Қаржылық есеп берудің экономикалық маңызы

М А З М Ұ Н Ы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

І бөлім. Қаржылық есеп берудің экономикалық маңызы
1.1. Қаржылық есеп берудің, экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2. Қаржылық есеп берудің жетілдіру мақсатында ғалымдар мен
тәжірибешілердің еңбектеріне шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
1.3. Қаржылық есеп берудің алдындағы міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

ІІ бөлім. «Индергаз» ЖШС . ң экономикалық . ұйымдастырушылық және
қаржы жағдайына сипаттама
2.1 Кәсіпорынның қаржы . экономикалық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... 17
2.2. Кәсіпорынның есеп . ұйымдастырушылық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ..23

ІІІ бөлім. «Индергаз» ЖШС . ғы қаржылық есеп берудің жағдайы, аудиті
және жасалу тәртібі
3.1. ХҚЕС . ға көшудегі қаржылық есеп берудің құрастырудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
3.2. Қаржылық есеп берудің №1 формасы бухгалтерлік балансты
құрастыру ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3.Қаржылық есеп берудің №2 форма табыстар мен шығындарды
құрастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.4. Қаржылық есеп берудің қателерін түзету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
3.5. Қаржылық есеп беруді компьтерлендіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қорытынды мен ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61

Қосымшалар
Кіріспе
Қаржылық есептің негізгі атқаратын қызметінің функцияларының бірі пайдаланушыларға кәсіпорынның мүлкі және қаржылық жағдайы туралы ақпараттық мәліметтерді уақтылы жеткізіп беріп отыру.Осындай ақпараттық мәліметтердің негізгі қайнар көзі- бухгалтерлік баланс. «Баланс» сөзі латын тілінен аударғанда теңдікті, теңдестікті және қандай да бір қызметінің тараптары арасындағы қатынастардың сандық көрсеткіштерін білдіреді. Ақпараттарды баланстық жинақтау есепте, қаржы- шаруашылық қызметті талдауда басқару ұйымдарының нарық экономикасында бағыт алуы үшін кеңінен қолданылады.
Қаржылық есеп беру мәні – оның атауына негізделеді. Бір жағынан ол бухгалтерлік есеп әдістерінің бір бөлігі болып саналса, екінші жағынан Қаржылық есеп беру –жылдық және кезеңдік есеп берулердің бір формасы болып табылады.
Қаржылық есеп беру көбіне ақпараттық формаға жатқызылады. Қаржылық есеп беруді білу –оның әрбір баптарының мазмұнын,бағалау әдістерін, кәсіпорын қызметіндегі алатын орнын, басқа баптармен байланысын білу. Бұл тақырыптың маңыздылығы сол, Қаржылық есеп беру арқылы:
- талданып отырған кәсіпорын туралы көп көлемде ақпарат алынады;
- кәсіпорынның жеке айналым құралдарымен қамтамасыз етілуін анықталады;
- айналым құралдарының өзгеріс мөлшерін анықтауға болады;
- аналитикалық көрсеткіштерді есептеуінсіз кәсіпорынның жалпы қаржылық жағдайы бағаланады;
- жыл ішінде кәсіпорынның қаржылық жағдайында қандай өзгерістер болғаны анық көрінеді.
Сондай – ақ, Қаржылық есеп беру коммуникацияның нақты құралы болып табылады, ол арқылы: басшылар ұқсас кәсіпорындар жүйесінде өз кәсіпорны қандай орын алатыны туралы, таңдалған стратегиялық курстың дұрыстығы туралы, пайдаланылатын ресурстар тиімділігінің салыстырмалы сипаттамасы туралы мәлімет ала алады, және кәсіпорынды басқару бойынша әртүрлі сұрақтарға байланысты шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді;аудитор өз тексерісін жоспарлау, аудит жүргізу процесінде дұрыс шешім қабылдау үшін қосымша мәлімет ала алады, есеп жүйесіндегі әлсіз орындарды анықтауға және клиенттің сыртқы есеп берулеріндегі кейбір мүмкін қателіктерді анықтауға мүмкіндік алады;аналитиктер қаржылық анализ бағыттарын анықтай алады.
Сонымен, Қаржылық есеп беру кәсіпорынның мүлкін ақшалай бағамен, белгілі бір сәтке екі топпен: орналасу мен пайдаланылуы бойынша және олардың пайда болу көздері бойынша жалпылай көрсетудің әдісі болып табылады.
Жұмысымның мақсаты – нақты кәсіпорынның материалдары бойынша Қаржылық есеп берудің мәні мен маңызын, оның басқару шешімдерін бақылаудағы ролін анықтау болып табылады. Осы мақсатқа сәйкес жұмысымда келесідей міндеттер айқындалады:
- кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау барысында бухгалтерлік баланстың мәнін анықтау;
- Қаржылық есеп берудің экономикалық маңызын талдап, ғалымдар мен тәжірибешілердің еңбектеріне шолу;
- дипломдық жұмысымның объектісіне алынып отырған «Индергаз» ЖШС-ң экономикалық-ұйымдастырушылық жағдайына сипаттама беру ( 2004-2006 жылдардағы бухгалтерлік балансын салыстырмалы түрде талдау, қаржы-шаруашылық жағдайына есеп беру және т.б.)
- қазіргі кездегі балансты есептеудегі ақпарат жүйелеріне сипаттама беру;
- ХҚЕС – на көшудегі Қаржылық есеп беруді қайта құрастырудағы ерекшеліктерін анықтап, талдау.
Қолданылған әдебиеттер

1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру» туралы Қазақстан Республикасының заңы, 26.12.1995, 2002ж «өзгертулер мен толықтырулар»,№ 2732
2. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру» туралы Қазақстан Республикасының заңы, 28.02.2007 № 234-III
3. Бухгалтерлік есеп стандарттары - Алматы : ЛЕМ, 2004
4. Қазақстан Республикасының Салықтық Кодексі – Алматы: LEM, 2005
5. Қазақстан Республикасының Салықтық Кодексі ( өзгертулер мен толықтырулар) – Алматы: Центральный дом бухгалтера, 2007
6. Артеменко В.Г. Беллендир М.В. «Финансовый анализ». –М.,1997г.
7. Астахов В.П. «Теория бухгалтерского учета». –М., 1997г.
8. Баймұханова С.Б «Бухгалтерлік есеп», Алматы.Издательство/ Маркет,2005
9. Богатая И.Н,Хахонова Н.Н «Бухгалтерский учет», Ростов на Дону: Феникс,2003
10. Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Оқу құралы, Алматы: Экономика, 2001
11. Жарылғасов Б.Т «Анализ бухгалтерской финансовой отчетности» Москва:Экономист,2004
12. Каморджанова Н.А,Картамов И.В «Бухгалтерский и финансовый учет» СПб:Питер,2003
13. Камышев П.И,Камышанов А.П «Бухгалтерская (финансовая) отчетность:составление и анализ» , Москва:Омега,2003
14. Кеулімжаев К. «Бухгалтерлік есеп принциптері» Алматы:Экономист,2003
15. Казюбинский А.О,Грашев С.В «Ехсеl для бухгалтера в примерах Москва:Главбух,2003
16. Қасымтаева Ж «Қаржы есебі», Журнал “Бухгалтер”,Астана:Әлем,2.99, 60 бет/
17. Ларионов «Бухгалтерский учет». Москва, 1999г.
18. Миржакыпова С.Т «Бухгалтерский учет в РК» Алматы:Экономика,2002
19. Назарова В.В «Шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі бухгалтерлік есеп» Алматы:Экономика,2005
20. Сакмурзаев «Бухгалтерский учет на современном предприятии»
21. Төлегенов С.Т «Бухгалтерлік ақпарат жүйелері» Алматы: Экономика, 2001
22. Хахонова Н.Н «Основы бухгалтерского учета и аудита» Ростов на Дону:Феникс,2003
23. Абдиманапов А. « Терминология и признание элементов финансовой отчетности» Бух.учет и аудит, 2005, №2, 3 бет
24. Айрих Н. «Формирование бухгалтерского баланса на дату перехода МСФО» ,Бюллетень бухгалтера,2006, № 11, 10 бет
25. Айрих Н. « О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» Бюллетень бухгалтера, 2007,№ 12, 13 бет
26. Ахметова Б. « Бухгалтерский баланс» Бух.учет на практике, 2006,№2 (27), 85 бет
27. Витулева Т. « Бухгалтерский баланс. Форма 100.38» Бух.учет на практике, 2007, № 2 (39), 104 бет
28. Капасов Р. «Финансовая отчетность как база для проведения финансового анализа» Бух.учет на практике, 2006, № 12 (37), 33 бет
29. Нургазина Ж.К «Составление баланса», Бухгалтер, Астана: Әлем, №3, 2000,48 бет
30. Нурсеитов Ә. « МСФО: принципы перехода и преминения», Бух.учет на практике, 2006,№5 (30) 12 бет
31. ТарасоваЛ.И «Как организовать бухгалтерский учеттна компьютере?», Бухгалтер, Астана:Әлем,4.99,59 бет
32. Шеверницкая Т. « Приложение № 38 и № 38/1 Бухгалтерский баланс», Бюллетень бухгалтера, 2006,№ 4-5, 99 бет
33. Шеверницкая Т. « Приложение № 38 Бухгалтерский баланс», Бюллетень бухгалтера, 2007,№ 4-5, 118 бет
34. Шербинина Е. « Переходим на 1С: Бухгалтерия 8. для Казахстана» Бюллетень бухгалтера, 2007,№ 17, 7 бет
        
        М А З М Ұ Н Ы
Кіріспе.....................................................................
.................................................4
І бөлім. Қаржылық есеп берудің экономикалық маңызы
1.1. Қаржылық есеп берудің, экономикалық
мазмұны.................................7
1.2. Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... Қаржылық есеп берудің алдындағы
міндеттері..........................................13
ІІ бөлім. «Индергаз» ЖШС - ң экономикалық – ... ... ... ... ... ... – экономикалық жағдайын
талдау........................17
2.2. Кәсіпорынның есеп - ұйымдастырушылық
жағдайы..............................23
ІІІ бөлім. «Индергаз» ЖШС – ғы ... есеп ... ... ... ... ... ХҚЕС – ға ... қаржылық есеп берудің құрастырудың
ерекшеліктері...............................................................
..........................................27
3.2. Қаржылық есеп берудің №1 формасы ... ... ... есеп берудің №2 форма табыстар мен шығындарды
құрастыру
............................................................................
..........................
3.4. Қаржылық есеп берудің ... ... есеп ... компьтерлендіру
..................................................
Қорытынды мен
ұсыныстар...................................................................
..............58
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
....................61
Қосымшалар
Кіріспе
Қаржылық есептің негізгі атқаратын қызметінің функцияларының бірі
пайдаланушыларға кәсіпорынның мүлкі және ... ... ... ... ... жеткізіп беріп отыру.Осындай ақпараттық
мәліметтердің негізгі қайнар көзі- бухгалтерлік баланс. ... сөзі ... ... ... ... және ... да бір қызметінің
тараптары арасындағы қатынастардың сандық көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... ... басқару ұйымдарының нарық экономикасында бағыт алуы үшін ... есеп беру мәні – оның ... ... Бір ... ... есеп әдістерінің бір бөлігі болып ... ... ... есеп беру –жылдық және кезеңдік есеп берулердің бір формасы ... есеп беру ... ... ... ... Қаржылық
есеп беруді білу –оның әрбір баптарының ... ... ... алатын орнын, басқа баптармен байланысын білу. Бұл
тақырыптың маңыздылығы сол, Қаржылық есеп беру арқылы:
- талданып ... ... ... көп ... ақпарат алынады;
- кәсіпорынның жеке айналым құралдарымен қамтамасыз етілуін анықталады;
- айналым құралдарының өзгеріс мөлшерін ... ... ... ... ... кәсіпорынның жалпы қаржылық
жағдайы бағаланады;
- жыл ішінде кәсіпорынның қаржылық жағдайында қандай өзгерістер болғаны
анық көрінеді.
Сондай – ақ, ... есеп беру ... ... ... ... ол ... ... ұқсас кәсіпорындар жүйесінде өз
кәсіпорны қандай орын ... ... ... стратегиялық курстың
дұрыстығы туралы, пайдаланылатын ... ... ... ... ... ала ... және кәсіпорынды басқару бойынша
әртүрлі сұрақтарға байланысты шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді;аудитор
өз ... ... ... ... ... дұрыс шешім қабылдау үшін
қосымша мәлімет ала алады, есеп жүйесіндегі ... ... ... ... ... есеп ... кейбір мүмкін қателіктерді анықтауға
мүмкіндік алады;аналитиктер қаржылық анализ бағыттарын анықтай алады.
Сонымен, ... есеп беру ... ... ... ... бір ... екі ... орналасу мен пайдаланылуы бойынша және
олардың ... болу ... ... ... ... ... болып
табылады.
Жұмысымның мақсаты – нақты кәсіпорынның материалдары ... есеп ... мәні мен ... оның ... ... ... ... болып табылады. Осы мақсатқа сәйкес жұмысымда
келесідей міндеттер айқындалады:
- кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау барысында бухгалтерлік баланстың
мәнін ... ... есеп ... ... ... ... ... мен
тәжірибешілердің еңбектеріне шолу;
- дипломдық жұмысымның объектісіне алынып отырған «Индергаз» ЖШС-ң
экономикалық-ұйымдастырушылық ... ... беру ( ... бухгалтерлік балансын салыстырмалы түрде талдау, қаржы-
шаруашылық жағдайына есеп беру және ... ... ... ... ... ... жүйелеріне сипаттама
беру;
- ХҚЕС – на көшудегі ... есеп ... ... ... ... талдау.
Дипломдық жұмысым кіріспе, үш бөлімнен, қорытынды мен ұсыныстан,
қолданылған әдебиеттер тізімі және ... ... және ҚР-ң ... ... ... және ... жағынан көптеген ғалымдар
мен тәжірибешілердің еңбектеріне ... ... ... негізделіп жазылған.Сондай –ақ, бұл ... ... ... және нақты талдау,синтетикалық топтастыру,
корреляциялық әдістер қолданылады.
Бұл жұмысымның нақтылығы - «Индергаз»ЖШС-ң ... ... ... ... ... ... ... . Қаржылық есеп берудің экономикалық мазмұны жасау және ұсыну
Нарықтық экономика жағдайында қаржылық есеп шаруашылық ... ... ... ... ... ... көзіне,
әртүрлі ұйымдық-құқықтық нысандардағы шаруашылық ... ... ... және ... ... қабылдауға қажетті аналитикалық
есептердің ақпараттық базасына айналды.
Бухгалтерлік есеп – субъектілердің активтері, меншікті капиталы,
міндеттемелері, табыстары және ... ... ... жинақтау,
тіркеу және қорытындылау жүйесі.
Қаржылық есеп беруді жасамас бұрын оның деректерінің шынайылығын
қамтамасыз ету үшін ... есеп және ... есеп беру ... 24 ... ... ... бухгалтерлік есептің
стандартына сәйкес субъект ... және ... ... есеп ... элементтері:
Активтер субъектінің құнмен бағаланатын мүлкі, мүліктік және жеке
мүліктік емес игіліктері мен құқықтары.
Активтер пайдалану мерзіміне байланысты екі топқа бөлінеді: ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің активтері белгілі бір көздерден
құралады. Субект активтерінің құралу
Меншікті ... ... ... бүкіл кезеңіне арналып бекітіледі,
оның негізгі және айналым қаржысының құралу ... ... ... бұл ... ... ( ... басқа бір тұлғаның,
яғни қарызгердің (кредитордың) пайдасына белгілі бір іс әрекет жасау
міндеттемесі : мәселен, мүлікті тапсыруы, жұмыс атқаруы, ақша ... ... не ... ... бір іс ... бас ... ... ал
борышкерден оның міндеттемелерін атқаруды талап етуге қарызгердің құқы бар.
Міндеттемелер ұзақ мерзімді және ағымдағы ... ... ... бұл ... көбеюі және міндеттемелердің азаюы.
Шығыстар- бұл активтердің азаюы және мндеттемелердің көбеюі.
Есептік кезеңдегі тугендеу санын, оның жүргізілетін ... оның ... ... ... ... ... ... түгендеуді жүргізу
міндетті мына жағдайларда қалыс қалады:
~ жылдық ... есеп ... ... алдында, алайда есептік
жылдың қараша айынан бұрын бастамауы керек ;
- ... ... ... ... ... алуға, сондай-ақ шаруашылық
жүргізуші субъектінің қайта ... ... ;
- ... ... ... ... қабылдау-тапсыру күні) ;
- талан-тараж және ... ... ... ... ... - ... ... дереу
түгендеу ;
- төтенше жағдайдан болатын өрт немесе стихиялық (дүлей) апат кезінде,
бұл апаттар ... ... ... ... ... алу ;
- ... ... балансы жасалмастан бұрын субъектіні таратуда
(қайтаұйымдастыруда);
- ... ... және ... ... ... бағалауда
-субъектінің есептік ... ... ... ... ... ... ... басқа жағдайлар.
1.2. Бухгалтерлік балансты жетілдіру мақсатында ғалымдар мен
тәжірибешілердің еңбектеріне шолу
Бухгалтерлік ... - ... ... ... ... ... есеп ... басты формасы ретінде ерекшеленеді.
Ал,батыс тәжірибелерінде, яғни, ... ... жән ... ... ... есеп ... ерекше назарды табыс және
шығыс туралы есеп беруге аударады, себебі, онда табыс ... ... ... табылады. Сондай – ақ, бухгалтерлік баланс – белгілі бір
уақыт мерзіміне экономикалық объектілердің стратегиялық ... ... ... субъектінің құралдар кірісін, шығысын және ішкі қозғалысын
бейнелемейді.
Жоғары оқу орындарында экономикалық мамандық алатын студенттерге «
Бизнес ... мен ... ... ... ... ... ... баланс» деген оқулығында келесідей анықтама берілген: «
Бухгалтерлік баланс – бұл ... ... бір ... ... ... ... ... ғалымдары шығарған «Қаржылық есеп беру » деген ... ... ... «Қаржылық есеп беру – бұл белгілі бір ... ... ... ... мен оның ... ... тізімі. Бұл берілген уақыт ... ... ... ... ... ... Актив пен пассивтің әрбір бабы ақшалай
көрініске ие болады.(6) Қаржылық есеп беру– жылдық есеп ... ең ... Ол ... ... ... мен ... ... құрамы мен мөлшері туралы ақпарат белгілеу тәсілі ... ... ... ... ... ... авторлары Э.Лоэте мен А.Гильбо бухгалтерлік ... ... ... деп ... Ал, Додэ «Нақты жағдай мен есептік
жылдың шын мәнінде табысты болғанын тек қана ... ... ... ... ... банк ... шығарған «Қаржылық есеп, аудит, есеп беру
бойынша нұсқаулар» оқулығында былайша ... ... есеп беру ... ... бір ... жасалған және осы кезеңдегі ұйымның жалпы қаржылық
жағдайын бағалау үшін пайдаланылатын ... ... ... ... байланысқан баланстың есеп элементтері дегеніміз бұл активтер,
пассивтер және капитал. Баланстық есеп ... әрі ... ... ету үшін ... ... ... бар ресурстар туралы ақпаратты
қамтиды. Ол сондай – ақ, бұл ... ... ... туралы
ақпараттан тұрады. Мысалы: бұл көздер қарызға алынған ба, жоқ әлде меншікті
ме?»деген сұрақтар шешіледі.(13)
«Қаржылық есеп беру ... ... ... №2 ... және ... ... негізгі өзгертулер» деген стандартында
көрсетілгендей, - бұл қолданушыны заңды ... ... ... және ... ... мен есепті кезеңдегі қаржылық жағдайында болған
өзгерістер туралы пайдалы, маңызды әрі дәл ... ... ... табылады» деп көрсетілген Қазақстандық ғалым К.Ш.Дүйсенбаевтың
«Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... оқу ... ... сертификатталған бухгалтер - тәжірибеші А.Абдиманапов
«Терминология және қаржылық есеп беру ... ... ... есеп ... ... көрсетілуге тиісті ақпараттар қаржылық есеп
берудің бір бөлігі болып табылады. Бұл ... ... ... ... және ... ... қабылдауға қажет. Пайдаланушылар
дұрыс қаржылық шешім қабылдай алмайды егер ... ... ... ... ... (23) Бұл айтылған сөздермен
келісетін себебім шынымен де егер баланста мәліметтер толық көрсетілмесе,
онда ... ... ... ... ... біз біле алмаймыз .
«АТФ Банк» бас маманы Р.Капасов: «Қаржылық есеп беру – кәсіпорынның
қаржылық ... ... және ... үшін ... ... ... ... баланс анализі кәсіпорынның актив, міндеттеме және меншікті
капиталын бағалауды болжайды. (28) Бұл ... ... ... ... ... баптары арқылы қазіргі таңда кәсіпорын мүлкі,оның
орналасуы туралы көп көлемде ақпарат ала ... ... ... ... « Бухгалтерлік
баланс» деген мақаласында: «Қаржылық есеп беру – ... алу ... ... ... ... ... негізінде құрылуға тиіс баланс»(27)
Бухгалтерлік баланс қаржылық есеп берудің ең ... ... ... бұл ... ... ... келісуге болады.
Cертификацияланған бухгалтер- тәжірибеші Ә.Нурсеитов ... : ... ... ... ... ... ... ал бастапқы сальдо есебімен құрылған есептік кезеңге баланс
ХҚЕС бойынша ... ... ... есеп ... ... деген сөздеріне
толықтай келісуге болады.
1.3. Қаржылық есеп берудің алдындағы міндеттері
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... ... және ... ... болу ... бойынша сипаталады. Бұл
мәліметтер кәсіпорынның ... ... ... ... ... есеп беру ... ... көрсеткіші болып табылады. Қаржылық есеп
беруде мынадай маңызды міндеттер атқарады:
- Меншік иелері мен менеджерлерді ... ... ... ... баланстан олар осы кәсіпорын иелік ететін
материалдық құралдар қорларының саны мен ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жақын арада үшінші тұлғаның алдында өзіне
жүктелген міндеттемелерді орындау мүмкіндігі анықталады;
- Актив пен ... ... ... ішкі ... ... ... мүмкіндік береді;
Қаржылық есеп берудің басты формасы ретінде, есептік кезеңге кәсіпорын
мүлкінің құрамы мен ... ... мен ... ... ... ... мен ... дебиторлық кредиторлық
бережақтардың жағдайы мен динамикасын,кәсіпорынның төлем қабілеттілігін
анықтауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның нақты аналитикалық мүмкіндіктерін ... үшін ... ... оқып білу ... яғни : ... - бұл ... кезең
басы мен аяғына сол кездегі мәліметтерді сәйкестендіру болып ... ... ... жауап береді: «Дәл қазіргі уақытта кәсіпорынның жағдайы
қандай ?», ал мына сұраққа жауап ... ... ... ... нәтижесінде
болды?»
Негізгі Қаржылық есеп беру мазмұнының ... ... ... үлкен ақпарат береді және қаржылық жағдайды нақты ... ... ... ... ... :
- ... ... перспективаға қаржылық жағдайдың анализі баланс
құрылымының қанағаттанарлық бағалау ... ... ... ... үшін ... назар аударған
жөн,банктердегі есеп шоттардағы ақша ... ... ... Ұзақ ... ... ... ... анализі құралдардың
пайда болу көздерінің құрылымын,ұйымның сыртқы инвесторлары ... ... ... ... ... іскерлік активтілігінің анализі;
Сондай –ақ, Қаржылық есеп беруді құрған кезде ... ... ... ... жөн. Оны ... дейін есеп регистріндегі барлық
синтетикалық шоттар бойынша қалдық пен ... ... ... ... ... басындағы және аяғындағы баланстың
деректерін салыстыру үшін жыл басындағы ... ... ... ... ... әрбір баптарымен ( егер баланс баптарының
номенклатурасында өзгерістер болса) сәйкестендірілуге тиіс.
Ағымдағы активтер мен ... ... ... ... ... етілмейді. Бухгалтерлік баланстың кейбір баптары басқа баптарға
енгізілмеуі керек немесе бұрып қоюға ... ( ... ... ... қарызбен жабуға болмайды)
Сонымен Қаржылық есеп берудегі ... ... ... ... және олардың мазмұнын ашудың қаржылық есеп беру
үшін ... зор, ... – ақ, ... үшін де ол өте ... ... сол ... ... талдау жасалынады.
Сондай – ақ, ұзақ және ағымдағы активтер, меншік капиталы, ұзақ
және ағымдағы міндеттемелер ... есеп беру ... ... ... құру кезінде алдына қойылған міндеттер
келесідей ... ... ... ...... бақылауға алынған объектілер бір
ақпаратты модельге ... үшін ... ... ... ... келінеді;
- Ерекшеленген кәсіпорын- бухгалтерлік баланс оған байланысты тұлғаларға
( дебитор, кредитор, инвестор т.б) ... ... ... ... ... алынған және мүлік құқығын иеленген
кәсіпорынға тиісті мүліктер есептеледі;
- Қызмет етуші ...... ... ... ... оның ликвидациясы белгісіз;
- Өзіндік құны бойынша есеп – бухгалтерлік баланста актив ағымдағы
нарықтық құнымен ... ... ... ... ... Екі жақты жазу – бұл концепция келесідей ... ... ... сол ... ... сомасы меншікті және
тартылған капитал сомасына тең болуы.
2 бөлім. «Индергаз» ЖШС - ң қаржы – ... ... ... қаржы – экономикалық жағдайын талдау
Дипломдық жұмысымның объектісіне ... ... ... ... (ЖШС) ... ... Индер
ауданында орналасқан.
«Индергаз» ЖШС ҚР «Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... Атырау облыстық Әділет ... ... 1998 жылы 22 ... ... 2004 жылдың 14
желтоқсанында акционерлердің кезекті отырысында «Индергаз» ЖШС ... ... ... - жеке ... ЖШС ... ... «Жеке кәсіпкерлік
туралы»заңына және жеке Жарғысына (Устав) сәйкес өзінің қызметін ... келе ... ... тұлға,ол жеке балансын,өз кәсіпорын атымен қазақ
және орыс тілдерінде мөр таңбасын және банкте есептік,арнайы және ... ... ... - ... мың теңге.
Негізгі қызмет түрлері:
• тұрба құбырлары бойынша газ отындарын бөлу;
• Атырау облысының халқын табиғи және сұйытылған ... ... ету ... қызметтер көрсету.
«Индергаз» ЖШС – ң ...... ... ... келсек
келесідей нәтижелерді көреміз. Мұны төмендегі кестелерден анық ... ... ... « Индергаз» ЖШС-ң
өндіріс көлемі
| | |Өсу ... ... ... %|
| |2004 |2005 |2006 | ... өнім ... |108080379 |144958583 |108079895 |100 ... | | | | ... ... ... ... |27651274 |156 |
|мың.тг | | | | ... ... |38 |47 |53 |139 ... ... |4851342 |3954745 |5229880 |108 ... | | | | ... көріп отырғанымыздай, тауарлы өнім көлемі 2006 жылы 2004
жылмен салыстырғанда ешбір өзгерусіз қалғанын көре ... ал 2005 ... ... ... (144958583/108080379)*100%) 34%-ға өскені анық
көрінеді.(144958583тг) Осы жылы жағымды ... ... ... ... бере аламыз, яғни, кестеден көріп отырғанымыздай 56 %-
ға немесе 9869283 мың теңгеге көбейген, өсу қарқынының ... ... жер, ... ... ... Мұны 1-3 қосымшалардан, яғни
кәсіпорын баланстарынан анық көре аламыз. 2006 жылы ... ... ... ... ... ... ... (+8%).
Кәсіпорынның өндірілген өнім көлемін бөлек баптар бойынша талдап
өтсек,оны төмендегі кестеден көре аламыз.
Кесте 2
2004- 2006 жылдарға «Индергаз» ... өнім ... (мың. ... ... |Өсу ... | ... | |ы % |
| |2004 |2005 |2006 | |
| ... ... ... | ... ... сату |56 977 858 |48 634 193 |39 346 532 |69 ... газ тасымалы|26 847 519 |40 543 604 |32 718 081 |122 ... газ ... 255 002 |55 780 786 |36 015 282 |148 ... |108 080 379 |144 958 583 ... 895 |100 |
2004 жылы басқа жылдармен салыстырғанда табиғи газды сату көлемі
едәуір жоғары ... 56 977 858 мың тг ... бұл ... ... ... ... тұлғалар газды жаңадан өткізе бастады. 2004 жылмен ... 2006 жылы газ сату ... 31% ға ... 2005 ... ... 48634193)* 100%) 19%-ға азайған, бұл жылдан жылға
азаюдың себебін Индер ауданында ЖАҚ «ИСИ ... ЖАҚ «ИСИ ... ... т.б. ірі ... ... өз ... аяқтауына байланысты
екенін көре аламыз.2006 жылы табиғи газ ... ... ... ... ... ... газ ... 22%-ға көбейген, ал 2005
жылмен салыстырғанда (32718081/40543604)*100%) 19%-ға ... ... ... ... 1м3- не жаңа ... ставка 3,6 теңгеге бірден жоғарылауы
көрінеді. Сондықтан да «Индергаз» ЖШС- ң ... ... ... ... көптеген заңды тұлғалар сатып алынатын газ көлемін азайтты,себебі
газдың құны жоғарылай түсті. Ал сұйытылған газ ... сату ... ... ең ... көрсеткішті көрсетеді. 2006 жылы 2004 жылмен ... газ сату ... 48% -ға ... ... бұл ... ... кәсіпорынның тауарлы өнім көлемі 2006 жылы 2004 жылмен
салыстырғанда ... ... ... ... жылы ... ЖШС –ң негізгі құрал құрамы,
құрылымы және жылдамдығы,мың тг.
| ... | ... | | ... тобы | | |
| |2004 |2005 |2006 |Өсу |
| | | | ... |
| | | | |% |
| ... ... |Сомасы |Үлес ... ... | |
| | ... ... | |салмағы%| |
| | |% | | | | | ... |- |- |- |- |- |- |- ... |5638247 |31,7 |5638247 |25 ... |212 ... ... | | | | | | | ... |741026 |4,2 |4438648 |19,7 |6609525 |23,9 |892 ... жабдықтар | | | | | | | ... да ... ... ... |112 ... | |92,5 | | | | | ... | | | | | | | ... |5057822 |28,4 |6974359 |30,9 |9382955 |33,9 |186 ... | | | | | | | ... ... ... ... |156 |
Кестеден ... ... ... ... ... өсуі 2006 жылы ... ... мен үйлер (2,12 есе ) ... мен ... ... (8,9 есе) ... ... ... негізгі қүралдардың құрамынан машиналар мен жабдықтардың бірден 23,9%
- ды иеленуге жағымды баға беруге болады.Ғимараттар мен үйлер де 2006 ... ... ... 6336624 мың теңгеге немесе 2,12 есе өсуінің өзі
кәсіпорын мүлкінің көбеюіне өз үлесін тигізеді. Басқа да ... ... жылы 12%-ға ... Бұл көрсеткіштер кәсіпорынның ... ... ... ... ... бұл ... ... үшін тиімді деп ойлаймын.
Кестедегі көрсеткіштерді ... келе ... ... ... етілу жағдайы бірқалыпты жақсарып, жыл аяғында
жоғарылағанын көре аламыз.
Кәсіпорының басқа да көрсеткіштері сияқты, ... ЖШС – ... саны ... ... ... отырғанымыздай, жылдан жылға
көбейіп отырған.
Кесте 4
«Индергаз» ЖШС-ң жұмысшылардың саны, (адам)
|Көрсеткіштер ... |Өсу |
| | ... |
| | |, % |
| |2004 |2005 |2006 | ... ... |30 |37 |42 |140 ... ... ... |3 |4 |4 |133 ... ... |5 |6 |7 |140 ... |38 |47 |53 |139 ... жылы кәсіпорынның әкімшілік басқару персоналдарының құрамында
бір адамға көбейгені байқалады, яғни, басқару бөлімінде бұрын ... ... және ... қызмет атқарса, 2005 жылдан бастап
коммерция бойынша директор орынбасары жұмыс қызметіне ... ... ... ... мен бухгалтерия бөлімшесіне бір ... ... ... ... қарқыны 39%- ға көбейгенін көре аламыз.
Жалпы жоғарыдағы кестелерді талдай ... ... ... ... ... оны ... кестеден көре аламыз.
Кесте 5
2004-2006 ж.ж. «Индергаз»ЖШС –ң қаржылық нәтижесі,мың тг.
|№ |Атауы ... |Өсу |
| | | ... | | |% |
| | |2004 |2005 |2006 | |
|1 ... |108 080 379 |144 958 |108 079 895 |100 |
| ... ... | |583 | | |
| ... табыс | | | | |
|2 ... ... ... ... |84985786 |91 |
| |өзіндік құны | | | | |
|3 ... ... ... |19751793 |23094109 |160 |
|4 ... ... |7689749 ... ... |2,02 |
| ... ... |7689749 |13352832 |15128825 | |
| ... және ... | | |385846 | |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... ... ... |6706427 |6398961 |7579438 |113 |
| ... | | | | |
|6 ... ... дейін |6706427 |6398961 |7579438 |113 |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
|7 ... ... |1855085 |2444216 |2349558 |127 |
| ... ... ... | | | | |
|8 ... ... ... |4851342 |3954745 |5229880 |108 |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
|9 ... табыс |4851342 |3954745 |5229880 |108 ... есеп беру деп- ... ... үшін ... ... ... кешенді сипаттайтын жиынтық және өзара байланысты
көрсеткіштер жүйесін айтады. Кәсіпорынның ... ... ... тауарларды өткізуден түскен табыс 2005 жылы ... ...... мың ... та ... ... ... таза
табысы бұл жылы басқа жылдармен ... ең ... ... (3954745 мың тг). 2006 жылы таза ... ... ... 5229880 ... немесе 8% өсті ,бұған ... біз ... ... ... ... көре ... ... мәліметтері бойынша
кәсіпорын қызметінің қорытындысы жасалады ,ол ағымдық және перспективалық
жоспарлауды талдау үшін ақпарат көзінің қызметін ... ... есеп - ... ... ЖШС - ң Есеп ... ҚР - ң ... ... кәсіпорынның бухгалтерлік және қаржылық есеп ... ... ... құжат болып табылады. Есеп саясатының қалыптасу базасы болып
–ҚБЕС ... Есеп ... ... және қаржылық есептің олардың
принциптері мен негіздеріне сәйкес енгізу әдістері қарастырылады.
Есептік саясат келесі жағлайларда өзгертілуі мүмкін.
- ... ... ... ... ... ... ;
- ҚР- ң ... есеп заңындағы өзгерістерге сәйкес;
- Егер мұндай өзгерістер қаржылық ақпараттармен сәйкес болса;
- Заңды тұлғаның қайта ... және ... ... ... (п.18 БЕС №3)
Есептік саясат өзгерістердің нәтижесінде пайда болған өзгерген сома:
- ... ... ... ... ... ... ... бейнеленеді;
- Таза табысты немесе есептік период шығындарын анықтаған ... ... ... ... ... нақты кесел келтірсе, онда
заңды тұлға түсіндірме хаттамаларда келесідей ... ... ... Өзгеріс себебін;
2. Есептік және болашақтағы өзгеріс сомасын;
3. Таза табысты және есептік период ... ... ... ... есеп беру ҚР-ң ... ... ... және оған
жауапты басшы және бас бухгалтер қол ... ... ... негізгі құжат - оның Жарғысы болып
табылады. Серіктестік қызметінің ең басты мақсаты- Жарғылық ... ... ... таза ... алу. ... қызметінің жеке
мақсаттары,сфералары мен түрлері заңдық тәртіппен орнатылған қатысушылардың
келісімімен ... ... ... ... ... ... және заңмен рұқсат етілген көздер
есебінен қалыптасады және оның балансында ... ... ... ... ... ... ... және басқада
қорлар қалыптасуы мүмкін.Оны қолданудың мөлшері мен тәртібі қатысушалардың
жалпы жиналысында анықталады.Серіктестіктің жарғылық ... ... өсуі ... ... ... қатысушалардың ортақ шешімі бойынша
жүзеге асырылады.
Кәсіпорын зиян шеккен жағдайда резервтік ... ... ... Егер де ... ... ... ... кезде
серіктестікте бар басқа да қорлар есебінен,ал егер бұлар да жетпеген
жағдайда серіктестік ... сату ... ... ... ... - оның жоғарғы органы болып табылатын серіктестік ... ... және ... ... –директормен қамтамасыз етіледі.
Серіктестік қатысушаларымен жасалған келісім-шарт негізінде директор
өзінің қызметтерін атқарады.Кәсіпорын қызметі мен оның ... заң ... ... ... ... органдармен және
құрылтайшылармен жүзеге асырылады.
Серіктестік қазіргі заң шеңберінде өз қызметінің кадрлық қамтамасыз
етілуінің ... ... ... әдістері мен
формаларын;оның ... мен ... ... ... ... төлем мөлшерін, қызметкерлерге сыйақыларды,жұмыс күнінің режимі
мен жұмыс аптасын,жыл сайынғы және басқа да демалыстарды ұсыну тәртібі мен
мөлшерін анықтайды;сәйкес ... ... ... үшін еңбекақыдан
ұсталымдарды жүргізеді.
Есеп саясатына сәйкес жылдық қаржылық есеп беру үшін есептік ... ... 1 ... мен 31 ... табылады.Қаржылық есепті құру
кезінде 2,3,4 БЕС қолданылады. Қаржылық есептің ... ... ... ... ... ... есептің міндеті – оперативті басқару ... мен ... ... үшін «Индергаз» ЖШС-ң қаржылық
қызмет ... мен ... ... ... ... нақты мағлұмат
беру болып табылады.
2006 жылда жүргізілген аудит бойынша ... есеп ... ... ... ... тағайындалған Шоттар жоспарынан алынып
тасталған 709,808 ... ... ... ... ... қоса ... ... шоттары 801,808,811,821,831,842,845 субшоттарымен қоса ... ... ... ... ... ... соң ... бағдарламаға енгізіледі.
Толықтай алып қарасақ,есеп пен есеп ... ... ... деп
бағалауға болады.
Кәсіпорында бухгалтерлік есеп жеке құрылымдық бірлік болып
табылатын,бас бухгалтермен басқарылатын ... ... ... ... ... екі ... жазу әдісі негізінде құрылады.
Кәсіпорынның бухгалтерия ... ... ... ... ... бас ... ,негізгі құралдар және материадық емес активтер
бойынша бухгалтер,есеп айырысу ... ... бір ... қызмет
атқарады.Ағымдық жылда болған барлық шаруашылық ... ... ... және ... жыл соңында өз есеп ... ... ... ... Бас ... « Бухгалтерлік есеп туралы» күш
иеленетін ҚР-ң Президент Жарлығын, БЕС, БЕС – на ... ... ... ... және ... ... жатқан барлық
шаруашылық операциялардың шоттарда түгелдей бейнеленуін және ... ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтарды беру - қабылдауға байланысты құжаттарға
бас ... ... ... ... қол ... бухгалтердің
қолысыз барлық құжаттар жарамсыз болып есептеледі. Кәсіпорынның бухгалтерия
құрылымын ... ... көре ... ... ЖШС- ң бухгалтерия құрылымы
Бухгалтерия
Бас бухгалтер
Негізгі құралдар мен МЕА ... ... ... бөлім. «Индергаз» ЖШС – ғы қаржылық есеп берудің ... ... ... тәртібі
3.1. ХҚЕС – ға көшудегі қаржылық есеп берудің құрастырудың ерекшеліктері
Аяқталмаған құрылысты түгендеу барысында оның ... (его ... ... ... ... ... ... оның құрамына құрал-сайман,
құрастырылмай есептен ... ... ... ... ... ... жұмыстарының құрамында - жоспарсыз жұмыстың бар-
жоғы анықталуы керек; тоқтатылған және ... ... ... ... анықтайды.
Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты өндірістің заттай жұмысын,
оның көлемін және құнын белгілеуді білдіреді.
Кассадағы ақша қаражатын кассадағы қолда бар ... ... ... ... есеп ... ... полистік (сактандыру куәлігі) қайта
есептеумен түгендейді. Түгендеу нәтижесін жеке «Қолда бар ... ... ... ... ... ... ... кітапта жүргізеді, ол
беттері нөмірленген, тігілген және мөрмен бекітілген болуы керек. ... ... саны ... бас бухгалтерінің қолымен сендірілуі
керек. Кассалық кітаптағы жазулар екі ... ... ... ... ... және кәсіпорынның кассирі есеп беруінде қолданылады,
кассалық кітапқа ... ... ... ... қателар кассир
мен бас бухгалтердің қолымен сендіріледі. ... ... ... ... чек ... және ... да ... қағаздар, қатаң есеп
беру бланкілері болуы мүмкін. Халықаралық қаржылық есеп стандартынаа сәйкес
шот ... төрт ... ... Кәсіпорын 2008 жылдың 1 қаңтарынан
бастап ХҚЕС көшуге байланысты өзінің жұмыс шот жоспарын ... ... ... ... ... бейнеленетін болады.
Кассаны түгендеу шаруашылық жүргізуші субъектінің басшылығымен әзірленген
және бекітілген кассалық операцияларды жүргізу Ережесіне ... ... ... түгендеу, қатаң есеп берумен ққжаттар және ... жэне ... ... ... май ... талондарын және
т.б.) түгендеу әдетте бас бухгалтер мен кассирдің ... ... ... ... ... бар ақша ... қайта ессптеліп, кассада
сақтаулы басқа да құндылықтар тексеріледі. Түгендеу басталғанша (бірнеше
касса) оларға ... ... яғни ... ... ... ... есеп беруді жасау керек және кассалық кітапша ... ... ... ... ... ... барлық кіріс және шығыс
құжаттары есеп беруге кірді және ... ... ... сома ... жоқ ... ... ... Ақша қайта
есептелінгеннен кейін ... ақша ... ... актісі жасалады.
Түгендеу нәтижесі кассалық кітапша бойынша ... есеп ... ... ... ... ... кассирдің
түсініктемесі және түгендеу нәтижесі бойынша ары қарай шешім ... ... ... ... ... ... ... аса қажет: ... ... ... ... ... ... ме, касса талапқа
сай жарақталған ба, сейф ... ... ... ... ... Кассаны түгендеу барысында 150 теңге артық шықты. Мұндай жағдайда
кассалық кіріс ордері жазылып, мына жазулар бойьшша рәсімделетін субъект
қызметінің нәтижесіне ... ... 451 ... ... ... ... ақшалар» шот дебеті
727 «Негізгі емес қызметтен алынған басқадай табыс» шот кредиті
150 теңге
Егер кассаны түгендеу кезінде 5 000 ... кем ... ... ... ... кем сомаға кассалық шығыс ордері жазылады:
334 «Бүлінген кұндылық ... кем ... шот ... «Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот кредиті
5000 ;
кассирдің мойнына ақша салу
333 «Материалдық зиянның орнын толтыру бойынша есеп ... шот ... ... ... ... кем ... шот ... ... ... кем ... жабу ... ... ордері жазылады):
451 «Кассадағы үлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот ... ... ... ... толтыру бойынша есеп айырысу» шот кредиті
5000 теңге.
Банктегі шот, несие бойынша, салық бойынша банкпен есеп айырысу,
бюджетпен, қызметксрлермен ... ... ... және ... ... ... бастапқы құжаттардың
негізінде түгенделеді, мұнда қалдықтардың нақтылығы ... бұл ... ... ... ... ... пайда болған мерзімін, оның
нақтылығын, талап мерзімін ... ... ... ... ... және ... ... қағаздық шоттан үзінді көшірме
алмасуы керек және оларға түгендеу комиссиясын ... ... ... ... ... тексеріп, 3 жылдың ішінде өндіріп
алу мүмкіндігін бақылауды жүзеге асыру аса қажет.
Егер ... ... ... және кредиторлық берешектер сомасын
негіздсу және қысқарту, айыппүл төлеуге, тұрақсыздық төлеміне ... ... ... ... ... ... ... жол бермеу үшін төлем тәртібінің
сақталуын қадағалау, бекітідген келісімшарт бойынша өзара есеп айырысу,
төлем мерзімін ... ... ... есеп ... ... есеп ... - ... Респубтосасы
заңында белгіленген іссапар және өкілдік щығындардың орнын толтыру
нормасына, ... ... ... ... ... ... ... және іссапар шығындарына арналған ақшалай ... ... ... тексереді. Ақшалай қаражатты беру және шағын
кәсіпорындардағы 24 «Шағын кәсіпкерлік ... ... және ... ... ... ... кредиттерді алу және өтеу бойынша банкпен есеп айырысу — тексеру
барысында ағымдық, ... ... ... ... мен ... ... ... құжаттарына қатысты банк жазулары салыстырылады.
Ақшалай кредит сомасының есептелу мерзіміне және ... ... ... ... ... тексеріледі;
Заемды белгілі орны бар банктер коммерциялық келісімшарт негізінде
несиелік қабілеттілігі жоғары кәсіпорындарға ... ... – банк ... ... ... төлеу арқылы
клиентке соманы бөледі немесе беретін келісімшарт болып табылады.
Банктік емес мекемелердің заемдары – бір жақ – ... ... ... жаққа – «заем алушыға» - ақша немесе материалдық қорларды
қайтарып беру ... ... бір ... қарызға беру туралы
келісімшарт.
Банк заемдарының түрлері:
- қысқа мерзімді- 1 ... ... 2 ... кем ... орта ... 1 жылдан 3жылға дейінгі;
- ұзақ мерзімді-3 жылдан жоғары.
Орта және ұзақ мерзімді заемдар ... ... ... ... ... ... аванстық - өнім дайындаушы кәсіпорындарға бөлінеді;
- бланкілік(сенімхат) ... ... ... ... ... ... ... несие- үлкен мақсатты жобаларды несиелеу үшін заем
алушы екі немесе одан көп банктерде қарастырылады;
- ... ... ... алып ... ұзақ ... ... банк клиенттерінің шоттарынан қорларды шығару арқылы
жүзеге асырылатын қысқа мерзімді несиелендіру формасы;
- ... ...... төлемдер шегінде несиелер немесе «заем
алушы» алдындағы банктердің құнды түрде құжатталған міндеттемесі;
- тұтынушы мақсаттарына арналған ... ... ... ... ... жеке ... да жеке ... несиелер;
- Стэнд – бай – халықаралық валюталық қор ... ... ... ... 60 ... шотында қарастырады.
• сатып алушылар және тапсырыс берушілермен, жабдықтаушылар және
мердігерлермен есеп ... - ... ... ... ... ... ... есте ұстау керек: талап қою мерзімі 3
жылды құрайды (Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... 1-тармағы, 1-тармақшасы). Талап
кою мерзімі келісімшарт негізінде ... ... ... ... ... алу) ... ... Талап қою мерзімі біткен
(өтіп кеткен) дебиторлық берешек субъект басшысының шешімі бойынша
резерв есебінен ... ... (БЕС 5 ... және ... ... ... табылатын «Күмәнді қарыздар бойынша пайда
болған резерв») немесе резерв кұрылмаған ... онда ... ... ... ... салғанда түзетуге кіреді
(Салық кодексінің 219-бабы);
еңбекақы бойынша субьектінің қызметкерге берешегі - комиссия ... ... ... үшін ... ... ... (Салық кодексінің
149-бабы, 2-тармағы); шаруашылықтың есеп жүргізу саясатында қаралған еңбек
ақы есептеу есеп айырысу тәртіптерімен таңысқаннан кейін, еңбек ақы ... ... ... ... ... шараларын толық қамтитындай
етіп мынадай мазмұнда бағдарлама жасайды:
- күшіндегі заң актілерінің баптарында қаралған ... ... ... ... сақталуын тексеру;
- бастапқы құжаттарының тұпнұсқасын ( нғыздылығын ) ... ... және ... ... ... ... актілерге
сәйкестігін тексеру;
- мерзімдік және кесімді ... ... ... еңбек ақы
есептеудің негізділігін тексеру;
- шаруашылықтың қолданысындағы сыйақы есептеу жүйесі бойынша жұмыс
көлеміне және ... ... ... ... есептеудің дұрыстығын
және негізділігін тексеру;
- уақытша жұмысқа қабілетсіздігі бойынша жәрдем ақы және әр түрлі
қосымша ақы ... ... ... жалақыдан ұстаған ұсталымдардың дұрыстығын тексеру;
- депонеттегі жалақыны тексеру;
- еңбек ақы ... және ... ... ... ... ... ... шарыашылықтың жұмыскерлерімен еңбек ақы төлеу ... ... ... ... ... ауытқуларды қалпына келтіру
бойынша ұсыныстар жасау.
Шаруашылық жүргізушінің ... ... ақы ... ... туралы ақпараттарды жинақтау үшін, 681 « Жұмыскерлермен еңбек
ақы төлеу бойынша есеп ... » ... ... 681 « ... ақы ... бойынша есеп айырысулар » шотты бойынша аналитикалық есеп
мәліметтері синтетикалық есеп мәліметтерімен сәйкес ... ... ... Бұны осы шот ... ... есептеу төлем ведомысындағы
қорытынды сомасымен ( берілуге тиісті ) салыстыру ... ... ... ... ... ... ... сәйкессіздік жағдайы
кездессе, аудитор оның себебін анықтап, анықталған ... ... ... ... ... міндетті. Еңбек ақы бойынша есеп айырысуды
айдиттеу кезінде ішкі бақылаудың ... және ... ... ... үшін тест жүргізу арқылы пысықтай түсу керек.
• есептеудің дұрыстығы, мөлшерлеме көлемі және салық ... ... ... қоры үшін ... ... ... бухгалтерлік
есеп заттарында көрініс табады;
• алдагы кезең шығындары - құжат бойынша шотта ... ... ... бірге шығынға жатқызылатын сома бежіленеді;
• жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп ... - ... ... бір ... және ... жоқ ... ... өз өндірісінің тиімді және ырғақты жұмысын қамтамасыз ету үшін
өзінің материалдық-техникалық базасын жасайды,яғни өндіріске қажет қорларын
құрайды. ... ... ... және ... ... ... ... өзінің ұдайы өндірісін қамтамасыз
ету үшін өнім шығарушы кәсіпорындармен ... ... ... ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу үшін
671«Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу» шотын пайдаланады,онда
есеп айырысулар сомасының ... және ... ... ... матераилдық,босалқы қорлар, атқарылған жұмыстар
мен қызметтер үшін есеп айырысулар жүргізіледі. ... ... ... ... ... және ... бойынша – есеп
айырысу, валюталық және ... ... ... олардың төлемақысы
жазылады.
Өнім жеткізушілермен есеп айырысулар есебі арнайы насандағы журналда,
машинограммада немесе тізімдемеде ... ... ... ... ... ... ал бұл өз кезегінде әрбір құжат бойынша
есеп айырысуларды бақылап отыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жүктер есебі журналына» тіркейді.
Қоймаларға құндалақтардың түсуіне қарай журналда кіріс ... ... ... да, ... ... ... немесе түспеген жүктерді
іздестірумен байланысты сұрау салудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... қояды. Журналдың ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жол
үстіндегі материалдық құндылықтардың сомасы бақыланады. Журналға жабдықтау
бөлімінің тауарлы көліктік ілеспесі, кіріс ... ... ... негізінде кәсіпорын қоймасына материалдық құндылықтардың
түсуіне қарай жазып оырады. «Ескерту» ... ... ... ... ... ... ... сомасы және басқалары жөніндегі
мағлұматтар жазылады. Журналға тек акцептелген шот-фактурасы ғана жазылады.
Есеп ... ... ... ... көрсете отырып,түскен жүктердің шоттары
бухгалтерияға беріледі. Осында олардың деректерін жабдықтаушылар ... есеп ... ... ... ... жазылады,ал ол үш
кезең бойынша жүреді.
Бірінші кезеңде журналға акцептелген ... және ... да ... ... ... түскен кездегі жазулары жазылады. Бұл ретте тіркеу
номері мен төлем ... ... ... ... ... ... сомасы жазылады. Содан соң жабдықтаушының шот-
фактурасын жергілікті жабдықтаушыдан ... ... өзге ... ... алу үшін экспедиторға шот-фактураны береді.
Екінші кезеңде журналға ... ... ... ... ... ... негізінде жазыладды. Журналда осы құжаттардың
номерлері келіп түскен құндылықтардың ... ... ... ... бойынша алынған құны және тауарлы материалдық
құндылықтар немесе ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларына сәйкес алынған нақты құны бойынша
көрсетіледі.
Кіріс құжаттары ... ... және ... ... құндылықтар санына сәйкес келуі тиіс. Егер жүктерді ... ... ... ... ... ... ... немесе бұзылуы анықталса,актінің негізінде талап сомасын 671-
шоттың ... ... ... ... ... Егер ... жетіспеуін есеп айырысуға дейін,яғни төлем ... ... ... ... онда оның ... ... есеп айырысу
төлем құжаттарында акцепті азайтады.
Сондай-ақ журналда жұмыстар мен қызметтер берушілермен есеп ... ... ... да көрсетіледі. Жұмысты ... ... ... үшін берілген шот-фактура мәліметтері журналға жазылған
кезде,оның не үшін берілгені көрсетіледі.
Үшінші кезеңде журналда ... ... ... Төлем
туралы белгілер банктегі есеп айырысу және басқа да ... ... ... ... Бұл орайда, шоттың қай күні төленгені ... қай ... ... ... ... журналдың жиынтығы есептелінеді және төленбеген шоттар
бойынша қалдықтары шығарылады.
Журналдың қорытындысы төрт ... ... ... ай ... басындағы, жол үстіндегі материалдар шегеріліп тасталынады;
Айдың аяғындағы жол үстіндегі материалдар және журнал бойынша барлығы ... ... ... және ... есеп ... ... бойынша
шоттардың корреспонденциясын қарастырайық:
- Тауарлық-материалдық құндылықтарды алғаны үшін акцептелген шот-
фактураларына: 201-208,222-223 шоттары ... ... ... ... ҚҚС ... 331 шоты да ... ... төленген шот-фактурасына: ... ... ... ... ... ... ... құнға салынған салықтың сомасы
есепке ... ол ... ... ... 331-шот кредиттеледі.
- Жабдықтаушылардың орындалған жұмыстар мен қызметтері үшін акцептелген
шот-фактурасына сондай-ақ ... ... ... ... ... да
жазулар мына төмендегі шоттардың дебеті бойынша көрініс табады:
126 ... ... шоты ... ... ... ... мен ... орындаған жұмыстардың және қызметтердің
құнына: негізгі табындарды қалыптастыру үшін, сатып алынған жас ... ... ... құнына;
301 «Алынуы тиісті қарыздар» шоты сатып алушы тікелей ... ... ... ... ... ... есепке алынған қарыздар құнына;
334 «Дебиторлық ... да ... шоты ... ... ... ... ... «Тауарлы-материалдық құндылықтармен жабдықтау үшін берілген аванстар»
шоты, 352 ... ... мен ... ... үшін ... шоты – ... төленген аванстардың есепке қосылған сомасынаң
811 « Тауарларды сату бойынша шығындары»; ... және ... ... 951 ... және басқа
да шоттары бойынша кәсіпорынның қабылдаған жұмыстар мен қызметтерінің
сомасына.
Мына ... ... ... ... ... ... ... «Алынуы тиіс шоттар», 351 «Тауарлы-материалдық запастары үшін берілген
аванстар», 422 «Аккредетивтегі ақша қаражаттары», 422 «Чек ... ... 423 ... арнайы шоттардағы қолма-қол ақша»,431
«Ел ішіндегі валюта шотындағы ... ... 432 ... ... қолма-қол ақша», 441 «Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақша»,
451 «Кассадағы ұлттық ... ... ... ... шоттары бойынша
жабдықтаушылар мен мердігерлердің шоттарының тиісті шоттардан төленгенін
көрсетеді.
Жабдықтаушылармен есеп айырысулар есебі ... ... ай ... 671-
шоты бойынша талданған қалдықтар көрсетіледі. Талдама есептің құрылымы
негізінен ... және ... есеп ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін және есеп ... ... үшін мына ... ... ... ... ... келмеген есеп айырысулар жөніндегі жабдықтаушылардың құжаттарынан.
Инвестицияиы түгендеуде құнды ... ... ... ... ... ... ресімделуі, құнды қағаз балансында ... ... ... және ... ... бойышпа алынған табыстардың
бухгалтерлік есепте толық көрініс табуы тексеріледі.
Инвестициялар деп ... ауыл ... ... ... салаларының кәсіпорындарында капитал түрінде салынып,
жұмсалатын шығындардың жиынтығын айтамыз.Инвестициялық қызметтің мақсаты
түпкі нәтиежесінде ... ... ... ... алу ... ... көзі ... жаңадан қалыптасқан құн немесе таза табыстың
жинақталған бөлігі саналады.Кәсіпкерлер оны ... ... ... капиталды жаңартуға арналған инвестиция көзі
болып кәсіпорынның меншігінде қалған табысы саналады. Бағағалы қағаздардың
көп түрлілігі инвестицияны ... ... ... ... ... ... өзінің пайдалану мерзіміне қарай, ... және ... ... ... ... ... ... алынған мақсаты
бойынша : қаржылық және нақты болып бөлінеді.
Нақты инвестициялар – бұл ... ... ... және ... ... ... салынатын салымдар.
Қаржылық инвестициялар-бұл субъектінің табыс алу ... ... ... капиталдың өсімі ... ... ... , ... инвестицияға пайдаланбай тұрған жылжымайтын
мүліктер де жатады.Қаржылық инвестицияның бір түрі болып бағалы қағаздарда
саналады.Барлық ... ... екі ... бөлінеді-ақшалай және күрделі.
Ақшалай бағалы қағаздарды алған кезде ақшалай қарыздарды алғандағыдай ... ... ... ... О ... ... сертификаттары жатады.Осы бағалы қағаздар бойынша табыс бір
мәртелік сипатқа ие ... ... ... ... төмен бағаға
сатып алудыңесебінен қалыптасады.Ақшалай бағалы қағаздар, ... ... ... бағалы қағаздар кәсіпорынды дамыту үшін, оның
капиталын құрастыру немесе ұлғайту мақсатында ... ... ... ... кімге жататындығы туралы ... үшін олар ... ... ... ...... ... үшін, бірақ олардың иелерін
теңестіруді талап ... ... ... ... Ұсынушы
бағалы қағазды куәландыратын құқығын басқа адамғақарапайым жолымен ... ... ...... бір ... ... ... куәландырылған құқықтары ондағықойылған талапты жеңілдету үшін
белгіленген ... ... ... ... ... қағаздар бойынша
құқық беретін адам соған сәйкес келетін талаптардың орындалуы емес, ондағы
тиесілі талаптың заңды еместігіне ... ... ... қағаз- ол ең алғашында иемденушінің ... ... ... бойынша жазылады. Бұл онда көрсетілген құқықтар қағазға ... ... ... ... етіп ... ... ... өзінде құқықтың болғанына ғана емес, ... ... ... ... ... ... емес активтерді түгендеуде олардың есепте дұрыс әрі уақтылы
көрініс табуы, субъектінің оны ... ... ... ... ... таңба және т.б.) құжаттардың қолда бар болуы тексеріледі.
Материалдық емес активтерді қабылдау-тапсыру Актілерінің қолда бар болуы
(бар-жоғы) және ... ... ... ... ба), ... бастапқы
құны, амортизациялық аударымның анықталуы мен есептелуі және басқа да аса
қажетті деректер тексеріледі.
Қазіргі уақытта материалдық емес ... ... ... ... ... және ... ... жүргізіледі. Былайша
айтқанда материалдық емес активтердің құны амортизация мөлшері ... ... ... ... әрбір материалдық емес активтердің өзіне тән
қасиетіне сәйкес олар түскенде ... ... ... ... ... ... Ең бір мән ... жай ол материалдық емес активтердің
құқы өзгерген жағдайда (заңды тұлғаға немесе жеке тұлғаға ауысқан кезде)
осы құжаттарға мән ... ... емес ... ... ... ... емес ... қабылдау немесе беру актісі)
толтырылады.
Материалдық емес активтердің түсуі мен оның ... ... ... үшін шот ... № 10 бөлім шоттары қарастырылған. (101-
106) Бұл шот активтік шоттар. Дебитінде материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... шыққаны көрсетіледі.
Аналитикалық есебі инвентарлық карточкаларда әрбір ... ... түрі ... ... емес активтердің негізгі түсу жолдар төмендегідей:
1. заңды немесе жеке ... ... алу ... ... ... ... ... түскенде
3. заңды немесе жеке тұлғалардан тегін түскенде
4. ... емес ... өз ... ... ... отыру арқылы
жасау мүмкін
Материалдық емес активтердің түсуіне төмендегідей проводкалар беріледі:
1. жарғылық қорға жарна ретінде:
Дт 101-106 Кт ... ... ... 101-106 Кт 441, ... ... және жеке ... ... алғанда:
Дт 101-106 Кт ... ... ... 101-106 Кт ... емес ... ... ... кәсіпорын белглеген
құн бойынша қосымша құн салығын төлейді.
Қосымша құн салығын төлеу материалдық емес активтердің әрі қарай
пайдалануына байланысты болады. ... емес ... ... ... ... ... ... байланысты
2. сатуға байланысты
3. басқа кәсіпорындарға тегін берілуі
4. жарғылық қорға жарна ретінде берілуі
Берілетін ... ... ... ... ... 111-116 Кт ... ... байланысты:
Дт 301 Кт 701
3. ... ... емес ... қалдық құнына немесе шығуына
байланысты кеткен шығындарға:
Дт 841 Кт ... ... ... ... 701 Кт ... 571Кт ... материалдық емес активтерді тегін басқа біреуге бергенде ... ... ... құн ... салынады. Ол үшін берліген материалдық
емес активтерге ... ... ... құн ... ... ма ... ма соны ескереді. Егер де материалдық емес активтер ... ... ... құн ... берген кәсіпорын төлейді. Фирманың
бағасы немесе гудвилл 105-ші шотта есептелінеді. ... ... ... алды. Сатып алу құны 20 000 000 теңге, ал нақты баланс құны
16 000 000 ... ... ... ... ... ... ... гудвилл
болады.
Фирманың құнына берілетін проводка:
Дт 105 Кт ... ... ... ай ... есептелгенде:
Дт 934 Кт 115
Фирманың бағасы түгел жойылғаннан кейін:
Дт 115 Кт ... ... ... ... ... ... емес активтер
табыс деп танылды және табысқа кірістеледі: 101-106 «Материалдық ... шот ... ... емес ... алынатын басқадай табыс» шот кредиті
Мысалы. Тугендеу қорытындысы бойынша кем шыкқан кұндылық анықталъып, ол
материалдық жауапты тұлғаның мойнына қойылды:
а) кем ... ... ... ... ... ... ... кем шығу» шот дебеті
101-106 «Материалдық емес активтер» шот ... 000 ... кем ... ... материалдық-жауапты тұлғаның мойнына қойылды:
333 «Материалдык зиянды етеу бойынша есеп айырысу» шот дебеті
334 «Бүлінген құндылық шығыны, кем шығу» шот кредиті 10 ... ... ... ... ... кем ... құндылық кезең
шығынына жатқызылады
821 «Жалпы және ... ... шот ... ... ... ... ... шот кредитІ.
Тауарлы - материалды қорларды ... және ... ... ... келесілер саналады:
1. Қорларды сатып алу заңға сәйкестілігін, олардың орынды пайдалануын
анықтау;
2. Өндірісітк процестерге қолданылатын ... ... ... ... жұмсалуын анықтау;
3. тауарлық-материалды қолардың дұрыс пайдаланылмауы, кем шығуы, ұрлық
факторын анықтап, жіберілген кемшіліктердегі жауаптарын тауып, осы
кемшіліктерді жоюға шара белгілеу.
Осы міндетті ... шешу үшін ... мына ... ... ... ... шаруашылығын ұйымдастырып, қорлардың
сақталу ... ... ... жабдықтаушылардан түскен
тауарлардың, дайын өнімдердің толық іске тіркелгенін ... ... - ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
жағдайларын анықтаумен аяқталады.
Өндірісітк запастарды тексергенде аудитор ... ... ... мәліметтері бас кітап және № 6, № 10 ... ... ... өнім ... ... ... операциялардың аудиті кезінде
өндірістен шыққан дайын өнімдерді қабылдауын дұрыс ... ... ... ... шығындар аудиті кезінде келесілерге ерекше көңіл аудару
қажет: бағалау сатылған өнімдердің өзіндік құнына әсер ... ... ... ... дұрыс бағалануына № 7 бухгалтерлік есеп
стандартының талаптары негізінде тауарлық - ... ... ... ... беруде өз құндарының төлем бағасы мен және ... таза ... ... есеп ... ... ... запастар мен
дайын өнімдердің амандығы мен түгелдігі үнемі бақылауда болып отыруы керек.
Ол үшін ір шаруашылықта жүйелі түрде ... ... ... ... ... мен амандығын қадақалап отырады.
Инвентаризация дегеніміз - әрбір сақталу орындағы материалдық
заттардың тағы басқа қаражаттардың жеке түрлерінің белгілі бір мерзімдегі
қалдықтарының ... ... ... ... санап, өлшеп түгелдеу
әдісі. Өткізу сипаттарына қарай инвентаризацияларды екі түрге бөлуге
болады:
1. жоспарлы инвентаризация
2. жоспарсыз кездейсоқ инвентаризация
Жоспарлы инвентаризация әдетте жылдық ... ... ... жылдың соңғы тоқсанында өткізіледі. Кездейсоқ инвентаризациялар
материалдық жауапты адамдар ауысқанда, олардың теріс әрекеттері жөнінде
шағым-сигнал ... ... ... кезінде тағы сол сияқты
өткізіледі.
Қамту көлемдеріне қарай инвентаризацияларды екі түрге бөледі:
1. толық инвентаризация
2. ішін-ара инвентаризация
Толық инвентаризациялар ағымдағы жылдың ... ... ... инвентаризациямен сәйкес. Өйткені жылдық есеп-отчетты жасаудың
алдында шаруашылықтың барлық құжаттарының (ақшалай, заттай, өндірістік
запастардың, негізгі құралдардың, дайын өнімдердің, аяқталмаған өндірістегі
шығындардың, малдардың ... ... ... тағы ... ... бір мерзімдегі қалдықтарының бухгалтерлік есептегі
қалдықтарға сәйкестігін тексеру керек.
Ішін-ара инвентаризация шаруашылық қаражаттарын белгілі бір жеке
түрлерінің қалдықтарының тексерілуінде қолданады. Инвентаризацияны кез
келген ... ... ... беруге қақысы жоқ. Оны жасаудың белгілі
тәртібі бар:
1. Мекеме басшысының арнайы бұйрығымен ... ... оны ... арнайы комиссиялардың құрамы және жасау
мерзімі ... ... ... құрамында міндетті түрде
материалдық жауапкершіліктегі адамдардың болуы шарт. Түрлі себептермен
1 ... ... ... ... қатыса алмайтын
жағдайда, комисси құрамында жергілікті Үкімен органдарының өкілі ... ... ... ... ... ... материалдық заттардың сол күнге дейінгі кіріс, ... ... есеп – ... ... ... тапсыру керек.
Инвентаризация кезінде кіріс-шығыс операциялары тоқтатылады.
3. Материалдық жауапкершіліктегі адамдар соңғы есеп – ... ... ... ... болмағандығы және оның жауапкершілігінде
мекеме меншігіне жатпайтын материалдық ... ... ... ... қолхат берулері керек. Егер жауапкершілігінде
уақытша сақтауға алынған материалдық заттар болатын болса, ондв ... ... ... ... тиіс.
4. Комиссия мүшелерінің толық қатысуымен материалдық заттардың қалдықтары
түгел саналады және өлшеледі.
5. ... ... ... әр ... ... бірге инвентаризациялық
тізімдерге жазылады, немесе ... акт ... оған ... ... және ... жауапкершіліктегі адамдар өз
қолдарын қояды.
Инвентаризация ... ... ... қаражаттар тиісті топтарға
кірістелуі тиіс.
Оған берілетін бухгалтерлік проводкілер:
1. Егер ТМҚ-ң жетіспеушілігі анықталса, оның ... ... Дт ... ... ... ... ... аспайтын құнды заттардың жетіспеушілігін есетеп
шығарғанда: Дт 938 Кт 334
Табиғи әсерлерден ... ... ... ... ... және ... шоттарда қалған қалдықтарға сол
материалдық құндарына сәйкес бөліп жазады.
Табиғи кемудің нормаларынан ... ... ... ... ... кінәсімен болған жағдайда ( ол
адам айыбын мойындаған жағдайда) жетіспейтін ... ... ... Дт 333 Кт 334 ... ... Материалдық жауапкершіліктегі адамдардан жетіспейтін материалдық
заттардың құны нарықтық бөлшек ... ... ... ... ... ... ... және баланстық құнның арасындағы
айырмашылыққа: Дт 333 - Кт 661 ... ... ... Егер кінәлі адамнан жетіспеген материалдық құнды заттардың орнын
толтырса, яғни төлесе: Дт 451 681 Кт ... Егер ... ... ... ... ... қосымша құнға
салынатын салықпен өндіріп алса: Дт 333 Кт 633
6. Табиғи ... ... ... ... жетіспеушіліктер белгілі
айыпты адамдар анықталмаған жағдайда, немесе сот ... ... ... онда ... ... ... ... Дт 821 Кт
201-206,208
7. Стихиялық апаттардың зардабынан ... ... ... ... бойынша: Дт 862 Кт 201-206,208
8. Егер қамсыздандыру мекемелері қамсыздандыру шарты ... ... Дт 441, 451, 334 - Кт 862 ... ... ... ... ... жетіспеуі және бұзылуынан болған зияндардың
синтетикалық және аналитикалық есебін бухгалтерлік есетің журнал-ордерлі
формасында № 10 б ведомостісінде жүргізеді. Бұл ... ... ... жетіспейтін түрлеріне қарай олардың құндары жеке ... жеке ... № 334 ... ... ... ... ... шығындарына тағы сол сияқты жазылған саналар
көрсетіледі.
2. №1 форма бухгалтерлік баланс түсінігі,экономикалық мазмұны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... көзі
қызметін бухгалтерлік баланс атқарады. Баланс- есепті жылдың басындағы және
соңындағы кәсіпорынның қаржылық ... ... және ... ... Біріншіден, баланс меншік иелерін шаруашылық ... ... ... Осы ... олар бұл ... нені ... құралдардың сандық және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын жақын
арада үшінші жақ алдындағы өз міндеттемелерін ақтай ала ма, соны ... ... ... ... ... кәсіпорындар жүйесіндегі өз
орнын, таңдап алынған стратегиялық бағытының дұрыстығы туралы, ... ... ... сипаты және кәсіпорынды басқару бойынша
әртүрлі сұрақтарға шешімдер ... ... ... алады. Үшіншіден,
баланстың мазмұнымен ішкі қолданушылар ... ... ... ... ... ... ... ақпараттары негізінде сыртқы
қолданушылар берілген кәсіпорынмен өзінің ... ... ... ... ... және оның ... туралы шешімдер қабылдай
алады, өз салымдарының мүмкін ... ... және ... ... иеленудің орындылығын және басқа шешімдерді
бағалайды. ... ... ... көп ... ... ... ... талдау деп атайды. Бухгалтерлік баланс- қаржылық есептің
негізгі түрі бола отырып, ол есепті кезеңдегі кәспорын мүлкінің құрамы мен
құрылымын, ... ... ... мен өтімділігін, меншікті
капитал мен міндеттеменің қолда барын, дебиторлық және кредиторлық борыштың
динамикасы мен жағдайын және кәсіпорынның ... ... мен ... ... ... береді. Баланс көрсеткіштері
кәсіпорынның капиталын орналастыру тиімділігін , оның ... және ... ... ... ... ... ... көлемі мен құрылымен,
сондай- ақ оларды ынталандыру тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.
Осылайша, ... ... ... үшін және ... ... ... ақпараттың ең қажетті түрі болып табылады. Сыртқы түрі
бойынша ... ... ... ... ... де, оның сол жақ бөлігінде
мүліктер құрамы мен орналасуы бойынша, ... ... ... ... ... ... осы ... қалыптасу көздері, яғни, баланс ... ... ... пен пассив жиынтықтарының арасында теңдік болуы ... өзі ... ... мен ... ... сол бір ғана жиынтығын
екі түрлі топтарда көрсетілетіндігімен түсіндіріледі. ... ... ... ... элементі болып табылады. Ол мүліктердің,
міндеттемелердің түріне, қалыптасу ... ... ... ... ... бабы деп - ... ... жекелеген түрлерін, оның
пайда болу көздерін, міндеттемелерін сипаттайтын баланс активі ... ... ... Баланс актив бөлігінің құрамына сай
ерекшелік бұл, яғни, баланс бөлімдері мен баптарының әр ... ... ... бір ... ... яғни, олардың өтімділік дәрежесіне аз
активтерден ... көп ... ... ... ... ... жағынан төмен бөлімдері мен баптары ... ... ... өсу деңгейіне байланысты жоғары өтімді активтер жазылады.
Баланс ... ... мен ... төлем мерзімінің жеделдік
дәрежесіне байланысты мына принципке байланысты құрылады: төлем мерзімінің
жеделдігі аз ... ... көп ... дейін.
Ұйымның қорлану көздері меншікті капитал және тартылған капитал ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
міндеттемелері, яғни, кредитордың бережақ борыштары болып ... ... ... ... мен кредиторлардың меншігі екендігін аңғаруға
болады.Сондықтан бұл бухгалтерлік баланстағы мына ... ... ... ... ... + ... ... келесідей түсіндіріледі: кәсіпорынның активіне салынған
әрбір теңге кредиторлармен немесе ... ... ... және ... ... ... кейбір түрлеріне салынады.
Бұл теңдікті кейбір шетелдерде келесі түрде көрсетеді:
Актив -Міндеттеме = Меншікті капитал
Әдетте, кәсіпорынның бухгалтерлік балансы есеп беру ... ... ... ... ... басына жасалады. ҚР-ң Қаржы
Министрлігінің 3.03.1994 жылғы №10-4 /1143 хатына сәйкес ... ... ... ... мен ... түрлеріне қарамастан тоқсан сайын
есепті кезең аяқталған бойда 30 күннен кешіктірмей бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... орталық формасы
болып табылады. Баланста объектілер екі рет көрсетіледі және екі ... ... ҚР – ң ... ... заңды тұлға болып
табылатын ұйымдардың бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... БЕС – мен ... ҚР Қаржы Министрлігінің
бухгалтерлік есеп және ... ... ... 21 ... ... № 7 Бұйрығымен бекітілген 2 «Бухгалтерлік баланс және қаржылық есеп
берудегі өзгертулер» және « Есеп ... ... ... ... – да ... ... бухгалтерлік есеп және есеп берулер ХҚЕС – ң
негізіне алынған ... ... ... ... бухгалтерлік
есепті қазіргі таңда « халықаралық бизнес тілі» деп атаса, онда принциптер
де, есеп беруді ... ... ... де ... ... ... тиіс. Бірақ та айта кететін жайт, ... ... ... есеп ... ... ... ... бөлшектеп ғана
сәйкес келеді.
Кәсіпорынның есеп берулері ... ... ... ... болып табылады және есептік кезеңге кәсіпорынның қаржылық
және мүліктік жағдайын ... ... ... құрайды. Барлық
нақты ақпараттар пайдаланушыларға түсінікті, анық болуы тиіс. Баланста
заңды тұлғаның аты, ... ... ... ... мен ... кезең
көрсетіледі. Сондай – ақ, кәсіпорын қызмет түрінің қысқаша сипаттамасы,
оның ... ... және ... есеп ... көрсетілген өлшем бірлігі
болады.
Баланс ... ... ... ... ... - мың ... ... баланс Бас кітапта көрсетілген шоттар
бойынша қалдықтар ... ... ... ... ... айырықша
көзделген мақсаттар мен берілген мәліметтерді пайдалану ... ... ... ... ... мен ... ... Бухгалтерлік есеп берулер ( баланс ) міндетті аудиттік тексерістен
өтіп, тәуелсіз аудиторлармен оның дұрыстығы дәлелденуі керек. ...... ... есеп процесінің қорытынды ... ... Онда ... жыл аяғындағы қаржылық және мүліктік ... ... ... ... ... ... ... түсіну үшін бухгалтерлік баланстың құрылымын ғана емес, сондай
– ақ ондағы негізгі ... және ... ... ... байланыстарды білу қажет.
Балансты оқымас бұрын, оның оқуға дайын екендігіне көз ... Ол үшін ... ала ... ... қол ... ... органының
белгілеуі бойынша мерзімінің сақталуы, өлшем бірлігінің талап етілген
мөлшерінің ... ... ... ... (баланс
валютасы, аралық жиындар,тікелей және жанама бағалау ... ... есеп беру ... ... ... ... бағыттардың сақталуы.
Бұл дипломдық жұмыста бухгалтерлік балансты құрастыру ... ... ... ... ... Бұл ... ұзақ мерзімді активтер көрсетіледі.
Материалдық емес активтер- бұл бап ... ұзақ ... ... бойы
шаруашылық қызметте қолданылатын және табысты келтіретін ... ... ... ... ... алынған жарғылық
капиталға салынған салымдар шотындағы,қайтарымсыз алынған материалдық емес
активтердің бастапқы құны ... Бұл ... ... ... ... ... есептеу мерзімі, сондай-ақ есепті кезеңдегі
гудвилл патенттердің, тауар таңбаларының және басқалардың есептен шығарылуы
көрсетіледі.Олар ... ... ... ... 102 ... ... ... 103 « Патенттер», 104
«Ұйымдық шығындар», 105 ... 106 ... ... бұл ... салада, сондай- ақ, өндірістен тыс
салада мерзімі 1 жылдан ... ... ... ... ... ... ... жер;
ә) үйлер мен ғимараттар;
б) машиналар мен жабдықтар;
в) жіктемесіне сәйкес ... ... ... түрлері;
г) жинақталған тозу;
д) аяқталмаған күрделі құрылыс;
Бұған қоса ... ... ұзақ ... ... ... ... мен ... кейінгі қалып, сатып алынған негізгі құралдар бөлек
көрсетіледі.
Инвестициялар – кәсіпорынның ... ... ... қағаздар,
акция, облигация), жарғылық қорына және басқа кәсіпорынға салған ... (бір ... ... ... өзге ... ... ... Мұнда мынадай баптар ашылады:
а) еншілес серіктестіктерге берілген инветициялар;
ә) тәуелді заңды ұйымдарға берілетін инвестициялар;
б) ағымдағы ... ... өзге де ... бұл ... ... ... бөлім. Ағымдағы активтер.
Өңдеу және сату мерзімдеріне қарамастан тауарлы – ... ... ... және ... ... ... ... бөлшектер)
Алдағы кезең шығындары- есепті күннен бастап,бір жыл ішінде есептен
шығарылуы мүмкін.
Ақша қаражаттары. ... шек ... ақша ... бір жыл ... ... тасталса, олар ағымдағы активтерге
қосылады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары- мерзімі бір ... ... ... есепті күннен бастап бір жыл ішінде алынуы мүмкін.Мұнда
мынадай баптар ашылады:
- аванстық төлемдер;
- алуға арналған шоттар мен ... ... ... дебиторлық бережағы;
- лауазымды тұлғалардың дебиторлық бережағы ;
- өзге де дебиторлық бережақ;
Сомасы 1 жыл ... ... ... ... ағымдағы активтерге
толық қосылады.
3 бөлім. Меншікті капитал мен резервтер.
Баланстың пассивінің меншікті капиталының бірінші бөлімінде ... ... ... ... ... капитал- кәсіпорынның құрылтай құжаттарына сәйкес оның меншік
иелерінің салымдары есебінен құралған жарғылық қор.
Өзге меншікті капитал:
- номинал құнынан артық төленген капитал;
- ... ... мен ... ... ... ... сомасы;
Резервтік капитал. Бұл бап бойынша кәсіпорында қалыптасқан
резервтік капиталдың ... ... ... ... зиян)
4 бөлім.Шығарылған капитал;
5 бөлім. Ұзақ мерзімді міндеттемелер; Ұзақ мерзімді міндеттемелерді ашып
көрсеткен ... бір ... ... ... тиіс ... ... ... ашылып, көрсетілуге тиісті:
а)қамтамасыз етілген несиелер;
ә)қамтамасыз етілмеген несиелер;
б)еншілес серіктестіктер ұсынған несиелер;
в)төлемі кейінге ... ... ... проценттік ставканы, несиені өтеудің мезгілін
өтеудің тәртібін және шартта көзделген басқа талаптарды ... ... ... ... ... міндеттемелерді ашып көрсеткен кезде кредиторлардың талабы бойынша
төленуге тиісті міндеттемелер мен ... ... ... бір ... ... ... ұзақ мерзімді міндеттемелердің бөлігін қоса алғанда мынадай
баптар ашылуға тиіс:
- қысқа мерзімді несиелер немесе овердрафт;
- салықтар ... ... ... ... дивидендтер;
- еншілес серіктестіктерге бережақ;
- акционерлік қоғамның лауазымды тұлғаларына бережақ;
- өзге кредиторлоқ бережақ;
Төлеуге есептелген шығындар- болжанбаған жағдайлар ... ... ... ... бұл бапта есепті жылы алынған (жалдық төлем)
қаражаттар көрсетіледі.
Егер заңды тұлға міндеттемені ұзақ ... ... ... ... ... ұзақ ... ... ағымдық бөлігі
ағымдағылардан алынып тасталады. Мұндай жағдайларда ... мен ... ... ... ... көрсетіледі.
Осылайша бухгалтерлік есепте баланс ... ... ... ... ... баланс кесте түрінде келесідей болады:
Кесте 8
|Актив ... ... ... ... ... ... | ... капитал | ... емес ... | ... ... | ... ... | ... ... ... | |
|Жер | ... ... | ... және ... | ... | ... және ... | ... ... | ... да ... ... | ... | ... тозу | ... | ... сома | ... ... ... ... ... | | | ... ... ... | ... бойынша несиелер | ... | ... ... | ... ... | ... кезең шығындары | |
|ТМҚ | | | ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... қаражаттар | ... | ... ... ... | | | ... | | | ... ... ... ... ... қаржы
жағдайының талдау жұмыстары атқарылады. Баланс құрастыру ... ... ... есеп ... ... есеп
мәліметтерімен өзара салыстыру жұмыстарын атқарған жөн. Одан кейін Бас
кітапта бейнеленген шоттардың ... ... ... ... табады.Осылайша, кәсіпорынның қаржылық жағдайы бухгалтерлік
баланста талданып отырады. Есептің журнал – ... ... ... ... ... бойынша айналымды Бас кітапқа журнал – ордерден алып жазады;
бөлек шоттардың дебеті бойынша ... Бас ... ... ...
ордерден алып жазады.
Кез- келген кәсіпорында күнделікті жұмыс істеліп, қызмет атқарылып
отыратындығы белгілі. Осы операцияларлдың орындалуына ұйымның ... ... ... әсер ... Нақтырақ айтатын болсақ, ұйымдағы
әрбір орындалатын операцияға сәйкес баланс баптарындағы сома ... ... ... ... ... ... пен пассив баптарының
теңдігі әрдайым сақталады. ... ... ... ... ... ... ... баланс жасалмайтындығы белгілі және ол мүмкін
емес. Себебі ұйымда бір күннің өзінде бірнеше ... ... ... ... операция түгіл, күн сайын кәсіпорынның ... ... тұру ... ... көп уақытты қажет етеді. Сонымен қатар балансты
күнделікті немесе әрбір орындалған операциядан ... ... ... ... ... те емес. Міне осы себептен кәсіпорынның бухгалтерлік ... бір ... ... есеп ... кезеңге қарай ( ай сайын, тоқсан
сайын, жыл ... ... ... ... есеп берудің №2 формасы «Кірістер мен ... ... ... мен ... туралы есеп беру Қазақстан Республикасындағы
бухгалтерлік есептің № 3 стандартында ашылып көрсетіледі. Бұл- ... ... Есеп ... ... ... және ... ... және түзетілгенде қаржы-шаруашылық қызметтің нәтижелері
туралы есеп беру мен олардың қаржы есептемелеріндегі баптардың сыныптамасын
белгілейді. № 3 БЕС 2003 жылы 17 ... өз ... ... 5- ... ,,KEGOC’’ ААҚ-ның 2003 жылғы жартыжылдық кіріс пен шығыс
жайлы есебі көрсетілген.
Кіріс пен шығыс туралы есеп беруде мынадай баптар ашылып ... ... ... ... жұмыстарды, қызметтерді сатудан) алынған
табыс;
- сатылған өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны;
- жалпы кіріс;
- кезең шығындары. Оған енетіндер: жалпы және әкімшілік шығындары,
проценттерді ... ... сату ... ... негізгі қызметтен алынған кіріс немесе зиян;
- салық салуға ... ... ... ... ... ... зиян;
- табыс салығы;
- салық салудан кейіңгі әдеттегі қызметтен алынған кіріс немесе зиян;
- төтенше жағдайлардан алынған кіріс ... ... таза ... ... ... және ... ... есеп
| Көрсеткіштер атауы |Коды ... ... |
| | ... |мерзім |
|Дайын өнімді сатудан түскен кіріс |010 |6095570 |7634633 ... ... | | | ... дайын өнімнің өзіндік құны|020 |4897941 |4625339 ... ... ... | | | ... ... |030 |1197629 |3009294 ... мерзім шығыны, оның ішінде: |040 |1039991 |906295 ... ... ... |041 |22331 |13782 ... және административтік |042 |1017660 |892512 ... | | | ... ... |043 |0 |1 ... ... түскен кіріс |050 |157638 |2103000 ... | | | ... емес ... ... ... |133727 |408444 ... | | | ... емес ... түскен кіріс|070 |291365 |2511444 ... | | | ... ... ... ... |080 |0 |706965 ... ... кейін негізгі |090 |291365 |1804479 ... ... ... | | | ... жағдайлардан түскен кіріс |100 |0 |0 ... | | | ... ... ... |110 |291365 |1804479 ... ... ... соммасының өзгерісі түсіндірме жазба ашылып
көрсетілуі тиіс.
Стандарт т-тенше жа5дай деп аталып жүргендерге түсінік береді.Бұл
кәсіпорынның әдеттегі қызметінен ерекшеленетін оқиға немесе операция. ... жиі ... ... ... ... ... Төтенше жағдайда
кірістің немесе зиянның мәні мен соммасын түсіндірме жазуларда бөлек ашылып
көрсету керек.
Стандарт сондай – ақ тоқтатылған операцияға анықтама ... ... ... ... кәсіпорын: филиалының сатылуымен
немесе таратылуымен түсіндіруге болады.
Түсіндірме жазуда мыналар ашылуға тиіс: тоқтатылған операцияның мәні,
тоқтатылған операцияның сомасы мен географиялық ауданы, операцияның ... күні , ... ... ... (сату немесе тарату және
олардың есебі), тоқтатылған операциядан алынған кіріс немесе зиян ,
өнімдерді сатудан немесе есепті кезендегі кәсіпорынның әдеттегі қызметінен
алынған ... ... ... ... ... ... және олардың кіріске немесе
зиянға әсерін қарастырады. Есептік бағалаудағы өзгерістің нәтижесі таза
кірісті немесе зиянды анықтаған кезде мыналарға қосылады:
- есепті ... егер ... осы ... ғана әсер ... ... болған есепті кезенге және келесі есепті кезеңге, егер өзгеріс
оларға да әсер етсе.
Кірістер мен ... әсер ... ... ... өзгерістердің мәні
мен көлемі де түсіндірме жазуларда көрсетілуге тиіс.Сонымен қоса стандартта
елеулі қателіктер мен ... ... ... әсері қарастырылады.
Елеулі қателік дегеніміз есепті кезеңде анықталған, маңыздылығы соншалық,
тіпті бұрынғы жылдардың қаржылық есептемелері жарамсыз деп санауға әкеп
соқтыратын бұрынғы жылдардың қателіктері. ... ... ... ... ... ... қателікке жасалған түзетудің соммасы
есепті кезеннің кірісіне немесе зиянына екі әдіспен қосылады:
- бөлінбеген ... ... ... ... ... кезеннің таза кірісіне немесе зиянға енгізу жолымен, бұл орайда
түсіндірме жазуларда мыналарды ашу керек:
елеулі ... ... ... ... және ... ... кезең үшін түзету
сомалары, қайта есептелген салыстырмалы деректер немесе себептер, есеп
саясатындағы өзгерістер.
Қателіктің бұрыңғы жылдардың кірісіне немесе зиянына қалай әсер ... үшін ... ... ... түрінде тапсырылуы мүмкін.
Есеп саясаты Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп жөніндегі
депортаментінің талабы бойынша немесе егер мұндай өзгерту неғұрлым ... ... ... ... болса, кәсіпорынның өзі өзгертуі мүмкін.
Есеп саясатын өзгерту нәтижесінде туындаған түзету соммасы бөлінбеген
кірістің бастапқы сальдосын өзгерту жолымен есеп беруде көрсетіледі және
есепті ... таза ... ... зиянын анықтаған кезде ескеріледі. Егер
есеп саясатындағы өзгерістер есепті кезеңге, алдыңғы ... және ... ... ... ... әсер ... болса, онда түсіндірме жазуларда
есеп саясатының өзгеру себебі, есепті кезең және әрбір ... ... ... ... таза ... ... зиянды анықтаған кезде ескерілген
түзету соммасы, қайта есептелген салыстырмалы деректер немесе олардың қайта
есептеудің мүмкін болмау себептері ашылып көрсетіледі.
«Өнімдерді (жұмыс, ... ... ... ... бабы бойынша
бухгалтерлік есеп 5 «Табыс» Стандартына сәйкес танылған шот ... ... ... ... ... ... өткізуден түскен табыс» бойынша
айналым қорытындысы тияқты тауарды, жұмыс, ... ... ... ... ... Мұндағы есеп беруде тауарлы материалдық қорын ... ... ... ... ... таза ... сыйақы,
процент, дивидент, гонорар түрлерінде алынған ... ... ... ... ... ... салықты азайтудан, салықтар акцизінен
және міндеттемелерден, сондай-ақ қайтарылған ... ... ... ... ... ... ұсынатын сату жеңілдіктерінен түсетін
табыс көрсетіледі.
Таза түсім көрсеткіші мыналарға тең болуы ... ... ... ... ... ... ұсыну күннен әрекет ететін және ... ... ... көрсетілген қызмет үшін төлемнің не болмаса қаражатты
валюталық шотқа немесе субъектінің валюталық ... ... ... айырысу құжаттарымен Қазақстан Республикасы ¥лттық банк ... ... ... ... қайта есептеу жолымен аныкталатын
сомаға.
Жазуларды тексеру және ... алу ... ... ... ... жазулар анықталуы мүмкін.
1. Субъект тауарды үстеме бағамен сатудан алған, ... ... ... коммерцияльтқ сыйақы түріндегі ақшалай каражат.
Түзетілетін жазулар:
■ есептік кезең операциясы бойьшша ... ... ... ... ... ... сомасы «қызыл түзетпе» әдісімен түзетіледі:
301 «Алу шоты» шот дебеті
701 «Дайын өнімдерді ... ... ... ... ... ... ... қосымша кұнға салынатын салық сомасы ... ... ... «Алу шоты» шот дебеті
633 «Қосымша құнға салық» шот кредиті;
■ алынған процент сомасы ... ... ... ... шот ... «Сыйақы түріндегі табыс» шот кредиті.
2. Есептік кезең операциясы бойынша ... ... ... кемітпе (заниженная) түзетіледі:
■ кемітілген түсім сомасы көрініс табады:
301 «Алу шоты» шот ... ... ... ... ... ... ... алынатын табыс»
шот кредиті;
■ Түсімдегі ҚҚС ... «Алу ... шот ... «Қосымша құнға салық» шот кредиті;
■ өткен жыл операциясы бойынша кемітілген түсімнен ... ... ... ... ... ... шот ... «Негізгі емес қызметтен алынатын басқадай табыс» шот кредиті.
3. ... ... күні ... ақша ... бағаланатын
міндетемелерден түсетін түсім көрсетіледі:
... ... күні ... ... бағадағы түсім сомасы
көрсетіледі: 301 «Алу шоты» шот дебеті
701 «Дайын ... ... ... қызмет) сатудан алынатын табыс»
шот кредиті;
■ шетелдік валютаға қатысты теңге ... ... ... алу ... аяқталған) күні мәміле ... ... ... ... ... түзетіледі:
301 «Алу шоты» шот дебеті
701 «Дайын өнімдерді (тауарлар, жұмыс, қызмет) сатудан алынатын табыс»
шот кредиті
... ... ҚҚС ... ... әдісімен түзетіледі:
301 «Алу шоты» шот дебеті
633 «ҚҚС» шот кредиті;
... ... ... ... «қызыл түзетпе»
әдісімен тузетіледі;
301 «Алу шоты» шот дебеті
725 ... ... ... ... шот ... ... субъектісінде тауарларды комиссия аппартымен сатудан түскен
тусім сату бойынша ... ... ... ... сату ... ... ... түзетпе» әдісімен түзетіледі:
301 «Алу шоты» шот дебеті
701 «Дайын өнімдерді (тауарларды, жұмыс, қызмет) сатудан алынатын табыс»
шот кредиті;
■ сату ... ... ... ... ... ... (жұмыс, қызмет) өткізу шығындары» шот дебеті
441 «Ағымдық шоттағы ақша», 301 «Алу шоты» шоттар ... ... ... ҚҚС ... ... әдісімен түзетіледі:
301 «Алу шоты» шот дебеті
633 «ҚҚС» шот кредиті.
5. Сатушы-субъектілерге сатып ... ... ... ... ... бойынша жеңілдіктер беріледі:
■ жеңілдіктер сомасымен түсім қайта есептеледі:
301 «Алу шоты» шот дебеті
701 «Дайын ... ... ... ... ... алынатын табыс»
шот кредиті;
■ осы сомадағы ҚҚС сомасына:
301 «Алу шоты» шот дебеті
633 «ҚҚС» шот кредиті;
я ... сома ... ... ... есеп ... ... ... бойынша есеп айырысу» шот дебеті
301 «Алу шоты» шот кредиті.
«Сатылған өнімдердің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны» бабы ... БЕС ... қор ... оның ... ... ... мен ... қалыптастыруға сәйкес субъект қызметінің ... ... ... ... ... тауарлардың, жұмыс,
қызметтің өзіндік құны көрініс табады.
Бұл ... мына ... ... өзіндік құнға бағалау ідісіне
байланысты бағалануы мүмкін:
... ... ... ... ... ... ... (жоспарлы) өндірістік өзіндік құндар;
■ шикізат, материалдар жіне жартылай өңделген өнім ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... осы есептік кезеңде сатылған ... ... ... ... ... ... бұл құн ... алынған есептік саясатқа және
ФИФО, ... ... ... ... және ... ... (идентификаңия) бағалау әдістерімен БЕС 7 «Тауарлы-
материалды қор есебіне» ... ... ... ... ... шұғылданатып субъектінің есептік кезеңнің соңында
өнімді өткізу бойынша шығындары мына баптарға ... 900 ... шот ... ... ... қызмет) сату шығындары» шот кредиті.
Бабы «Жалпы табыс» («жалпы маржа»).
«Жалпы табыс» бабы бойышпа өнімдерді (жұмыс, ... ... ... пен ... ... сатылған өнімдердің (жұмыс, кызмет) өзіндік
құны арасынадағы ... ... ... сома ... ... ... шығындары» бабы бойынша тауарлы-материалдық қорының өзіндік құнына
кірмеген, субъектінің есептік саясатына келтірілген ... ... ... ... ... қосылмаған шығынды қалыптастыру бөлігіндегі БЕС 7
«Тауарлы-материалдық қор ... ... ... ... және өзіндік ерекшелікке сәйкес анықталатын ... ... 811 ... сату ... 821 ... және ... және ... өзіндік құнына қосылмайтын, 571 «Қорытынды табыс
(залал)» шотына қорытынды табысты кемітуге жаткызылып, ... ... ... ... 831 ... ... ... жатады.
Бухгалтерлік жазуларды тексеру және ақпаратты алу процесінде ... мына ... ... ... ... ... ... өнімді өткізу
шығыны ретінде есептен шығарады:
■ көрсетілген шығындар шеттетіледі (сторнируются):
811 «Тауарларды (жұмыс, ... ... ... шот ... ... ... шот кредиті;
■ мына өткізбелерді (проводка) жасау керек:
201 «Шикізат және ... шот ... ... ... 681 ... бойынша қызметкерлермен есеп айырысу»,
635 «Әлеуметтік ... ... ... ... жалпы табыстан шегеріледі, нәтижесінде «Негізгі қызметтен
табыс (залал)» бабын ... емес ... ... (залал)» бабы бойынша процент, дивидент,
айналымдағы құнды қағаздарды қайта бағалаудан роялти және т.б. ... ... ... ... тіркелген (айналыстан тыс) активтерді
тапсырудан ... ... емес ... ... табыстың (залалдың)
сальдоланған нәтижесі көрсетіледі.
«Әдеттегі кызметтен табыс (залал)» (маржиналдық табыс) бабы ... ... ... ... ... және ... емес кызметтен түсетін
табысты (залалды жиынтықтаумен анықталатын, салым салынатын дейінгі табыс
көрсетіледі.
«Корпоративтік табыс салымы» бабы ... БЕС 11 ... ... ... сәйкес есептелетін сома көрсетіледі. Төлеуге ... ... ... ... ... ... салынатын табыс (бухгалтерлік
табыс +, - ұдайы айырмашылық +, - уакытша айырмашылык) ... ... ... салық мөлшерлемесін көбейтіледі. Содан соң алынған нэтижеге
+, - мерзімі ұзартылған сальгқ (үнемдеу) (алдағы кезеңдегі табыс ... ... ... ... ... ... ... (үнемдеу) аламыз. Төлеуге жататын (ағымдағы) табыс салығының
шығынына +, - мерзімі ұзартылған ... ... ... ... табыс
салығының жалпы шығыны (үнемдеуін) аламыз.
«Салық салудан кейінгі әдеттегі қызметтен ... ... ... былай
есептеледі: негізгі қызметтің табысына (залалына) негізгі емес кызметтің
табысы-(залалын) қосамыз және бұлардың қосындысынан болатын нәтижеден ... ... ... ... (азайтамыз, яғни минустаймыз). Алынған
нәтижеге төтенше жағдайдан (чрезвычайных ситуаций), тоқтатылған операциядан
түсетін ... ... ... ... сон ... ... бабына керекті
мәліметтерді ала аламыз.
3.4. ... есеп ... ... ... қатар қаржылық есеп беруді жасау үшін ... ... алу ... ... ... есептік саясатқа сәйкес барлық
мүлік түрлері мен ... баға ... ... ... ... ... жанасымдылығын анықтау бойынша жұмыстар жүргізіледі.
Есептік кезең үшін қаржылық есеп беруді жасау өткен кезеңдегі қаржылық
есеп беруде кеткен ... ... ... қажет.
Қаржылық есеп беруді жасау кезіндегі барлық қателерді елеулі және ... деп ... ... қате пайдаланушының экономикалық шешіміне әсерін тигізсе, онда ол
елеулі қате деп ... ... ... ... ... ... елеулі қателер және есептік
саясаттағы өзгерістер» бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... қатенің есептік кезенде табылуы, бұл қатенің
елеулігі сондай, оны түзету күніне қарамастан өткен кезеңдегі ... ... ... ... деп ... «Таза табыс немесе кезеңдегі залал, ... ... және ... ... МСФО ... ... қателерге анықтау жүргізіледі.
«Негізгі қателер - бұл ... ... ... аса ... қате. Оның
елеулігі соншалықты, бір немесе алдағы кезеңдегі қаржылық есеп берулер
оларды шығару ... ... деп ... Бір ... ... ... ... есеп беруді дайындауда кеткен ағымдағы кезеңде табылуы
мүмкін». Қателер мыналардың нәтижесінде пайда ... ... ... ... саясатты дұрыс қолданбаудан;
■ ақпараттарды, алдауды немесе ынта қоймауды бұрмалап көрсету.
Бұл қателерді ... таза ... ... ... ... ... ескеріледі. Мысалы, өткен кезеңдегі ... есеп ... ... ... сомасын енгізу немесе жалған келісімшарт
бойьшша дебиторлық берешектердің кіруі елеулі қатеге жатады.
3 «Қаржылык-шаруашылық қызметінің нәтижесі ... есеп ... ... Стандартына сәйкес және 8 «Таза табыс немесе кезеңдегі залал, негізгі
қателер және есептік саясаттағы өзгеріс» МСФО ... ... ... ... 2 ... ... ... табыстың алғашқы сальдосын өзгерту жолымен есеп беруде
керініс табу;
• таза ... ... ... ... ... анықтауда қосу.
Мысалы. «ААА» ААҚ 2003 жылдың қаржылық есеп беруін әзірлеу ксзінде 2002
жылдың ... ... 2001 жылы ... жабдықтау бойынша амортизация
есебІнде 27 000 теңге жіберілген қате тапты, осыған орай бұл ... ... ... келтірді.
2003 жылы өнімді (жұмыс, қызмет) өткізуден тұскен табыс 193 000 теңгені
құрады, өзіндік құ.ны -160 000 ... ААК 2002 жылы үшін ... ... ... ... беруде мына деректерді келтіреді:
Өнімді (жұмыс, қызмет) өткізуден тұскен табыс 140 ... ... ... кұны 85 ... ... ... ... 55 ... ... ... ... ... есептік кезендегі елеулі қателерге тузету | ... | |
| |2003 ж. |2002 ж. |
| ... ... қызмет) сатудан |193 000 |140 000 ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік кұны |33 000 |28 000 ... ... ... ... |9 900 |8 400 ... табыс салығы |23 100 |19 600 ... ... | | |
2. ... табыстын алғашқы сальдосын өзгерту жолымен елеулі қателерге
түзету жүргіземіз:
| |2003 ж. |2002 ж. ... ... ... - бөлінбеген табыс|47 500 |29 000 ... ... ... ... | | ... ... | | ... үшін) | | ... =8100) |(18 900) | ... |28 600 |29 000 ... ... ... табыс |23 100 |19 600 ... ... |51700 |48 600 ... кезеңнің соңына - бөлінбеген | | ... | | ... ... ... ... ... (№8 ... стандарттың мақсаты сыртқы қолданушыларға қызмет түры бойынша
табыстар мен шығындар есебіндегі ... ... ... және ... Есеп ... ... ... түзетулер туралы, табылған
фундаменталды қателіктер мен бухгалтерлік бағалаудағы өзгерістер туралы
ақпаратты ... ... мен ... ... болып табылады.
Табыстар мен шығындар туралы есеп (кірістер мен шығыстар есебі) кез
келген кәсіпорынның міндетті қаржылық ... ... ... ... ... мен ... ... қарапайым қызметтен кірістер мен
шығыстар, төтенше жағдайлар және тоқтатылған ... ... ... ... туралы ақпарат көрсетілуі қажет.
Стандартта, сонымен қатар, Есеп саясатының өзгерісі кезінде қаржы
есебіне қажет өзгертулер ... ... ... ... жасалып, бірақ
қазіргі есептік кезеңде табылған фундаменталды қателіктерді енгізудің
тәртібі ... ... – бұл ... оның негізгі қызметінің құрамдас
бөлігі ретінде жүзеге асыратын немесе онымен байланысты қызмет.
Төтенше ... ... – бұл ... ... ... және олар жиі ... тұрады деген тұжырымға келетін
жағдайлар мен операциялар нәтижесінде ... ... ... мен ... саясаты – бұл қаржылық есепті даярлау мен жасау үшін ... ... ... ... ... ережелер мен
тәжірибелер.
Фундаменталды қателіктер – бұл ... ... ... ... ... ... кезеңде танылған табыстар мен шығындардың баптары таза тұсім
мен шығысты есептеген кезде есепке алыну қажет.
Кезең ішіндегі таза ... мен ... ... ... ... және ... жағдайлар нәтижелерінен анықталады.
Стандарт кәсіпорынның қызметінің нәтижелері туралы бөлек ақпарат
беруді талап етеді:
▪ Қарапайым қызметтен табыс (таза пайда) ... ... ... жағдайлар нәтижесі.
Стандарт табыстар мен шығындар (пайда және шығыс) туралы ақпаратты
беру формалары бойынша ... ... ... қызметтен табыстар мен шығыстардың ... ... ... ... ... көрсету есепті кезеңдегі кәсіпорын
қызметінің нәтижесін түсіндірудей ... ... онда ... ... сипаты
мен шамасы бөлек көрсетілуі қажет.
Бұдан шығатыны, табыстар мен ... ... ... мен ... ... ... қаржылық нітижелерін қалыптастыру процесі
сыртқы қолданушылар үшін ақпараттың толықтылық мен анықтылық принциптерін
жүзеге асыру ... ... ... ... мен ... түрлері
бойынша көрсетілуі қажет.
Әрине, толықтылық және анықтылық принциптері орындылық пен ... ... ... ... яғни ақпаратты бөлек көрсету ол
қаржылық есептің ... ... ... ... ... қабылдағанда
оның пайдалылығын көтерген жағдайда ғана орынды. ... ... ... мен ... бөлек анықтамамен және түсініктемемен берілуі қажет.
Төтенше жағдайлар мен операциялардың мысалдары болып ... ... ... ... жіне ... ... ... төтенше жағдайлар мен шаралардың табиғаты мен шамасы ... ... мен ... есебінде (пайда мен шығыстар есебі)
түсініктеме хатта көрсетілетін қаржылық ... ... ... ... ... ... Қаржылық есептің көптеген
баптары барлық есепті кезең бойында жасалған операциялар бойынша күтілетін
соңғы нәтижелерді ... ... ... көрсетілуі мүмкін.
Бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... ... ал
қаржылық есепте нәтижелер күтілетін қорытынды нәтижелер бойынша көрсетілуі
қажеттілігін ескере отырып, ... ... ... ... ... болашақта күтілетін нәтижелер есебінен кейбір баптар
түзетілуі қажет.
Сондықтан қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... бойынша, сәйкесінше бухгалтерлік есепте
көрсетілген операциялар бойынша болашақта күтілетін ... ... ... ... мен түзетуге көп көңіл бөлінген.
Солай, сатып алушыларға тауар жіберген кезде дебиторлық бережақ
шотының ... бір ... ... қалу ... болады, болашақта
есептелген табыстың жартысы алннбайды, сәйкесінше ... ... ... ... Бұл қаржылық есепті құрған кезде негіз
қалаушы болып табылатын алдын-алушылық пен консерватизм ... ... пен ... ... ... ... ... жоғарыламау, ал шығындар мен міндеттемелер төмендетілмеуі қажет.
Алдын-алушылық пен консерватизм принциптерін жүзеге асыру мақсатында
бұл жағдай күмәнді ... ... ... есеп кезеңіндегі шығындар
құрамына енгізу арқылы резервтерін ... ... ... ... көлемін бағалау үшін берілген
есепті кезеңде есептелген дебиторлық бережақтың болашақта ... ... ... ... қалай анықтауға болады?
Кәсіби талдау негізіндегі бухгалтерлік бағалау ... ... ... ... нықтылық принципін жүзеге асыру үшін және ... ... ... үшін де есептелген және болашақта күтілетін
сомадан ... ... ... ... бухгалтерлік бағалау
жүргізу қажет. Мұндай бағалау қайтадан өзгертідуі мүмкін, бұл ... ... ... мен ... есебінде) көрсетілген кәсіпорынның
қаржылық нәтижелерінің құрамына өзгертулер енгізуді де қажет етеді.
Негізгі құралдардың объектілері бойынша ... ... ету ... ... яғни ... ... қысқартылуы мүмкін, бұл амортизация
бойынша сәйкесінше шығындарға алып келеді.
Бухгалтерлік бағалауды қайта қарау нәтижесінде өзгерген алдыңғы ... есеп ... ... мен ... ... ... мен ... таза табыс және шығын туралы ақпаратты қалай көрсетуге болады?
Бухгалтерлік бағалаудағы өзгерістер.
Бухгалтерлік бағалаудағы өзгерістер ... ... ... ... таза ... пен шығынды анықтау кезінде есепке алыну
қажет:
• өзгеріс болған ... ... егер ол ... ... ... әсерін тигізсе;
• өзгеріс болған есепті кезеңде және болашақ кезеңде, егер ол
ағымды есепті кезеңнің және ... ... ... ... ... тигізсе.
Ағымды есепті кезеңдегі қаржылық есепті әзірлеген кезде ... ... ... ... қателіктер табылуы мүмкін.
Қателіктер математикалық есептеулердің, есеп саясатын пайдалану ... ... ... ... кемшіліктерден болуы мүмкін.
Жіберілген қателіктер қалай дұрысталуы қажет? ... ... ... көрсетілген қаржылық нәтиженің (таза тапыс немесе ... ... ... пайданың (жабылмаған шығынның) жиынтық
сомасына әсерін ескерсек, берілген есепті кезеңде ... ... ... ала отырып жасалатын таза табыс пен шығынды есептеу
кезінде түзетулер ... ... ... ... қателік тек оның
қаржылық есептің дәлдігіне әсері ол есеп берілген уақыттағы ... ... ... ... ... ... ғана ... жатады.
Фундаменталдық қателікті өзгертіу нәтижесі төмендегі екі ... ... ... ... ... ... есепке алыну қажет:
• негізгі әдіс, ол бойынша алдыңғы есептік кезеңге жататын
фундаменталды қателікті өзгерту сомасы ... ... ... ... қалдығын өзгерту арқылы түзетілуі қажет;
• мүмкін альтернативтік әдіс, бұл бойынша фундаменталдық
қателікті түзету сомасы ағымды есептік кезеңдегі таза табыс ... ... ... алыну қажет.
Есеп саясатындағы өзгертулер.
Кезектілік принципінің талаптарына сәйкес қаржылық ... ... ... үшін есеп саясаты болашақтағы өзгертусіз
барлық қызмет ету кезеңіне ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайының дамуын және оның қызметінің
нәтижелері мен ақша ... ... ... үшін ... ... ... ... салыстыруы мүмкін.
Әрине, есеп саясасындағы өзгерістер сәйкесінше қаржылық есеп берудің
көрсеткіштеріне де өзгерістер енгізеді.
Стандарт жағдайларына байланысты есеп саясаты ... ... ... ... стандарттарды қабылдауға сәйкес қажет болғанда
немесе бұл ... ... ... үшін ... сенімді ақпарат беретін
болса ғана жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Ретроспективті әдіс жағдайлар мен операцияларға, бұл ... ... жаңа есеп ... ... негізделеді. Сондықтан
мұндай есеп саясаты осындай баптардың пайда болу мезетіндегі жағдайлары мен
операцияларына ... ... әдіс есеп ... ... ... ... жағдайлар мен операцияларға ... ... ... ... кезеңдерге қатысты қолданған кезде
ешқандай өзгертулер ... ... көшу есеп ... ... ... ... ... қажет етуі мүмкін.
Кез келген стандартта ақпаратты ашу ... ... ... ... ақпараттың толықтылық және анықтылық принципін жүзеге
асыру мақсатында қаржы есебіндегі ақпараттарға қосымша түсініктемелерді
қажет етеді. Қосымша ... ... ... ... ... ... ... түсіну үшін қажет.
Фундаменталды қателіктер.
Сонымен кәсіпорын мыналар бойынша түсініктемелер беру ... ... ... ... және өткен есептік жылдағы
қаржылық есепке енгізілген тұзетулер сомасы.
Есеп саясатындағы өзгертулер.
Егер есеп ... ... ... бұрынғы есеп кезеңіндегі қаржылық
есеп ... ... ... ... ... ... беру қажет: есеп саясатының өзгерісі бойынша; ағымды есеп
кезеңінде таза табыс пен ... ... ... ... ... қаржылық есеп берудің компьютеризациясы
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды қажет етеді. Көптеген
дамыған елдерде материалдық өндіріс пен қызмет көрсету салаларын ... ... ... ... ... ... ақпарат айрықша тауар түрін
құрайтын жалпы ұлттық өнімнің ажырамас бөлігі ретінде ақпараттық ... ... мен ... бар ... ... қордың негізгі түріне
айналуда.
Кез келген кәсіпорында бухгалтерлік (балансты) есепті автоматтандыру
онда бухгалтерлік ақпараттар ... ... ... сөз. Қазіргі уақытта
сондай ақпарат жүйелерін құру кәсіпорының өз күшімен программалық ... ... ... ... ... ... ... программалық
өнімдерді сатып алуды білдіреді.
Автоматтандырылған бухгалтерлік есеп жүргізуге бағытталған мынадай
ақпаратық жүйелерді атап ... ... ... ... “1С:Бухгалтерия”,
“Галактика жүйесі”, “Лука Про” жүйелері тағы басқа.
Мысалы, “1С:Бухгалтерия 7.7” жүйесі қарапайым да ... ... ... ... ... саналады, ол әртүрлі меншік нысанындағы және
әртүрлі қызмет саласындағы кәсіпорындарда қолдануы мүмкін.Бұл жүйеде шоттар
жоспарын жүргізуді,операциялар мен ... және ... ... қамтамасыз етеді.Бұл жүйе арқылы бухгалтерлік балансты шығару жедел
болып келеді.Мұнда бухгалтер программа жқмысының қисынын ... (шот, ... ... ... ... ... ... компонентінің конфигурациясы экономикалық мамандықтары бар мамандарға
түсінікті.
Сол сияқты “Галактика”жүйесі жоспарлау, ... ... және ... ... мәселелерін шешеді.
Ал қазіргі таңда елімізде қаржылық есеп берулер ХҚЕС – на ... ... «1: ... 8.» ... ... Бұл ... ... ерекшелігі сол, ол ХҚЕС – ... ... ХҚЕС – на ... ... ... ... ... бухгалтерлік балансты қайта құру үшін өте тиімді
болып келеді.
Жалпы бұл жүйелерді бухгалтерлік балансты есептеуде қолдану біршама
тиімді болып келеді.
3.4. ... ... ... баланс элементерінің дұрыстығына аудит жүргізу келесі
кезектілік ... ... ... Бухгалтерлік баланс – Бас кітап – журнал
– ордерлер және басқа да есеп ...... ... ... «Аудит: Проблемы и решения» атты еңбегінде былай жазады: «
Баланстан бастап ... ... ... кейін аудитор соңынан бастап
қайта ... ... ... ... және ... көз ... кейін аудитор бухгалтерлік баланс пен ... ... үшін ... ... ... ... және ... есеп регистрларының дұрыс толтырылғанын тексереді».
Қаржылық есеп берудің аудиттік тексерісі белгілі бір ... ... « ... жеке» тәртібі қолданылады. Әр аудитор өз
жұмысының тәртібін жеке ... ол ... ... ... және ... ... шартына байланысты.
Аудит есептік форманың жалпы жиынтығынан тұрады, яғни, нәтижесінде
реквизиттің дұрыс және толық толтырылуын ... ...... ... ... жеке ... ... және
айтылмаған түзетулердің, тазалаулардың, түртпелердің, тексттер мен
сандардың түзетулерінің ... көз ... ... тексеріс жүргізуі тиіс.
Бәрінен бұрын ... ... ... ... мән ... ... ... сәйкес шаруашылық субъектінің толық ... ... ал ... ... ... ... кезінде шаруашылық
субъектінің лицензиясының барын және қызмет ету мерзімін тексеру ... ... ... ... ... «... ... түрде рұқсат етілген
басқа да қызметтермен айналысуына болады» деген ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар операциясымен
айналысуға мүмкіндік бермейді. Шаруашылық субъектінің қызмет ... ... ... және ... ... ... мен ... дұрыс шектелуі
қажет.
Содан соң, форма бойынша есептің дұрыс толтырылуын тексеріп, шотық
тексеріс жүргізу, яғни, ... ... ... ... ... ... мен байланысын, қаржы
есептемесінің түрлі формасында бейнеленгенін тексеру қажет.
Ерекше мәнді келесі негізгі ... ... ... ... ... ... есептік кезең басындағы бухгалтерлік баланстың берілген мәліметтері
болашақ кезең баланстардың берілгендеріне сәйкес ... ... ... балансын болашақ жыл есебімен салыстырғандағы
өзгерістерге сәйкесінше түсініктеме жасалуы қажет;
- есептік ... ... ... ... берілген баптары
инвентаризация нәтижесіне негізделуі тиіс;
- қаржылық, салықтық органдардың, банктік бөлімдердің есептемесі бойынша
бухгалтерлік баланс баптарының сомасы олармен теңдестірілуі ... ... ... баланстың берілген мәліметтері айналым және Бас
кітап шоттары бойынша қалдықтарға немесе есептік ... ... ... басқа да регистріне сәйкес болуы;
- есепті кезең басына және ... ... ... ... ... ... және қорытынды баланс баптарының
қалыптасу методологиясындағы кез – келген ... ... ... өте ... ... есеп әдісі. Ол кәсіпорын
мүлкін арнайы экономикалық топтау арқылы, оның қаржыландыру көзімен
жүйелеуге ... ... ... ... ... кәсіпорын нақты
қаржыландыру көзімен байланыстырып көрсетеді. Қазіргі кездегі бухгалтерлік
баланстың ерекшелігі, инвестиция жолымен келген мүлікті және қаржыны да ... ... ... ... сәйкес, кәсіпорынның құрылымын,
өндірістік деңгейін, қаржылық көлемін, ... ... ... ... ... ... тағы басқа жан-жақты мәліметтерді
анықтауға болады. Қазіргі кезде бухгалтерлік ... ... ... талабына сәйкес жасалынады. Онда бухгалтерлік баланс қаржы есебі
тұрғысынан қаралынып, оның ... ... ... ... ... ... ... баланстың мақсаты, ол – біріншіден, қаржы есебі
оның мазмұны қаржылық мәліметті толық ... және онда ... ... ... пайдаланушыларды қажет мәліметпен қамтамасыз ету.
Сонымен ... ... ... ... ... ... тұрғысынан бухгалтерлік балансты тексеру өте күрделі. Аудиттің
негізгі ... ... ... бір ... ... қорытынылығын
анықтап, өзінің аудиторлық қорытындысын беру үшін қаржылық есептерді
түгелдей тексеруе ... ... ... ... үшін ... оның
әр бабын жеке-жеке анықтауы қажет. Ол үшін ... ... ... есеп ... ... салыстырып, оның жеке-жеке
жүргізілетін аналитикалық есеп тізбегімен салыстырып, одан кейін ең соңында
түгелдеу құжаттарымен ... ... ... ... ... ... құжаттарына талдау жасағаннан кейін ғана тексеру толық
жүргізілді деуге болады.
Кәсіпорынның бухгалтерлік баланс аудитін ... үшін оның ... ... бастауды жөн көрдім.Кәсіпорынның баланс мәліметтеріне
сүйеніп ... ... ... сай Бас кітаптың мәліметтеріне баланс
көрсеткіштерінің сәйкестігі зияткерлік меншік объектілерінің бар ... оның ... алу ... ... ... емес ...... актілері, бұл объектілер сипатталған немесе ... ... ... ... мен өзге ... ... ... объектілерді тексергенде 38 ҚЕХС , 28 БЕС, ҚР – ң ... ... ... ... «Авторлық құқық туралы» және басқа құқықтық –
нормативтік актілерді басшылыққа алған. Жалпы, материалдық емес ... ... ... іс- ... нақты қолда бар, құжаттарда
көрсетілудің анық ... ... ... ету құны мен ... ... ... ... істен шығарудың
негізділігін, есепте ... ... ... ... ішкі бақылауды тексеру түсіндіріледі.
«Индергаз» ЖШС –гі негізгі құралдар ... ... ... ... ... есеп ... тәуелді
қарастырылады.Бұл әсіресе кәсіпорын қандай есеп формасын таңдаған, ... ... ...... қарапайымды,
сонымен қатар қолданыстағы регистрлер тізімінде, ... ... және ... жазу ... ... ... кез-
келген формасында кәсіпорынның негізгі құралдары ... ... ... құжаттаудың бірыңғайлы ведомісті аралық формалары
мен толтырылуы тиіс ... есте ... ... ЖШС –гі негізгі құралдарының қозғалысы мен ... ... ... №13,10 және 10/1 ...... ... ... ... ... ... олар 01, 02 ... ... дебеттік
және кредиттік айналымдар машинаграммосында жүргізіледі.
Кәсіпорынның негізгі құралдар ... ... ... бағыттары
келесілерді қамтамасыз ету керек:
- негізгі құралдардың бар ... ... ... ... Бас ... ... ... негізгі құралдардың қолда бары мен сақталуы;
- ... ... ... ... оларды жіктеу ... ... ... ... ... ... ... мен істен шығуы жөніндегі операциялардың
есебінде бағалаудың, рәсімдеудің және көрсетудің дәлдігі;
- негізгі құралдардың тозуы мен ... ... мен ... ... ... есеп пен ... регистрлерінде негізгі құралдардың бар
болуы мен қозғалысы туралы мәліметтерді дұрыс ... ... ... ... пайдаланудың оңтайлы ісі мен тиімділігі т.б.
Негізгі құралдарды пайдаланудың тиімділігін анықтау тексерудің маңызды
процедураларының бірі болып табылады. Бұл үшін ... ... ... көрсеткіштерді және коэффиценттерді есептеулерге сүйене
отырып, негізгі құралдарды қалыптастыру мен ... ... ... жүргізу керек.
Бухгалтерлік балансты тексеру, оның бухгалтерлік есеп көрсеткіштерімен
анықталады. “Бас кітап” көрсеткіші баланс көрсеткішіне дәлел болуы ... одан әрі ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің
аналитикалық көрсеткіштерімен дәлелденуі қажет.
Қорытынды
Жоғарыда келтірілген барлық материалдар негізінде ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау үшін және
дұрыс қаржылық шешімдер қабылдау үшін ең ... ... ... ... Яғни, бухгалтерлік баланс – жинақталған күйде кәсіпорын
құралдарының ... және ... осы ... ... ... ... ... жүйелік модель болып табылады.Қаржылық
есеп беруде бухгалтерлік баланс ең ... ... ... ... баланстың маңыздылығы сол кейбір жағдайларда
қаржылық талдауларды «баланстық ... деп ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, олардың дұрыс
пайдаланылуы, қаржылық ... ... ... ... – ақ, ... ... қаржылық жағдайдағы және жұмыстағы
жетіспеушіліктер, олардың себептері ... ... ... ... ... өте ... ... болып келеді.Ол тек қана кәсіпорынның
мүлкі туралы ғана ... ... ... ол сол ... болған өзгерістер
туралы да толық ақпарат береді.
Жұмысымның бірінші бөлімде кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... көзі ... ... - ... ... түсінігі мен
экономикалық мазмұнына байланысты сұрақтар қарастырылып, ... ... ... ... шолу ... ... басты мәселе:
Актив=Меншікті капитал + ... ... ... ... бұл
теңдік әрдайым тең болуы тиіс.
Екінші бөлім дипломдық жұмысымның объектісі етіп алынған «Индергаз»
ЖШС- ң қаржы – шаруашылық қызметіне сипаттама ... оны ... ... ... ... ... ... бес кесте толтырылады. Кесте
қорытындылары бойынша 2006 жылы жағымды көрсеткіштердің бірі ... ... 32%- ке өсуі ... және де ... ... 17%- ке ... етуші факторлардың бірі болып 2006 жылы кредиторлық бережақтың 3802120
мың теңгеге немесе 7,5%- ға ... де ... ... 2006 жылы ... ... өнім ... 87%- ке немесе 1072418 ... ... ... 100% ) ... Бұл ... қаржылық жағдайы бірқалыпты даму жағдайында екенін көрсетеді,
яғни кәсіпорынның өзіндік құралдары шығындарын жабу мүмкіндігі үстінде.
Үшінші ... ... ... ... оның ... ... ... сондай-ақ, кәсіпорынның балансына салыстырмалы
аналитикалық талдау жасалады. ХҚЕС- на сай ... ... ... ... ... ... сәйкес қазіргі таңда бухгалтерлік балансты
құрудағы компьютеризация мәселелері қарастырылады және де ... ... ... ... ... ... ... өте күрделі. “Бас кітап” көрсеткіші баланс көрсеткішіне дәлел болуы
қажет және бухгалтерлік есептің аналитикалық ... ... Ал, ХҚЕС - на ... бухгалтерлік баланс толтыруда келесідей
ерекшеліктер бар:
- ХҚЕС –на сәйкес ... ... мен ... ... ХҚЕС – да ... етілмейтін активтер мен міндеттемелерді
мойындамау
- ХҚЕС – на сәйкес ... мен ... ... ХҚЕС – на ... активтер мен міндеттемелерді бағалау
Сондай – ақ, ХҚЕС бойынша ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар сияқты баптар, ал
пассив бөліміне жарғылық капитал бабының орнына ... ... және де ... ... бабы қосылды.Талдау жасалып отырған
кәсіпорын жадайына келетін болсақ, ол әлі ХҚЕС- на ... ... ... үшін ... ... на сай ... сертификатталған бухгалтер-
тәжірибешілерді тарту қажет.
Ал бухгалтерлік балансты компютеризациялау ... ... «1: ...... ... Бұл бағдарлама арқылы
бухгалтерлік балансты ХҚЕС шот жоспарлары бойынша толтыруға болады, ... ... ... ... ... ... және біршама
тиімділіктерге қол жеткізе ... ... ... бар ... ... ... ... құрамы мен орналасуындағы
өзгерістер, сондай - ақ ... ... болу ... ... мәліметтер
алынады. Бұл мәліметтер белгілі бір күнге ... ... ... ... ... ... келе ... аламыз: 2006 жылы 2004 жылмен салыстырғанда баланс ... ... ... ... кредиторлық бережақтары (7,5%), салықтар
бойынша бережақтарының (4,9%) азаюы және резервтік капиталының ... ... ... ... тұрақты екенін аңғартады.
Жоғарыда айтылғандарды түйіндей келе мынадай ұсыныстар жасалады:
- кәсіпорынның жағдайын ... үшін ... ... ... ... ол ... ... тездетуде үлесі зор;
- есептік жылы көбейген таза табыс үлесінен кәсіпорынның азайып кеткен
материалдар ... ... ... ... өз ... бережақтарын өтеу үшін құралдар мен
резервтер ... ,өз ... ... ... ... ... жылы ... көрсеткішті көрсетіп
отырған
кәсіпорынның негізгі құралдарын кепілдікке бере отырып, банктен
несие алып,ағымдағы активтер құрамын көбейтуге болады.
Кәсіпорын басшылары ... және ... ... дұрыс әдістері
мен тәсілдерін қолданып, жұмыстың керек ... мен ... ... жағдайы одан әрі жақсаруы тиіс.
Қолданылған әдебиеттер
1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру» ... ... ... 26.12.1995, 2002ж «өзгертулер мен
толықтырулар»,№ 2732
2. ... есеп және ... есеп ... туралы Қазақстан
Республикасының заңы, 28.02.2007 № 234-III
3. Бухгалтерлік есеп ... - ... : ЛЕМ, ... Қазақстан Республикасының Салықтық Кодексі – Алматы: LEM, ... ... ... ... ... ( өзгертулер мен
толықтырулар) – Алматы: Центральный дом ... ... ... В.Г. ... М.В. ... анализ». –М.,1997г.
7. Астахов В.П. «Теория бухгалтерского учета». –М., 1997г.
8. Баймұханова С.Б «Бухгалтерлік ... ... ... ... ... Н.Н «Бухгалтерский учет», Ростов на Дону:
Феникс,2003
10. Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... Оқу ... ... ... ... Б.Т ... бухгалтерской финансовой ... ... ... И.В ... и финансовый учет»
СПб:Питер,2003
13. Камышев ... А.П ... ... и ... , ... ... К. ... есеп принциптері» Алматы:Экономист,2003
15. Казюбинский А.О,Грашев С.В «Ехсеl для ... в ... ... Ж «Қаржы есебі», Журнал “Бухгалтер”,Астана:Әлем,2.99, ... ... ... ... ... 1999г.
18. Миржакыпова С.Т «Бухгалтерский учет в РК» Алматы:Экономика,2002
19. Назарова В.В «Шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі ... ... ... ... учет на ... ... ... С.Т «Бухгалтерлік ақпарат жүйелері» Алматы: Экономика, ... ... Н.Н ... бухгалтерского учета и аудита» Ростов ... ... А. « ... и ... ... ... Бух.учет и аудит, 2005, №2, 3 бет
24. Айрих Н. «Формирование бухгалтерского баланса на дату ... ... ... № 11, 10 ... ... Н. « О ... ... и финансовой отчетности» Бюллетень
бухгалтера, 2007,№ 12, 13 бет
26. ... Б. « ... ... ... на практике, 2006,№2
(27), 85 бет
27. ... Т. « ... ... ... 100.38» ... ... 2007, № 2 (39), 104 бет
28. Капасов Р. «Финансовая отчетность как база для ... ... ... на практике, 2006, № 12 (37), 33 бет
29. Нургазина Ж.К «Составление баланса», Бухгалтер, ... ... ... ... ... Ә. « ... ... перехода и преминения», Бух.учет на
практике, 2006,№5 (30) 12 бет
31. ТарасоваЛ.И «Как ... ... ... ... ... ... Шеверницкая Т. « Приложение № 38 и № 38/1 ... ... ... 2006,№ 4-5, 99 ... ... Т. « ... № 38 Бухгалтерский баланс», Бюллетень
бухгалтера, 2007,№ 4-5, 118 ... ... Е. « ... на 1С: ... 8. для ... бухгалтера, 2007,№ 17, 7 бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы31 бет
Қаржылық есеп берудің сипаттамасы мен маңызы туралы31 бет
Ұйымдағы қаржылық есеп берудің маңызы21 бет
Жасөспірімдерге эстетикалық тәрбие берудің мәселелері47 бет
Мектеп жасына дейінгі баланың эстетикалық тәрбиесі46 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь