Қоныс және бектас кен орнындағы өндірістік мониторинг (атмосфералық ауаның ластану мониторингі мысалында)

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1 ӨНДІРІСТІК МОНИТОРИНГ НЫСАНДАРЫНА
ҚЫСҚАША СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Қоныс және Бектас кен орны туралы жалпы мәліметтер ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Қоныс және Бектас кен орнының техникалық сипаттамасы ... ... ... ... ...7
1.3 Обьектілердің технологиялық сызбасы мен күйі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.4 Қалдықтар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

2 ӨНДІРІСТІК МОНИТОРИНГ МІНДЕТТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.1 Өндірістік мониторинг анықтамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.2 Қоршаған ортаның өндірістік мониторингінің
негізгі міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.3 Өндірістік мониторинг процедурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

3 ҚОНЫС ЖӘНЕ БЕКТАС КЕН ОРНЫНДА ӨНДІРІСТІК
МОНИТОРИНГТІ ЖҮРГІЗУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
3.1 Байқау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.2 Атмосфералық ауаның ластану мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.3 Ауыз су, жер асты және ақаба сулар мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
3.4 Топырақ, өсімдік және жануарлар мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
3.5 Радиациялық фон мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

4. ҚОНЫС ЖӘНЕ БЕКТАС КЕН ОРНЫНДАҒЫ ӨНДІРІСТІК
МОНИТОРИНГ НӘТИЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
4.1 Далалық жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
4.2 Зерттеу материалдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
4.3 Атмосфералық ауаның ластану мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

5 ҚОНЫС ЖӘНЕ БЕКТАС КЕН ОРЫНДАРЫНЫҢ АУА
АЛАБЫН СЫНАМАЛАУ МӘЛІМЕТТЕРІН КАМЕРАЛЫҚ
ӨҢДЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
5.1 Қоныс және Бектас кен орындарының ауа алабын сынамалау ... ... ... ..27
5.2 Қоныс және Бектас кен орындарының ауа алабын
сынамалау есептеулерінің нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35

ҚОСЫМША А: ШРТ ережелерін сақтау пункттерінде Қоныс және
Бектас кен орындарының ауа атмосферасының жер үсті
қабатында зиянды заттардың концентрациясы ... ... ...
ҚОСЫМША Б: Есеп нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Жұмыс тақырыбы - "Қоныс және Бектас кен орнындағы қоршаған ортаның өндірістік мониторингі (атмосфералық ауа алабының ластану мониторингі мысалында) " .
Тақырып өзектілігі: соңғы жылдары Қазақстанның оңтүстік және батыс аймақтарында газ және мұнай өндірудің қарқынды дамуымен байланысты қоршаған ортаға үлкен техногендік жүктелім түсуде. Мұнай саласының қоршаған табиғи орта компоненттері мен экологиялық күйіне әсерін бағалау үшін көптеген өндірістер өндірістік мониторинг жұмыстарын жүргізуде. Мониторингті зерттеулерді жүргізу кен орнының және оның обьектілерінің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Осы жүргізілген мониторингті зерттеулер арқылы біздер атмосфералық ауаның, топырақтың, жер беті суының бүгінгі кездегі экологиялық күйін және қандай зиянды заттармен, ауыр металлдармен, радионуклидтермен ластанғандығын біле аламыз.
Жұмыстың мақсаты: Қоныс және Бектас кен орнында жүргізілген өндірістік мониторинг нәтижелері арқылы мұнай саласының қоршаған табиғи ортаға әсерін бағалау, ауаға шығарылатын ластаушы заттардың әсерін төмендету бойынша ұсыныстар енгізу және атмосфералық ауаның ластану деңгейін бағалау.
Жұмыста қойылған негізгі мақсатты орындау үшін келесі міндеттерді толығымен игеру тиіспіз. Осыдан жұмыстың негізгі міндеттері:
1. ЖШС "Экотера" жүргізген мониторингті зерттеулер мәліметтері негізінде зерттелетін аудандағы атмосфералық ауа деңгейін бақылауға өзіндік талдау жасау;
2. кен орны аумағында санитарлық-токсикологиялық жағдайды бағалау.
Зерттеудің негізгі мақсаты:
1) Бақылау:
- байқаудың жылжымалы посттарында мұнай бензиндерімен және өлшенген бөлшектермен (күйе, шаң), зиянды заттармен (CO, NO2, NO, SO2) атмосфералық ауа ластануын;
- басым және экологиялық мәні бар өсімдік қоғамдастығының күйін, ауыр металдар және мұнай өнімдерімен өсімдіктің моделді түрінің ластануын;
- сирек және жоғалатын жануарлардың мекендеу жағдайы мен күйін;
2) "КуатАмлонМунай" БМ шаруашылық әрекетінің келісімді аумағының табиғи кешендерге зиянды әсерін жою және орта компоненттерінің күйін жақсарту бойынша ұсыныстар беру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Инструкция по проведению крупномасштабных почвенных изысканий земли РК .Госкомзем Республики Казахстан . Алматы, 1995
2 Каминский Н.А. Механический и микроагрегатный состав почвы, методы его изучения. Москва, АН СССР, 1958
3 Методические рекомендации по выявлению деградированных и загрязненных земель. Госкомзем, Министерство сельского хозяйства и продовольствия России. Москва, 1995
4 Михалев В.В. Система мониторинга земель РК и перспективы ее развития. В сб.Состояние и рациональное использование почв РК .Алматы. Тетис, 1998
5 Научно-методические указания по мониторингу земель РК .госкомзем Р.К., Алматы. 1993
6 Почвы Казахской СССР.Выпуск 14. Почвы Кзыл-Ординской области.наука. Алма-ата, 1983
7 Природно-мелиоративное районирование равнинного казахстана. В 2-х частях. Гылым, Алматы, 1993
8 Природно-сельскохозяйственное районирование земельного фонда РК. Комитет по управлению земельными ресурсами МСХ РК, 1998
9 Рельеф Казахстана(Пояснительная записка к геоморфологической карте Казахской ССР масштаба 1:1 500 000)Ответственные редакторы Абдуллин А.А. и Медоев Г.Ц. В 2-х частях. Алма-Ата, Гылым. 1991
10 Систематический список и основные диагностические показатели почв равнинной территорий Казахской СССР.Министерство сельского хозяйства Каз.СССР.Алма-Ата, 1981.Почвы Кзыл-Ординской области. "Наука". Алма-ата, 1983.
11 А.Ж.Ақбасова, Г.Ә.Саинова. Экология. Алматы, 2003ж 290бет
        
        География факультеті
Геоэкология және табиғи орта мониторингі кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
ҚОНЫС ЖӘНЕ БЕКТАС КЕН ОРНЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... мысалында)
Орындаған:
5 курс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... күні)
Қорғауға жіберілді ... ... ( ... ... жоба мақсаты: "Қоныс және Бектас кен орнында жүргізілген
өндірістік ... ... ... ... ... ... ... әсерін бағалау және ауаға шығарылатын ластаушы ... ... ... ... ... және ... ... ластану
деңгейін бағалау".
Дипломдық жұмыс 4 тараудан тұрады.
I тарауда өндірістік мониторинг нысандары, яғни ... және ... ... ... ... ... Мұнда нысанның техникалық сызбасы мен
күйі, ластану көздері ашылған.
II тарауда ... ... ... ... мониторинг мақсаттары
мен маңызы, процедуралары толық талданған.
III тарауда кен орнында өндірістік мониторинг жүргізу жұмысы, мониторинг
қоныстары, ... ... ... ... ... ... ... тарауда - Қоныс және ... кен ... ... ... нәтижелері келтірілді.
Vтарауда статистикалық мәліметтері бойынша атмосфералық ауаға шығатын
ластаушы заттар ... ... ... ауаның сынамасы есептелген.
Бет саны- 41. Сурет саны-8. Кесте ... ... ... ... және ... көздерден шығатын
қалдықтардың мөлшері және жергілікті климаттық жағдайды есепке ала отырып,
олардың ... ... ... ... ... Ерекше назар
атмосфераның ластану мониторингіне ... ... ... яғни ... су ... ... және
өсімдікке, жануарлар әлеміне зиянды әсерін азайту бойынша ... ... ... ... ... ... ... материалды
жинақтау, нысанның технологиялық сызбасы, ластаушы ... ... ... ... НЫСАНДАРЫНА
ҚЫСҚАША
СИПАТТАМА...............................................................
................5
1.1 Қоныс және ... кен орны ... ... Қоныс және Бектас кен ... ... ... ... ... мен
күйі......................................8
4. ... ... ... ... ... ... ортаның өндірістік мониторингінің
негізгі ... ... ... ... ЖӘНЕ БЕКТАС КЕН ОРНЫНДА ӨНДІРІСТІК
МОНИТОРИНГТІ
ЖҮРГІЗУ.................................................................
..........18
1. ... ... ... ... Ауыз су, жер асты және ... ... ... өсімдік және ... ... ... ... ЖӘНЕ ... КЕН ... ӨНДІРІСТІК
МОНИТОРИНГ
НӘТИЖЕЛЕРІ..............................................................
........20
4.1 ... ... ... ... ... ... ластану
мониторингі..........................................26
5 Қоныс жӘне Бектас кен ... ... ... ... ... ... және ... кен орындарының ауа алабын
сынамалау..............27
5.2 ... және ... кен ... ауа алабын
сынамалау ... ... А: ШРТ ... ... ... Қоныс және
Бектас кен орындарының ауа атмосферасының жер
үсті
қабатында зиянды заттардың концентрациясы…………
ҚОСЫМША Б: ... ... - ... және ... кен ... қоршаған ортаның
өндірістік мониторингі (атмосфералық ауа алабының ... ... " ... ... ... жылдары Қазақстанның оңтүстік және ... газ және ... ... ... ... байланысты қоршаған
ортаға үлкен техногендік жүктелім түсуде. Мұнай ... ... ... ... мен ... күйіне әсерін бағалау үшін көптеген
өндірістер өндірістік мониторинг ... ... ... ... кен орнының және оның обьектілерінің экологиялық
қауіпсіздігін қамтамасыз ... Осы ... ... зерттеулер
арқылы біздер атмосфералық ауаның, топырақтың, жер беті суының бүгінгі
кездегі экологиялық күйін және қандай ... ... ауыр ... ластанғандығын біле аламыз.
Жұмыстың мақсаты: Қоныс және Бектас кен ... ... ... ... ... мұнай саласының қоршаған табиғи ортаға әсерін
бағалау, ауаға шығарылатын ластаушы заттардың әсерін ... ... ... және ... ... ластану деңгейін бағалау.
Жұмыста қойылған негізгі мақсатты ... үшін ... ... игеру тиіспіз. Осыдан жұмыстың негізгі міндеттері:
1. ЖШС "Экотера" жүргізген мониторингті зерттеулер ... ... ... ... ауа ... ... талдау жасау;
2. кен орны аумағында санитарлық-токсикологиялық жағдайды бағалау.
Зерттеудің негізгі мақсаты:
1) Бақылау:
- байқаудың ... ... ... ... және ... (күйе, шаң), зиянды заттармен (CO, NO2, NO, ... ауа ... ... және экологиялық мәні бар өсімдік қоғамдастығының күйін, ауыр
металдар және ... ... ... ... ... ластануын;
- сирек және жоғалатын жануарлардың мекендеу жағдайы мен күйін;
2) "КуатАмлонМунай" БМ ... ... ... ... ... ... ... жою және орта компоненттерінің күйін жақсарту
бойынша ұсыныстар беру.
1 ... ... ... ... ... Қоныс пен Бектас кен орындары туралы жалпы мәліметтер
Қоныс пен Бектас кен орындары ... ... ... ... ... ... континенттік шөл зонасында орналасқан және
ауқымды ... ... ... ... Кен ... аумағына жақын жатқан
елді мекендері: Жалағаш (150км), Жусалы (210км), Қарсақпай ... ... және ... ... ... ... ... жағынан аудан әлсіз төбешікті дала болып келеді.
Аумақтың су ... және ... елді ... жоқ.
Климаты. Аудан климаты шұғыл континенттік, ауа температурасының
маусымдық және тәуліктік ... ... ... аз (жылына 10мм)
және жазы құрғақ . Жаздағы max ... ... min ... ... ... тән: ... - ... пен оңтүстік-батыс, ал ... ...... және ... ... бағыттағы
тұрақты желдер тән, қыста боран мен дауыл жиі кездеседі. Көбінесе қыс -
көктем маусымдарында ... ... 150 ... Кен орын ... ... жоқ ... мен геоморфологиясы. Қоныс пен Бектас лицензиялы кен орны
Сарылан шоқысының ... ... ... ... ... ... созылған. Беттік ... ... ... дейін өзгереді. Қоныс пен Бектас учәскелері арасында
батыстан аудан шегіне үстірт бетімен салыстырғанда ... 70 ... ... ірі ... ... беті ... ... кешенімен құрылған құрылымдық-
денудациялық жазық болып табылады, Аудан сейсмикалы емес.
Су көздері. Беттік сулар ... ... Тек ... ... (сор ... ... жер ... сулардың қысқа уақыттық
тұруы мүмкін. Қарастырып отырған аумақ шекарасында келесі сулы ... ... ... ... аллювиалды түзілімдердің жер асты суларының
спорадикалық таралуы;
• жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... сулы қат-қабат горизонты;
• туронды түзілімдердің сулы қат-қабат горизонты;
• сеноманды түзілімдердің сулы қат-қабат горизонты;
... ... сулы ... ... [3];
Жыныстар сортаң мен балшықтар арасында құмдардың ... ... ... Бұл жер асты ... ... ... түзілімдерде
спорадикалық таралуларына жол берді.
Сулы қат-қабат құмдар жоғарыда ... ... ... ... босауына кедергі келтіретін және біршама ... ... ... ... ... ... жабылған. Су
минерализациясы 10-35,9 г/л аралығында ауытқиды [8].
Топырақ. Топырағы саздақ, саз балшықты, сор және ... Кен ... ... сұр-қоңыр шөлді топырақтар. Зоналды топырақтардың
біртекті массивтері ... ... ... көп ... шақат және
оның кешендері алып жатыр. Жазықтың төменгі ... мен ... сұр ... мен ... алып ... ... ... тұзданған топырағының тән ерекшелігі – тұз ... ... ... (MaHCO3). Барлық топырақтар аз қарашіріктілікпен, салыстырмалы
гумусты горизонттың үлкен емес қалыңдығымен, қоректік ... ... ... аз ... сипатталады.
Өсімдік әлемі. Дала шөлейттеріне тән ксерофильді өсімдіктермен
көмкерілген. Өсімдік қауымдастықтарының ... ... ... ... ... ... ... ретінде ксерофитті бұта табылады.
Бұл тұздану деңгейі сорларға дейін жететін ... сұр ... ...... (Salsola ... Pall) және бүйірген (Anabasis salsa
(C.A.M. Benth. in Benth. Et Hook) ... ... ... ... сора ... ... ... бүйірген
формациялары табылады. Бұл формация кірпішті, сортаңды топырақтар,
сортаңдар және ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктер араласпайды. Кірпішті және
тұзданған субстраттарда ... ... ... ... ... ... (Nanophyton erinaceum (Pall) Bge) өсіп-өнеді.
Бүйірген қауымдастықтары өкшелік (тығыздалған, тақыр ... ... ... ... ... ... ... қатысатын ландшафтты
өсімдіктер болып солтүстік тұран ... ... ... ... реликтті саванналық жерорта теңіздік флора өкілі – қара сексеуіл,
бореалды ... ...... ... ... ... ... – томариск,
жапырақсыз жүзген, құмтасты саванна элементтері – ... ... ... ... ... ... ететін түрлер келесі тұқымдастарға
жатады: жусандар (Artemisia ), солянкалар (Salsola тек көп ... ... ... ... ... ... (Artiplex), теріскен
(Eurotia), сорқаңбақ (Kalidum), сарсазан ... ... ... Кен ... ... ... құстардың 20 түрінен,
екеуі ҚР Қызыл кітабына ... 10 ... ... тұрады.
Олардың ішіндегі эндемик түрлер – кожанок Бобринского және ... ... ... ... бес түрі ... тасымалдаушылары болып табылады.
Кен орындардың аумағының ауыл шаруашылықтық өндіріс жағынан мекен ... ... әсер ... ... мекен ету аумағының өзгертілген
жерлерінде жануарлар саны ... ... ... ... едәуір
төмен. Сүтқоректілердің құнды кәсіптік түрлері кен орын ... ... ... қасқыр, далалық хорь және т.б.) немесе миграция жолдарын
өзгерткен (ақбөкен). Кен орын ... ... ... ... ... мәні бар.
2. Қоныс пен Бектас кен орындарының техникалық сипаттамасы
Қоныс кен орны. Қоныс кен орны адам мекендемейтін аумакта ... елді ... жоқ. Жол ... - топырақ пен дала ... ... елді ... ... ... пен Жусалы (120км) теміржол
станциялары.
Кен орны 1989 жылы ашылды. Бірінші ашылғаны - №1 ... ... ... ... кен орны ... ... жж. МОП ... барлаумен
дайындалған. Іздеу бұрғылаулары 1988 ж., барлау бұрғылаулары ... ... ... бастады. 1996ж бастап Қоныс кен орнының сынамалық
пайдалану жобасы шегінде пайдаланылатын ұңғымалар ... және ... ... Кен орны ... ... ... мұнай қорының
90%-ы және еркін газдардың 55%-ы ең үлкен қорлары күрделі ... бар М-П ... кені ... ... ... жж ... ... кен орнында сынамалы эксплуатация өткізу
үшін 14 ұңғыма бұрғыланған. 14 бұрғыланған ... 12-сі ... бірі газ ... бірі су ... ... ... Кейін
12 ұңғыма өнеркәсіптік эксплуатацияға дайындалды. 2 ұңғыма суды изоляциялау
жұмыстарын жүргізуді талап етеді. Қазіргі ... ... кен орны ... ... Әрекеттегі скважина қоры -32.
Екі кен орнында да өндірілетін өнімді ... ... жоқ. ... толығымен әр ... ... ... қондырғыда
жүргізіледі. Газдардың бір бөлігі мұнайды қыздыру ... ... ... ал ... ... газдың қалған көлемі
бүгінгі таңда факелдерде жағылуда; ол өз бетінше атмосфераға зиян ... ... ... және ... ... ... әсер ... [1].
Бектас кен орны. Бектас Қоныс кен орын ... ... ... елді ... жоқ. Жол ... - грунтты және жолдар. Жақын ... ...... (200 км), ... (120 км) ... ... кен орны ... 1983 жылы МОТТ-ның сейсмо ... ... ... ... 1987 жылы ... сол жылы кен ... ... ашылғаны - 1- параметрлік скважина (сурет 3).
2003 жылы өндірістік мониторингі ... таяу ... ... пен
Бектас кен орындарында мұнай өндірілетін 4 ұңғыма орнатылған. 2004 ... кен ... 5 ... ... ... "ҚуатАмлонМұнай" БК аймағында 33 мұнай өндіретін ұңғыма бар.
Лицензиялы мұнай ... ... ... өндіру, қыздыру, сепарация,
ілеспелі газды факелде жағу, мұнай ... және ... ... пен ... кен ... 2003 жылы ... ... өндіру 1-ші
кварталда-80,8 мың тн, 2-ші кварталда –85,5 мың тн, 3-ші кварталда –100,8
мың тн; ... 3 ... 267,1 мың тн ... ... 2004 ... ... ... көлемі жылына 300-360мың тоннаны құрайды [9].
3. Обьектілердің ... ... мен ... пен ... кен ... ... ... технологиялық сызбасы
негізіне бір құбырлы сәулелі жабық жүйе салынған. Қазіргі ... ... ... ... кен орнындағы мұнай өндіретін ұңғымаларға №9, 11, 14, 15, ... 104, 106 және 114 ... ... 460 00' 06''' с.е. – 460 04' ... 650 06' 12'' - 65003' 12'' ш.б. орналасқан.
Қоныс кен ... ... ... ... ... сызба бойынша
жүргізіледі. Ұңғымадағы мұнайды температурасы ... ... ... ... ... ... желісі бойынша сепараторға түсіп,
мұнай және ... газ ... ... Сепарация процесі Р=0,6 Мпа және
Т=400С ... ... ... газ ... ... ... ... үшін беріледі, ал мұнай құбыр ... ... ... ... ... құйылу қондырғыға түседі, мұнда
насос арқылы Құмкөл кен ... ... ... ... ... үшін ... ... [9].
Қоныс кен орындарының технологиялық процесі ... ... ... өндіретін ұңғымалар, 2004 жылы- 29 ұңғыма;
• ұзындығы 125 м мұнайды транспортировкалау үшін ... ... ПП-063 ... ... пеш. ... мұржасының биіктігі – 5 м ... ... бар. Пеш ... ... жұмыс жасайды;
• арнайы ішкі қондырғымен, өлшеу-бақылау құралдарымен жабдықталған
мұнайгазсепаратор-бөлгіш блогы;
• бақылау-өлшеу құралдарымен ... ... 75 ... м3 ... ... 60м3/сағ мұнай насостары;
• 6 м биіктікке жететін факелді қондырғылар ... ... ... ... ... ... ... желісі жүйелер,
насос, сепаратор, резервуар) шамамен 1,5-2 га жерді алады. Өндірілетін
скважиналар алаңы ... ... ... ... ... алаңы
бетондалған. Қыздыру пеші скважина ернеуінен 9 м-де, ал сепаратордан 6 м-де
орналасқан, мұнайды сақтау сепараторлы ... 14 м-де ... ... ... үшін ... ұзындығы 10 м-ді құрайды.
Сепаратордан факелге қарай ұзындығы 20 м, ал ... 8 см ... ... Ішкі ... ... ... желілерінің жер асты орналасуы бар
және жерден 50 см-ге болат тіректермен көтерілген (сурет 4).
Тұтасымен скважина алаңында ... ... ... ... ... ... скважина ернеуінде мазутталмаған,
кейбір скважиналарда насостар ... №9 ... ... пеш
температурасын ұстау үшін термоизоляциондық қабы бар. Мұнайды сақтау ... үшін ... ... алаң маңында құм және қиыршық
тас себілген. Мұнайгазсепараторлары бетондалған беттіктерде үйшік түріндегі
конструкцияларда орналасқан. Олар ... ... ... ... автоцистернаға айдау жұмыстары мұқият жүргізіледі және топырақ-
грунтқа мұнай құйылуды ... ... ... қатаң ұсталады.
Автоцистернаны толтыру аяқталғаннан кейін шлангілер ... ... ... Факелді қондырғылар аумағы салыстырмалы жақсы
күйде. Мұнайды сақтау сыйымдылығынан ұзындығы ... 2 м ... ... ... ... суды ағызу жүргізіледі. Су жерге қазылған үлкен
емес сыйымдылықтарға жиналады, толтырылғаннан және тұндырылғаннан кейін осы
су жолдарды ... үшін ... ... кен ... ... өнеркәсіптік алаңын зерттеу ұңғыма
маңындағы радиусы 50 м жердегі топырақ пен ... ... ... ... ... ... тұтастылығының бұзылуының жалпы
өлшемі 150x150 м-ді құрайды. Тұтасымен консервіленген ... ... ... ... ... ... және мұнай өнімдерімен
ластануы анықталмаған.
Консервіленген скважиналар алаңында қоршаған орта күйін мониторингті
байқау нәтижелері бойынша 10-нан 50 м-ге ... ... ... ... ... барлық скважиналарда дерлік байқалады.
Лицензиялы ауданда Қоныс және ... кен ... ... ... және ... кен ... сынамалы эксплуатациялау сатысында
бұрғыланған консервіленген скважиналар орналасқан. ... кен ... ... ... саны - 23, ... кен орнында - 6.
Қоныс пен Бектас кен орынының ары қарай дамуы ЖАҚ НИПИ ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге
асады:
- Қоныс кен орнында 2 топ құрылғылары, 5 өлшегіш ... ... ... кен орнында 1 топ құрылғылары, 1 өлшегіш құрылғылар қондырғысы;
- мұнай мен ... ... ... үшін ... ... жүйесінің қондырғысы
(ұңғыма ернеуі - выкидная линия - бірнеше скважинаның мұнайын жинау ... МДАЦ ... ... және ... цехы) мұнайын дайындау обьектісіне
дейінгі мұнай жинау коллекторы) ;
- сепарациядан, судың тұнуы, резервуарларда мұнайдың сақталуы, ... өрт ... ... Қоныс кен орнындағы тауарлы сапаға дейін екі
кен орнында да мұнайды ... ... үшін МДАЦ ... ... ... ... ... Белкөл станциясы терминалына дейін мұнай құбыры учәскесінің құрылысы;
- судан ... ... ... ... ... ... сызығына конденсаттың қайтуынан тұратын мұнайды дайындау
жүйесінің қондырғысы;
- пластқа газды айдау үшін компрессорлы станция ... ... ... ... ... ;
- бас тоғанды ұңғымадан сутартқыштардың қондырғысы;
- суды пластқа ... үшін БКНС ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік алаңда 7 ... ... бар. ... ... 5-уі ... ... ... 8 ауа ластаушы
көздер табылған, олардың 2-уі ұйымдастырылған, 6-ы ұйымдастырылмаған. Жалпы
Қоныс кен ... ... 120 ... ... ... ... ... 86-сы ұйымдастырылмаған.
Атмосфералық ауаны ластаудың ... ... ... мұнай
қыздырылған пеш, мұнай насосы, сепараторлық қондырғы, мұнай жағатын факелі,
мұнайды қабылдау үшін сыйымдылықтар, ... ... ... азот ... азот ... ... оксиді, темір
оксиді, көмірсутегі, күйе, көмірсу оксиді, акролеин. күкірт диоксиді [2].
Кен ... ... ... ... мәселесі шешілуде. Ол
үшін Қоныс пен Бектас кен ... ... жж. ... ... ... ... жасалды.
Шараны жасау келесіні есепке алумен орындалған:
- Қоныс кен орны ... 7 ... және 19 ... ... ... ... М-0-1, М-0-2, М-11 және Ю-0-2. өнімді горизонттарда
мұнай, газ, мұнайда еріген газ ... С 1 ... ... ... қоры ... мың т., С2 ... - 3989 мың т, ... газ- 3586 млн. м.3 С1
категория бойынша. М-И горизонтына кен орнындағы барлық қорлардан 20175 ... және 53,3 % ... ... ... С1 ... ... мұнайдың
геологиялық қорының 84,1 %-ы келеді [4].
М-0-2 горизонты бойынша Бектас кен орнында С1 категориясы ... ... газ және ... қоры - 1954 мың т және С2 категориясы
бойынша –4243 мың т геологиялық қорлар және ... 586 мың т және 1273 ... ... кен ... С1 категориясы бойынша газды шапканың еркін газының
алынатын қорлары 815 млн м3-ты құрайды, С1 категориясы бойынша еркін ... млн м3 және С2 ... ... –334 млн м3.
Ілеспелі газды утилизациялау кезінде төмендегілерді қарастыру керек:
- парафинді мұнай жинау және дайындау ... ... және ... ... ... ... сатысында оны қыздырудың
қажеттілігін қалыптастырады, ол жанармай ретінде өзіндік қажеттіліктерге
газды біршама шығындаумен байланысты;
- Қоныс кен орны ... осы ... ... ... ... ... жасаудың бекітілген нұсқасы болып табылады;
- Өңірлік газ құбыры жобасын реализациясын бастау (Ақшабұлақ-Қызылорда
магистралды газ қбырының ... ... ... пен Бектас кен орнындағы ілеспелі газды утилизациялаудың қолайлы
жолдарын таңдау экономикалық, технологиялық, ... ... ... ... ... болады. Дәйекті алғашқы мәліметтерді алу
мақсатында жобада газдың ақиқатты ағындары мен олардың сандық және ... ... және ... ... кен орнының сепарация газ ... ... мен ... ... ... ... 1- ... кен орны сепарация газының компонентті құрамы [8]
|Компонент атауы ... ... ... %|
| |мол. ... |0, 000 ... |0, 367 ... газ |0, 0255 ... |63, 941 ... |10, 822 ... |10, 78 ... |2, 436 ... 2 - ... кен орны ... ... ... [4]
|Атауы |Пласт |
| |М-I |Ю-0-II |
| ... ... ... ... |
| |тін ... ... |тін ... мәні |
| ... | ... |оны | |
| |лық | | ... | | |
| ... | | ... | | |
| ... | | ... | | |
| | | | | | | ... |14/20 |812-866 |830.8 |5/9 ... ... ... | | | |43.0 | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |12/17 |3.18-28.8|16.70 |4/8 ... ... ... | |3 | | |.25 | ... |7/8 ... |- |- |- ... 500С-та | | | | | | ... |+2-+18 |+10 |6/10 |+6-+16 |+12 ... 0С | | | | | | ... ... |
| | | ... | ... ... | | |н | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... 0С | | | | | | ... | | | | | | ... % | | | | | | ... |11/14 ... |6/10 |0.02-0.|0.20 |
| | | | | |35 | ... |10/13 ... |5/9 ... ... ... | | | | |.3 | ... | | | | | | ... ... |6/10 ... |
| | | | | |05 | ... |10/11 ... |8.44 |6/9 ... |
| | | | | |8 | ... | | |6/10 | | ... ... | | | | | | |
|% | | | | | | ... | |4-15 |9 | |4-19 |11 ... | | | | | | ... | |11-25 |20 | |18-28 |24 ... | | | | | | ... | |28-45 |26 | |27-35 |31 ... | | | | | | ... | |41-52 |46 | |51-52 |52 ... | | | | | | |
3 және ... ... ... ... ... құрамы мен
Бектас кен орнындағы физико-химиялық қасиеттері берілген.
Кесте 3 - Бектас кен орнындағы мұнайда еріген газдың ... ... ... жыл ... ... № |М-2 |М-3 |
| |4 |2 ... |% мол |% мол ... ... |0.02 |0.02 ... |0.03 |0.02 ... газ |0.03 |0.02 ... |95.48 |94.13 ... |3.1 |3.04 ... |0.58 |2.5 ... |0.23 |0.02 ... ... ... |0.25 |0.12 ... |0.015 |0.02 ... |0.09 |0.04 ... |0.01 |0.01 ... |100 |100 ... ... |0.761 |0.779 ... 4 - ... кен ... өңдеуінің әрқилы обьектілерінің скважиналары
бойынша мұнайдың физико-химиялық қасиеттері [4]
| ... |М-III |
| |1-П |4 |301 |2 ... ... | | | | ... ... % |0, 18 |- |- |- ... |0.01 |0.01 |0.03 |- ... ... | | | | |
|% | | | | ... |0.865 |0.852 |0.873 |0.841 ... кг/м3 | | | | ... |- |12.4 |18.4 |- ... мм2/с | | | | ... |26 |19 |14 |16 ... 0С | | | | ... ... | | | | |
|% | | | | ... |15.9 |14.2 |16.1 |13.28 ... |0.42 |0.29 |0.31 |0.23 ... ... |8.9 |8.7 |7.1 ... |0.38 |0.24 |0.25 |0.13 ... | | | | ... шығуы, %| | | | ... |65 |63 |27 |65 ... ... |3 |2 |4 |2 ... ... |5 |7 |6 |9 ... ... |9 |15 |17 |17 ... ... |13 |27 |25 |31 ... ... |25 |33 |40 |- |
2 ... ... ... ... ... ... орны нысандарының қоршаған ортаға ықпалын бағалауға мүмкіндік
беретін шараны экологиялық (өндірістік) ... деп ... Ол ... компоненттерінің күйін ұзақ уақыттық байқау жүйесі болып табылады.
Орындалған байқаулар мәліметтері банкін талдаудың ... ... ... ... күйі мен ... ... шараларын болжаудың моделдеу кен орны
және оның нысандарының экологиялық ... ... ... ... ... - табиғи құбылыстардың және антропогендік іс-
әрекеттердің ... ... орта ... ... ... Бағалау,
тексеру және болжау жүйелері. "Мониторинг" деген термин ... ... ... ... ... ... ... Бұл термин БҰҰ-ның
қоршаған орта жөніндегі Стокгольм коференциясының алдында"бақылау" ұғымын
толықтыру ретінде пайда болды [11].
Биосфераның ... ... ... ... және осы
өзгерістерге биоталардың жауабын, сонымен қатар, ... ... ... экожүйелерде болатын өзгерістерді өлшеуге, бағалауға,
болжауға экологиялық мониторингтің информациялық жүйесі жасалды.
Антропогендік әсерлердің ... ... ... ... антропогендік әсер тигізетін көздерді бақылау;
- антропогендік әсер факторларын бақылау
- антропогендік факторлардың әсерінен табиғи ортада жүретін ... оның ... ... ... ... ... физикалық жағдайын бағалау;
- антропгендік факторлар әсерінен табиғи ... ... ... және ... ... ортаның жағдайын бағалау.
Экологиялық мониторинг 3 сатыдан тұрады: жағдайды бақылау, бағалау
және болатын өзгерістерді болжау. Мониторинг сызбасы 5-суретте ... ... ... ... ... құрғақ
жердің беткі сулары, мұхит пен ... жер асты ... ... ... ... ... обьектілері келесі түрлерге бөлінеді: атмосфералық, ауалық,
гидросфералық(жиынтықты түрде гидрометеорологиялық), топырақтық, климаттық
мониторинг, сейсмикалық, ионосфералық, Күн, ... ... ... ... денсаулығының мониторингі және т.с.с.
Әсер факторларының мониторингі - әртүрлі химиялық ... ... ... ... және ... ... ... сәулелену, күн радиациясы, шу, ... ... ... ... мониторингі – нүктелі стационарлы
көздер(зауыттардың ... ... ... ... ... ... ... жерлер) көздер.
Әсер аумағына ... ... ... және ... бөлінеді [11].
Мәліметтерді ортақтастыру сипаттамасына қарай мынадай мониторинг
жүйелерін құрайды:
• ғаламдық (биосфералық) – ... ... ... Жер
биосферасындағы әлемдік құбылыстар мен процесстерді зерттеу арқылы
назарға ұстап, экстремалды қолайсыз жағдайлардың болуы туралы ... ... ... ... ... - ... ... табиғи құбылыстарды бақылау;
• ұлттық - бір мемлекеттің ... ... ... ... ... мониторинг;
• аймақтық - халық шаруашылығын қарқынды игеру ... ... ... ... мен ... зерттеу арқылы
бақылау;
• жергілікті (локалды) - елді мекендерде, өнеркәсіп орталықтарында,
кәсіпорындарда қоршаған ортаның сапалық ... ... ... ... ... ... зоналар мен жердегі аймақтық және
жергілікті антропогендік әсерлердің моинторингі.
Дүние жүзінің 140 елі ... ... орта ... ... 1970 ж құрылған.Бұл жүйенің негізгі мақсаты:
• қоршаған ... ... ... мониторингі мен бағалануын
өткізуді үйлестіру және оған жәрдемдесу;
... жаңа ... ... көмек көрсету;
• атмосфера мен климаттың жай-күйі, қоршаған ортаның ластануы туралы
мәліметтер жинау және тарату.
Ғаламдық мониторинг ... ... ... жүйесінің қазіргі жағдайын
бағалауға мүмкіндік беріп отыр. Әлемнің әр аймағында бақылауды 40-қа ... және ... ... мұхиттың базалық станциялары жүргізеді.
Олардың кейбірі биосфералық қорықтарда орналасқан.
Локалды мониторингті жүзеге асыратындар тұрақты, ... ... ... ... ... ... ... көбіне Қазақстанның ірі
қалаларында. Мысалы, Алматы қаласында атмосфералық ауаның ... ... ... ... Қоршаған ортаның өндірістік мониторингінің негізгі міндеті
Қоршаған орта ... ... ... ... ... ... күйі ... анықтау
(топырақ және өсімдік жамылғысының, ауа және су ... ... ... төмендегі анықтауды қоса отырып, ластаушы көзі ауданында қоршаған ... ... ... ... анықтау:
1. ластану облысының өлшемін;
2. ластану белсенділігін;
3. ластаушы заттардың миграциялану жылдамдығын.
Қоршаған ортаның компоненттері күйінің негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ШРШ ... ... ... бағдарлық-қауіпсіз деңгейі) қатты
бөлшектер, химиялық элементтер және олардың қосылыстары ... асты және жер беті ... ... фондық(өңірлік) көрсеткіштермен салыстырғанда минералдану деңгейі мен
сипатының өзгеруі;
- ластанудың сандық және сапалық көрсеткіштері, ... ... ... қосылыстары құрамының ШРШ-дан артуы;
- судың биологиялық ластануының сандық көрсеткіштері;
Топырақ үшін:
- топырақ күйі және оның химизмі, тұздану;
- ШРШ-дан ... ... ... және ... ... артуы;
- топырақ бетінің абиотикалық техногенді тасындылармен жабылуы;
- фондық сипаттамамен салыстырғанда топырақ тығыздығының артуы;
- суда еритін тұздар ... ... ... өсімдік қоғамдастықтары мен олардың моделді түрлерінің күйі;
- моделді түрлерде зиянды затар құрамының ШРШ-дан артуы;
Жануарлар үшін:
- моделді түрлердің күйі;
- ... ... ... ... мен ... зиянды заттар
құрамының артуы.
Экологиялық мониторингті ... ... ... ... ... (атмосфераны ластаушы көздер үшін) және санитарлы-қорғау зонасы
шекарасында қоршаған орта ... ... ... ... ... Өндірістік мониторинг процедурасы
Өндірістік мониторинг процедурасы келесі талаптарды есептеумен жүзеге
асырылуы керек:
- қоршаған орта ... ... ... ... ... ... ... тастаумен ықпалымен қалыптасқан қоршаған ... ... ... ... ... ... жұмыстарын өткізу.
Көлемінен тәуелді рәсімделетін өндірістік мониторинг мәліметтер ... ... орта ... ... режимдік байқау нәтижелеріне сәйкес
жиналған және өңделген фондтық ... ... және ... ... ... мекеменің тастауының әсерін жалпылай бағалаудан. Ол
төмендегіден тұрады:
- стационарлы және қозғалмалы ... ... ... ауа ... ... ... және ... қалдықтардың қоршаған ортаға әсерін бағалаудан;
- ластаушы заттардың ... ... ... және ... әсер сипаттамасынан және топырақ және ... ... ... ... топырақ пен өсімдіктердің химиялық ластану деңгейінен;
- мекеменің санитарлық-қорғау зонасы ... ... ... ... және ... ... ... бағалаудан;
- қоршаған ортаның күйін байқау кезеңділігі және бақыланатын параметрлер
Мемлекеттік Салалық Стандартқа, ШРТ, ШРШ жобаларының талаптарына және
қалдықтарды орналастыру ... ... келу ... [7].
3 Қоныс жӘне Бектас кен орнында Өндірістік ... ... ... ... және ... кен ... табиғи компоненттердің бүгінгі таңдағы
күйін бағалаудың негізі қоршаған ... ... ... ... ... максималды мүмкіндікпен есепке алумен
жоспарланатын табиғи байқаулар болып табылады.
2004 ... ... ... ... ... ... үнемі байқауларды ұйымдастыруға бағытталған. Мониторингтің
бастапқы сатысы ... ... ... ... ... сынаманы сақтау және транспортировка, материалды камералды
және аналитикалық ... ... ... ... және ... кен орны аумағында су, жер беттік байқау, ... ... ... ... ... ... ... түрде станциялар кен орны ауданы бойынша ... ... мен ... ... ... спецификасы мен
ықпалын есепке алумен таралған. Негізінен бұл ... ... ... ... ... жағу факелдері, қалдықтарды сақтау пункттері. Табиғи
фактторлардан табиғи қауымдастықтардың бұзылуын, станцияларда топырақтың
тыңайған ... ... ... моделді түрлерінің, өсімдік
қауымдастықтарының болуы және т.б. ... ... ... станциялар
санитарлы-қорғау зонасының шегінде жинақталған.
3.2 Атмосфералық ауаның ластану мониторингі
Атмосфераның ластану деңгейі зиянды заттар қалдықтарының ... ... ... ... ... ... ... асырылатын
биіктіктен, ластаушы заттардың тасымалдануын, таралуын және айналуын
анықтайтын климаттық жағдайлардан ... ... ... ... ... ... ретінде селитебті зона үшін ... ... ... ... МСС жасалған. Осы жағдайдағы байқаулар 3
категориялы, яғни стационарлы, маршрутты және ... ... ... және Бектас кен орнында санитарлы-қорғау зонасы аумағында
және өндірістік учәске шегінде орналасқан байқаудың қозғалмалы маршрутты
посттары ... ... бір рет ... ... ... ... пайдаланумен әрбір посттың ауданында атмосфералық
ауаның ластануын бақылау ... ... ... ... ... "Қоршаған ортаның өндірістік мониторингін жүргізу ... ... ... тастандыларының мониторингі нәтижелері
бойынша ... ... " ... ... ... ... ... мекемесі
(Санкт-Петербург қаласы) шығарған хемилюминесцентті газоанализаторлармен
және басқа талдау үшін ... ... ... мен ... және ... автомобилінде сиыстырылған [9].
3.3 ауыз су, жер асты және ақаба сулардың мониторингі
Ластанған жер асты және ... ... ... ... ... ... ... орналасқан. Бұл техникалық сулардың ұңғымасы,
тасқын және нөсер ағындылармен туындаған табиғи су қоймалар, ақаба ... ... ... Ауыз су ... ... кен орнының
территориясында орналасқан. Су ортасын бақылау техникалық жер асты ... ... ... ауыз су және ... ... түсетін
ақаба суларға бақылау жүргізуді қарастырады. ... кен ... ... ... ... ... тазарту бойынша құрылыс
обьектілерін құру басталды [3].
3.4 ... ... және ... ... түрлерін бақылау
Топырақ мониторингі кері процестердің дамуына топырақ зерттеулерін
жүйелі жүргізуді ... ... ... ... ... ... ұйымдары мен олардың бақылаулардың бағдарламалары
бойынша қамтамасыз етіледі. Мұнай әсеріне ұшыраған ... ... ... ... ... алғашқы өңдеу және тасымалдау құрамына
стационарлық экологиялық пункттердің территориялардың ... ... ... мен ... ... ... кері ... дамуына
жергілікті бақылау жүргізу, және оларды тоқтату мен жою іс-шараларын өңдеу.
Химиялық ластануды бақылау үшін топырақтардағы ауыр ... ... және ... да ... ... заттардың болуын анықтау
жүргізіледі.
Топырақ күйі мен ластануына, вегетациялық (өсімдіктердің өсіп-өнуі және
даму кезеңі) өсімдік және ... пен ... кен ... ... ... ... ... антропогендік әсер кезіндегі олардың ресурстық
әлеуетін сақтау мақсатында және ... ... ... қорғау шараларын
қабылдау үшін кері процесстер пайда болғанда орындалады [1].
3.5 Радиациялық фон мониторингі
Бақылау станцияларындағы ... ... кен ... ... ... (түс, рең) ... ... Бір уақытта табиғи және
өндірілген радионуклидтерді ... 15 ... кем емес су ... ... ... ... ... және енгізілген
радиоактивті радий 226, калий 40, цезий 137, ... ... ... ... Қоныс пен Бектас кен орындарындағы ӨндІрістік ... ... ... пен ... кен орындарында қоршаған орта жағдайын бағалау үшін
2004 жылы маусымдық ... жаз, күз) ... ... қарастырылды.
Далалық жұмыстар вегетациялық кезеңге есептелген және жылдың үш ... ... ... ... және жазғы экспедициялық саяхаттар
уақытында кен орнының санитарлық және ... ... ... ... материалды жинақтау жүргізілді. Жұмыстар ауа атмосферасының
ластануын бақылау бойынша бақылау ... ... ... 5 - Қоныс пен Бектас кен орындарындағы 2004 жылы қоршаған ... ... ... ... ... мен координаттары [4]
|Станция |Ендік |Бойлық ... ... ... | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... кен орны |
|1 ... ... |Топырақ, |Станция 114 |
| | | ... тірі ... ... | | ... |м қашық-тықта |
| | | ... ... | | ... ... ... |
| | | | ... |
|2 ... ... ... |106 ... | | ... тірі |200 м |
| | | ... |қашықтықта 15 |
| | | ... ... 205 |
| | | ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|3 ... |65005'21'' |Топырақ, |№15 ұңғымадан |
| | | ... тірі |200м |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... фон| ... ... |
| | | | | |
|4 ... ... ... |№ 3 |
| | | ... тірі ... |
| | | ... |500м |
| | | ... |қашықтықта |
| | | ... ... ... ... ... |(1) Су ... |
| | | ... №1|поселка |
| | | |су ... ... |
| | | | ... |
|1А ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | | ... 1 |
| | | | ... ... |46000'06'' |65003'22' |Атмосфералық ... |
| | | ... ... |нүкте (соңғы |
| | | | ... |
| | | | ... ... |46003'35'' |65006'00'' ... ... ... |
| | | ... ... |(соңғы |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... |65006'23'' |Атмосфералық |Оңтүстік |
| | | ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... кен орны |
|1 ... |65017'15'' |Топырақ, |№4 ... |
| | | ... тірі |200м |
| | | ... ... |
| | | ... |орналасқан. |
| | | ... фон| |
|2 ... ... ... |№2 ... |
| | | ... тірі ... |
| | | ... |арасында |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|3 ... ... |Атмосфералық |Оңтүстік |
| | | ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... су көзін бақылау пунктерінде, ортаның жалпы экологиялық
мониторингінің (бақылаудың), (топырақ, өсімдік, жануарлар), радиациялық ... ... ... ... жасалды. Далалық жұмыстар
2004 ... ... ... ... ... –2 ... және 15
қыркүйек пен 23 қыркүйек ... өтті ... мына ... тобы ... эколог (су ортасының, топырақ,
өсімдік, жануарлар жағдайы, ... ... ... ... жамылғысы, оның күйі, топырақ сипаттамасы,
талдаудың әрқилы түріне ... ... алу); ... (түрлік
әртүрлілік сипаттамасы және өсімдік күйі, өсімдік ... ... ... ... сынамаларын алу); метеоролог (санитарлық-қорғау
зоналары, ластаушы заттардың шашылуы және ... ... ... ... сынамаларды іріктеу және консервация бойынша
инженер (далалық, талдауға жасауға сынамаларды алдын-ала ... ... ... ауа ... зиянды заттармен
ластануын бақылайтын қозғалмалы лабораторияларда ... ... ... ... ... және ... ... жұмыстар кезінде 168
сынаманың ... ... ... ... ... ... ... зиянды заттармен ластануын байқау бойынша ... ... күн ... 2004 ... 3 және 4 ... ... ... отырды [1].
4.2 Зерттеу материалдары мен әдістері
Мониторингтік бақылауларда ... ... ... ... ұйымдастырудың маңызды сатысы болып табылады. Табиғи
сынамалар қоршаған ... ... ... ... ... көрсететіндей жағдайды қамтамасыз ету керек. Сынамаларды іріктеу
сатысында ... ... ... үшін ... ... ... ... сынамаларды дұрыс сақтамау термикалық разложение,
химиялық ... және ... ... ... химиялық құрамының
өзгеруіне әкеліп соғуы мүмкін. Сынаманы ... ... ... ... Ол ары қарай сынамаларды аналитикалық ... ... ... ... ... ... ... сатысы аналитикалық фазаның бірінші сатысы болып
табылады.
Сынамаларды дайындау ...... ... ... материалдарды талдауға жарамды пішінге келтіру.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, ... пен ... ... ... ... 2004 ... ... кезеңінде
мониторингті станцияларда далалық экологиялық токсикологиялық зерттеулердің
әрекет етуші әдістерін есепке ала ... және ... ... және МСС ... ... жүргізілді [7].
Жер асты (ауыз су және техникалық сулар) ... ... ... ... және токсикологиялық ... ... ... ... шыны ... V = 0,5 дм3 ... Қажетіне орай
сақталатын - консервирующий) агент қосып отырды. Мұнай ... ... ... мен төрт ... көміртегіні, ауыр металдарға – азот қышқылын қосты.
Бір су ... ... ... химиялық талдауда 1 ... ... ... ... ... ауыр ... және ... 3 дм3 алынады [1].
Әрбір мониторингті станцияда топырақ және вегетацияланатиын өсімдік
сынамалары(моделді түрлер) алынды. Топырақ ... ... ... су ... және механикалық құрамға алды. Өсімдіктің моделді
түрлерінің сынамалары басым өсімдік қауымдастықтарын сипаттады. Параллелді
түрлік тиесілігі және ... ... үшін ... ... алды.
Үлгілерді гербарлы торларға сиыстырды. Барлық үлгілерді ... және ... ... ... ... заттармен, радионуклидтермен ластануын бақылау
үшін топырақ пен өсімдік сынамаларын ары қарай этикеттеумен полиэтиленді
қаптарға орналастырды. ... әр ... ... 250-300 граммнан
кем емес, өсімдіктікі 50-150 ... ... ... ... ... ауланды.
Негізінен бауырымен жорғалаушылар мен омыртқасыз жануарлар. Бауырымен
жорғалаушылардан ... ... ... ... және т.б.).
Табиғи далалық материлдардың, су көзінің жағдайының, топырақ-өсімдік
жамылғысы, ... ... ... ... ... ... фондардың сипаттамаларына қатысты ... ... ... ... ... ... және ... ластануы
бойынша аналитикалық мәліметтерді алу үшін алынған табиғи материалдарды
стационарлық аналитикалық лабораторияларға ... ... ... (су ... жалпы химиялық және гидрохимиялық ... ... ... ... мен ... ... талдауы,
топырақтың су сығындысын химиялық сараптау); ... ... ... ААҚ “Волковгеология” (Ra 226, Ra 228, Tu 228, U 238, K 40,
Cs 137 ... және ... ... ... су мен ... ... спектрометриялық талдау), талдаудың физико-химиялық
әдістері ... ... ... ... лабораториясына (су,
топырақ, өсімдік сынамаларында және жануарлардың үлгілі түрлерінің
сынамаларындағы ... ... және ... көмірсутектердің жалпы
құрамын хроматографиялық және ИҚ-спектральдық анықтау); ЖШС ... және ... ”- ... ... лабораториялық
қамтамасыздандыру орталығы “ЭКОГИДРОАНАЛИТИК” (ауыр металдардың, яғни Zn,
Cu, Cd, ... су, ... ... ... және ... ... ... шоғырлануы) [3].
Лабораториялық аналитикалық зерттеулеріндегі ингредиенттерді ... ... ... ... және ... талдау түрлеріен тұрды:
ионометрия, фотометрия, сенсорлық ... ИҚ – ... ... абсорбция, гамма спектроскопия және сараптамалардың
рутиндік ... ... ... ... ... ... және қоршаған орта
компонентінің сынамасындағы ингредиенттерді химиялық анықтауда ... ... ... ... ... ... ... берілген [4].
2004 ж. сәуірінен қараша айы кезеңінде кешенді аналитикалық зерттеулер
жүргізілді. ... ... ... 1500 көп ... ... ... жасалынды. Лабораториялық зерттеулердің барлық материалдары
математикалық ... өтті және ... ... ... ... аналитикалық анықтаудың негізгі әдістері
келтірілген. ... ... ... материалдар математикалық
өңдеулерден өтеді және кварталдық (аралық) және жылдық есеп ... ... ... түрде беріледі.
Кесте 6 - Өндірістік мониторинг жүргізудегі қоршаған ортаның ластануын
бақылау үшін ... ... ... мен құралдар тізімі [9]
|Құрал атауы |Негізгі техникалық мәліметтер ... ... ... ... ауа |
|Р-310 ... азот ... (NO) және азот |
| ... ... концентрациясын өлшеуге |
| ... ... ... ... жұмыс |
| ... 0-ден 1000 ... ... |
| ... және ... зонасы ауасындағы азот |
| ... ... ... ... |Лабораториялық (стационарлы-далалық) құрал ауа |
|С-310 ... ... қос ... (SO2) ... |
| ... ... үшін ... ... |
| ... ... жасайды. 0-ден 2000 |
| ... ... ... және жұмыс зонасының|
| ... ... қос ... ... ... |
|Газоанализатор |Лабораториялық (стационарлы-далалық) ... ... |CO ... ... ... арналған. |
| ... ... ... ... ... 0-ден 50 |
| ... ... ... және жұмыс зонасының |
| ... ... ... ... ... ... жалғасы ... - ... ... және күйе ... анықтауда |
|822 ... ... ... үшін |
| ... ... ... жоғары |Жылжымалы лаборатория бақылау бекеттері ... ... ... ауа ... ... ... |
|УАЗ, және сондай |ластануын ... үшін ... ... салонында |
|класстағы |NO, NO2, SO2, CO анықтау бойынша ... ... (Р –310, С-310, ... ... ... |тіреу (таған, тіреу-стойка) бекітілген. Бұл ... ... ... шаң мен ... анықтау үшін |
| ... бар. ... ... |
| ... үшін аксессуарлар да бар. ... ... ... ... (су, топырақ, |
|қ спектрофотометр |өсімдік және биологиялық сынамаларында) ... N, ... ... ... және ... ... ауыр ... Иена”, |металлдарын ... мыс, ... ... ... ... ... ванадий, никель, хром, және т.б.) |
| ... ... ... ...... ... топырақ-грунттарындағы |
|CHROM-5 ... ... ... ... |
| ... кен ... ... ... |
| ... үшін ... ... ... ... см –1облыс спектріндегі көмірсутектердің |
|SPECORD 751 R |деформациялық тербелісі С-Н мен валенттік жұтылу |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... үшін |
| ... ... 1 ... 1000 ... |
| ... ... ... су мен топырақ сынамалардағы |
|лық қондырғы Ge |табиғи және енгізілген радионуклидтердің (радий ... – 35% |226, ... 228, ... 228, уран 238, ... 40, |
|эффективті Canberra|цезий 137) шоғырлануын анықтау үшін ... ... ... |Сезгіштігі 0,01Бк/кг 500 Бк/кг дейін. ... | ... ... ... ... ... ... үшін арналған|
| ... ... ... 0 -ден 1000 |
| ... ... ... ... |Түтікшелер ауа атмосферасында 10 нан 300 ррm дейін|
|түтікшелері СН ... ... ... пен ... ... және 8101691 ... 10/а шоғырлануын қысқа уақытты жер |
|(мұнай ... ... ... ... | ... | ... | ... ... | ... ... ... өсімдік және т.б. ылғалдылығын |
|анализаторы ... ... ... 0 ден 100% Т дейін,|
|ВМА-30 ... Т – ... ... ... |Құрал су және топырақ ортасында биогендік химиялық|
|фотометр ... (P, N, C, ... және ... ... ... – 72 М |үшін арналған. Оптикалық диапазон 670-750нм |
| ... ... ... ... ... ... химиялық элементтерді (Ca, |
|FLA- PXO |Mg, Na, K) ... ... ... |
| ... ... ... ... су ... ... ... |биообьектілер) металдарды анықтау үшін арналған. |
|спектрофотометр |Сезгіштігі 1 мкг/л ден 500 ... ... ... 115 N | ... |Құрал табиғи ауыз суда, ақаба суларда, биологиялық|
|вольт анализатор |обьектілерде қорғасын, мыс, ... ... ... ... ... қалайы және т.б. шоғырларын анықтау үшін |
| ... ... ... ... ... |
| |1,0 ден 1000 ... ... ... ... ... ... ... ... мұнай |
|анализаторы “НЕВОД |өнімдерінің жалпы шоғырлануын анықтауға ... |
|- 101” | ... ... ... ... ... және ... кен орындарындағы мұнай өндіру технологиясына мыналар
кіреді: өндіру; тасымалдау, қыздыру; сепарация; ... ... ... сақтау. Технологиялық сызбаның әр сатысында ауа ... ... ... түседі. Қоныс кен орны аумағында зиянды заттар қалдық
көзін тізімге алу жүргізіледі, ... ... ... ... ... реттік қалдықтарды шығару есептелінді. Мұнай өндіру кезінде
ауа атмосферасы ... ... ... көздері төмендегі
обьектілер болып табылады:
1. Өндіріс алаңында
• ұңғыма
• мұнай қыздыру пеші;
• сеператорлық қондырғы;
• газ ... ... ... (шырақ)
• мұнай насосы;
• мұнай үшін арналған сыйымдылық
... ... ... ауыл ... ... генератор, 400 кВт;
• қоймалар;
• химиялық лаборатория;
• отын-үлестіретін колонкалар ... ... ... ... онға ... ... ... бар, олардың
бір бөлігі ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған. Вахталық ауыл ... 2 ... ... және 6 ... көздер бар. Жалпы
тізім акті бойынша 01.06.2003 жылы бастап 244 ... көзі бар ... ... 75-і ... 169-ы ... ... ... зиянды заттар қатары Қоныс және Бектас
кен орнының санитарлы-қорғау шекарасында атмосфералық ауа ... ... ... ... ... және ... ... жерге жақын ауа қабатында күкірт диоксидін, азот диоксидін, көмірсу
оксидін, азот ... ... ... және ... ... ... қабылданған [8].
2004 жылы атмосфералық ауаның зиянды заттармен ластануын бақылау ... ... ... 6 ... жүргізілді. Атмосфералық ауаның ластануын
бақылау бойынша байқау бекеттерінің орналасуы мен координатты байланысы 5-
кестеде келтірілген. ... ... ... бақылаудың далалық
лабораториясын қолданды .
Қоныс кен орындарындағы бақылау бекеттері аумағында (бекеттер 1-4) ... ... ... ауа ... ... оксидінің максималды
концентрациясы 0,3 мг/м3 (ШРШ 5 мг/м3) (0,06 ШРШ) ... ... ... 9,0 мкг/м3- (ШРШ 0,5 мг/м3) (0,018 ШРШ)-тан ... ... ... максималды 30 мкг/м3 (0,32 ШРШ) (ШРШ 0,085 мг/м3),
ал азот оксидінің ... ... ... төмен болды
[10].
5 Қоныс жӘне Бектас кен орындарының ауа ... ... ... ... ... және ... кен орындарының ауа алабын сынамалау
Қоныс және Бектас кен орнында қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... заттармен, мұнай бензинімен
және өлшенген бөлшектермен ластануы бақыланды. Ауа құрамында көп ... ... ... ... ... ... ауа ... деңгейін сипаттайтын атмосфералық түсулер туралы ақпараттық
сақтаушы болып ауа ... ... кен ... ... 244 ... көзі бар, оның ... және 169 – ұйымдаспаған. Өнеркәсіптік алаңдағы атмосфералық
ауаны ластаушы стационарлық көздер:
• скважина,
• мұнайды ... ... ... ... ... қондырғы,
• мұнайды жағу факелі,
• мұнайды қабылдау үшін сыйымдылық,
... ... ауыл ... атмосфералық ауаны ластаушы көздер:
- дизелді генератор, 400 кВт;
- ... ... ... ... ... [5].
Ластаушы заттар : азот оксиді, азот диоксиді, ... ... ... ... ... ... ... акролеин, күкірт диоксиді.
Қоныс және Бектас кен орнының жерге жақын қабатындағы ауада ... азот ... ... оксидінің, азот оксидінің, мұнай
көмірсутегілерінің және өлшенген бөлшектердің (күйе) құрамын бақылау
жүргізіліп, ... ... ... ... ... ... ... сол жүктелімдердің салыстырмалы көрсеткіштері ... ... ... Қоныс-3, Бектас-4, Бектас-5 ... ... 2004 ... көктем, жаз, күз мезгілдерінде алынды. Сынамалар
алыну барысында жел жылдамдығы, жел бағыты, ауа ... ... ... ... азот ... ... ... мәліметтері 1-қосымшада берілген.
Қоныс және Бектас станцияларының ауа ... ... ... ... ... ... параметрлердің анықтамасы ұсынылады:
концентрация коэфициенті – Кс, ауа көлемі (1м3) бірлігіне ... ... - Рn, ... ... атмосфераға түскен кезде пайда болатын
жалпы жүктелім – Ржал, элементтің ... ... ... - КР. ... ... ... ... бойынша жүргізіледі:
Кс = C / Cф(ауа) (1)
Рn = Ро / S * t ... = С * Рn ... = Cф * Рпф ... = Ржал / Рф (5)
Мұндағы:
С – сынамадағы элемент құрамы;
Cф(ауа) – атмосфералық ауадағы ... ... ... ШРШ;
Ро – сынамадағы шаң массасы;
S – сынамалаудың қосынды ауданы;
t – бақылау ... ...... ... ... – фондық шаң жүктелімі, Қызылорда облысы үшін ол ... тең ... ... және ... кен ... ауа алабын сынамалау
есептеулерінің ... және ... кен ... ... ... ... бақыланған концентрациялары бойынша жоғарыда ... ... ... олардың атмосфераға түскенде пайда болатын
жалпы жүктелімін, ... ... ... ... ... ... ... 2004 жылдың көктем мезгілінде ауа алабының
көмертегі оксиді бойынша ластану жүктелімі ... ... ... концентрация коэффициенті келесі фомуламен
анықталады: Кс = C / Cф(ауа), мұнда С – ... ... ... ол 0,1 мг/м3-қа тең, ал Сф(ауа) – атмосфералық
ауадағы көміртегі оксидінің фондық ... яғни ... ... ... = 0,06 мг/м3. Сонда ... ... = 0,1 / 0,066 = ... ауа ... (1м3) ... ... шаң ... келесі
формуламен анықталады: Рn = Ро / S * t, мұнда Ро – ... ... ал S – ... ... ... ... ауданы – 24,01
км2, t – сынама алыну уақыты, ол 11 тәулікке тең:
Рn = 50 781, 15 кг / 24,01 км2 * 11 ... = 235 кг / (км2 * ... ... ... ... ... кезде пайда болатын жалпы
жүктелім ... ... ... Ржал = С * Рn, ... С ... көміртегі оксидінің концентрациясы, ол 0,1 мг/м3-қа тең.
Ауа көлемі (1м3) бірлігіне шаққандағы шаң жүктелімі келесі формуламен
анықталады, Рn ... ... = 0,1 * 235 = 23,5 ... ... ... ... Рф ... формуламен анықталады: Рф =
Cф * Рпф, мұнда Сф – ... ... ... ... фондық
құрамы, Рпф - фондық шаң жүктелімі, Қызылорда облысы үшін ол ... тең. ... = 0,06 мг/м3 * 235 кг / ... = 0,192 кг / ... ... ... ... жүктелімінің салыстырмалы көрсеткіші
келесі формуламен анықталады: КР = Ржал / Рф, ... ... ... ... жалпы жүктелімі Ржал, элементтің фондық жүктелімі
Рф жоғарыда есептеулері келтірілген.
КР = 23,5 кг / 0,192 кг / ... = ... ... ... ... ауа ... ... есептері 2-
қосымшада берілген. Сонымен Қоныс-1 кен орнының ауа ... ... ... ... ... ... ... көрсетікіші
122,39-ға тең болды. Ол өз кезегінде жоғары көрсеткіш, яғни ауа алабының
көмертегі ... ... ... ... ... ... ... станцияларының ауа алабын сынамалау нәтижелері 7, 8, 9-кестелерге
енгізілген.
Кесте 7 – Қоныс және ... кен ... ... ... ауа
қабатындағы ластаушы СО элементінің әсер деңгейі (сурет 6)
|2004 жыл, көктем мезгілі ... ... toC |орт. |Кс |СО ... |Рn |Ржал |Кр |
| | ... | ... |кг / км2*| |
| | |м/с | ... ... ... | |
| | | | |мг/л | | | ... 1 |22,7 |2,9 |0,1 |1,76 |235 |23,5 |122,39 ... 2 |22,9 |3 |0,1 |1,66 |235 |23,5 |122,39 ... 3 |22,8 |3 |0,1 |1,66 |235 |23,5 |122,39 ... 4 |22,7 |3 |0,1 |1,66 |240 |24 |125 ... 5 |22,7 |3 |0,1 |1,66 |240 |24 |125 ... ... ... жыл, жаз ... ... 1 |33,9 |3,9 |0,1 |1,66 |235 |23,5 |122,39 ... 2 |33,9 |3,9 |0,1 |1,66 |235 |23,5 |122,39 ... 3 |33,9 |3,9 |0,1 |1,66 |235 |23,5 |122,39 ... 4 |33,9 |3,9 |0,1 |1,66 |240 |24 |125 ... 5 |33,9 |3,9 |0,1 |1,66 |240 |24 |125 ... жыл, күз ... ... 1 |30 |3,5 |0,14 |2,33 |235 |32,9 |171,354 ... 2 |29,4 |3,6 |0,4 |2,33 |235 |32,9 |171,354 ... 3 |29,2 |3,6 |0,17 |2,83 |235 |39,95 |208,07 ... 4 |29,2 |3,7 |0,14 |2,33 |240 |33,6 |175 ... 5 |29 |3,7 |0,15 |2,5 |240 |36 |187,5 ... ауа ... ... оксидімен ластану деңгейінің ең жоғары
көрсетікіші 2004 жылдың күз мезгілінде алынған ... ... ... анықталған, оның жалпы жүктелімінің салыстырмалы көрсеткіші
208,07-ге тең. Ол кен орында скважинаның бұрғылау жұмысы ... ... ... ... ... ... байланысты, көмертегі оксидінің
ауа алабындағы құрамы шекті рауалды шамадан (0,066 мг/м3) 2,5 есе ... ... ... ... 0,17 ... тең.
Кесте 8 - Қоныс және Бектас кен ... ... ... ауа
қабатындағы ластаушы SO2 элементінің әсер деңгейі (сурет 7)
|2004 жыл, көктем мезгілі ... ... |орт. |Кс |SO2 |Рn ... |Кр |
| |toC ... | ... ... |кг / км2*| |
| | |м/с | ... ... | |
| | | | ... | | | |
| | | | |мг/л | | | ... 1 |22,7 |2,9 |0,0069 |0,383 |235 |1,6215 |28,15 ... 2 |22,9 |3 |0,0073 |0,405 |235 |1,7155 |29,78 ... 3 |22,8 |3 |0,011 |0,611 |235 |2,585 |44,878 ... 4 |22,7 |3 |0,007 |0,38 |240 |1,68 |29,16 ... 5 |22,7 |3 |0,007 |0,38 |240 |1,68 |29,16 ... жыл, жаз ... ... 1 |33,9 |3,9 |0,007 |0,38 |235 |1,7155 |29,78 ... 2 |33,9 |3,9 |0,007 |0,38 |235 |1,7155 |29,78 ... 3 |33,9 |3,9 |0,007 |0,38 |235 |1,7155 |29,78 ... 4 |33,9 |3,9 |0,006 |0,33 |240 |1,44 |25 ... 5 |33,9 |3,9 |0,007 |0,38 |240 |1,7155 |29,16 ... жыл, күз ... ... 1 |30 |3,5 |0,007 |0,38 |235 |1,645 |28,55 ... ... ... 2 |29,4 |3,6 |0,007 |0,38 |235 |1,645 |28,55 ... 3 |29,2 |3,6 |0,007 |0,38 |235 |1,645 |28,55 ... 4 |29,2 |3,7 |0,007 |0,38 |240 |1,68 |29,16 ... 5 |29 |3,7 |0,007 |0,38 |240 |1,68 |29,16 ... 9 - Қоныс және Бектас кен орындарындағы жерге ... ... ... NO2 ... әсер деңгейі (сурет 8)
|2004 жыл, көктем мезгілі ... ... |орт. |Кс |NO2 |Рn ... |Кр |
| |toC ... | |орташа ... |кг / км2*| |
| | |м/с | ... ... | |
| | | | ... | | | |
| | | | |мг/л | | | ... 1 |22,7 |2,9 |0,04 |0,47 |235 |9,4 |34,55 ... 2 |22,9 |3 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,279 ... 3 |22,8 |3 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,279 ... 4 |22,7 |3 |0,02 |0,235 |240 |4,8 |17,64 ... 5 |22,7 |3 |0,02 |0,235 |240 |4,8 |17,64 ... жыл, жаз ... ... 1 |33,9 |3,9 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,279 ... 2 |33,9 |3,9 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,279 ... 3 |33,9 |3,9 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,279 ... 4 |33,9 |3,9 |0,02 |0,235 |240 |4,8 |17,64 ... 5 |33,9 |3,9 |0,02 |0,235 |240 |4,8 |17,64 ... жыл, күз ... ... |30 |3,5 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,27 ... |29,4 |3,6 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,27 ... |29,2 |3,6 |0,02 |0,235 |235 |4,7 |17,27 ... |29,2 |3,7 |0,02 |0,235 |240 |4,8 |17,64 ... 5 |29 |3,7 |0,02 |0,235 |240 |4,8 |17,64 ... осы ... ... кен орнындағы бүгінгі таңдағы ауа алабының
жағдайына қысқаша сипаттама берілген.
Жалпы кен орнында 01.06.2003 ж инвентаризация нәтижелері бойынша 244
ластаушы көздер бар, ... 75-і ... және 169-ы ... көздермен шығарылатын зиянды заттар қатары Қоныс және Бектас
кен орнының санитарлы ... ... ... ауа ... ... ... ... және Бектас кен орындарында ... ... ... ... ... ... ... өңдеу және аналитикалық талдау
бойынша жұмыстар орындалды. Кен ... ... ... ... ... ... ... байқаулар маршрутты посттарда
өткізілді. Далалық жұмыстар уақытында барлығы талдаудың әрқилы ... 170 үлгі ... және ... аса ... ... анықтау
жүргізілген, сондай-ақ атмосфералық ауаның ластануын бақылау бойынша 1000-
ға жуық байқау жүргізілген.
Қоныс және ... кен ... ... ... ... ... мен дала ... нәтижесінде ЖШС"Экотера" және
авторлары келесі қорытындыларға ... ... және ... кен ... ... зонасы шекарасында зиянды
заттармен атмосфералық ауа ластануын бақылаулы байқау көмірсу оксидінің,
күкірт және азот диоксидінің ... ... ... ... ... ... кезеңінде от следовых количеств 0.3
мг/м3-ке (0,06 ШРШ) дейін тербелді. ... ... ... 9 ... ШРШ), азот ... ... (0,32 ШРШ) және азот ... (ізді
сандары) құрамы ШРШ-ның санитарлы көрсеткіштерінен ... ... ... ... ... ... ... Қоныс және Бектас
кен орнының атмосфералық ауасының ... ... ... ... үшін ... максималды бір реттік көрсеткіштері мәнінен
бірнеше есе төмен болғандығы байқаулармен бекітілген.
Атмосфералық ауаның ... ... ... ... 6 ... ... ауаның ластануын ... ... ... ... хемилюминесцентті сенсорлы
газоанализаторлармен жабдықталған.
Қоршаған орта компонентіне зиянды әсерді азайту ... ... және ... кен ... ауа ... әсер ететін көздер бұрғылау
және мұнай кәсібі қондырғылары (сепаратор, ... ... ... т. б.) ... ... Осы көздердегі басым ластаушы заттар күкіртті
газ, азот оксиді, көмірсу монооксиді, толық ... ... ... ... ... ... да мен атмосфералық ауа алабына шығатын ластаушы заттардың
әсерін азайту үшін төмендегідей ұсыныстар ұсынамын:
- ... ... ... ... ... және ... технологиялық қондырғыны қолдану;
- жанудың қолайлы ... жету ... ... ... бу ... ... және ... жұмысын
автоматизациялау;
- мұнай жинау жүйесін герметизациялау;
- 100% жану бақылау герметикалы ... газ және ... ... ... қолдану.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Инструкция по проведению крупномасштабных почвенных изысканий земли РК
.Госкомзем Республики Казахстан . ... ... ... Н.А. ... и ... ... ... методы его
изучения. Москва, АН СССР, 1958
2. Методические рекомендации по выявлению деградированных и загрязненных
земель. Госкомзем, Министерство сельского хозяйства и продовольствия
России. Москва, ... ... В.В. ... ... ... РК и ... ее ... В
сб.Состояние и рациональное использование почв РК .Алматы. Тетис, 1998
4. Научно-методические указания по ... ... РК ... ... ... ... Казахской СССР.Выпуск 14. Почвы Кзыл-Ординской области.наука. Алма-
ата, 1983
6. Природно-мелиоративное районирование равнинного казахстана. В ... ... ... 1993
7. Природно-сельскохозяйственное районирование земельного фонда РК. Комитет
по управлению земельными ресурсами МСХ РК, 1998
8. Рельеф Казахстана(Пояснительная записка к геоморфологической ... ССР ... 1:1 500 ... ... ... ... Медоев Г.Ц. В 2-х частях. Алма-Ата, Гылым. 1991
9. Систематический список и ... ... ... почв
равнинной территорий Казахской СССР.Министерство сельского хозяйства
Каз.СССР.Алма-Ата, 1981.Почвы Кзыл-Ординской области. "Наука". Алма-ата,
1983.
10. А.Ж.Ақбасова, Г.Ә.Саинова. ... ... 2003ж ... ... болжау
Бақылау
Ортаның сапасын реттеу
Болжамдалған жағдайды бағалау
Жағдайды болжау

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь