Қазақстанда қаржылық лизингтің даму жолдары мен мәселелері

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І Бөлім. Лизингтің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1. Лизинг түсінігі, мәні және анықтамалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Лизингтің фукциялары, принциптері, артықшылықтары мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ІІ Бөлім. 2.1. Лизинг түрлерінің сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.2. Қаржылық лизингтің экономикалық мәні және құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.3. Лизингтік төлемдерді есептеудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

ІІІ Бөлім. Қазақстанда қаржылық лизингтің даму жолдары мен мәселелері .24
3.1. Қазақстандағы лизинг “БТА . Лизинг” тәжірибесінде ... ... ... ... ...28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32

Глоссарий
Кіріспе

Қазіргі кездегі экономиканың дамуы, шаруашылық өмірдің барлық салаларына әртүрлі нысанда енетін, несиемен тығыз байланысты. Осыған негіз ретінде банктер мен басқа да несиелік - қаржылық ұйымдар операцияларының үлкен көлемдері, банктік емес қаржыландыруды қолданудың және ақша қаражаттарының қайта бөлінуінің өсуі, жаңа несие нысандары мен түрлерінің пайда болуы, несиелік операцияларға жаңа қатысушылардың тартылуын айтуға болады.
Жалпы Қазақстан экономикасында және оның негізгі және басты салаларында күрделі мәселе болып, негізгі капиталдың тозуы табылады. Қазіргі кезде, бір жағынан Қазақстанның кәсіпорындары жақын және алыс шетелден машина - техникалық импортында, отандық зауыт - өндірушілердің қойылымдарына қажеттілік туындаса, екінші жағынан қаражаттардың жоқтығы мен несиені алудағы қиындықтарынан өз бетінше осы техниканың құнын толық өтеуге мүмкіндігі жоқ. Құрылымдық қиындықтан өту және негізгі қорларды модернизациялаудың тиімді құралдардың бірі болып осы жағдайларда, капитал салымдардың, инвестициялардың арнайы нысаны ретінде, лизинг табылады.
Мемлекет үшін лизингті қаржылық көмектесу, осы операцияларға лизингтік фирмалардың капитал салымдарын ұлғайтуды, ал пайдаланушы фирмаларды өндірістік қорларды үнемі жаңартуға итермелейтін, жаңа техниканы сатулардың ынталандырушы құралы ретінде қызмет етеді. Осылайша, лизинг ұлттық экономиканың интенсивті дамуының және оның әлемдік нарықта бәсеке қабілеттілігін арттырудың факторы бола бастауда.
Менің таңдаған курстық жұмыс тақырыбым – “Қазақстан Республикасындағы лизинг”. Курстық жұмыс үш үлкен бөлімдерден тұрады. Бірінші бөлімде, лизингтің теориялық формасы жайлы жаздым. Екінші бөлімде, лизингтің сыныпталуы және лизинг төлемдері. Үшінші бөлімде ауқымды түрде Қазақстан Респубикасындағы “БТА – Лизинг” банкінің тәжірибелік даму жолдары жайлы жаздым.
Өз жұмысымда, лизингтік бизнестің кең көлемді дамуы Қазақстан үшін инвестициялық үрдісті белсендірудің ең маңызды бағыттарының бірі, сондай-ақ өндірістің техникалық қайта қарулануына және экономиканы құрылымдық қайта құруына күшті түрткі бола алатындығы туралы жаздым. Ол онда қатысушы конрагенттерге біршама артықшылықтарды беріп, ғылыми - техникалық прогресстің дамуын ынталандырады. Біздің елімізде, әсіресе екінші деңгейлі банктердің бұл жаңа қаржылық қызметтер нарығында өздерінің қатысуын барған сайын ұлғайта түсуде. Соңғы үш жыл ішінде банктердің клиенттеріне ұсынған қаржылық лизингтің көлемі он есе артты. Яғни, оның қарапайым, тәжирибеде сирек кездесетін операция ретінде ғана емес, оның шынайы ақпаратқа әсер ете алатын маңызды қаржылық есеп берудің элементі деп қарастырған жөн деп түсіндім.
Қолданылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 03 мамыр № 597 қаулысымен бекітілген «Қозғалатын мүліктің қаржылық лизингі келісім шартын мемлекеттік тіркеу» тәртібі.
2. Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 21 тамыз № 1092 қаулысымен бекітілген тауарларды уақытша кіргізуге және уақытша шығаруға кедендік тәртіп қолданылатын лизинг заттарының тізімі.
3. № 17 қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарты «Аренда есебі».
4. № 17 халықаралық бухгалтерлік есеп стандарты «Аренда».
5. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің екінші деңгейлі банктерге қаржылық лизингті бухгалтерлік есепте көрсету бойынша әдістемелік нұсқаулары.
6. Метододичесие рекомендации по расчету лизинговых платежей. КазГосАгру Алматы –2000.
7. Васильев И.М. Лизинг как механизм развитвия инвестиции и предринимательства. М.: Дика 1999.
8. Вахитов Д.Р. Лизинг: зарубежный опыт, россиская практика. Казань: Тагримат 2000.
9. Горемыкин В.А. Основы технологии лизинговых операции. Учебное пособие.
10. Букато В.И., Львов Ю.И. Банки и банковские операции в России.
11. Газман В. "Лизинг Теория. Практика. Комментарий" М.: Фонд «Правовая культура», 1997.
12. Кабатова Е. Лизинг: понятие, правовое регулирование, международная унификация. - М.:Наука,1991.
13. Лаврушин О.И. Банковское дело – М.: ФИС, 1998.
14. Медведков С.Ю. Лизинг в экономике США// США: политика, экономика, идеология.-1979.-№ 5.
15. Мамекова Р.А., Дорошева Г.А. Лизинг: правовые основы, учет и налогооблажение. Алматы: Бико –2001.
16. Голощанов В. Н. Лизинг обречен на успех, но мешают налоги// Экономика и жизнь. – 1996.- № 8.
17. Лизинг ревю – 2000 № 9-10.
18. Лизинг и коммерческий кредит. М.: “Ист-сервис”, 1994.
19. Нургалиева Е., Юридическая газета – 20.01.98 г. № 3(270).
20. Смирнов А. П. Лизинговые операции. - М.: Мысль, 1995.
        
        Жоспар:
Кіріспе
............................................................................
........................................3
І Бөлім. Лизингтің теориялық негіздері
.............................................................4
1. Лизинг түсінігі, мәні және анықтамалары
.....................................4
2. ... ... ... ... ... ... 2.1. ... түрлерінің сыныптамасы
.................................................15
2. Қаржылық лизингтің экономикалық мәні және құқықтық негіздері
.................................................................
...........................17
3. ... ... ... ... Бөлім. Қазақстанда қаржылық лизингтің даму жолдары мен мәселелері .24
3.1. ... ... ...... ... ... ... ... ... ... ... өмірдің барлық
салаларына әртүрлі нысанда енетін, несиемен тығыз байланысты. Осыған негіз
ретінде банктер мен ... да ... - ... ... операцияларының
үлкен көлемдері, банктік емес қаржыландыруды қолданудың және ... ... ... ... жаңа ... ... мен ... болуы, несиелік операцияларға жаңа қатысушылардың ... ... ... ... және оның негізгі және басты салаларында
күрделі мәселе болып, негізгі капиталдың тозуы табылады. Қазіргі кезде, бір
жағынан Қазақстанның ... ... және алыс ... ... ... ... отандық зауыт - өндірушілердің қойылымдарына
қажеттілік ... ... ... ... жоқтығы мен несиені
алудағы қиындықтарынан өз ... осы ... ... ... ... жоқ. ... қиындықтан өту және негізгі ... ... ... бірі болып осы жағдайларда, капитал
салымдардың, инвестициялардың арнайы нысаны ретінде, лизинг табылады.
Мемлекет үшін лизингті қаржылық көмектесу, осы ... ... ... ... ұлғайтуды, ал пайдаланушы фирмаларды
өндірістік қорларды ... ... ... жаңа ... ... ... ретінде қызмет етеді. Осылайша, ... ... ... дамуының және оның ... ... ... арттырудың факторы бола бастауда.
Менің таңдаған курстық жұмыс тақырыбым – “Қазақстан Республикасындағы
лизинг”. ... ... үш ... ... тұрады. Бірінші бөлімде,
лизингтің теориялық формасы жайлы ... ... ... ... және ... ... Үшінші бөлімде ауқымды түрде Қазақстан
Респубикасындағы “БТА – Лизинг” банкінің тәжірибелік даму ... ... ... ... ... кең ... ... Қазақстан үшін
инвестициялық үрдісті белсендірудің ең маңызды бағыттарының бірі, сондай-ақ
өндірістің техникалық ... ... және ... ... ... ... түрткі бола алатындығы туралы ... Ол онда ... ... ... ... ... - техникалық
прогресстің дамуын ... ... ... ... ... ... бұл жаңа қаржылық қызметтер нарығында өздерінің қатысуын барған
сайын ұлғайта түсуде. ... үш жыл ... ... ... ... лизингтің көлемі он есе артты. Яғни, оның қарапайым, тәжирибеде
сирек кездесетін ... ... ғана ... оның шынайы ақпаратқа әсер ете
алатын маңызды қаржылық есеп ... ... деп ... жөн ... ... Лизингтің теориялық негіздері
1.1. Лизингтің түсінігі, мәні және анықтамалары
«Лизинг» терминінің өзі ағылшын тілінің «to lease», ... Ол ... ... ... алу» ... білдіреді. Бірақ лизингтің
кез келген ... ... ... келеді және осы жаңа ... ... ... ... ... да, ... оның мәні ... көптеген концепциялар мен көз ... ... ... құқықтық, техникалық аспектілері бар. Қазіргі кезде,
онымен байланысты құрылатын қатынастардың қиындығымен шартталған, ... ... бар. ... лизинг туралы кейбір авторлардың
анықтамаларын келтіруге болады:
Лизинг – мүлікке меншік ... ... ... ... ... арендаға
берушіде қалатын, арендаға берушінің арендаторға оның өндірістік пайдалануы
мақсатында сатып алынған, машиналарды және құрал жабдықтардың ұзақ ...... ... ... шарты (лизинг келісім шарты) бойынша
бір тұлға басқа тұлғаға белгілі бір ... ... ... ... ... ... алып сол мүлікті кәсіпкерлік мақсаттар үшін ... ... ... ... ... бос ... ... қаржылық
қаражаттарды инвестициялауға бағытталған, кәсіпкерлік қызметтің түрі.
Лизинг – бұл ұйымдарға ... ... ... төлемдерге
айырбастап, арендаға ұсыну үшін құрал жабдықтарды сатып алу. Лизинг құрал –
жабдықтарды ... ... шарт ... ... ... ол
аяқталмағанға дейін қалдық құны бойынша сатып алу мүмкіндігін қарастырады.
Лизинг – бұл мүлікті уақытша ... ... ... туындайтын
мүліктік қатынастар кешені. Бұл кешен ішіне, мүліктік қарыз ... ... ... ... ... ... ... және қарыз келісім
шарты сияқты, басқа да келісімдерді қосады. Лизингке осы келісім ... ... ... ... ... ... ... өзара сіңісудің
күрделі байланыстығы тән.
Анықтамаларды талдау келесі белгілеріне ... ... ... ... кең ... ... қарастыруға мүмкіндік береді:
• Лизингтік келісім шарттардың экономикалық мазмұны мен құқықтық нысаны;
• Лизингтік мәміленің объектілер шеңбері;
• Мәміле ... ... саны мен ... Мәміле мерзімі.
Бір белгілері бойынша лизингті тар түсіндірілмесі басқалары бойынша ... ... ... және ... ... комбинациялары
көптеген анықтамалардың пайда болуына негіз болады.
Осы аядағы қолданылатын ... да ... және ... Бұл ... ... нысандары мен түрлерінің
атауларына, сондай-ақ лизингтік қатынастар қатысушыларына да ... ... ... қатысушылардың атауларын белгілеуде ғана әртүрлі терминдер
қолданылады. Мысалы, «арендаға беруші», ... ... ... ... ... ... алушы», «пайдаланушы», «лизинг алушы» ... ... ... ... ... ... ... салалар мен
қызмет аяларының ... ... ... - ... ... сыртқы экономикалық қызмет аясының қызметкерлері
лизингті сипаттай ... оны ... ... және ... немесе арендалық қызметтерге немесе кәсіпкерлік қызметке
жатқызады; тауарларды өткізу нысаны, ... - ... ... ... ұзақ мерзімді аренда нысаны, қаржыландыру, капитал салымы нысаны,
негізгі қорларға несиелендіру нысаны, ұзақ ... ... ... несиелендіру нысаны, сыртқы экономикалық қызмет нысаны (сыртқы
сауда, экспорттық - импорттық операциялар) ретінде ... ... ... мен ... ... құқықтық табиғатына әртүрлі көзқарасының пайда болуына әкелді.
Континенталдық Еуропада ... ... ... туралы теориялардың
көптігі соншалықты, LEASEEUROPE (Еуропада лизингтің даму мәселелерімен
айналысатын ... ... ... сессиясында айтылғандай, ешкім лизинг
не екеніне нақты анықтама бере алмайды.
Е. Кабатова лизинг туралы шетелдік құқықтық ... ... ... бес ... ... ... ... келісім шарты аренда келісім шартына тән белгілерімен
қарастыратын концепция.
• Лизинг келісім шартының бір сыныптамасы, сатып ... ... ... ... ... ... ... сатып алу - сату
келісім шарты ретіндегі концепция.
• Лизинг өзінде тапсырма институтын ... ... ... ... ... ... шешілетін келісім шарт ретінде
қарастыратын теория.
• Лизинг және узурфактор (заттың әкелетін өнімін ... ... ... ... ... ... мүлікті пайдалануға құқықты заң
немесе келісім шарт бойынша белгіленетін мүліктік құқық) ... ... ... ... бар екенін айтатын кейбір
авторлардың трактовкасы.
Лизинг ... ... мәні ... ... ... ... алушы объектіні ұзақ мерзімге алып қана қоймайды, оған
сатып алушының, меншік құқығымен байланысты, дәстүрлі міндеттері ... ... ... мүліктің абайсыздықтан құртылуынан жоғалтуларды өтеу,
оны ... және ... ... ... ... Бірақ мүліктің иесі
лизинг беруші болып ... ... ... объектісінің құртылуы
немесе оны пайдаланудың мүмкіндігінің ... ... ... ... ... ... алушы арендаторға қарағанда лизинг
берушіге ... ... ... үшін ай ... (квартал сайынғы)
төлемді емес, оның толық құнын төлейді. Лизингтік ... ... ... ... беруші гарантиялық міндеттемелерінен босайды
да, лизинг ... ... ... жабдықтаушыға қояды.
Осындай жол негізді, өйткені лизинг беруші объектіні лизинг берушінің
сұрауы және мүддесінде сатып ... ... ... ... ... объектіге қараудың кепілі болып табылады.
Бұдан басқа, егер аренда, аренда беруші мен арендатордың арасындағы екі
жақты мәміле ғана болса, онда лизингтік келісім шарт көп ... үш ... көп ... ... ... Осыны келесі сызбалардың мысалында көруге
болады.
Сур.1. Екі жақты келісім шарттың сызбасы.
Лизинг келісім ... Көп ... ... келісім шартының сызбасы.
Кейбір экономистер лизингті, үшінші тұлғаларға ... бір ... ... әкелетін және оған қысқа, орта, ұзақ ... ... ... ... компаниялардың көмегімен негізгі қорларға
капитал салымдарын қаржыландырудың ерекше нысаны ретінде қарастырады.
Лизингті қаржыландырудың бір ... ... ... ... ... ... алушыға құрал жабдықтарды қолдануға және оның құнын бөліп
төлеуге мүмкіндік бере ... ол ... ... ... ... ... лизингті іскерлік қатынастардың, оның өнімді өткізудің және
бір кезде инвестициялық ... ... ... ретінде, шаруашылық
тәжирибеге кеңінен кірген жаңа нысаны ретінде санайды. ... оны ... ... тауарлар экспортын несиелендіру нысаны ретінде
қарастырады.
Экономикалық қатынастарда лизинг ... ... жаңа ... ... ... ... ... қарастырылады. Егер мүлікті
уақытша ... ... ... және ... шарттарында
берілсе, онда лизингті негізгі қорларға тауарлық ... ... ... Бұл көзқарас бойынша, дәстүрлі банктік ссудаға балама, ... ... ... ... несиелендірудің жаңа нысанына жатқызады.
Әрбір лизингтік мәміленің негізі ... ... ... ... ... ... ... иесі (лизинг беруші) пайдаланушыға ... ... бір ... ... ... ол мүлікті меншікке толық
құнына сатып алады да осы ... ... ... ... ... ... ... да экономикалық мағынада лизинг пайдалануға берілетін мүлік
нысанында, ... ... ... ... ұсынылатын несие. Несиелік
қатынастардың субъектілері ретінде: қарыз беруші – лизинг беруші, ал қарыз
алушы – лизинг ... ... ... ... ... ... және
басқа да негізгі құралдар элементтері.
Қарызға берілетін құнды ұйымдастыру нысаны бойынша бір ... ... ... ... ... бірақ олардың арасында принципиалды
айырмашылықтар да бар.
Ең алдымен бұл ... ... және ... ... ... ... несиеде тауарды уақытша пайдалануға бере
отырып, бір мезгілде сол мәміле ... яғни ... ... ... Меншікке, қазіргі кезде өтеу мүмкін болмай отырған және ... ... ... ... құны ... ... ... пайдалану құқығы оны иемдену құқығынан бөлінеді.
Осы құқықты иемдену үшін ол лизинг берушімен ... ... ... Лизинг мерзімі біткеннен кейін объект (пайдалануға
берілген ... ... ... ... ... қалады. Бір қатар
жағдайларда лизинг алушының лизингтік келісім шарттың мерзімі ... ... ... алу құқығы қарастырылған және сәйкесінше объектінің
құнын төлегеннен ... ... ... да ... ... де, ... те сауда мен несиелік мәмілелердің
арасында кері қатынасының бар болуын ... ... ... алу-сатумен
тікелей қарым қатынасы жоқ. Лизинг, мүлікті ... ... ... ... ... ол ... компанияның меншігі болып табылуы ... ... ... ... көрсеткен мүлікті сатып алумен ... ... ... ... ұсынылып, ақшалай түрде өтелінеді.
Лизингте несие тауарлық нысанда да ... ... ... ... ... бойынша несиені пайдаланғаны үшін, мүлік түріндегі
ақы. Келісім шарт мерзімі аяқталғаннан ... ... ... ... ... ... нысанда қайтарылады. Лизингтік мәміле
компенсациялық сипатта болуы мүмкін, онда төлем жалданған құрал ... ... қою ... ... ... ... нысанында жүргізіледі.
Коммерциялық қызмет қысқа мерзімді сипатта болады. Дәстүрлі лизинг әдетте
ұзақ мерзімді аренданы ... ... ол ... және орта ... де ... мүмкін.
Лизинг, банк қарыз алушының ссуданың кепілі ... ... ... өзінде қалдыратын, банктік несиеден де ерекшеленеді. Оны өтегеннен
кейін мүлік қарыз алушының меншігі болып қалады. ... ... ... ... ... және ... ... төлем сомасын
төлегеннен кейін объект лизинг берушінің ... ... ... ... ... ... ... қалдық құны бойынша сатып алу немесе
оны лизинг алушының меншігіне ... ... ... ...... ... 80-ші ... басында-ақ тек ұзақ
мерзімді аренда ғана емес, ... ... ... ... ... ... элементтері, қарыздық міндеттемелер бойынша
есептесулер және басқадай қаржылық механизмдері ... жаңа ... ... қосымша перспективті қаржыландырудың жүйесі болып анықталған»-
деп атап өтеді.
Осы түсінікке ... ... ... ... ... келесідей түсіндірме берген: «Лизинг – машиналарды, құрал
жабдықтардың ұзақ мерзімді арендасы. Арендаға берушінің ... ... ... ... қаржыландырудың және өткізуді
белсендірудің ... жаңа ... ... ... машиналарды,
құрал жабдықтарды, ЭЕМ-рды, көлік құралдарды, қоймалық ... ... ... ... ... құқығын сақтай отырып, арендаторға өндірістік
мақсаттарда пайдалануы үшін сатып алады.»
Кейбір авторлардың жұмыстарында, лизинг пен ... ... екі ... ... ... ... бойынша синоним сөздер болып келетінін ... ... ... принципиалды мән жағынан айырмашылықтар бар екенін
айтады. Төмендегі кестеде осындай идеяны қолдайтын, В.А. Горемыкиннің ... ... ... ... айырмашылықтарын келтіреді.
Кесте 1. Арендалық және лизингтік қатынастардың өзара байланыстығы мен
негізгі айырмашылықтар
|Салыстыру ... ... ... | |
| ... ... ... ... және ... |Лизинг беруші және Лизинг ... ... ... ... |Жер учакілерін және |Жерден, табиғат объектілерді ... ... ... ... ... |
| ... ... |мақсаттарда пайдаланылатын кез|
| ... кез ... ... тұтынылмайтын заттар |
| ... | ... ... ... ... |Мүліктік, несиелік, ... ... ... ... ... ... | ... |
|Мүлік сатушысымен |Тек қана ... ... ... сатып алушы |
|қатынастар ... ... және ... |
| | |бар, ... ... мен алушы |
| | ... ... ... ... ... ... жауап |Сатушыны өзі таңдаған |
|пайдаланушыға ... ... ... лизинг беруші|
|берілген мүліктің | ... ... ... |
|жетіспеушіліктеріне| ... ... | | ... ... ... иесі-арендаға |Пайдаланушы-лизинг алушы ... ... | ... беруші келесі|Мүлік иесінің ... ... ... бар: | | ... ... ... ... ... ... |
|сатушыны мүлікті | ... ... бір ... ... алу мақсаты | ... ... ... тиіс ... ... | | ... ... меншік иесі |Пайдаланушы ... | | ... | | ... ... ... ... ... туралы үш жақты келісім|
|құқықтық нысаны |екіжақты келісім ... үш ... ... ... |
| | ... ... және |
| | ... ... ... қарастырылса, онда |әдетте объектіні сатып алу |
|аренда объектісіне |сатып алу-сату келісім ... ... ... ... ... өтеген |шартында ... ... ... ... меншік құқы | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... және ... ... ... балама, капитал салымдарды қаржыландырудың ерекше нысаны болып
табылады. Ол ... ... бір ... ... қажетті
тауарларды алуға, сонымен қатар өндірістік құралдардың ескіруімен
байланысты ... ... ... ... ... ... принциптері, артықшылықтары мен кемшіліктері
Кәсіпкерліктің лизингтік нысаны принциптер немесе тәжирибелік ... ... оның ... жеке және ... қасиеттерінің бірлігі мен
байланыстығын анықтайтын бастапқы ережелер, тәртіптер жүйесіне негізделеді.
Кейбір ... ... ... факторларды, оның ішінде лизингтік
қатынастарды да, ... ... ... лизингтік қатынастырдың негізгі принциптері мен ерекшеліктері
көрсетілген: à) àқылығы; á) ... ... ... ... ... мен нақтылығы; ã) мүліктік жауапкершілігі; ä) Үнемділігі; å)
тараптардың бірдей құқылығы; æ) ... иесі ... ... ... ... ... қайтарымдылығы; Келісім шарттық қатынастар;
Инновациялығы; Қатынастардың еріктілігі; Лизинг алушының ... кері ... ... Мерзімділігі.
|Өндірістік құралдар лизингі ... ... ... ... |
| | ... құралдарына инвестициялар |Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен пайдалану |Салықтық жеіңлдңктерді алу ... ... ... ... аясын кеңейту ... ... ... кері сатып|Бәсекелестік қатынастарды дамыту ... ... | ... ... нысаны |Мұлікті мемлекет қолынан алу және |
| ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметті дамыту |
|тәсілдері | ... ... ... ... ... ... | ... ... түрі ... иесі мен ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... |
| ... меншігінің екі мәнділігінен асу |
Лизингтің көптеген функцияларынан негізгі төртеуін қарастыруға болады:
қаржылық; ... ... ... функция тауар өндірушінің қажетті өндіріс құралдар құнын бір
мезгілде төлеуден босатып және оған ұзақ мерзімді несиені ұсынуда көрінеді.
Өндірістік ... ... ... және моральді ескіріп бара жатқан
машиналарды сатып алуда емес, ... ... ... ... ... ... ... Бұл өндірісті материаллды
техникалық жабдықтаудың және жаңа техникаға, ... ... ... жетудің тиімді тәсілі. Толық лизинг кезінде мүлікті беру кең
көлемді техникалық ... ... ... ... жұмыс
күшімен қамтамасыз етумен бірге жүреді.
Өткізу қызметі – бұл ... ... ... және жаңа ... ... алу». Лизинг аясына белгілі бір мүлікті тез арада сатып
ала алмайтындарды тарту.
Салықтық және амортизациялық жеңілдіктерді алу ... ... ... алынған мүлік пайдаланушының балансында ... ... ... ... меншік құқығы лизинг ... ... үшін ... ... ... 100% қаржыландыруды ұйғарады және барлық қарыз сомасын тез
арада қайтаруды қажет етпейді;
• лизинг, ... ... оның ... ... тура ... қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Бұл ұсақ
қарыз алушыларға ... ... ... ... және ыңғайлы
қаржыландыруды, ірі ... ... ... ... ... несие арқылы ала алмайды. Лизингтік келісім шарт лизинг
алушылардың спецификалық ерекшеліктеріне қарай ... ... ... ... ... ұзақ ... қаржылық жоспарларды жүзеге
асыру барысында, олардың қаржылық мүмкіндіктері үлкен дәрежеде
шектелген ... ... ... ... ... өтуге мүмкіндік
береді және осылайша инвестициялық және қаржылық жоспарлау ... ... әсер ... ... ... активтерді сатып алу мен қаржыландыру бір мезгілде
шешіледі:
• лизинг ... ... ... ... ... активті
пайдаланудың барлық мерзімі ішінде жүргізілуі тиіс, “қаржыландырудың
алтын тәртібі” орын алады. Егер ... ... алу ... ... ... ... онда активті пайдалану мерзіміне
қарағанда, әдетте қарызды ... ... ... ... ... ... алушының шешім қабылдауда икемділігін арттырады. Сатып
алу кезінде “сатып алмау” альтернативасы ғана бар ... ... ... алушының кең таңдауы бар. Әртүрлі шарттары бар
лизингтік ... ... ... лизинг алушыға, оның
қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне жауап бере алатын ... ... ... төлемдер белгіленген график бойынша жүргізілетін
болғандықтан, лизинг ... ... ... ... мен өнімді өткізуден түсімдерді бақылауға мүмкіндігі ... да, ... ол ... ... сатып алу кезінде ... ... ... ... ... қамтамасыз
етеді;
• инвестицияланатын құралдардың қайтарымдылығын қамтамасыз етудің кепілі
ретінде, лизинг берушінің меншігі болып табылатын ... ... ... ... келісім шартты алу, оған балама ретінде
сол активтерді алатын ссудаға қарағанда, жеңіл болып табылады;
• лизингті пайдаланған кезде лизинг алушы сол ... ... ... ... ... көбірек пайдалана алады. Уақытша
босаған қаржылық ресурстарды, лизинг алушы басқа ... ... ... ұзақ ... бойы өндіріс өнімін жүзеге асырудың құралы болып
табылғандықтан, мемлекеттік саясат ... ... ... және ... ... ... алушының төмен табыстылығы жағдайында, соңғысы табыс салығына
жеңілдікті алуға мүмкіндік беретін, қайтарылатын ... ... аса ... ... ... жоқ ... алушыға лизинг ірі проектіні
бастауға мүмкіндік береді;
• лизинг затының үлкен жойылу құнын алу мүмкіндігі, көп ... ... ... қабылдаудағы анықтаушы фактор болып
табылады.
Лизингтік мүлікті ... үшін ... ... лизинг затын сатушысы өзінің өнімін өткізуге қосымша мүмкіндіктер
алады;
- сатушы үшін мәміле аса тәуекелді емес, ... ... ... ... ... ... қайтпау тәуекелін лизингтік төлемдер арқылы алады.
Жоғарыда айтылып кеткен ... қоса ... ... аяда және ... бухгалтерлік мәселелерден ... бар. Ұзақ ... ... қарағанда лизинг,
қатысушылардың үлкен санынан туындайтын ... ... ... үшін ... ... ... бар:
• қаржылық лизинг кезінде лизингтік ... ... ... кезінде лизингтік мүлікті ескірген болса да, келісім шарттың
аяқталуына ... ... ... ... құрал жабдықтың қалдық құны сомасының артуы кезінде ұтпайды;
• салықтық негізде құралған қайтарымды халықаралық лизинг, лизинг берушінің
мемлекеті үшін ... ... ... ... ... ... валюталық тәуекелдерден
толық кепілдеме берілмейді (бұл мәселе бір қатысушыдан екіншісіне аудару
арқылы шешіледі).
Лизингтің сыртқы ... ... мен ... ... өзінде ғана, лизингтің инвестицияның тиімді нысаны бола
алатынын айтуға болады.
ІІ Бөлім. 2.1. Лизинг түрлерінің сыныптамасы
Лизинг ... ... ... ... ... ... ... өте жақсы негізделген.
Лизинг түрлерін бөліп қарастырған кезде, Чекмарева Е.Н. өзінің
кітабында келесі ... ... ... ... ... белгілерге келесілер жатады:
▪ Мәміле қатысушыларының құрамы;
▪ Лизингке берілетін мүліктің типі;
▪ Оның қайтарымдылық дәрежесі;
▪ Амортизация шарттары;
▪ Қызмет көрсету көлемі;
▪ Операциялар жүргізілетін ... ... ... және ... ... ... қатынасы;
▪ Лизингтік төлемдердің сипаты.
Қатысушылар (субъектілер) құрамына байланысты мәмілелерді:
- тура ... ... ... иесі ... өз ... ... ... береді (екі жақты мәміле);
- жанама лизинг, мұнда мүлікті беру ... ... ... ... ... дәстүрлі үшжақты мәміле (жабдықтаушы – лизинг ... ... ... ... ірі ... ... – 4-тен 6-7-ге ... саны, олардың қатарында брокерлік ... ... ... ... және т.б бар, көп ... ... орын
алуы мүмкін. Тура лизингтің бір мысалы ретінде қайтарымды лизинг (sale and
leaseback) болып табылады. Оның ерекшелігі болып, мүлік иесі оған ... ... ... ... ... ... ... береді, яғни оны
сатып және осы мүлікті пайдаланушы ретінде онымен бір ... ... ... ... ... ... және лизинг алушы бірдей
заңды тұлғалар болып табылады.
Мүлік типі бойынша:
▪ Қозғалмалы мүлік лизингі (машина-техникалық лизинг);
▪ Қозғалмайтын мүлік лизингі.
▪ Қайтарымдылық дәрежесі ... ... ... лизинг, мұнда бір келісім шарттың қызмет ... ... ... берушіге жалданатын мүліктің құны толық өтелінеді;
Толық амортизацияланбайтын лизинг, яғни құнның бір бөлігін ... ... ... екі ... ... ... ... және оның амортизациялану шарттарының дәрежесі
бойынша), қаржылық және оперативтік лизингті ажыратады.
Қаржылық лизинг (finanance leasing) мүлікті ... ... ... ... ... (full-payout lease) лизингін білдіреді. Берілген лизинг
түрі, лизинг беруші келісім шарт ... ... ... ... ... толық
қайтарып, лизингтік операциядан пайда алған кезде орын алады. Қаржылық
лизингтегі құрал жабдық ... ... ... ... ... ... ... мерзіміне сәйкес келеді.
Лизингтік операциялар өткізілетін нарық секторына байланысты:
• Ішкі лизинг, барлық қатысушылар бір елдің тұлғалары болғанда;
... ... ... ... ... ең болмағанда бір жақтың
біреуі немесе барлық жақтар әртүрлі елдердің өкілдері болған жағдайдағы
мәмілелерді ... Бір ... ... алушы мен лизинг берушінің ... ... ... ... ... ... және шетелдік фирмамен
бір капиталда болса, мысалы біріккен кәсіпорын, олардың ... осы ... ... ... өз ... ... және импорттық деп бөледі.
Экспорттық лизингте шетелдік ел болып лизинг алушы, ал импорттық лизингте
лизинг ... ... ... және ... ... ... Фиктивті лизинг, егер мәміле алыпсатарлық сипатта болып және тек ... ... және ... ... алу ... ... көздесе;
2. Нақты лизинг , егер мәмілелерді жүргізген кезде жоғарыда аталған мақсат,
негізгі және анықтаушы болып табылмаса.
Лизингтік төлемдердің ... ... ... ... ... ... төлемдер ақшалай нысанда жүргізілсе;
• Компенсациялық төлемді лизинг, барлық төлемдер ... ... ... ... ... қызмет көрсету нысанында жүргізілсе;
• Аралас төлемді лизинг, жоғарыда аталған төлеу нысанындары ... ... ... лизинг – бұл өндіруші немесе өткізуші болып табылмайтын,
бір лизинг берушінің жекелей ... ... ... ... ... лизингке қарағанда) лизингтік операция.
Бөлінген лизинг – әдетте ірі көп миллионды мәмілелерде қолданылады,
көптеген ... ... ... ... ......... берушілер мен лизинг алушылар және брокер көмегімен ... ... ... ... ... тресті немесе
«жалған» корпорацияны құру арқылы, мәміле рәсімделеді.
Қарапайым (жай) лизинг беруші, лизинг алушы және ... ... ... ... ... ... ... Лизингтің бұл түрінде барлық экономикалық және құқықтық
міндеттер мен ... ... ... ... Бұл лизинг нысаны
сатып алуға опцион қарастырылуы мүмкін7
Сурет 3. Е. Чекмареваның лизинг ... ... ... мәмілеге қатысушылардың құрамы мен санына байланысты
лизингтің түрлері.
2.2. Қаржылық лизингтің экономикалық мәні және құқықтық
негіздері.
Қаржылық лизинг ... ... ... ... ... ... Қаржылық лизингтің лизинг анықтамасы сияқты, оның да мәнін ашушы
анықтамалардың көптігімен сипатталады.
Төменде әртүрлі авторлардың қаржылық ... ... ... ... ... ... (аренда) лизинг – лизинг алушы мүлікті
сатып алу құқығымен, белгілі бір ақыға, белгілі бір мерзімге және келісімде
шартталған ... бір ... ... және жеке ... ... ... негізінде мүлікті сатып алу мен оны беру ... ... ... ... (finance lease) – ... мәні ... ... кезінде, арендатор мүліктің толық немесе өмірлік циклдың көп бөлігі
мерзімі аралығында құрал жабдықты пайдалануға ... жал ... ... берушіге беріледі; арендатор құрал жабдықты ... ету, ... ... оны сақтандыру бойынша барлық міндеттемелерге
жауап береді; ... ... ... өмірлік циклы бойы лизинг алушы алатын
жиынтық жал төлемдері, құрал жабдықтың бастапқы ... ... ... ... ... табысты қамтамасыз етеді.
Қаржылық лизинг – белгілі бір ақыға, белгілі бір мерзімге және ... ... ... ... ... шарттарында, лизинг беруші лизинг алушы
көрсеткен мүлікті белгілі бір сатушыдан меншікке алып, оны лизинг ... заты ... ... ... ... түрі.
А.Н.Азрилиянның сөздігінде қаржылық лизинг бұл:
Арендаға берушіге белгілі бір ... ... ... және ... ... ... ... жеткілікті, нақты белгілеленген
уақыт ішінде сомаларды төлеуді ... ... ... ... ... ... ... мерзімі, оның эксплуатациялау
мерзімі мен барлық мүлік құнының амортизациясына жақындатылған ... ... ... ... тек қана ... ... жұмыс істейтін
болғандықтан, оның эксплуатациялау мерзімі ішінде құрал жабдыққа ... ... ... мен ... ... ... да азаяды. Бұл ... ... ... ... ... ... кезіндегі төлемдер оперативті лизингке қарағанда төмен
болады;
Құрал жабдықтың иесі лизингтік компанияға ... қол ... ... ... мезгілде сол компаниядан оны арендаға алады, яғни оның ... ... бұл ... ол ... жабдық құнын алудан өзінің ... ... ... ... ... ... арендатор болады, бірақ бұл құрал жабдық
басқалармен-субарендаторлармен пайдаланылады. Лизинг келісім шартына сәйкес
активтерді ... ... ... ... мен ... ... өту-өтпеуіне тәуелсіз, алушыға өтеді.
Қаржылық лизинг келісім шарттардың орта, ұзақ ... ... ... құнының толық немесе үлен бөлігінің амортизациялануымен
сипатталады, келісім шарт мерзімі ... ... ... ... ... берушіге қайтаруға, келісімді ұзартуға немесе лизинг
объектісін ... құны ... ... ... ... ... вариант сатып
алуды ұзақ мерзімді несиелендіруге тең және қарапайым ... ... ... объектісіне меншік құқығының тұтынушыға өту моментімен
ерекшеленеді.
Қазақстандық бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... – арендаторға мүлікке меншік
құқығымен байланысты тәуекелдер мен пайданың көп бөлігін ... ... ... мүлікті өз балансында көрсетеді. Меншік құқығының
өзі арендалық ... ... ... берілмеуі мүмкін».
Халықаралық бухгалтерлік есеп беру стандарттарында: «қаржылық лизинг
(finance lease) – бұл ... ... ... ... ... ... көп ... берумен болатын аренда» – деп анықтама келтірілген.
«Қаржылық лизинг туралы» Қазақстан Республикасының заңына ... ... бұл ... қызметтiң түрi, ол бойынша:
1) лизинг берушi сатушыдан лизинг шартында белгiленген лизинг нысанасын
өз ... ... ... және оны лизинг алушыға белгiлi бiр ақыға белгiлi
бiр мерзiмге және белгiлi бiр шарттармен ... ... және ... үшiн ... ... ... Бұл орайда лизинг нысанасы
лизинг алушыға ... ... ... ... ... нысанасының барлық
немесе елеулi құнының (кемiнде 80 ... ... ... ... одан ұзақ ... ... ... лизинг шартын жасау кезiндегi баға бойынша лизинг
нысанасы құнының барлық немесе ... ... ... 80 ... ... ... отырып есептелетiн лизинг шартына сәйкес
төленуге тиiстi ... ... ... төлеп отыруға мiндеттенедi. Бұл
орайда лизинг шартының қолданылу мерзiмi аяғталғаннан кейiн немесе ... ... ... ... ... ... ... толық соманы
төлеген жағдайда, егер осылай ауысу лизинг шартында көзделген болса, лизинг
нысанасы лизинг алушының меншiгiне ауысады;
Сонымен қатар бұл ... ... ... ... ... ... ... - тартылған ақша және (немесе) өз ақшасы есебiнен лизинг
нысанасын өз меншiгiне сатып алатын және оны ... ... ... ... ... беретiн лизинг мәмiлесiне қатысушы. ... бiр ... ... мәмiлесiнiң басқа қатысушысы ретiнде iс-
қимыл жасауға құқығы жоқ;
• лизинг ... - ... ... ... орай ... мақсаттар
үшiн лизинг нысанасын қабылдайтын лизинг мәмiлесiне қатысушы.
• лизинг мәмiлесi - лизингке қатысушылардың ... ... ... ... ... ... тоқтатуға бағытталған келiсiлген
iс-қимылының жиынтығы;
• лизинг қызметi - лизинг берушiнiң лизинг ... ... ... ... ... ... - пайдаланылған кезде тозатын, бiрақ пайдалану
процесiнде табиғи қасиеттерiн жоғалтпайтын жылжымалы және ... ... - ... ... ... алу-сату шарты және (немесе) лизинг шарты
негiзiнде оны бұдан кейiн лизинг шартының ... ... ... ... лизинг берушiнiң меншiгiне өткiзетiн лизинг мәмiлесiне
қатысушы. Сатушы бiр мезгiлде ... ... ... ... ретiнде
(қайтару лизингi) iс-қимыл жасай алады;
• сублизинг - шарттық қатынастар, ... ... ... алушы лизинг
берушiнiң жазбаша келiсiмiмен лизинг ... ... бiр ... ... ... және кәсiпкерлiк мақсаттар үшiн пайдалануға бередi;
• лизинг мәмiлесiне қатысушылар - ... ... ... ... және лизинг
нысанасын сатушы ретiнде iс-қимыл жасайтын жеке кәсiпкер болып ... ... мен жеке ... келесідей нысандары мен түрлерi бар.
Лизингтiң нысандары:
1) iшкi лизинг. Iшкi лизингтi жүзеге асырған кезде лизинг берушi,
лизинг ... және ... ... ... ... болып
табылады.
2) халықаралық лизинг. Халықаралық лизингтi жүзеге асырған кезде лизинг
берушi немесе лизинг ... ... ... ... болып
табылмайды.
Қаржылық лизингтiң түрлерi:
1) қайтару лизингi - лизингтiң бір түрi, ол бойынша ... ... ... ... осы ... ... лизинг алушы ретiнде
лизингке керi қайтарып алу талабымен сатады;
2) банк лизингi - лизингтiң бiр түрi, ... ... ... банк ... толық лизинг - лизингтiң бiр түрi, ол бойынша лизинг ... ... ... және оның ... ... лизинг берушi
жүзеге асырады;
4) таза лизинг - лизингтiң бiр түрi, ол ... ... ... ... ... және оның ағымдағы жөндеуiн лизинг алушы жүзеге
асырады.
Лизинг (қаржылық лизинг) келісім шартынан шығатын барлық ... ... ... түрі ... ... және ең ... Республикасының азаматтық кодексімен (29 бөлім, 540-615 баптары),
Қазақстан ... ... ... ... ... лизингі туралы»
Қазақстан Республикасының Заңымен (2000 жылғы 5 шілде № 78-ІІ) ... ... ... есептеудің әдістері
Лизингтік төлемдер ретінде лизинг алушы ... ... ...
келісім шарт затын пайдалану ... ... үшін ... сома ... ... ... ... келісім шартының барлық мерзіміндегі
лизингтік мүліктің амортизациясы, қарыз ... ... ... ... ... ... комиссионды сыйақы, лизинг келісім
шартымен қарастырылған, лизинг берушінің қосымша ... үшін ... егер ... ... лизингтік төлемдер құрамына үлес түріндегі
көрсетілген құнды төлеу тәртібі мен кері сатып алу қарастырылса, онда ... ... ... құны да ... ... төлемдер бөлек
төлемдер түрінде өтелінеді. Келісім ... ... ... ... лизингтік
төлемдердің жалпы сомасын, төлемдердің нысанын, есептеу әдісін, өтеудің
кезеңділігін, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... нысанды (лизинг алушының өнімі
немесе қызметтері), сонымен қатар аралас нысанда жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... берушімен заңдамалық актілерге
сәйкес белгіленеді.
Лизингтік төлемдерді есептеу әдісі бойынша бойынша ... ... ... ... ... ... ... төлемдердің жалпы сомасы, тараптар
келіскен кезеңділікке сәйкес, келісім шарт мерзімі ... ... ... ... ... ... лизинг алушы келісім шартқа отырған кезде ... ... ... мөлшердегі аванс төлейді, ал жалпы лизингтік
төлемдер сомасының қалған бөлігі (авансты шегергенде) есептелінеді және
төлемдерді бекітілген жалпы ... ... ... ... ... ... «минималды төлемдер» әдісі, мұнда төлемдердің жалпы сомасына келісім
шарттың барлық мерзімі ішіндегі ... ... ... ... ... қарыз қаражаттарды пайдаланғаны үшін ақы, комиссиондық
сыйақы және келісім шартпен қарастырылған лизинг ... ... үшін ақы, ... ... шартпен кері сатып алу
қарастырылған болса, кері сатып ... ... ... ... ... ... ... шартының заты – мүлікті сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... байланысты, несиені пайдаланғаны үшін
ақы мөлшері де азаяды, сондай-ақ лизинг берушіге комиссионды ... ... ... Егер ... сомасы мүліктің өтелмеген (амортизацияланбаған)
құнына ... ... ... өте жиі ... ... ... төлемдердің есептемесін келесідей тәртіпте жүргізген жөн:
- лизингтік төлемдердің көлемі, лизинг келісім шартмен қамтылатын
жылдар бойынша жүргізіледі.
- Лизингтік келісім ... ... ... ... ... көлемі, жыл сайынғы төлемдер сомасы ретінде есептелінеді.
- Лизингітк төлемдер көлемін, тараптармен таңдалған салымдарың
кезеңділігіне, сондай-ақ олармен келісілген ... ... ... ... ... ... төлемдердің жалпы сомасын есептеу келесі формуламен
анықталады:
|ЛТ = АА + НА + КС + ҚҚ + ҚҚС, ... 1 ...... ... ... ...... жылы лизинг берушіге ... ... ......... ... шартының объектісін сатып алуға лизинг
беруші несиелік ресурстарды пайдалагғаны үшін ...... ... ... ... ... ... үшін комиссиондық
сыйақы;
ҚҚ – лизинг келісім шартымен ... ... ... ... үшін ... берушіге ақы;
ҚҚС – лизинг берушінің қызметтері бойынша лизинг алушымен төленетін
қосылған құнға салық.
Амортизациялық ... (АА) ... ... ... ... = БҚ * АН/ 100, ... |
|2 ... = ...... ... ... ... ... құны, теңге;
АН – амортизациялық аударымдардың нормасы, %.
Мүліктің баланстық құны, бухгалтерлік есеп тәртіпте қарастырылған түрде
анықталады. Амортизациялық аударымдардың ... ... ... ... бабы 1-ші бөлімінде көрсетілген. Сонымен қатар осы баптың 2-ші
бөлімінде негізгі ... осы ... ... ... үш жыл ... ... ... алу шартарында, эксплуатациялаудың бірінші жылдарында
салық төлеуші амортизацияның жетелдетілген түрімен есептей ... Яғни ... ... ... ... ... ... жаңа негізгі құралдар
болғандықтан, осыны салықтық жеңілдік ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... ... ресурстарды
пайдаланғаны үшін төлемдер келесі формула бойынша есептелінеді:
|НТ = НР * НМ / 100, ... |
|3 ...... ... ... ... ... – несиелік ресурс;
НМ – несиенің мөлшерлемесі, жылдық %.
Бүл жерде, әрбір есепті жыл ішінде пайдаланылатын несиелік ресурстарға
төлемдер, ағымдағы ... ... ... ... ... ... немесе
мүліктің орташа жылдық қалдық құнымен келістіріледі:
|НРt = Q * (ҚҚб + ҚҚа) / 2, мұндағы |
|4 ...... жылы ... ... ... ... ... ресурстар, теңге;
Q – алынатын мүліктің жалпы құнындағы ... ... ... ... Егер ... ... тек қана қарыз қаражаттары
пайдаланылатын болса, Q = 1.
ҚҚб + ҚҚа – ... жыл ... және жыл ... ... қалдық
құндары.
Лизинг берушіге комиссиондық сыйақының есептемесі
Комиссиондық сыйақы тараптармен пайыздар түрінде белгіленуі мүмкін:
келісім шарт заты – ... ... ... ... жылдық қалдық құнынан.
Осыған сәйкес комиссиондық сыйақыны есептеу келесі (5) формула арқылы
жүргізіледі:
|КС = p * БҚ, мұндағы |5а ...... ... мөлшері;
р - комиссионды сыйақы мөлшерлемесі, мүліктің баланстық құнынан жылдық
пайызы;
БҚ – мүліктің баланстық құны.
Немесе (5б) формуласы бойынша:
|КС = (ҚҚб +ҚҚа) * Км * 100 / 2, ... |5б ... + ҚҚа – ... жыл ... және жыл ... мүліктің қалдық
құндары.
Км – мүліктің орташа жылдық қалдық құнынан пайыз түрінде белгіленетін
комиссионды сыйақының ... ... ... ... ... ... ... үшін ақыны есептеу
Есепті жылы қосымша қызметтері үшін ақы ... ... ... = (Р1 + Р2 + …Рn) / Т, ... |
|6 ... – есепті жылы қосымша қызметтері үшін ақы, теңге;
Р1, Р2 …Рn – келісім шартпен ... ... ... түріне лизинг
берушінің шығындары, теңге;
Т = келісім шарт мерзімі, жыл.
Келісім шарт қызметтері ... ... ... ... ... ... мөлшерін есептеу
Қосылған құн салығының көлемі (7) формула бойынша анықталады:
|ҚҚСt = Тt * СМ / 100, мұндағы |
|7 ...... жылы ... ... ... ... теңге
Тt – есепті жылы лизинг мәмілесінен түсімдер, теңге;
СМ – қосылған құн салығының мөлшерлемесі, %.
Түсімнің сомасына амортизациялық аударымдар (ААt), несиелік ресурстарды
пайдаланғаны үшін ... (НТt), ... ... сыйақы сомасы (ҚСt) және
келісім шартпен қарастырылған, лизинг берушінің қосымша қызметтері үшін ... ... = ААt + НТt ҚҚt + ҚСt |
|8 ... ... ... ... бірдей үлестерде төленетін
лизингтік төлемдер көлемін есептеу
Егер келісім шартпен жыл ... ... ... жыл сайынғы
лизингтік төлемін есептеу келесі формуламен (9) жүргізіледі:
|ЖТ = ЛТ / Т, мұндағы |
|9 ... – жыл ... ... ... теңге;
ЛТ – лизингтік төлемдердің жалпы сомасы, теңге;
Т – лизинг келісім шартының мерзімі, жыл.
Егер лизинг келісім шартымен ... ... ... ... онда
квартал сайынғы лизингтік төлемнің көлемін есептеу ... ... ... жүргізіледі:
|КТ = ЛТ / Т * 4, мұндағы ... ...... сайынғы лизингтік төлемнің көлемі, теңге;
ЛТ – лизингтік төлемдердің жалпы сомасы, теңге;
Т – лизинг келісім шартының ... ... ... ... шартымен ай сайынғы төлем қарастырылса, онда ай
сайынғы лизингтік төлемнің ... ... ... ... (11) көмегімен
жүргізіледі:
|АТ = ЛТ / Т *12, мұндағы ... ...... ... лизингтік төлемнің көлемі, теңге;
ЛТ – лизингтік төлемдердің жалпы сомасы, теңге;
Т – лизинг келісім шартының мерзімі, жыл.
Лизингтік төлемдерді есептеудің мысалы
Екінші деңгейлі банк ... ... ... ... ... ... ... талдауын жүргізейік. Бұл банктің 3 жыл ... алу және ... ... банктің мүмкін ... ... ... мен ... 2 ... ... Бөлім. Қазақстанда қаржылық лизингтің есебін дамыту жолдары мен
мәселелері
Лизинг идеясы осы ғасырда ғана ... ... жоқ. ... ... ... бойынша, лизингтік мәмілелер біздің эрамызға дейін
бұрын көне Шумер мемлекетінде қолданылған болатын. ... ... ... ... ... ... ... өзінің трактатында
«байлық иемденуде емес, оны пайдалануда тұрады» деп айтады. ... ... ... меншік типтерін жалдаумен шектелген жоқ болатын. Венецияда 11
ғасырдың өзінде лизингтік операцияларға ... ... ... ... ... мен сауда кемелерінің иелеріне сол кезде қымбат ... ... ... ... ... ... ... қайтаратын. Ұлыбританияда лизингтікке ұқсас қатынастарды
реттейтін алғашқы нормтивті ... бірі ... 1284 ... ... ... ... (Statute of Wales). 1572 жылы ... жалған лизингті
емес, нақты лизингті қолдануға рұқсат беретін заңдамалық акт шықты, ... деп ойға ... ... қол ... ... ... ... өйткені сол уақыттарда кімнің меншік иесі немесе иеленуші екенін
жасыру ... ... ... еді. Бұл әдіс ... ... жасырын беру
арқылы кредиторларды алдау үшін пайдаланған болатын.
20 ғасырдың басында күптеген теміржол лизингтік компаниялар, артып бара
жатқан жүк жіберушілер, ... ... ... ... ... ... вагондарды ұзақ мерзімді басқару немесе монополиялық
басқаруға қарсы екенін ... Оның ... олар оны тек ... ... етті. Трасттар енді контрактілерді қысқа мерзімді уақытқа
ұсына бастады. Келісім шарт аяғында вагондар меншік ... ... ... арендаға берушіге қайтарылатын болған. Осындай арендалық келісім
шарттар операционды лизингтің негізін ... ... ... ... ... ... ... тез ұлғая бастады.
30-шы жылдары Генри Форд өзінің автөкөліктерін сату ... ... ... ... пайдалана бастады. Бірақ, автокөліктік лизингтік
бизнестің «заңды әкесі» болып Золли ...... ... ... ... ... ... басында автокөліктерді ұзақ мерзімді арендағы ұсынды
алғашқы болып пайдаланған ... ... ... ... ... өткен ғасырдың 50-ші
жылдары АҚШ-та болды. Арендаға жаппай ... ... ... ... ... ... ... машиналар мен механизмдер, кемелер,
ұщақтар және т.б. АҚШ өкіметі бұл құбылысты ... ... ... тез ... оны ... бойынша мемлекеттік бағдарламаны жасап,
жүзеге асырды.
Экономикалық лексиконға «лизинг» терминінің еңгізілуін «Белл» телефонды
компаниясының ... ... оның ... 1877 ... телефон аппараттарын сатпай, оларды арендаға ... ... ... компания 1952жылы Сан-Франциско қаласында (АҚШ-тың
Калифорния ... ... ... Босх ... адам ... ... өн ... фирманы басқарды. Ірі мемлекеттік тапсырысты орындау үшін оған
машиналар ... ... ... ... бірақ фирманың капиталы аса ... және бос ақша ақша ... ... Онда Босх қажетті
машиналарды жалдауға ... ... ... ... ... ... ... операцияның пайда әкелетніне және бірқатар фирмалар оның
тәжирибесі бойынша ... ... ... ... ... көзі
жеткен ол, 20 мың капиталы бар “U.S. Leasing” фирмасын ... ... бұл ... ... мен ... жабдықтарды енді 3 млн АҚШ долар
сомасында арендаға беріп ... Босх ... ... қоғамдық жазылуды
жариялап, 400 мың долл. капиталы бар «Boothe Leasing ... ... ... ... ... үшін ... жаңа ... артықшылықтарын ашқан, көптеген жолын құушылар пайда болып,
1959 жылы лизингтік операциялардың көлемі 300 млн. ... ... ... аяғында американдық лизингтік компаниялар ... ... ... 1959 жылы «United States Leasing ... ... Канада құрып, өзінің филиалын Англияда ашуды ойластырды.
Англияда лизингті қолдану ... 8 ... 1960 жылы 80% ... ... ... және 20% “U.S. Leasing ... ... Leasing ... сауда лизингтік компания құрылды. 60-жылдардың
басында-ақ ағылшын қаржылық компаниялардың көбісі лизингтік операцияларға
қатысып ... ... осы ... банктер де қосыла бастады. 191
жылы Англияда лизингтік фирмалардың жалпы айналымы 280 млн. ... ... ... лизингтік компания, «Bangue de ... ... ол ... деп ... Ол өндірістік құрал
жабдықтардың лизингімен айналысты және бірінші ... 22 ... ... ... 1962 жылы ... «Locafrance» делініп, аты өзгерді. 1965
жылы Францияда 28 лизингтік ... ... ... ... ... 60 ... көлемінде келісім шарттарға отырған.
Германияда бірінші лизингтік фирма «Leasing GMBH» 1962 ... ... 1968 жылы ... лизингтік фирмалары жалпы
сомасы 125 млн. ... ... ... шарттарға отырған.
1963 жылы Японияның бірінші лизингтік фирмасы құрылды. 1967 жылы құрал
жабдыұтар мен машиналардың ... ... ... ... ... ... долларға жетті.
Бірінші италиандық лизингтік фирма 1966 жылы, яғни басқа еуропалық
елдерге қарағанда ... ... ... ... ... лизингпен
айналысатын 3000 фирма, олардың 30 мың ... және 3,448 ... жуық ... ... ... ... өзіне жол ашты, бірақ лизинг ... ... тез ... алды деу ... шаруашылық жүйенің соңғы екі онжылдығында лизингтің қарқынды
дамуын ескермеуге болмайды. Лизингтік қызметтің жалпы әлемдік ... ... ... бағалауы бойынша):
1979 жылы. – 50 млрд. долл.
1986 жылы. – 175 млрд. долл.
1988 жылы. – 250 млрд. долл.
1990 жылы. – ... ... ... ... ... көрсетудің көлемі бір онжылдықтың өзінде ... одан да көп есе ... ... ... ... лизингтің
дамуын 2 этапқа бөлуге болады:
І этап – алғы ... ... ... ... ... ... этап – «лизингтік бум» этапы, оның қарқынды дамуы (1971–1990 жж.).
Лизингтік қызмет көрсетулердің әлемдік нарығының негізгі үлесі ... ... ... «АҚШ – ... ...... ... дамыған лизингтік қызметтер нарығы АҚШ-та қалыптасқан. Бұл елде
25 жыл ... ... ... ... ... жылы – 1 ... долл.
1975 жылы – 15 млрд. долл.
1980 жылы – 37 млрд. долл.
1983 жылы – 61 млрд. долл.
1987 жылы – 100 ... ... жылы – 150 ... ... ... ... ассоциациясы мәліметтері бойынша бұл
елде лизингтік ... ... ... келесі сандармен
сипатталады:
|Қызметтердің атауы |1985 |1986 |1987 |1988 |1989 |1990 ... ... ... |78.7 |85.0 |98.0 |112.7 |122.4 |131.6 ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |289.7 |295.0 |310.5 |346.8 |370.9 |396.5 ... ... | | | | | | ... салымдары, млрд. | | | | | | ... | | | | | | ... ... |27.2 |28.8 |31.5 |32.5 |33.0 |33.3 ... ... %. | | | | | | ... лизингтік фирмалар кіретін, жылына 70 млрд. ... ... ... бар, ... ... ... ... бойынша 1989 жылы ... ... ... ... – 14 ... ... ... – 7, Италияда – 6, ...... ... ... Батыс Еуропада 80-ші жылдары лизингтің өсу қарқындары
АҚШ-қа қарағанда жоғары болды. ... ... ... ... ... ... жалданған құрал жабдықтардың жалпы
құны:
1980 жылы – 12.2 млрд. ... жылы – 29.1 ... ... жылы – 44.142 ... ... жылы – 60.847 ... ... құрады.
1980–1988 жылдары арасында Еуропада лизингтік қызметтердің көлемі 5 есе
өсті, ал берілген кезеңде АҚШ-та бұл ... 3 есе ғана ... ... – елдерде 1999–2000 жж-да лизингтің даму көлемдері келесі ... 6. ... мүше – ... 1999–2000 жж-да лизингтің дамуы
|«LeaseEurope» |1999ж. |2000ж. |1999 ... ...... ... ... ... ... ... ... ... % |
| |ыі ... |дың ... ... | |
| ... ... |сомасының | |
| ... ... ... | ... |3867 |4530 |17.15 |1.088 ... |2834 |3081 |8.72 |9.91 ... |3657 |4405 |20.45 |17.64 ... |2180 |2497 |14.54 |19.49 ... |37659 |38200 |1.44 |10.17 ... |2172 |2914 |34.16 |8.93 ... |8049 |8489 |5.47 |6.13 ... |209 |384 |83.73 |42.07 ... |22602 |24856 |9.97 |9.22 ... |654 |742 |9.61 |4.22 ... |21879 |26742 |22.23 |12.30 ... |1672 |1842 |10.17 |21.92 ... |204 | | | ... |340 |460 |35.29 | ... |1489 |1785 |19.88 |5.61 ... |3772 |3583 |-5.18 |6.15 ... |3457 |3797 |9.84 |13.33 ... |2162 |2050 |-5.18 |7.10 ... |3430 |5116 |49.15 |13.50 ... |390 |553 |41.79 |3.40 ... |373 | | | ... |975 |1834 |88.10 |5.30 ... |35422 |39255 |10.82 |15.52 ... |160665 |178449 | | ... лизингтік қызметтердің нарығы ... ... ... 1983 жылы ... ... шарттардың жылдық сомасы тек 700
млн.иен болса, 1986 жылы ол 4757.5 млрд. иен көлеміне ... яғни ... жеке ... ... ... уақытта бұл елде лизингтік операциялардың ... ... ... келісім шарт көлемдерінің жылдық өсім қарқыны 15–30%-
ті құрайды.
Жалпы әлемдегі лизингтік ... ... ... ... ... ... және өсіп келе ... айтуға
болады. Біздің еліміздің ... ... ... мақсатында
мемлекеттің тарапынан қолдау табылып, лизингтік операцияларды негізгі
жүргізуші – ... ... ... ... қатынастар дамыған
елдердегі лизинг көрсеткіштері бойынша жетуіміз, елдегі нарқтық қатынастар
дамуының тағы бір ... ... ... ... ... ... ... – Лизинг” тәжірибесінде
Өз жұмысында “БТА - Лизинг” компаниясы қаржылық жобамен бағытталады,
бұл жерже тек ... ... ... ғана ... сонымен қатар ірі
халықаралық компанияларда лизинг ... ... ... Олар ... ... ... және перспективалы компанияларда да, импорттау
прогграммасымен де ... ... ... база және әр ... құрал – жабдықтарын ауқымды етіп қалыптастыру ... ... даму ... көп ... ... яғни ол ... қызметін кеңейту, ал жеткізушілер мен өндірушілердің өз ... ... ... Қазіргі кезде “БТА – Лизинг” АҚ өз еліміздегі және
де шетелдік кәсіпорын – жеткізушілердің құрал – ... ... ... ... ... Оның ... ең ірілері: “VOLVO”, “MERCUR”, - ресми дилер
“Audi”, “Ford” және Қазақстандағы “Volkswagen”, құрылыс – жол ...... ... ... компаниясы, “Камаз - Сервис”,
“TOYOTA центр Жетісу”- ресми дилері TOYOTA, “ASTANA MOTORS” – ресми ... және SUBARU ... ... “ІРС Голубая звезда
Казахстана” – ресми дилері ... ... ірі ... Ауылшаруашылық
техниканы өндіруші – ААҚ “Ростсельмаш” және ААҚ “Агромаш Холдинг” және т.б.
Компанияның бүгінгі ... ... ... ... – жабдықтары
басымдырақ, мамандандырылған авто техника, транспорттық ... ... ... ... Лизинг заттары ретінде кез келген
қолданылмайтын заттар бола алады, сонымен қатар ... ... ... Жеке ... ... базаны немесе офистік бөлімшені сатып
алуды айналым ... ... ... ... лизинг болып табыла, ол сізге
бір мезетте қаражаттардың кректі қолданысын уақытылы алып тұруға рұқсат
береді. Қаржылық ... ... ... ... ... қолданысқа алады
– сатып алу және Сізде бар мүлікті жалға беруді сатып алуда, яғни БТА ... ... ... ... ... ... мақсаттарыныңзды
қаржыландырады. Сол себептен, сіз, өз ... ... ... ... ... кеңеюін аласыз.
Лизинг артықшылықтары:
• -лизингке жаңа құрал – жабдықтар сатып алу, ... ... ... ... қаражатына тиіспейді;
• лизингтік келісімшарттары икемді болып келеді, екі жаққа да ыңғайлы
есеп ... ... ... 100 ... ... ... міндетті емес;
• ұзақ мерзімді қаржыландыру (3 жылдан жоғары);
... ... ... ҚҚС жағдайымен босатылады, егер
құрал – ... ҚР ... ... тізбесі негізгі
құралдардан, лизингті импорттау мақсатымен табыстау;
• лизингалушы үшін инвестициялық префенциялауды болжау (РК № 373 – ... от ... ... ... жылы ... ...... қанау екі еселенген
амортизациялық мөлшерді қолдану, ол салық ... ... ... ... береді;
• Лизингалушы меншік иесінің құқығын қорғау лизинг затының құқығын
қорғаумен бірдей қамтамасыз етіледі.
Лизингтік келісім ... ... - ... АҚ ... ... ... ... жобаның эксплуатациялық келісімшарт қорытындысын өткізу, экспертизалық
қызмет және ... ... ... ... ... ... ... өткізуде несиелік комитеттің қарастырылған және
қабылданған шешім (5 – 10 ... ... ... ... ... ... жеткізушілермен үшжақты келісімшартқа қол қою (жеткізуші, лизингтік
компания және лизингалушы) және ... ... ... және ... келісімшарт қызметінің лизингалушылармен жасалуы, жобаны ... ... ... ... қосымша, қамтамасыз ету және
т.б.);
• сату – сатып алу келісімшарт ...... ... ... ... ... қабылдау – табыстау актіне қол ... мен ... ... ... ... құрал – жабдықтарды пайдалану (мүлік) мерзім
әсеріне дейін;
• Лизингтік ... ... және ... ... ... әсерінен
аяқталуына лизингалушыға меншік құрал – жабдықтарын (мүлік) көшуіне
әбден ... ... ... ... ... – |25 000 $ (Алматыда және Алматы |
|жабдықтардың ... құны ... 80 000 $ ... ... ... ... құны 20%-джан бастап|
| ...... ... |
| ... ... ... ... |37 – ... 60 айға ... |
|Құрал-жабдықтардың жасалу және |3 ... ... ... ... ... | ... ... |Ай ... ... ... есеп |
| ... ... бойынша |
|Сыйақы ... |16 – 20% ... 12 – 14 % |
| ... ... сатып |
| ... ... ... ... |5 ... 10 күнге дейін (құжаттар |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... оның ... ... лизинг қарқынды дамып
келе жатқан қызмет түрлерінің бірі.
Экономиканың ... ... ... ... ... ... және ... түрде тозған негізгі капиталды тез арада
және түпкілікті жаңартудағы қажеттілігі, ... және орта ... ... мен ... ... және оның техника - ... ... ... лизинг феноменіне қызығушылықты тудыртқан,
маңызды алғышарттары болып табылады. Лизингтік бизнестің кең көлемді дамуы
Қазақстан үшін ... ... ... ең ... ... ... ... техникалық қайта қарулануына және экономиканы
құрылымдық қайта құруына күшті ... бола ... ... ... көп ... ... ... құрал жабдықтарды, көлік құралдары мен өндірістік сипаттағы
құрылыстарды жалдау немесе ұзақ ... ... деп ... Бірақ осындай
түсінік лизингтің мәнін және шаруашылық қатынастардың бұл нысанын толық
ашпайды.
Экономикалық және құқықтық ... ... ... ... ... ... жоқ. Қазіргі кезде оның ең аз ... ... оның мәні мен ... болу ... ... ... ... үлкен саны бар. «Лизинг» түсінігіне анықтамалар ... ... елде ... ... қолданылады. Сондықтан да,
Қазаөстанда осындай жаңа экономикалық операцияға деген өзіндік, ... ... ... ел ... ... ... мақсатттар мен
ерекшеліктерін ескере отырып, лизингтік заңдама негіздерінің ... ... ... ... ... ... ... келуі тиіс.
Менің ойымша лизинг бұл мүлікті кәсіпкерлік мақсатта лизинг берушінің
лизинг алушыға уақытша пайдалануға берген кезде пайда болатын ... ... ... ... ... экономикасында қан айналу жүйесінің құралы ретінде
саналатын, елімздің банктік жүйесі, Қазақстанда лизингтік операциялардың
негізгі ... ... ... олардың бухгалтерлік есеп
берулерінде көрініс табылу ... ... ... ... ... ... қаржылық лизинг клиенттерге берілген займдар тобында ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 15 ... 2000 жылы ... ... Қазақстан Республикасының екінші ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының 2001 ... 03 ... № 597 ... «Қозғалатын мүліктің қаржылық ... ... ... ... ... ... Республикасының 2001 жылғы 21 тамыз № 1092 қаулысымен
бекітілген тауарларды ... ... және ... ... ... ... лизинг заттарының тізімі.
3. № 17 қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарты «Аренда есебі».
4. № 17 халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің екінші деңгейлі банктерге
қаржылық ... ... ... ... бойынша әдістемелік
нұсқаулары.
6. Метододичесие рекомендации по ... ... ... ... –2000.
7. Васильев И.М. Лизинг как механизм развитвия ... ... М.: Дика ... ... Д.Р. Лизинг: зарубежный опыт, россиская ... ... ... ... В.А. ... технологии лизинговых операции. Учебное пособие.
10. Букато В.И., Львов Ю.И. Банки и ... ... в ... ... В. "Лизинг Теория. Практика. Комментарий" М.: Фонд ... ... ... Е. Лизинг: понятие, ... ... ... - ... ... О.И. ... дело – М.: ФИС, 1998.
14. Медведков С.Ю. ... в ... США// США: ... экономика,
идеология.-1979.-№ 5.
15. Мамекова Р.А., Дорошева Г.А. Лизинг: правовые основы, учет ... ... Бико ... ... В. Н. ... обречен на успех, но мешают налоги// Экономика и
жизнь. – 1996.- № 8.
17. Лизинг ревю – 2000 № ... ... и ... кредит. М.: “Ист-сервис”, 1994.
19. Нургалиева Е., Юридическая газета – 20.01.98 г. № ... ... А. П. ... ... - М.: ... ... ... беруші
Кәсіпорын-жабдықтаушы немесе жасаушы
лизинг алушы (арендатор)
Лизингтік фирма (лизинг беруші)
Қаржыландырушы ... ... ... ... компания
тура
жанама
Қозғалмайтын мүлік лизингі
Басқадай мүліктің лизингі
толық қайтарымды лизинг
толық қайтарымсыз лизинг
Толық амортизацияланатын
Толық амортизацияланбайтын
таза
толық қызметтер жиынымен
Толық қызметтер жиынтығынсыз
ішкі
сыртқы
экспорттық
импорттық
нақты
жалған
ақшалай
компенсациялық
аралас
Мәмілеге қатысушылардың ... ... түрі ... ... ... ... ... көрсетулер көлемі бойынша
Нарық секторы бойынша
Салықтық және амортизациялық жеңілдіктерге ... ... ... ... ... лизинг
Мемлекеттік лизинг
Бөлек немесе леверидж лизинг немесе қарыз қаражаттарын ... ... ... ... ... ... лизинг
Бас лизинг
Таза лизинг
Тура қаржылық лизинг
Капиталды лизинг
Көпжақты
Үшжақты
«сату» нысанындағы лизинг
Қайтарымды лизинг
Тура лизинг
Екіжақты

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет
Қазақстандағы тіл саясатының мәселелері43 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь