған халықаралық келісім ... ... ... келісім бір құжатта немесе бір-бірімен
байланысқан екі не бірнеше құжатта баяндалғанына ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттер мен
халықаралық ұйымдар арасындағы немесе халықаралық ұйымдардың арасындағы
шарттардың құқығы туралы 1986 ж. Вена ... да ... ... ... ... халықаралық шарттың болуы ақиқатын анықтау үшін
бұл актінің трактат, пакт, конвенция, келісім, ... ... ... ма, жоқ па, немесе басқаша атала ма жоқ па, сол ... ... ... ... ... тұра ма, жоқ па, бәрібір халықаралық
шарт болып есептеледі. Сондай-ақ ... ... ... ... экономикалық шарттарға бөлудің де, ғылым, мәдениет, білім мәселелері
бойынша әлеуметтік және басқа мәселелер ... ... де мәні ... шарттарды олардың мазмұнына қарай жіктеу әдетте ... ... ... үшін және ... ... ... ... қорытындылау және зерттеу мақсаттары үшін ... ... ... ... екі жақты немесе көп жақты деп бөлудің, соның
ішінде әмбебап деп бөлудің маңызы зор. Ақыр ... ... ... ... шарт ... да, ... мемлекеттердің халықаралық
қоғамдастығы үшін елеулі мәні бар шарттарды, мыс, ... ... ... ... қарусыз аймақтар туралы, т.б. шарттарды
бөліп көрсеткен абзал.
1.3 АҚШ пен Жапонияның ... ... пен ... ... қарым-қатынастарында көптеген күрделі
кезеңдер болған. Қазіргі кезде АҚШ пен Жапонияның қарым-қатынастары дұрыс
жолға ... ... ... ... ... басылғаннан кейін экономиканың
милитаризациялануы жалғаса берді. Жапонияның Қытаймен ... ... ... бір ... кейін Кеңес одағына әскерлерімен Хасан деген жерде
кездесті. Одан кейін ... ... ... Сонымен Жапония екінші
дүниежүзілік соғыста белсенді рөл ... ... ... ... ... жоқ. АҚШ және Кеңес одағының әскерлері 1945 жылы
Жапонияны капитуляцияға әкеліп, тізе бүктірді.
АҚШ әскерлері Жапонияда орналасып, демократиялық ... ... АҚШ ... оккупацияға жатқызды деуге болады. Мемлекеттің
жоғарғы билігі Маккартур деген АҚШ генералының қолына берілді. Ол ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға тиісті болатын. Осы құжаттың негізінде Жапония бірнеше директивалар
қабылдауға мәжбүр болады. ... ... ... ... ... ... туралы заңдар қабылданып жатты. Әйел адамдар да енді
сайлау құқығына ие болды. Жапонияның милитаризм ... ... Оның ... - ... және шовинистік ұйымдардың таратылуы. 28 ірі әскери
қылмыскер ... ... ... ... ... ... ... саясатты, заң және полицейлік органдардың қызметін өз
қолдарына алған ... Ескі ... ... таратқан жоқ, тек қана
тазартты. Жапонияның милитаризацияланған экономикасының терең ... ... ... Әскери өнеркәсіптер қызметін тоқтатып, 10 миллион
адам жұмыссыз қалды. Осы өзгерістер Жапонияның ... ... ... ... жағдай туғызды, саяси партиялар құрылып, ескі партиялар
қызметін қайтадан ... ... ... мен ... ... де ... ... кеңейді. Кәсіподақтар күшейе бастады.
Маккартур ірі капиталистік концерндерді таратты. ... ... ... ... сол ... ... генералы Маккартур аграрлық реформа өткізді. Бұл реформа бойынша
мемлекет жердің 80% сатып алған болатын. Помещиктердің ... ... ... Енді ... ... экономикада белсенді рөл
атқаратын болды. Жер учаскелері 3 те ... ... көп ... ... ... ... үшін ... өнімнің бестен бірін отбасылық ретінде беруге
тиісті еді. ... ... ... бар ... ауыл ... ... салды.
Соғыстан кейінгі Жапониядағы реформаларды АҚШ-тың оккупациялық
биліктері өткізді. Вашингтонда 11 ... ... ... ... ... ... генерал басқарған штаб
реформалардың көбін өзі ... ... ... тек ... ... шығарды.
11 қазан күні Маккартур Жапонияның Үкіметіне ... бес ... ... болатын. Ондағы көрсетілген негізгі бағыттар
кәсіподақтарды құруға құқықты бекіту, оқу ... ... ... жою, ... мен ... құқықтарын теңестіру және
экономиканы демократизациялау. 200000 ... ... және ... ... Бұл ... ... ... жаңартып, жаңа
кадрлерді әкелуге ықпал жасағаны ... Осы ... ... ... ... ... қалған жоқ. Олардың мамандығы жоғары адамдарды аппараттан
қусаңыздар, аппарат бұрынғыдай белсенді қызмет ете ... ... ... бұл ... шараның дұрыстығын өмір дәлелдеді. Бұл ... ... даму ... ... ... ... болатын. Соғыстың алдындағы
дәрежемен салыстырғанда ... үдеу ... тек 30% ғана ... ... ... ... ... жүргізуді тоталитарлық-
милитаристік режимді жоюдан бастады. Коммунистік партияның ашық ... ... ... ... күні 1945 ... 10 қазаны. Осыдан кейін
коммунистердің бәрі түрмеден ... ... ... ... ... жылдың мамыр айында Кооперативтік-демократиялық партия ... ... және ... ... ... ... ... жаңа сипат әкелген де осы партиялар. 1945 жылы желтоқсан айында
жер реформасы өткізіліп, дін мемлекеттен бөлініп, одан ... ... және ... ұйымдарды милитаристік режимді жақтаушылардан
тазарту жүргізілгені болатын. 1947 жылы ... ... ... ... ... ... Дзайбацу деген бір түрі
бүкіл экономиканы ... ... ... ... ... ... қойды. Олар осы әдіспен Жапонияны ең бай және үлгілі мемлекетке
айналдырғысы ... ... ... Осы ... ... жою ... саясатының бір міндеті болып саналды.
Реформа Жапонияның халқына қандай жақсылықтар әкелді? Ең алдымен тауар
шығарушылардың монополиясы ... ... ... ... ... арта ... ... адам өзінің
шығармашылық бастамасын пайдалануға мүмкіндік алғаны рас. ... ... ... жоқ ... үкіметтің субсидиялары жойылып, енді
олар ... ... ... алатын болды. Салық жүйесінің сүйенген
негізі - өте ... ... Енді ... ... ... ... ... жұмсала бастады. АҚШ көмегі де
әсерін тигізгені де жасырын емес. Капитуляциядан кейін тек 6 жыл ... ... ... ... ... тұрып, соғысқа дейінгі дәрежеге
жетті. Ұлттық ... өсуі бұл ... ... ... рас.
АҚШ генералы Маккартурдың сүйенген тағы бір елеулі еңбегі – Жапонияның
жаңа Конституциясын дайындау. Жапонияда 1946 жылы соғыстан ... ... ... ... ... орын ... ... Прогрессивтік,
Социалистік партиялар. 1946 жылы ... ... ... ... қабылдады. Бұл конституцияның күшіне енген күні – ... ... ... ... бұл ... Жапонияның парламенті
қабылдап, Құпия Кеңес 1899 жылғы Конституция кіргізілген өзгеріс ретінде
қабылдады. Ал шынында бұл ... ... ... ... ... еді. Бұл парламенттік монархияның саяси режимін
бекітті. Бұрынғы жартылай шексіз монархияның парламенттен жоғары ... ... ... ... ... ... ... жаңа
Конституциясының жобасын дайындаған Маккартур басқарған штаб.
Конституция Жапонияны Англияның ... ... ... Жапония
дуалистік монархиядан парламенттік монархияға айналды. Императордың
құқықтары шектеліп қалды. Енді оны ұлт ... ... ... ретінде
қарайтын болды. Американдықтың ақыл-кеңесі бойынша ол ... ... ... жүрт алдында бас тартты, енді ол империяның нышаны
болып саналды. Оның құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... жүйе деп ... ... құрайтын парламентте
көпшілік орын алған партия. Үкімет парламенттің алдында жауапты. Партияның
басшысы Премьер-Министр ... ... ... ол ... ... ... Ол жоғарғы судьяларды ұсынады, конституцияның
түзетулеріне промульгация істейді, парламенттің сессияларын ... ... ... ... министрлердің отставкаларына келісімін
береді. Бірақ императордың құзыреті көбіне формальды ... ғана еді, ... ... ... ... ... ал оны ... басқарды.
Конституция бойынша Премьер-Министр отставкаға ... ... ... ... ... кетуге тиіс. Үкіметтің қолында заң ... бар, ... ... ... заң ... қызметін де басқаратын
бодцы. Одан басқа үкіметтің міндетіне кіретін шаруалар қабылданған заңдарды
жүзеге асыру, ... ... ... ... ... жасау,
үкіметтің жарлықтарын шығару.
Сот билігі. Сот тек заңға және Конституцияға бағынады, сот ... ... ... заңдарға сәйкестігін шешеді, бірақ олардың
тәуелсіздігін импичмент ... ... ... ... ... ... 10 ... тағайындайды. Ол заңдардың конституцияға сәйкестігін
тексере алады.
Жапонияның парламенті екі палатадан ... ... ... ... ... ... кеңесшілер палаталары 6 жылға сайланады. Бұлардың жартысы 3
жылда қайтадан сайланады. Екі ... ... ... ... ... жасы 25, жоғарғы палатаға 30-ға толған, бір жерде
тұрақты тұрған азаматтар ... ... ... ... ... Жоғарғы
палатаның құқықтары төменгі палатамен салыстырғанда ... ... ... ... ... қабылдамаса да, ол қабылдана береді. Жоғарғы
палатаның ерекше құзыреті бар, ол ... ... ... ... ... ... ерекше құқықтарға ие болады. Парламенттің
сайлауына қатысқан саяси партиялар көп, сонымен, Жапонияда ... ... ... ... ... ... ... төменгі палатасында
жеңген партияның басшысы премьер-министр ... ... ол ... ... өкілдерінен құрады. Әрі парламенттің алдында жауапты. Бірақ
парламент оған сенімсіздік ... ... ... ... құқылы. Бұл премьер-министрдің құқығы ... ... ... ... партиялық тәртіп өте мықты, сондықтан
үстем партияның депутаттары премьер-министрге ... ... ... тек ... тұлғалар сайланады, әскери ... ... бола ... ... ... жарияланған. Конституция
буржуазиялық-демократиялық құқықтары мен бостандықтардың бәрін жариялап,
оларға кепілдік ... ... ... жеке ... ... ... және ешкім оған қол сұға алмайтыны туралы атап ... ... ... ... ретінде олар бұқаралық тұлғаларды сайлай
алады және оларды орнынан ала алады деп жарияланды. Конституция ... ... ... ... рет бекітті. Жергілікті органдарға
префектураның губернаторлары, қалалардың ... және ауыл ... ... сайлайтын халық.
Осы өзгерістердің бәрі 1947 жылғы Конституцияда ... ... ... оқу орындарының реформалары болып өтті. 6 жастан 9 жасқа ... ... ... ... 1947 жылғы Конституциясында ерекше мәнді баптарының бірі 9-
бап. Жапонияның халқы соғыстан мәңгілік бас ... ... ... ... ... және ... ... әскери күш
қолданбайды. Жапония халықаралық дауларды реттеудің құралы ретінде соғысқа
ұмтылмауға және ... ... ... ... ... ... мемлекеттің режимін құрып, конституциялық,
парламентгік монархияға ... ... ... кеңейту елдегі
демократиялық күштердің үлкен жеңісі еді.
Жапонияның экономикасы енді капиталистік ... ... ... ... Мемлекеттің экономикаға араласуына тоқтағаны да осы ... ... ... ... ... ... және құқықтық
мемлекеттің режимі Жапонияға өзінің жақсылығын алып ... ... ... ... ... ... бәрін жойғаннан кейін Жапония қүшті, бай
мемлекеттердің қатарына қосылды. Ол ... ... ... ... ... ... ... озық
елдердің бірі, экономикалык, даму ... ... ... капиталистік
елдерді басып озып, олар үшін ... ... ... Ең ... жедел дамуын ғылыми-техникалық төңкеріспен ғана емес, ... ... ... де ... дұрыс. Ол концерндерге ықпал
етті, керекті қарызды ... ... ... ... ... тиімді
мердігеріктерді таратты. Жапониядағы өнеркәсіп ... тең ... әлі де ... кәсіпорындар өндіреді. Халқының ұлттық әдет-
ғұрыптарды сақтай білуі, патриоттық ... ... және ... ... ... ... ... қосты.
Мэйдзи төңкерісі болып өткеннен кейін ... ... ... ... ... Үлгі ретінде Франция мемлекетінің құқығы алынды. Реформа
Қылмыстық кодекстің жазуынан басталған еді. 1880 жылы Қылмыстық ... ... іс ... ... туралы заңдар қабылданды. Оларға 1810 жылы
Францияда Наполеонның басқару кезінде қабылданған ... ... көбі ... ... ... ... ... көбі заңда жазылмаған қылмыс емес, қылмыстық заңның кері
күші жоқ деген енгізілді. Қылмыстар ... ... ... ... ... ... қылықтар және заң бұзушылық. Қылмыстық кодекс 430
баптан тұратын, төрт кітапқа бөлінді. Жазалар ... және ... ... ... ... ... 19 түрі көрсетілген. Заңдылық жағынан
қарағанда бұл кодекстің маңызы өте жоғары, мәтіні ... ... ... ... ... ... болғанымен, адамды қинайтын ... іс ... ... ... Францияның қылмыстық-үрдістік
кодексін үлгі ... ... ... ... ... қана қозғайды,
қинаудың барлық түрлеріне ... ... сот ... ... ... ... ашық қатыса алатын болды, үрдісте қорғаушылар
қатысады, ... ... ... бәрі тең.
1898 жылы Жапонияда Азаматтық кодекс қабылданды. Бұл заңға Францияның,
Германияның және Жапонияның ежелгі әдет-ғұрыптары ... ... ... және мұрагерлік салаларда патриархалдық әдет-ғұрыптарының көбі
сақталды. ... ... ... ... ... ие болды, ол
тұратын жерді, отбасының ... ... ... ... жеке ... жылы ... кодексі қабылданды. Соғыстан ... ... ... да көп ... ... еді. 8 ... жұмыс уақыты,
демалыс, еңбек қорғау мәселелері жақсы жолға қойылған. Оқу ... ... Енді оқу ... көп ... ... ... ... құқық
жүйесінің қалыптасуы да қызық. Германияның Конституциясы, мемлекетгік
құрылысы, азаматтық ... ... ... ... ... ... нормалар Жапонияның құқығына әсерін тигізді. Бірақ
сонда да, Жапонияның құқығы бұрыннан келе ... ... ... бір ... ... ... ... құқығының көп нормаларын сақтай
алды. Ағылшын-саксондық және континенталдық ... ... ол ... ағылшын құқықтық жүйесінің, мысалы, кабинет жүйесін және
басқа да прогрессивтік тұстарын қолданды. Дін ... да ... ... ел, онда екі дін ... ... арасында қайшылықтың пайда
болуына шек қойылған.
ІІ-тарау. АҚШ пен Жапонияның экономикасы және экономикалық ынтымақтастығы.
2.1 ... мен ... ...... ... мемлекет. Оның Дүние жүзіндегі ішкі жиынтық
өнімдегі үлесі 1995 ж. 21,8%, яғни бүкіл Батыс Еуропа елдері (21 ... ... сәл ғана кем ... (23,1%). ... ... ... ... заманғы озық бағдарламаларды
(ғарышты зерттеу, компьютерлік техника және т.б.) ... кең ... ... ... ... алғы шепке шығарып отыр. Жер қойнауы отын-
энергетикалық шикізаттарға, ... ... ... ... ... уран шикізаттарына, фосфориттерге, калий тұздарына, т.б. пайдалы
кендерге бай. АҚШ мемлекеті өз жерінің ... ... ... ... ... көп ... ... сырттан тасиды.
АҚШ өнеркәсібі – бүкіл экономиканың жетекші саласы. Оның энергиялық
балансында мұнай мен газ маңызды орын ... ауыр және ... ... ... ... өнеркәсібі автомобиль, авиация, электр техникасы
салаларына түрлі жабдықтар өндіреді. Атом ... ... және ... айрықша дамыған. 1996 ж. 994,9 млн. т көмір, 406,6 млн. т мұнай,
94,1 млн. т болат, 3064,6 млн. кВт ... ... ... ... ... ауыл ... ... фермерлік шаруашылықтар жетекші
рөл атқарады. Онда өндірілетін негізгі ... ... ... ... ... жүгері, соя бұршақтар, картоп, қант қызылшасы, мақта жатады. ... ... ... қой ... ... пен ... ... өсіру
жаппай дамыған. АҚШ экономикасы үздіксіз өсуде. Оны ұлттық табыс пен сыртқы
сауда көрсеткіштерінен байқауға болады. ... ... және ... ... ... бір ... ұлттық табысы жан басына шаққанда 25
мың долларға ... 1996 ж. ... ... ... 1101,3 ... ... оның 568,7 ... доллары құрылыска жұмсалды. Негізгі сауда
серіктестері – ... ... ... ... ... ... АҚШ-пен
Қазақстанның экономикалық байланысы 20 ғ-дың 90-жылдарында дами бастады.
Ондаған американ ... мен ... және ... ... ... салалар бойынша жұмыс істейді (мыс, мұнай өндірумен
айналысатын ... ... ... компаниялары мен «Прайс Уотерхаус»
есеп аудит консалтинпік компаниясы, т.б.).
| |1980 ж. |1990 ж. |1996 ж. ... ... ... ... |- |5764,9 |7567,1 ... ... доллар |225,6 |393,6 |624,5 ... ... ... |257,0 |516,7 |817,8 ...... ... ... дамыған мемлекет ретінде.
АҚШ экономикасы дамыған ұлы держава ретінде әлемге танымал мемлекет.
Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) 1 адам ... ... 36200 ... ... әлем ... ... табиғи газ, тас көмір, т.б. өндіруден ... ... ... ғарыш техникасы сияқты салалардан да әлем
бойынша алдыңғы ... ... ... мына ... ... ... ... теріден аяқ-киім, тамақ, темекі, орман және қағаз.
Ауыл шаруашылығы болса, ... ... ... ... жүгері, бидай, мақта, темекі жинаудан алдыңғы қатарда [16].
Экспорт бойынша мына мемлекеттермен экономикалық ... (23%), ... (14%), ... (8%), ... (5%), ... (4%),
Франция және Нидерландия.
Импорт бойынша осы мемлекеттермен экономикалық қарым-қатынастарды
жалғастыруда Канада (19%), ... (11%), ... (11%), ... ... (5%), ... және ... ... макроэкономикасының көрсеткіштеріне тоқталатын болсақ,
соңғы статистикалық мәліметтерге сай: халық саны 279 ... жуық ... өсу ... 0,9%, жалпы ішкі ... - 9,963 трлн ... ... өмір ... ... халық - 12,7%, - ... ... ... саны - 140,9 млн адам ... деңгейі - 4%. Кіріс бөлігі
шығыс бөлігінен басымдау дәрежеде, мысалы 2002 қаржы жылында 1,828 ... ... ... ... - 1,703 трлн ... ... Ал экспорт,
импорт көрінісі: экспорт - 776 млрд доллар, импорт 1223 млрд ... ... ... ... жылы 1 қазаннан басталады.
АҚШ-тың бюджет құрылымының негізгі принциптері мен бюджеттік ... ... ... ... Ата ... ... ... Ата заңға Конгреске бюджетті қалыптастыруға құқық беретін арнайы
ереже қарастырылған.
Негізгі ... ... ... ... ... мен алу, ... жағдайын қадағалауға, реттеуге құқылы, сонымен қатар Конгрестің екі
палатасы да бюджет саясатын даярлауға ... ... ... ... ... бойы қалыпсыз сипатта болып ... XX ... ... ... ... түсімдер көзі болып – кеден баждары мен ... ... Тек ... ғана ... ... тұрақты түрде жүйеге енгізіліп, бүгінгі ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыруда аса
маңызды орынға ие [17].
Жалпы АҚШ-тың бюджет процесі тарихи үш ... ... ... 1921 ... ... 1921 ... 1976 жылға дейін;
• және 1976 жылдан бері.
1921 жылға дейін ... ... ... ... ... ... ... сұрауларын тікелей конгреске жолдап отыратын. Осы уақытқа дейін
АҚШ-та ... ... ... ... Тек 1921 жылы ... рет
қабылданған «есеп беру және бюджет туралы» американдық жиынтық заңға сәйкес
бюджет реформасының бағыты анықталып, конгресс ... ... рет ... ... ... ... президенті атқарушы билік басында бола
тұра федералды бюджетті өңдеу мен (даярлау) оның орындалуына жауапты ... Осы ... оған 1921 жылы ... ... ... ... басқарма) қаржы министрлігіндегі жеке дара өз ... ... ... өтті.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе 60-жылдары федералды бюджет
ауқымы ... ... ... ... ұзақ ... ... ... арта түсті. Бюджеттік қаржыландырудың тиімді
бағытын қарастырудың жаңа ... ... ... ... ... бюджет бюросының орнына 1970 жылы ӘББ (әкімшілік-бюджеттік
басқармасы) құрылды, бюджеттік процесті орталықтандыру ... ... ... ... ... президент, ӘББ-директоры, қаржы
министрлігінің қатынасуымен, экономикалық кеңес ... ... ... ... ... ... ақылдаса, кеңесе отырып
даярланатын болды ... ... 1 ... бастап «бюджет үстінен бақылау туралы», 1974
жылы конгресс қабылдаған заң күшіне енді. Бұл ... ... ... ... ... ... және бекітілу тәртібіне біршама
өзгерістер енгізілді. ... ... ... ... ... қана
қоймай, оны қайта қарау, президенттің бюджеттік ұсыныстарына ... ... ... ... мен ... ... ... жаңа
бағдарламалар енгізуге, салық жүйесін өзгертіп, заң жобасын қосуға құқылы
болды. Осылайша бірнеше ... даму ... ... ... ... ... бюджет құрылымы өзіне тән ерекшеліктеріне ие.
Конгресс салықтарды бекіту мен алу, ... ... ... ... ... Конгрестің қос палатасы да бюджет ... ... ... ... федеративті құрылымы бюджетті-салықтық
процесстердің маңыздылығымен ерекшеленіп: үш бірдей ... ... ... яғни ... ... ... ... бюджетаралық қатынастардан тұрады.
Мемлекеттік шығыстар жүйесі бюджет жобасын даярлау, олардың атқарушы
органдарды ... ... ... мен орындалуына бақылау ... ... ... ... Р. ... ... америка экономикасын
сауықтыру бағдарламасы төмендегідей бағыттардан тұрады:
• корпорациялық және жеке табыс салықтарын төмендету;
• әлеуметтік бағдарламаларды қысқарту ... ... ... ... ... ... ... реттеу;
• инфляцияны болдырмауға бағытталған қатаң ақша-несие саясатын жүргізу.
Рейган саясатының алғашқы қадамы – салықтарды төмендетумен байланысты.
Конгресс ... ... 25% ... және әлеуметтік қызмет көрсетулер
бойынша федералды шығыстарды азайту туралы заң қабылдады.
Әлеуметтік саясат саласында «жаңа ... ... ... болды.
Бұл бағдарламаға сәйкес федералдық, штаттық және ... ... ... ... АҚШ ... екі ... ... орындалуына жауапты болып бекітілді, олар мынадай
бағдарлама; көп ... ... ... және тамаққа берілетін талон
[19].
Федералдық үкімет ... ... ... ... ... ... болды. Ал, қалған әлеуметтік бағдарламалар жергілікті ... ... ... ... төрт жыл бойы ... ... қаржыландырып
отыратын федералды қор құрылды.
Рейган билігінің алғашқы мерзімі аяқталар ... ... 4%, ... ... резерв жүйесі ақша қаражаттарын ұстау ... ... ... әлдеқайда төмендеп, үйлер ... ... ... ... ... ... Жұмыссыздық
деңгейі 8% төмендеді. Дегенмен салықтардың төмендеуі экономикаға құйылатын
инвестиция көлемін өсірді деген болжам ақтала қоймады.
Сонымен қатар ... ... ... өсе ... ... шығындар мен елдің төлем балансының жоғарылауы нәтижесінде
тапшылық 100 млрд доллар ... ... ... Жалпы Рейган саясатының
негізгі мақсаттары – федералды ... ... ... ... ... ... қысқарту, табыс салықтарын азайту, ... ... ... ... ... бір ... ... әкімшіліктің мақсаты
- Америкаға жаңа жетістіктер, ал азаматтарына жаңа ... ... ету. Бұл ... ... тәсілі біреу ғана: жеке басқа
бостандық, ... ... ... ... ... ... қою», - деп
айтты. Бюджет тапшылығы 1983, 1985, 1986 жылдары ойға ... ... ... егер 1980 жылы федералды бюджет тапшылығы 73,8 млрд доллар
құраған болса, ... ... АҚШ ... бюджетіндегі
тапшылығы 152 млрд долларға дейін жетті; бұл ЖІӨ-ң 5% ... ... бола ... ... үшін жаңа 17 млн ... орны ... болды.
Қорыта келе Рейган және оның әкімшілігі экономикалық саясатты жүргізу
нәтижелері екі ... ... ... ... оң және теріс нәтижелер [20].
Оң нәтижелері – ... ... ... ... ... деңгейі темендеді; жаңа жұмыс орындары пайда болды.
Теріс нәтижелері – федералды бюджет тапшылығы ... ... ... ... қарыз өсті, ақша-несие саясатына кері әсер етіп,
доллар бағамы ... ... ... ... ... бұзылды, осылайша АҚШ
қарызы бар мемлекеттер ... ... ... ... мен ... ... сараптама үшін мысал
ретінде әрбір 3-4 жыл ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарыз деңгейі (1981-
1990)
|Р-с |Көрсеткіштер ... |
| | |1981 |1985 |1990 |
|1 ... ... ... млрд доллар |1004 |1827 |3210,9 |
|2 ... ... ... ... % |-2,5 |5,1 |3,9 |
|3 ... ... % |14 |7,5 |7,5 |
|4 ... өсуі, өткен жылға, % |2,5 |3,7 |1,3 |
|5 ... ... % |9,4 |3,4 |4,4 |
|6 ... ... % |7,6 |7,2 |5,5 ... жылдардың аяғына таяу АҚШ экономикасы бәсең ырғақпен қозғала
бастады. 1989-1992 жылдары ЖІӨ-ң орташа жылдық өсімі небәрі 1% ... ... Р. ... ... ... Дж. Буш ... ... қолдай отырып жалғастыра бастады.
90-шы жылдардың өзекті мәселесіне айналған бюджет тапшылығы жан-жақты
жаңа шешімдермен тоқыраудан ... жаңа ... ... ... 1992 жылы Дж. Буш ... ... демократ Б.Клинтонға ұсынды.
Мемлекеттік кірістер жүйесі – ... ... ... салықтар
жиынтығы емес, кірістерді жинауды толық және дер ... ... ... ... ... ... Маңызды да күрделі міндет –
бұл бюджетті ... ... ... құру және оған ... ... себебі бюджетаралық қатынастар ... ... ... т.б. ... мен ... қилы ... кездесіп отырады.
Осылайша, қазіргі таңда АҚШ-та бюджет жолдауын және федералды бюджет
жобасын ... ... (ӘББ) ... ... федералды бюджет саясатымен нақты бюджетті салықтық
шараларды жедел түрде өңдеу, федералдық министрліктермен ... ... ... ... тәжірибелі түрде басқару болып
табылады.
Конгресте ... ... ... ... ... ... процесс үш сатыдан өтетіндігімен ерекше. Алғашқы
саты: ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Осыдан кейін қаржы бөлу бойынша ... бөлу ... ... ... ... ... ... принциптілік түрде жүзеге асуына рұқсат береді, одан ... ... ... ... ... жалпы бөлінген
қаражаттар туралы заң негізінде нақты қаржы жылына ... ... ... ақшалар бөлінеді.
Бағдарламаны бекітудің үш сатысы да ұсынылып ... ... үш рет ... ... ... ... мүмкіндік береді.
АҚШ-та қаржыларды басқару Қаржы министрлігі мен ӘББ-на жүктелген.
Қаржы министрлігінің негізгі міндеттері: қаржы және салық ... ... ... ... ... ... ... қаржы
агенті ретінде іс-шараларды жүзеге асыру, тиын ақшаларды соғу, құю
(чеканка), ақша ... ... ... бірі – Ішкі табыстар ... ... ... ... ... ... мен түсімдерді қамтиды.
ІТҚ-ның бақылауын тиімдірек жүргізу мақсатында үш деңгейлі мекемелер
құрылған – ұлттық, аймақтық, округтік.
Табыстарды жинау мәселесімен ... ... ... ... мен алкогольды
ішімдіктер, темекі өнімдері және қару-жарақ (атыс қарулары) бойынша бюро да
айналысады.
Кеден қызметі кеден кірістерін жинау мен кеден ережелеріиің ... ... АҚШ ... 9 кеден округіне бөлініп, 300-ге ... ... ... ... Ал, ... ... ... өнімдері
мен атыс қарулары бойынша бюро осы заттардың өндірілуі мен ... ... ... қадағалайды, сондай-ақ бұлардан ... ... ... ... ... ішкі займдар және мемлекеттік қарызды ... ... ... ... да ... мемлекеттік құнды қағаздардың көп түрлері бар, олардың көмегімен
уақытша бос ... іске ... ... ... ... ... облигацияларын сату бойынша жетекшілікті ... ... ... ... ... бөлімі займдар бойынша пайыздар төлеу,
қарыздардың күрделі сомасын өтеумен айналысады.
Министрлік құрамына ақша айналысы мен ... ... де ... ... банктер қызметін бақылау жүктелген, ал олардың саны ... ... ... жаңа ұлттық банктердің ашылуына, АҚШ банктерінің ұлттық түрге
ауысуына, филиалдар (бөлімшелер) ... ... ... ... ... ... салықтар мен басқа да төлемдер құрайды.
Ал, шығыстар құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ғылым мен ғарыш, технология, энергетика,
табиғи ресурстар мен қоршаған орта, ауыл ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, медисэр
(65 жастан жоғары адамға медициналық қызмет көрсету), табыстарды қолдау,
әлеуметтік сақтандыру, ардагерлерге ... ... мен ... ... ... басқару, мемлекеттік қарыз бойынша шығындар.
Бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарыз. ... мәні мен ... ... ... бюджет тапшылығы 80-ші 90-шы ... 1991 жылы ... таза ... 700 млрд ... ... ... 70-ші жылдардағы экономикалық қиындықтары жүргізіліп отырған
саясаттың, яғни ... ... ... ... ... байқатып, экономиканы реттеудің консервативтік ... көшу ... ... ... Бұл ... ... ... басына сол жылдары келген Р. Рейган (1981-1988 жж.) жүргізді. Бұл
бағдарлама АҚШ – экономикасының тарихында ... ... ... ... ... 18 ... Р. Рейган «Америка үшін жаңа өмір» атты
экономикалық ... ... ... ... ... ... әкімшілік-бюджеттік басқарма (ӘББ) директоры ... ... ... ... ... ... бюджет
жобасына түзетулер енгізу болып саналды. 1984 ... ... ... ... көзделді. Бюджетті теңестіру ЖІӨ 19,3% ... ... ... ... ... ... шығындар
көлемін азайту арқылы теңестіру жолын ұсынды.
Б. Клинтон әкімшілігінің жүргізген реформасы.
Билл Клинтон (Уильям) Джефферсон 1946 жылы 19 ... ... ... ... ... мемлекеттік қайраткері, елдің 41 ... ... ... заң ... тамамдаған. Жас кезінен
саясатпен айналысқан, 1976 жылы ... ... ... ... Губернатор қызметінде жүргенде реформа жасап, ... ... ... ... ... ... 1987 жылы АҚШ ... қауымдастығының төрағасы болып, жалпы ... ... ... жылы ол ... партия атынан АҚШ президенттігіне өз
кандидатурасын ұсынды, сөйтіп, 1992 жылдың ... ... ... ... Дж. ... ... ... жеңіп шықты.
1992 жылы АҚШ президенті Б. Клинтон өзінің алғашқы ... ... ... ... ... ... ... мен
қолдау сұрадым, бәрін қамтитын қысқа және ұзақ ... ... ...... ... ... ... жандандыру.
Халқым бірге болса, біз бірге жүреміз, алға ... ... ... Б. ... ... тез ... іске кірісіп, тура жол ... ... ... ... үш бағдарламадан тұрды:
1. Экономиканы ынталандырудың қысқа мерзімді бағдарламасы, бұл іске 30
млрд доллар ... ... ... міндет – білім беру, кәсіби даярлау мен
қайта даярлауды дамыту арқылы жұмыс орындарының санын көбейту.
2. Төрт ... ... ... ұзақ мерзімді инвестициялық
бағдарлама. Бұл жердегі мақсат – жеке инвесторларды ынталандыру мен оларға
жеңілдіктер ... ... ... ... ... ... күрделі
салымдар. Бұл шараларды жүзеге асыру үшін 140 млрд ... ... ... Ұзақ ... ... ... қажетті шарты ретінде бюджет
тапшылығын қысқарту бағдарламасын даярлау.
Клинтон экономикалық стратегиясының ... ...... ... ... жылдың тамызында күшіне ... І-ші ... ... ... болып, федералды бюджет тапшылығын 1993-1998 жылдар
аралығында, яғни 5 жыл ... 616 млрд ... ... ... қысқарту
көзделген болатын. Клинтонның бюджеттік саясаты келесі негізгі құрамдардан
тұрады: жеке табыс салығы, ... ... ... ... ... жоғары аймақтары көтерілді [22].
Бұл Клинтонның өзінің айтуынша табысы жоғары ... ... ... үшін ғана ... ... ... жоғарылады, есебі, табысы мол адамдар,
салықты да көп төлеуге тиіс болды.
Салықтардың жоғарылауын төмендегі кесте арқылы байқауға ... ... жеке ... ... шкаласы
|Жылдық салық салынатын |Буш әкімшілігі кезіндегі|1993 жылғы Клинтон ... мың ... ... мөлшерлемесі |реформасынан кейінгі |
| | ... ... ... ... |15 |15 ... |28 |28 ... |31 |31 ... |31 |36 ... жоғары |31 |39,6 ... ... және оның ... ... саясатына айтарлықтай
өзгерістер енгізді, әсіресе жеке табыс салығының мөлшерлемесін жоғарылату
өз ... ... ... түсімдер жоғарылай түсіп, 1996 жылы табыс
салығы бойынша түсімдер ... 8,6% ... ... ... ... бойынша да мәселелер назарға ілініп,
жағдайы төмен отбасыларға баса назар аударылды. ... бір ... ... ... ... ... өсті, егер бұрын 18,5% болса, келесі
жерде 30,6% дейін өсті, ал екі балаларға ... 19,5% ... ... 40%
дейін көтерді.
Клинтон американың аралас экономикасының әлеуметтік инфрақұрылымын
сақтап қалуды ғана ... ... ... қатар қоғамдық денсаулық сақтауды
да қолға ала бастады.
Бюджеттік жаңа саясат «тапшылыққа қарсы градуализм» деген атқа ... оңды ... ... танытты. 1995 жылы федералды бюджет
тапшылығын қысқарту ... ... жылы ол ЖІӨ 1,4% ... ... ... экономиканың көтерілу сатыларымен
байланыстырыла бастап 1993-1995 жж. АҚШ-тағы экономикалық өрлеу ... ... 4% ... ... ... ... 5% көтерілді, себебі
ішкі сұраныс жоғарылай бастады.
Батыс Европа елдерінің де сұранысы өсе ... ... пен ... ... 9% өсті. Бұған доллар бағамының төмендеуі ықпал ... ... ... ... тауарларының бәсеке жарамдылығын
жоғарылата түсті. Ал, төлем балансының тапшылығы ... ... ... ... ... және ішкі ... қарқынының түрліше құбылуынан
деп есептеледі [23].
Жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... Б. Клинтон билігі мен бұрынғы ... ... ... ... ... ... төменгі кестеден байқауға
болады.
3-кесте. Дж. Буш және Б. Клинтон әкімшіліктерінің ... ... ... |4,1 |4408,6 ... | | |
|1 ... ... ... ... табыс |Жергілікті табыс салығы |
| |салығы ... | |
|2 ... ... ... ... ... |
| ... салық |салынған салық |салынған салық |
|3 ... ... ... ... ... |
| ... салығы |қорларына төлемдер ... ... |
|4 ... ... ... ... ... |Саудаға салынатын салық |
| | ... ... | |
|5 ... және |Арнайы акциздер ... |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ішімдіктерге) | |
|6 | ... және ... ... салықтар |
| | ... ... | |
|7 | ... ... ... ... салынатын салық |
|8 | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
АҚШ-тағы ... үш ... ... федералды, штаттар және
жергілікті деңгейде.
Қазыналық тұрғыдан қарайтын болсақ, негізгі ... ... ... ... ... ... 41% азаматтармен корпорацияға
салынатын табыс салығы құрайды [25].
Сонымен, ... ... ... ... ие ...... ... салығы. Прогрессивті шкаланы пайдалана отырып бес түрлі мөлшерлемелер
қолданылады. Ал, салық төлеушілердің өз ... ... ... ... декларацияны бөлек толтыратын ерлі-зайыптылар, бірлесе отырып
толтыратын ерлі-зайыптылар, отбасының жалғыз басты иелері, жеке ... ... адам т.б. сол ... ... салық төмендегі тәсіл бойынша есептеледі. Жалпы жиынтық табысты
анықтау үшін ... ... ... ... ақы, кәсіпкерлік істің
табысы, зейнетақы мен жәрдем ақы, бағалы Қағаздан түсетін табыстар т.б.
Жалпы ... ... ... ... ... ... Оған
жататындар, капиталдық активтерді алу ... жер ... ... ... ... ... т.с.с. осы
шығындарды алып тастаған соң төлеушінің таза табысы қалады [27].
Таза ... ... жеке ... ... ... ... ең
алдымен табыстың салық салынбайтын ең аз мөлшері. Салық ... ең ... ... қайырымдылық қорға жарна, алименттер сомасы, медициналық
қызмет көрсету шығындары т.с.с. шығындары азайтылады. Нәтижесінде ... алып ... ... ... ... табыс қалады.
Салық салынбайтын ең аз мөлшер - ... ... бұл ... ... ... 1990 жылдары ол 4 мың доллар көлемінде болды.
Салық төлеушілер категориясына байланысты бекітілген ... ... ... ... байқауға болады.
5-кесте. АҚШ-ғы жеке табыс салығының мөлшерлемелері
|Салық салынатын табыс, доллар ... |
| ... ... % ... басты |Жалғыз басты | ... ...... ... ... | ... ... | | | ... |0-20500 |0-32150 |0-24000 |15 ... ... ... ... |28 |
|96900-147700 ... ... ... |31 |
|47700-263750 |73850-131875 |134500-263750 ... |36 ... ... ... ... | ... ... ... ... |39,6 ... ... 11%-50% аралығында болған табыс салығының 14 мөлшерлемесі
болған еді. Салық реформасының нәтижесінде мөлшерлемелер шкаласы оңтайланып
тек 5 түрі ... ... ... ... ... бір түрі – ... ... салық. Бұл салық таза табысқа салынады. Табыс көлемін
анықтау барысында жиынтық табысқа түзетулер, яғни корректировка ... заң ... ... ... т.б. ... ... ... жөндеу шығындары, немесе пайыздар, зейнетақы қорына ... ... ... және орта бизнесті ынталандыру мақсатында бұл салық түрі
прогрессивті түрде ... ... ... ... 50 мың ... ... – 15%, ал 50 мен 70 мың доллар арасындағы ... ...... ... ... ... яғни ... және еңбекшілер
төлейді. Осы алымдардан әлеуметтік сақтандыру қорлары қалыптасады. (Бұл қор
қарттар мен ... ... ... Мөлшерлемелері төлеушінің
жұмыс саласына байланысты, жалдамалы еңбек жұмысшыларына қарағанда еркін
мамандық иелері үшін ... ... ... жалдамалы жұмысшылар
мен жұмыс берушілер үшін мөлшерлеме 15,3%. ... ... ... ... ... ... қорының 0,8% көлемінде аударымдар
алынады.
Ал, кеден баждарының федералды бюджеттің табыс бөлігіндегі алатын ... ... ... сыртқы сауда саясатын жүзеге асырудың бірден бір
көзі ретінде қолданылады.
1970 жылдан бері кеден бажының федералды бюджеттегі үлесінің ... 1,6% ... ... ... ... ... салық мұраға немесе сыйға тартылған
мүлікке ... ... ... ... ... ... арқылы,
яғни туыстық жақындық деңгейіне ... ... ... ... ... анықталады. Құны 10 мың доллар болатын мүлік бұл ... ... ... 18-50% ... ... Ең ... егер мұра құны 2,5 млн ... жоғары болса қолданылады.
Ал, штат деңгейіндегі салықтардың өзіндік салықтық жүйесі бар. Негізгі
табыс көзі ... ... ... бұл түрін – әмбебап акциз деп ... Штат ... ... ... ... саналып, түсімдердің 40%, осы
салықтың үлесіне тиеді. Салық ... ...... және ... түскен түсім. Мөлшерлемелер әр штатта әрқилы, мысалы: ең төменгі
3% (Колорадо, Вайолинг штаттары), ең жоғарғы мөлшерлемелер - 8,25% ... ... ... ... ... 3-4% мөлшерлемелер қолданылады.
Аляска, Делавэр сияқты штаттарда аталмыш салық мүлдем қолданыста жоқ.
Штат бюджетіндегі ... ... ... ...... ... ... Ол жалпы түсімдердің шамамен 30% құрайды. Бұл салық түрі 50 ... ... Тек мына ... бұл ... ... ... ... Дакота, Техас, Вашингтон. ... ... ... ... ... ... төмен. Ең аз мөлшерлемелер 1-4%
барынша көп мөлшерлемелер 3-11% аралығында болады.
Корпорация пайдасына салынатын салық ел ... 40 ... ... бюджет жалпы түсімдерінің шамамен 7% құрайды. ... ... ... ... ... ... деңгейдегі корпорация пайдасына
салынатын салықпен бірдей.
Сондай-ақ штаттардың барлығы дерлік ... ... ... ... ең аз саны 0,5%, 5% ... көп. Штат ... жалпы
салықтық түсімдеріндегі үлесі шамамен 2% құрайды.
Келесі жерде жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... болсақ, әрбір жергілікті басқару органдары, өз ... ... ... өздері салықтар енгізіп, шығындар көлемін
анықтау мүмкіндіктерге ие. ... ... ... ... ... 85 ... ... алынып, штаттардың барлығы графстволарға (30
мыңға жуығы бар), сондай-ақ 20 мың ... ... ... ... ... ... ... салықтардың көлемі айтарлықтай
көп емес, ... ең ...... ... ... жеке
тұлғалардан алынатын табыс салығы, саудаға салынатын ... ... ... ... ... ... салықтары ішінде айтарлықтай мәнге ие
салық – мүлікке салынатын салық. Бұл ... ...... ... ... ... бір рет төленеді, кей жағдайларда бір ... ... ... де ... Мүлік түрлері:
1) қозғалмайтын мүлік (жер, ғимараттар);
2) жекеменшік ... ... мал, ... өнім ... ... деңгейі – 1,4%. Аталмыш салық 80-ші жылдардың
ортасына таяу жергілікті бюджетке 85 млрд ... ... ... ... ал 90-шы ... бұл сома 160 млрд доллар көлеміне жетті.
Сонымен қоса жергілікті деңгейдегі келесі салық түрі – ... ... ... ... өткізу мен көрсетілген ... ... ... ... ... ... объект болып саналатын тауар түрлері: жанармай, темекі
бұйымдары, ішімдік сусындары. ... ...... ... ... ... салынатын салық 45 штатта
алынады. Бұл ... ... ... 6%, ең ... мөлшерлеме 2,35%
(Мичиган), ең жоғарғы мөлшерлеме 11% (Коннектикут).
Көлік құралдарынан алынатын ... ... ... ... қою үшін төлем, жанармайға, акциз т.с.с. Ал, мөлшерлемені бекіту
көлік түріне байланысты ажыратылады.
Экологиялық салықтар, АҚШ-тың салық ... 1986 ... ... пайда болды.
Салықты енгізудің басты мақсаты – қоршаған ортаны әр ... ... ... ... Бұл салық өндірістік қалдығы бар өнім өндіруші
компанияларға ... ... ... ... т.б. ... ... ... деген ыдыстарға, қалдықтары міндетті ... ... ... ... жүйесі өзіне тән ерекшеліктерімен айрықшаланады.
1988 жылы, яғни ... ... ... ... ... ... да табыстарға салық салу техникасы туралы» заң қабылданды. Бұл заңның
халық үшін ... ... ... бұрын салықтарды артығымен төлеген адамдар,
салықтық декларацияларында осы жайттарды атап ... ... ... ... алу ... ие болады.
Жүргізілген реформалар оңтайлы және теріс екі жақты нәтижелерін
көрсетті.
Оңтайлы ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігін жогарылата түсіп, өндірістік инвестициялардың
өсуіне ықпал етті.
Тұтыну сұранысының өсуі, жұмыспен қамтудың жоғарылауы, нақты табыстың
ұлғаюы, инфляцияның төмендеуі, ... ... ... ... нәтижелер байқалады.
Теріс жақтары: табыс салығы мен ... ... ... төмендеуі, федералды бюджет табыстарының азаюына әкелді, сөйтіп
үкімет қарызы өсті.
Қорыта айтқанда 80-ші жылдары жүргізілген ... ... ... бәріне дерлік шешім тапқан жоқ, сондықтан да бұл осы күнге
дейінгі ... ... ... бірі ... қала ...... ... дамыған мемлекет. Өңдеуші өнеркәсіпте 14
млн-дай адам немесе елдегі халықтың 25%-і жұмыс істейді. ... ... (52%), ... (30%), ... ... ... ... тұрмыстық қажетті электроника, робот жасаудан дүние жүзінде 1-
орын алады. Бұған қоса жапондар әлемдегі түрлі түсті ... ... ... ... ... ... энергия ресурстарына өте
кедей. Сондықтан жапон энергетикасы ... ... ... газ, көмір,
уран, т.б.) 80%-ін шеттен әкеледі. Соңғы жылдары су және атом ... ... ... келеді. Елде жалпы көлемі 35 млн. квт ток өндіретін 43
атом реакторы бар. Ауыл шаруашылығында 5,7 млн. адам ... ... ... ... ... ... өндіреді. 5,3 млн. га жер өнделеді (бүкіл жер
аумағының 14,3%-і). Дегенмен, Жапония өзін-өзі азық-түлікпен 70% ... ... ... ... 12 млн. т.) Жапония дүние жүзінде ... ... ... ... 1,2 млн. км ... ... 5 мың ... сапалы). Темір жолдың ұзындығы – 30 млн. км. Теңіз ... ... ... ... ... айналымы жағынан АҚШ пен Германиядан кейін 3-орын
алады. Негізгі сауда серіктестері: Оңтүстік-Шығыс Азия ... (28%), ... ... одақ ... (14%), ... (6%), т.б. Экспортқа машиналар,
электр техникасы, металл және химия өнімдері шығарылса, ... ... ... және ... әкелінеді. Алтын, валюта қоры жағынан дүние
жүзіндегі алдыңғы қатарлы ел (1998 жылғы есеп ... 228 ... ... ... жоқ. Халықтың орташа айлық жалақысы 400 мың иена (4 ... ... ... ... кейін Жапонияның ірі индустриалды державаға
айналуы.
Соғыс аяқталған соң Жапония экономикасы қиын кезеңдерді ... ... ... ... ... ... жағдайының 40%-нан айырылуы,
ауыр өнеркәсіп жабдықтарының 30% ... ... мен ... ... ... ... ... Тауар мен материал, азық-түлік
жетіспеушілігі жалпыға ... ... ... 50%-ға ... ... иен курсы американ долларына шаққанда әлдеқайда төмендеп, құлдырай
түсті. Көптеген кәсіпорындар жабылып қалды. 1946 жылы ... ... ... ... 14% құрады. 1945 жылдан 1947 ... ... ақша саны 4 есе өсіп ... 1945 жылы ... жалақысы соғысқа
дейінгі деңгейдің 13% құрады. ... ... ... бастауға тура
келді [29].
1947 жылы оккупациялық әкімшілік жаңа Жапондық Конституция (Ата Заң)
даярлап ... ... ... кейінгі дамуы 3 кезеңге бөлінді.
1-кезең: (1945-1960 жж.) экономикасының түбегейлі өзгеруі, ... ... ... 1950 ... ... ... ... дамуы 9,2% болған.
1949 жылы салық жүйесінде реформа жүргізілді. Жалпы алғанда ... тек ... ... салық төмендетілді, басқару
әкімшілік аппараты қалыпқа келтірілді, ... ... ... Өз ... ... базаның жоқтығынан Жапония алдыңғы
қатардағы технологияларды шет елдерден алып, оларды өндірісінде тиімді де
қолайлы етіп жетілдіріп отырған.
Банк ... ... ... ... ... ... бақылап
отырды [30].
Жапонияның экстенсивті үлгісі өте жоғары көрсеткіштер көрсетті.
50-жылдардың ортасынан ... ... ... өсуі жылдам
қарқынмен өрлеуге беталды, осы ... ... ... ғажап» өз
бастамасын көрсете бастаған болатын.
2-кезең: (1970 ж.) Жапония экономикасында ... ... орын ... жж. ... ... өнімінің орташа жылдық көлемі 15,2%
құраған, ал ол кезде бұл ... ... ... ... ... ФРГ мен Италияда – 7,4%, Францияда – 6,2%, АҚШ-та – 4%, ... ... жылы ... Ұлттық өнім көлемі бойынша Жапония АҚШ-тан кейінгі әлем
бойынша 2-ші орынға ие болды, ал 1970 жылы Жапония әлемдік ... ... ... ірі ... ... ... факторлар әсер етпей
қоймады. Олар ең ... ... ... ... ... ... электроника және технология салаларын толықтай игеру;
• экономиканы реттеуші мемлекет ролінің өзгеруі, инфляция, ... ... ... ... құру ... қосалқы әдістер
арқылы экономиканы реттеу;
• сыртқы экономикалық қатынастарда да көзге ... ... ... шет елдерге ірі көлемдегі инвестиция құйып, экспортқа деген
тәуелділігінен біртіндеп арыла ... ... ... ... ... ... дамуы,
салық реформалары, өзіндік технологиялық жетістіктер.
Жапонияның сыртқы экономикалық қатынастарының дамуына төменгі факторлар
әсер етті:
1. ... ... ... ... ... Өндірістің орталықтануы мен шоғырлануын мемлекеттің реттеуі;
3. Батыс Еуропа мен АҚШ-қа қарағанда капитал көлемінің ... ... ... ... келетін импортқа бейімделуі;
5. Қорғаныс пен қаруландыруға қаржының аз ... ... ... ... ... ... ... Осының арқасында
Жапония аз уақыт ішінде Оңтүстік Шығыс ... ... және ... ... ... ... басып алды.
Жапонияның негізгі саяси-экономикалық және тарихи мәліметтері.
Жапония Шығыс ... 4 ...... ... Сикоку және Кюсю
аралдарында орналасқан мемлекет. Территориясы – 372,2 мың кв км. ... ... ... ... ... – Токио. Ресми тілі – ... ... ... – синтоизм және буддизм.
Жапония – конституциялық монархия.
Конституция бойынша император «мемлекет пен халық ... ... ... ... билікті парламент жүзеге асырады ... ... ... бар ... өкілдері мен 252 депутаты бар кеңесшілер палатасынан
тұрады). Депуттардың ... ету ... 4-6 ... дейін. Ал, атқарушы
билік, министрлер кабинетінің құзырында.
Жапония – ... ... ... таңда өзінің экономикалық потенциалы жағынан әлемдегі алдыңғы
қатардағы мемлекеттер ішінде. Елдің жалпы ішкі ... ... 2,4 трлн ... ... ... ... 12% Жапония үлесінде. Бұл мемлекет
автокөлік, кеме, темір ... ... ... техника,
роботтар шығарудан әлем бойынша бірінші орында.
Ауыл шаруашылығында шағын шаруа қожалығы ... ... ... өнім – ... ... ... көкөніс өндірісі, сондай-ақ балық аулау
саласы.
Ұлттық валютасы – ... ... ... ... мен ... ... және металл бұйымдары, химиялық өнімдер.
Негізгі импорт тауарлары: өнеркәсіптік шикізат пен ... ... және ... Жапонияның тауар айналымындағы АҚШ-тың үлесі 90-
шы жылдары 30,4% тең болды, ал жұмыссыздар саны осы жылдары 1,56 млн ... ал ... ... ... ... 146 млрд доллардан асып, импорт –
126 млрд доллар ... ... ... ... ... созылған тоқыраудан бір
жола шыға қойған жоқ, бұған бірден бір ... ...... ... ... ... Банк жүйесі де ... ... ... кейінгі мерзімде бірінші рет банктердің ... ... ... ... ... ... де ... қайта қарауға тән
жақтарын көрсете ... 90-шы ... ... алға қойған басты мақсаты болып,
экономиканы өсіру, тоқыраудан шығу сияқты мемлекет ... ... ... ... ... ғажабы.
Жапондық экономикалық ғажап өз бастамасын 50-ші жылдары-ақ ... ... ... ... мәні ... Бұл ... жауабы болып
келесі факторлар саналады:
• шетел, соның ішінде америка көлігін жоғары, тиімді пайдалана білу;
• негізгі капиталды ... ... ішкі ... ... ... ... аграрлық реформа есебінен;
• шетелдік ғылыми-техникалық жетістіктерді молынан пайдалану.
Сонымен қатар Жапон ... ... ... де ... ... ... ... күші, 1947 жылдың өзінде-ақ Жапонияда 9-жылдық
ақысыз міндетті білім беру енгізілген. ... ... мен ... ... ... ... кәсіпкерлерінің сирек кездесетін ақыл-ой өрісі;
• әкімшілік пен персонал арасында ... таба ... ... ... ... ... ... жинаудың жоғары мөлшері;
• жеке ғылыми-техникалық базаны дамытуға ұмтылыс.
Соңғы кездері бұл ... ... ... ... ... жоқтығы, Жапония импортпен қажетті
ресурстарының 99% алады, ... ... 100% ... ... ... ... ... 99,5% темір рудасы, ал бұл өз кезегінде өндіріс құрылымын
әрдайым ... ... ... мен ... ... ... енгізуге, шикізат пен отынның альтернативті көздерін іздеуге
итермелейді;
• Жапонияда Конституцияға сәйкес соғысқа қарсы 3 ядролық емес қағидалар
қалыптасқан, яғни ... ... ... ... ... әскери шығындар жалпы ішкі өнімнің 1% ғана құрайды.
Осылайша 1955-1965 жылдары Жапония алдыңғы қатарлы дамыған капиталистік
державалар ішінде 2-ші орынды мықтап ... ... ... ... ... ... факторлар
болып саналатындар:
• өнім сапасын бақылаудың айрықша жүйесі;
• еңбек өнімділігінің өсімі;
... ету ... ... ... ... ... жан басына шыққандағы табыс көлемінің өте жоғарылығы.
Жапонияның бюджет жүйесі.
Жапонияда мемлекет ... ... ... ... ... Олар: орталық бюджет (орталық бюджеттің ... ... ... ... бюджеті) және бірнеше арнайы шоттар.
Орталық бюджет табыстары салықтық және салықтық емес ... ... ... ... елдерге қарағанда Жапония бюджеті салықтық емес
түсімдердің үлесі жоғарылығымен ерекшеленеді. Мемлекеттік ... 84% ... ... ... ... емес түсімдер 16% береді, ал жергілікті
бюджеттерде салықтық емес түсімдер 25% жуық қамтамасыз етеді.
Салықтардан айтарлықтай қомақты ... жеке ... мен ... ... ... берді (шамамен 40%).
Бюджет табысының салықтық емес түсімдеріне жататындар: ... ... ... ... ... ... ... жалға беруден түсетін түсімдер.
Орталық бюджет шығындары өзіне тән функционалдық белгілері ... және ... ... ... мен ... ... ... экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... сарайын қамтамасыз етуге, басқару органдарына және
басқа да мақсаттарға бағытталады.
Ал, инвестициялық бюджет дегеніміз – күрделі салымдар мен ... ... ... ... ... болса – мемлекеттік кәсіпорындар мен корпорациялар
шоттарын, мүліктерін, қорларын қамтиды.
Арнайы шоттардың ... ... ... ... тән ... ... билік органдарында шамамен 7 мыңға жуық аталмыш шоттар бар.
Жапонияда бюджет жылы 1-ші ... ... 31 ... ... аталғандарға қосымша мемлекеттік инвестициялық бағдарлама атты
жүйе іске қосылған. Түрлі ... ... ... отырып, бұл жүйе бүгінде
Мемлекеттік займдар мен инвестициялар бағдарламасы деген атпен ... ... ... ... ... айырмашылығы, бұл
бағдарлама қаражаттары – қайтарымды, мерзімді, төлемді негізде беріледі.
Жеке несие мекемелері бекітетін ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде есептелген пайызымен ... ... ... ... қаржы ресурстары мен оны алу көздері
қандай деген сауалға жауап: 1) азаматтардың пошталық жинақтар ... ... ... ... жүйесі; 3) зейнетақы қорлары; 4) ... ... ... 5) ... ... ... займдар.
Жапония Ата заңына сәйкес мемлекет қаражаттарын игеру құқына ... ... ... ... ... ... ... кассалық қызмет көрсету Жапон банкі және оның бөлімшелері
арқылы жасалады. Мемлекеттік ... ... ... ... ие ...... шығындар (6-кесте).
6-кесте. Жапония орталық үкіметінің шығыстар құрылымы
(бес жылдық кезеңге орташа жылдық көрсеткіштер, % ).
| ... ... ... ... |18,1 |14,0 ... ... |81,9 |86,0 ... ішінде: | | ... ... |3,2 |3,5 ... мемлекет аппараты және полиция |10,0 |10,8 ... % мен ... ... бойынша төлемдер |8,6 |9,1 ... ... ... ... ішінде: |51,1 |52,6 ... ... беру |11,7 |11,6 ... денсаулық сақтау |1,2 |1,2 ... ... да ... ... көрсету |4,7 |4,8 ... ... ... ... |33,5 |35,0 ... ... | | ... ... пен мүгедектік бойынша зейнетақы |27,5 |29,0 ... да ... ... |9,0 |10,0 ... |100 |100 ... ... қарт ... қолайлы жағдайлар туғызып, өмірлерін
жақсарту мәселелеріне көп көңіл бөледі. 2005 жылы осы категориядағы адамдар
саны, яғни ... ... ... саны 5,2 млн ... ... ... ... табыс салығы бизнестің дамуымен бірге
қалыптасып, ... ... мен ... таза пайдадан 34,5 пайыз
мөлшерінде мемлекеттік табыс салығын, 1,67 пайыз ... ... ... 4,12 ... ... қалалық (аудан, поселка) табыс салығын
төлейді.
Шағын бизнеске 28 пайыздық ... ... ... ... ... ... салығын 10-50 пайыз аралығында
прогрессивтік шкаламен төлейді. Префектуралық ... ... 5; 10; ... ... ... ... ... алған табыс мөлшерінен тәуелсіз
әрбір жеке тұлға 3200 иен мөлшерінде жергілікті табыс ... ... ... ... ... салынбайтын ең аз мөлшері бекітілген, 16-дан 22
жасқа дейін білім алып ... ... ... ... кеткен шығындары,
егер жолдасы жұмыс істемей, асырауында болса, оған бекітілген ... ең аз, ... ... кеткен шығындар салық салынатын
табыстан шегеріліп тасталады.
Мүлікке салынатын салықтарды заңды және жеке тұлғалар мүлік құнынан 1,4
пайыздық біртұтас ... ... ... ... ... үш ... бір
рет жүргізіліп тұрады. Салық салуға барлық жылжымайтын мүліктер, жер,
бағалы ... банк ... ... ... т.б. ... ... лицензияны тіркеу салығы, елтаңбалық алым, жерді тыңайту салығы, т.б.
жатады. Жанама ... бірі – ... ... ... 3 ... ... және бюджеттің кірісінің 9 пайызын қамтамасыз етеді.
Оны ... ... ... мен ... құны ... ... анықталады. Қосылған құнға салынатын салық 1989 жылдан бастап
қолданыла бастады. Қосылған күн ... ... ... төрт ... ... тура ... бухгалтерлік әдіс;
• жанама әдіс;
• тікелей шегеру әдісі;
• жанама шегерім немесе шоттар ... ... алу ... ... ... төртінші әдіс кеңінен қолданылады.
Жапонияның салық жүйесі.
Жапонияның салық жүйесінің негізі XIX ғасырда қаланды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1949 жылы ... ... ... ... ... ұсынысымен салық реформасы жүргізілді.
Кейіннен бұл реформа нәтижесі ұзақ уақыт бойы қолданылды.
1987 жылдың қыркүйегінде және 1988 ... ... ... жүйесіне үлкен өзгерістер әкелген салық рефомалары жүргізілді.
Нәтижесінде ... ... ... оңайлатылды және
төмендетілді. Егер реформаға ... ... ... 10,5-70 ... ... ... ... 10-50 пайыз аралығына дейін
төмендетілді.
Қазіргі кездегі ... ... ... 1989 жылы 1 сәуірде іске
қосылды. Мемлекеттік бюджеттің 84 пайызы салықтар есебінен, ал оның ... ... емес ... есебінен құралады.
Жапонияда салықтар:
• Мемлекеттік;
• Жергілікті болып жіктелді.
Мемлекеттік ... 64 ... ... ... ал 36 ... ... есебінен құралады. Салықтық түсімдердің бір бөлігі
жергілікті бюджеттерге аударым ... ... ... Ел ... 3045
қала, поселка, аудандардың және оларды біріктіретін 47 ... ... ... бар. ... ... ... АҚШ және Еуропа
елдерінің салық жүйелері сияқты салықтарының көп түрлілігімен ерекшелінеді.
Олардың аумақтық басқарудың кез келген органының алу ... бар. ... ... ... заң ... тіркелген. Мемлекеттік салықтың әрбір
түрі заңмен реттеледі. Жергілікті салықтар туралы Заң олардың түрлері мен
шекті ... ... ... ... ... қатысты басқа
мәселелерді жергілікті парламент реттейді. Жалпы елде 25 ... ... ... ... ... Оларды үш үлкен топқа топтастыруға
болады:
• Заңды және жеке тұлғаладың табыс салығы;
• Мүлік салығы;
• Жанама салықтар.
Тұтынуға ... ... 1989 жылы 1 ... бастап енгізілді. Қазіргі
кезде мемлекеттік бюджет кірісіндегі үлесі жағынан және жеке ... ... ... ... үшінші орынды алады. Салық мөлшерлемесі –
5 пайыз. Кәсіпкерлікке салынатын салық салынатын пайдадан 6-12,6 ... ... ... ... ... ... иелеріне салынатын салық спирт және
темекі өнімдеріне, мұнай, газ, бензинге салынатын акциздер, ... ... ... роль ... ... 13 ... ... келеді, салық мөлшерлемесі 10-70 пайыз
аралығында мұра сомасына байланысты өзгеріп отырады. Жапонияда отандық және
шетелдік инвестицияларды ынталандыру ... ... ... ... қолдаудағы басты мақсат ұлттық экономиканың дамуына оң ықпал
ететін ... ... ... ... ... ... ... басты құрал ретінде ... ... ... мен
субсидиялар қоршаған ортаны қорғау және әлеуметтік инфрақұрылымды құру
барысында, өндірістік обьектілерді жаңа ... ... ... салу ... ... (оның ұлттық табыстағы үлесі 27,9%) Жапония
басқа жоғары дамыған мемлекеттерге жол береді, мысалы ... ... (33,9%) т.б. Тек ... ... ... кездегі Жапонияның салық жүйесі 1989 жылдың 1 сәуірінен бастау
алады.
Жапонияның қаржы жүйесінің қазіргі кездегі мәселелері мен міндеттері.
1992 жылдан бастап ... ... 90-шы ... дейін «езілген сабындай»
созылып кеткен экономикалық тоқыраудың көзін жою мәселелерін алға ... ... ... ... 8 ... ... ... бұл
бағдарламалардың жалпы қаржыландыру көлемі 110 трлн иенге дейін жетті.
1992-1999 жылдары ... ... ... ... ... болып табылғандар:
• салық ставкаларын реттеу;
• қоғамдық жұмыстар, ... ... ... ... ... ... және нақты сектор
кәсіпорындары үшін ... ... ... және орта бизнесті қолдау;
• Жапон Банкімен проценттік ставканы төмендету;
• Экономиканың бәсеке қабілеттілігінің ... ... ... ... ... қайта реттеу шаралары.
1991 жылы басталған өнеркәсіптік өндірісінің бірден төмендеуі, 1993
жылдың аяғында-ақ тоқталды.
Жапония ... ... ... ... ... ғана индустриалды мемлекет болды. 1992 жылы мемлекеттік бюджеттің ... ... 1994 жылы ... ... ... ... ... қабылдауға мүмкіндік пайда болды. Қабылданған шаралар ішкі
сұранысқа жағымды ықпал етіп, Жапония ... ... ... ... ... ... ... бастады.
1994 жылы Орталық банк ... ең ... ...... ... ... 1994 жылы ... ішкі өнімнің нақты өнімі
небәрі 1% болған болса, 1995 жылы – ... ... ... экономикасының
тоқыраудан шығуы мемлекет секторында инвестиция деңгейі ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте АҚШ
және Азияның кейбір жаңа индустриалды елдері: Оңтүстік Корея, ... ... ... ... т.б.-ның өндіріс ... ... ... дәл осы факт 1997 ... ... ... үшін жағымсыз рөлін көрсетті, яғни ... ... ... түсінік осы жерден бастама алған.
1996-1997 жылдардағы Жапон экономикасыньщ жағдайы қуанарлық емес еді.
Аса жоғары салықтар экономикалық өрлеуге ... ... ... тіпті үлкен
тақырға отыруға дейін әкелді.
1996 жылы нақты жалпы ішкі өнім 0,1% ... ... ... 1997 ... ... ... ... құлдыраудың басталғанын мойындауға
мәжбүр болды. 1997 жылдың нәтижесі бойынша жалпы ішкі ... ... ... бұл ... 23 жыл ... ең ... экономикалық құлдырау
болды. (1973 жылғы мұнай тоқырауынан кейінгі).
1997 жылдың ... ... ... ... ... қиын ... үшін ... шаралар қабылдауға кірісті.
«Жан-жақты экономикалық шаралар бағдарламасы» ел тарихындағы ең ірісі
болып саналды – салықтарды төмендету, әлеуметтік ... ... ... ... іске асырылуы, ал осы жобалардың шығыстар
сомасы – 17 трлн ... ... ... Бұл ... ... ... болады.
7-кесте. Жан-жақты экономикалық шаралар бағдарламасы
|№ |Негізгі бағыттар ... ... |
| | ... иен |
|1 ... қысқарту және қозғалмайтын мүлік |4,3 |
| ... ... ... ... | |
|2 ... және орта ... ... |2 |
|3 ... ... ... және |7,5 |
| ... ... органдарымен қаржыландыратын | |
| ... ... | |
|4 ... ... мен ... ... нарығын |2,3 |
| ... | |
|5 ... ... ... |0,05 |
|6 ... ... алдын алу немесе жою |0,2 |
|7 ... ... ... |0,7 |
|8 ... |17,05 ... ... банк секторын сауықтыру үшін де шаралар қабылдауда,
бұл бағытқа 30 трлн иен ... АҚШ пен ... ... ... ... XX ... ... жартысындағы ерекшеліктерінің
бірі халықаралық экономикалық қатынастардың қарқынды дамуы ... ... ... ... ... тобы, экономикалық топтар, жеке фирмалар мен ұйымдар
арасындағы экономикалық қатынастар кеңіп, ... ... Бұл ... ... ... тереңдеуінен, шаруашылықтық өмірдің
интернационалдануынан, ұлттық экономикалардың ... ... ... ... ... біте ... ... аймақтық
халықаралық құрылымдардың дамуы мен нығаюынан көрінеді.
Бұл өзара әрекет ету, жақындасу, ынтымақтасу қарама-қарсы диалектикалық
сипатқа ие. ... ... ... ... ... ... ұлттық экономикалық тәуелсіздікке, ұлттық ... ... ... ... ... интернационалдануына,
ұлттық экономикалардың ашықтығына, халықаралық ... ... алып ... ... ... – жалпы экономикалық жүйенің басты
компоненті. Халықаралық экономикалық қатынастардың пәніне, бірішіден,
халықаралық ... ... өзі, яғни әр ... ... ... субъектілері арасындағы экономикалық байланыстар,
екіншіден, бұл байланыстарды іске асыратын тетіктер жатады.
Халықаралық ... ... ... жеке елдер, интеграциялық
бірлестіктер, сонымен қатар жеке ... ... ... мен ... өндіру, бөлу, айырбас жасау және тұтыну бойынша
өтелетін қатынастар тетігі кіреді.
Халықаралық экономикалық қатынастардың дамуының алғы шарты - ... ... ... ... ... құралдардың, негізгі және
айналым капиталының, ғылыми-техникалық әлуеттің орналасуындағы ... ... ... ... ... саналады.
Негізінде халықаралық экономикалық қатынастар олардың субъектілерінің
халықаралық еңбек бөлінісіне қатысу жолымен іске асырылады. ... ... іске ... ... бірге саяси, әлеуметтік-
экономикалық, құқықтық және басқа да факторлар әсер ... ... ... ... ... іске асыруға байланысты ұйымдық, құқықтық нормалар мен ... ... ... ... мен келісімдер және т.б.),
халықаралық экономикалық ұйымдардың халықаралық экономикалық ... ... үшін ... дамытуға бағытталған қызметі кіреді.
Осы заманғы халықаралық ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Халықаралық экономикалық қатынастарды іске асырудың микродеңгейіне
халықаралық маркетинг ... және ... ... ... ... оның техникасы кіреді. Халықаралық маркетинг, жалпы (ішкі) маркетингпен
сырттай ұқсастығы болғанымен, кәсіпкерлікті халықаралық деңгейде басқарудың
айрықша ... ... ... Оның ... ... ... нарықтардың
ерекшеліктерің, сонымен бірге тауарлар мен ... ... ... ... білінеді.
Халықаралық экономикалық қатынастардың құрылымына мыналар кіреді:
Халықаралық еңбек бөлінісі.
Тауарлар және қызметтермен халықаралық сауда.
Капиталдар мен шетел инвестицияларының ... ... ... ... ... валюталық-қаржылық және несиелік қатынастар.
Халықаралық экономикалық интеграция.
Халықаралық экономикалық қатынастардың теориясы мен ... ... біз ... ... ... ... қарсы келеміз. Әлемдік
шаруашылық халықаралық экономикалық қатынастардың объективті негізі ... оның ... мен ... зерттеудің арнайы объектісі болып
табылмайды. Бірақ ол халықаралық ... ... ... ... ... болып саналады.
Халықаралық экономикалық қатынастар (негізінен, саудалық қатынастар)
әлемдік шаруашылық пайда болғанға ... де ... ... жеке елдер
арасында, аймақтар шеңберінде халықаралық экономикалық ... ... ... ... тар ... сипатта болды. Әлемдік шаруашылық
пайда болып, дамуына байланысты халықаралық экономикалық қатынастар өзінің
әрекет ету шеңберін кеңейтіп және ... ... ... ие ... ... қатынастар жеке елдер немесе әлемдік экономикаға
негізделе отырып көп ... ... ... ... ... Бірақ,
халықаралық экономикалық қатынастар дами келе, өз заңдарына ... ... ... шаруашылықтың әрекет ету және даму ... ... ... айналады.
1945 жылдары Жапонияның өндіріс орындары өзінің экономикалық даму
қарқынын 1937 жылғы деңгейінің 30%-ы көлемінде ғана ... ... ... ... ... ... 3 тё жер ... артық жер сатылды. (1 тё – 1 га-ға шамалас). Соның нәтижесінде жерге ие
болған шаруалардың саны екі есе өсіп, елде ... ... ... ... ... арқасында Жапония тез жетіле бастады. Әрине, ... ... ... ... ... мен ... ... деген ынтасы, тәртіптілігі ел экономикасын дамытудың
қайнар көзі болды. Бұған қосымша 1950- 1953 ... ... ... ... өндіріс салалары АҚШ-тың әскери тапсырысын орындау ... ... ... Сол ... ... ел ... ... дейінгі
деңгейге көтеріліп, келесі жылдары орасан зор жетістіктерге жетті. Мицуи,
Хитачи, Мицубиси, Сони т.б. ондаған ірі өндіріс және ... ... ... ... ... ... елдерді қаржыландыра бастады.
1950-1960 жылдардағы ғылыми-техникалық революция нәтижелерін олар өте
ұқыпты пайдаланды. Басқа елдерде ... не ... ... шұғыл
іске қосу, өте қажетті өнімдерді шығару, ... мән ... ... ... жұмыс уақытын үнемдеу және ұтымды пайдалану, кешегіні –
бүгін, бүгінгіні ертең жаңарту, ... мен ... ... ... т.б. ... кеңінен қолданылды. Жұмысшылар мен
инженер-техниктерді оқытуға, сапалы жұмыс ... ... ... ... Сонымен бірге жапон жұмысшыларының жалақысы басқа дамыған елдермен
салыстырғанда айтарлықтай төмен болды. Тағы да айта кететін ...... ... ... қатысып, концерндерге қаржы бөледі, жеңілдіктер
туғызады, ... ... ... ... ... ... қайшылықтарды реттеуге қатысады.
1997 жылы қаржы дағдарысы мен мұнай бағасының күрт өсуі ... ... ... ... ... қарамастан, Жапония
алдыңғы шепте келеді.
Әлемдегі өндіріс саласы ... ... 12%-ы ... үлесіне
тиеді. Жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 1999 жылдың соңында 4,5 трлн ... ... ... сыртқы сауда айналымы бойынша АҚШ пен Германиядан кейінгі 3-
орында. ... және ... қоры жыл ... ұлғаюда. Оның басқа елдердегі
қаржы салымы 1 трлн доллардан, сыртқы сауда ... таза ... ... доллардан асады. Жапон бизнесмендері Оңтүстік-Шығыс Азияда, Қытайда,
Африкада, Латын Америкасында, Еуропада, АҚШ пен ... - ... ... ... ... АҚШ – тың ... ... тікелей инвестициялары.
АҚШ Жапония экономикасына тікелей инвестициялар салуда. Жапония үшін
АҚШ инвестициялары ... ...... алу, ... ... ... ... материалдық
байлығы мен бейматериалдық сипаттағы қоғамдық құндылықтарын еселей түсу
үшін ... ... ... салатын инвестициялық қаражат.
Инвестицияның күрделі қаржыдан өзгешелігі бар. Инвестицияда ... ... ... ғана ... ... және бейматериалдық
активтерге де салынады. Инвестиция ... ... ... ... сала арқылы тікелей де, жанамалай да салынады. Инвестиция ... ... ... ... ... нысандарына, айналыс өрісіне,
негізгі капиталдың ... ... ... ... ... ... ... капиталға салынатын инвестиция, шетелдік
инвестиция, қоржындық ... ... ... ... ... ... — құрылысқа, материалдық, бейматериалдық негізгі
капиталды салуға, ... ... ... технологиялық жағынан қайта
жарақтандыруға, күрделі жөндеуден өткізуге, сатып ... ... ... құралдарының қорларын толықтыруға жұмсалатын қаражат.
Негізгі капиталды инвестициялау нысандарына үйлер, ғимараттар, ... ... мал, екпе ... жер қойнауын барлау, компьютерлік және
бағдарламалық қамтамасыз ету, ... және ... ... түпнұсқалары,
жаңа үйлер және жаңа ақпарат жатады. ... ... ... ... капиталға салынатын инвестиция елдің экономикалық өрлеуінің
негізгі ... ... ... ... ... — шет ел ... ... инвестиция. Әлемдік экономикалық жүйені жаһандандыру
жағдайында, сондай-ақ, Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздік ... ... ... экономиканың қалыптасуына байланысты шетелдік инвестициялық
объективті ... ... ... ... ... экономикалық өрлеу мен
нарықтық реформаларды қаржыландыру үшін елдің ішкі ... ... оның рөлі мен мәні арта ... ... ... ... инвестиция (яғни қаражатты кәсіпорындардың
немесе компаниялардың жарғылық қорына не ... ... ... ... сондай-ақ, сыртқы несиелер, қарыздар, дамуға ... ... ... ... ... экономика жағдайында шетелдік
инвестицияны тарту және пайдалану тек қаражаттың ғана емес, сонымен бірге
шетелдік ... ... ... де ... ... етеді, жаңа рыноктарға жол ашады, ірі құрылымдық өзгерістерге,
нарықтық инфрақұрылымның қалыптасуына, инновациялық ... ... ... ... қалыптасуына серпін береді.
Осы кезеңде тартылған тікелей шетелдік инвестицияның ең көп көлемі АҚШ-
тың үлесінс ...... ... ... ... ... ... энциклопедия. Бас ред. Ә.Нысанбаев. –Алматы.
«Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. І-том.
2. ... ... ... Бас ред. ... ... ... Бас редакциясы. 2001. І-том.
3. Қазіргі заман тарихы. –Алматы. 2005.
4. Мировая экономика и ... ... 2007, ... ... Ұлттық энциклопедия. Бас ред. Ә.Нысанбаев. –Алматы.
«Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. ... ... ... ... Бас ред. ... –Алматы.
«Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы. 2001. І-том.
7. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің және құқық тарихы. Алматы, 2005.
8. Мировая экономика и ... ... 2007, ... Қазіргі заман тарихы. Алматы. 2005.
10. Қазіргі дүние жүзі тарихы. К.Қожахметұлы. Алматы, 2006.
11. Жаңа тарих. ... ... ... ... ... ... и международные отношения. 2007, №3.
13. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. Алматы, 2005.
14. Мұхтарова А.Қ. Шетелдердің мемлекет және құқық ... ... ... США – ... 2006. ... Шет ... қаржылары. Алматы. 2006.
17. США – Канада. 2007. №4.
18. Мировая экономика и международные отношения. 2007, ... Шет ... ... ... 2006.
20. США – Канада. 2006. №3.
21. США – Канада. 2007. №5.
22. Шет мемлекеттер қаржылары. ... 2006. ... США – ... 2007. ... ... ... и международные отношения. 2007, №7.
25. США – Канада. 2006. №2.
26. США – Канада. 2006. №2.
27. Шет ... ... ... 2006. ... США – ... 2007. ... Шет ... қаржылары. Алматы. 2006.
30. Шет мемлекеттер қаржылары. Алматы. 2006.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
Жапония мемлекеті туралы ақпарат6 бет
Жапонияның соғыстан кейінгі экономикалық дамуындағы секіріс5 бет
Тіршілік эволюциясы21 бет
Шетел журналистикасы135 бет
Шетел салықтық құқығы3 бет
Қытайдың АТА-дағы сыртқы саясат стратегиясы27 бет
Америка - Жапон шарттары. Кеңес - Жапон соғысы4 бет
Менеджменттің жапондық және американдық модельдеріне салыстырмалы талдау жүргізу29 бет
ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасыр басындағы Америка Құрама Штаттарының Жапония мен Қореяға қатысты саясаты 50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь