Тірек - сызба нұсқаларын пайдалану арқылы «атом құрылысын» оқыту

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ҚАЗІРГІ ПЕДАГОГИКА ІЛІМІНДЕГІ ОҚЫТУДЫ
ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Оқытуды ұйымдастырудың негізгі түрі . сабақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Химияны оқытудың ұйымдастыру формаларының жүйесі ... ... ... ... ... ... ...16

2 ТІРЕК . СЫЗБА НҰСҚАЛАРЫН ПАЙДАЛАНУ
АРҚЫЛЫ «АТОМ ҚҰРЫЛЫСЫН» ОҚЫТУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.1 Атом құрылысына Д.И.Менделеевтің периодтық заң және химиялық элементтердің периодтық жүйесі тұрғысынан сипаттама ... ... ... ... ... ... ... .20
2.2 Тірек.сызбалар сабақтың негізгі тірегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

3 ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45
КІРІСПЕ
Орта мектепте оқу пәндерінің қазіргі өзгерісті кезеңінде жүзеге асыруға тиісті негізгі мәселенің бірі - оқушылардың дұрыс ойлау дағдыларын қалыптастыру. Оқушылардың дұрыс ойлау дағдылары олардың таным белсенділігімен тығыз ұштасып жатады.
«Қазақстан-2030» бағдарламасы ұзақ мерзімді мақсаттарды атап, нақтылы нәтижелерге жету үшін мектеп алдына күрделі міндеттер қойды. Осыған орай мектептердегі білім сапасын және тәрбиені жақсартып, оқушылардың дүниетанымы мен өмірлік көзқарасын барынша шыңдаудың қажеттігі атап көрсетілген. Бұл міндет әрбір сабақтың білімділік, тәрбиелік, дамытушылық мүмкіндігін жеткілікті ойластырып, жете пайдаланған жағдайда ғана іске асады [1].
Жаңа XXI ғасырда алдыңғы қатарлы өркениетті елдермен қатар Қазақстан ғылым мен білімді әлемдік деңгейге, ұлттық ерекшелікке сай үйлесімді дамыту жолдарын қарастыруда. Қазақстанның болашақ дамуына арналған «Қазақстан – 2030» бағдарламасында тәуелсіз мемлекет құруда еліміздің әрбір азаматы өзінің қоғамдағы алатын орнын саналы түсінуі және ел экономикасының бүгінгі сұранысына жауап бере алатын тәрбие, білім алу қажеттігіне баса назар аударылған.
Қазақстан Республикасы және ғылым министрлігі дайындаған бағдарламасында “Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005–2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы” бойынша бәсекеге қабілетті мамандар қалыптастыру мұғалімдер алдында тұрған негізгі міндет[1].
Қарқынды экономикалық интеграция жағдайында іргелі пәндік білім жеткілікті деңгейде оқытуды талап етеді.
Оқушылардың өзін барынша көрсете білу және қоғам өміріне пайдалы түрде араласу үшін білімді өз бетінше іздену, талдау және тиімді пайдалану дағдысын бойына сіңіру маңызды да күрделі.
Таным үрдісі - өте күрделі үрдіс. Білім қорының молаюы да осыған байланысты. Таным белсенділігін арттыруда химия пәнінің қосар үлесі ерекше[2]. Ал, оқушылардың таным белсенділігі артуының негізгі шарты- проблемалық оқыту.
Алдыға қойылған проблеманың басты мақсаты - оқушылардың таным белсенділігін, біліктілігін, ойлау қабілетін сабақ үстінде және сабақтан тыс уақыттарда арттыру, өз бетінше еңбектене білуге дағдыландыру[4].
Бұл бітіру жұмысының мақсаты мұғалімдер алдында тұрған жоғарыда аталып өткен міндеттерді химия пәнінің “Атом құрылысы ” тақырыбын тірек-сызба нұсқаларын пайдалану арқылы оқыту барысында 8-ші сынып оқушыларының химия пәніне деген қызығушылығын және білімін арттыру.
Зерттеу нысаны 8-ші сыныпта химия сабағындағы оқытушы мен оқушылардың іс-әрекеті.
Зерттеу пәні 8-ші сыныпта тірек-сызба қолдану оқушылардың танымдық, есте сақтау, ойлау қабілетін арттырып, білімі мен білігін бір жүйеге келтіруге мүмкіндік береді.
Зерттеу орыны Ұржар ауданы Таскескен ауылы Ақамберді атындағы орта мектеп.
Зерттеу жұмысының құрылымы: бітіру жұмысы 46 беттен; мазмұны, кіріспе, әдебиеттік шолу, негізгі бөлім, эксперименттік бөлім, қорытынды, әдебиеттер тізімінен тұрады.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005 - 2010 жылдарға арналған Мемлекттік бағдарламасы: ҚР Президентінің 2004 жылғы 11 қазандағы № 1459 жарлығы /Егеменді Қазақстан. - 2004. - 16 қазан № 258
2. Рысбекова А. Танымдық қабілетті арттыру шарттары /А. Рысбекова //Қазақстан мектебі: 2004. № 7 - 38 б.
3. Гущина Л. Студенттердің дербес жұмысы /Л. Гущина. //Қазақстан мектебі: 2004. № 1 - 15 б.
4. Едігенова А. Танымдық қызығу ерекшеліктері /А. Едігенова. //Қазақстан мектебі: 2003. № 10 – 48 б.
5. Пидкасистый П. И. Самостоятельная деятельность школьника в обучении. /П. И. Пидкасистый. - М.: 1980. – 52 б
6. Ерастов Н. Г. Методика самостоятельной работы. /Н. И. Ерастов. - М.: 1985. - 75 б.
7. Подласый И.П. Педагогика. /И.П. Подласый. - М.: 1999. - 576 б.
8. Қоянбаев Б. Ж. Педагогика. – Оқу құралы. /Б. Ж. Қоянбаев. -Алматы.: Рауан,1992. - 240 б.
9. Жарықбаев Қ.Ұстаздық еткен жалықпас. /Қ. Жарықбаев. -Алматы.: Мектеп, 1987. – 87б .
10. Джемс У. Психология в беседах с учителями. /У. Джемс. – Санкт-Петербург.: 2001. - 160 б.
11. Петровский А. В. Новое педагогическое мышление. /А. Б. Петровский. – М.: 1989.
12. Зинченко В.П. О целях и ценностях образования. /В. П. Зинченко. Педагогика.1997. №5.
13. Занков Л. В. Дидактика и жизнь Избр. труды. /Л. В. Занков. - М.: 1990. - 45б.
14. Мұқанов М. М. Жас және педагогикалық психология. /М. М. Мұқанов – Алматы.: 1981.-247 б.
15. Әбілқасымова А. Студенттердің танымдық ізденімпаздығын қалыптастыру. – Алматы .. 1994.
16. Бірімжанов Б. А. Жалпы химия. – Оқу құралы. /Б. А. Бірімжанов. – Алматы.: Білім, 2001.182-183 б.
17. Химическая энциклопедия.: том.2. 151-154 б.
21. Фельдман Ф. Г, Рудзитис Г.Е. Жалпы химия негіздері. / Ф. Г. Фельдман, Г. Е. Рудзитис. - Алматы.: Рауан, 1990. - 42- 47 б.
24. Котлерова О. С. Учет знании по химии - Пособия. - /О. С. Котлерова. - М.: Просвещение, 1977. 5 б.
25. Ситкевич Л. И. Химический эксперимент в школе /Л. И. Ситкевич. – Минск.: Народная асвета, 1969. 46 б.
26. Байбосынова А.Т. Жалпы және анорганикалық химия / А.Т Байбосынова. - Өскемен.: 2004. – 150 б.
27. Химия. Жалпы білім беретін орта метеп бағдарламасы. 8-9 сынып.
28. Рудзитис Г.Е., Фельдман Ф.Г. Химия 8-сынып / Г.Е Рудзитис., Ф.Г Фельдман. – Алматы.: Мектеп, 1998. – 225 б.
29. Шаталов Ф.В. Куда и как исчезли тройки / Ф.В.Шаталов. – Москва.:1998.- 325 б.
30. Шаталов Ф.В. Точка опоры / Ф.В.Шаталов. – Москва.:1998.- 145 б.
31. Ульянова Н.И. Из опыты работы учителя химии сш № 18 / Н.И.Ульянова. – Семипалатинск.: 1990.- 26 б.
32. Көкішева Г. Блоктарға бөліп оқыту / Г.Көкішева // Химия мектепте.- 2004.- № 3. 1-5 б.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
тақырыбы: ТІРЕК – СЫЗБА НҰСҚАЛАРЫН ПАЙДАЛАНУ
АРҚЫЛЫ «АТОМ ҚҰРЫЛЫСЫН» ОҚЫТУ
Өскемен, 2006
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 ... ... ... ... НЕГІЗГІ
ТҮРЛЕРІ......................................................5
1.1 Оқытуды ұйымдастырудың негізгі түрі –
сабақ...............................................5
1.2 Химияны оқытудың ұйымдастыру формаларының
жүйесі...........................16
2 ...... ... ПАЙДАЛАНУ
АРҚЫЛЫ «АТОМ ҚҰРЫЛЫСЫН»
ОҚЫТУ.................................................20
2.1 Атом құрылысына Д.И.Менделеевтің периодтық заң және химиялық
элементтердің периодтық жүйесі тұрғысынан
сипаттама.............................20
2.2 Тірек-сызбалар ... ... ... ... оқу пәндерінің қазіргі өзгерісті кезеңінде жүзеге
асыруға тиісті негізгі ... бірі - ... ... ... дағдыларын
қалыптастыру. Оқушылардың дұрыс ойлау дағдылары олардың ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді мақсаттарды атап,
нақтылы ... жету үшін ... ... ... ... ... ... мектептердегі білім сапасын және тәрбиені жақсартып, оқушылардың
дүниетанымы мен ... ... ... ... қажеттігі атап
көрсетілген. Бұл міндет әрбір сабақтың білімділік, ... ... ... ... жете ... ... ғана ... [1].
Жаңа XXI ғасырда алдыңғы қатарлы өркениетті елдермен қатар Қазақстан
ғылым мен білімді әлемдік деңгейге, ... ... сай ... ... ... Қазақстанның болашақ дамуына арналған
«Қазақстан – 2030» бағдарламасында тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... орнын саналы түсінуі және ел экономикасының
бүгінгі сұранысына жауап бере алатын тәрбие, ... алу ... ... ... ... және ғылым министрлігі ... ... ... білім беруді дамытудың 2005–2010
жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы” бойынша ... ... ... ... ... тұрған негізгі міндет[1].
Қарқынды экономикалық интеграция жағдайында іргелі пәндік білім
жеткілікті деңгейде оқытуды ... ... өзін ... ... білу және ... ... ... араласу үшін білімді өз бетінше іздену, талдау және тиімді пайдалану
дағдысын бойына сіңіру ... да ... ... - өте ... ... ... қорының молаюы да осыған
байланысты. ... ... ... ... пәнінің қосар үлесі
ерекше[2]. Ал, оқушылардың ... ... ... ... ... ... қойылған проблеманың басты мақсаты - ... ... ... ойлау қабілетін сабақ үстінде және ... ... ... өз ... ... ... ... бітіру жұмысының мақсаты мұғалімдер алдында тұрған жоғарыда
аталып ... ... ... ... “Атом құрылысы ” тақырыбын тірек-
сызба нұсқаларын пайдалану арқылы оқыту барысында 8-ші ... ... ... ... ... және білімін арттыру.
Зерттеу нысаны 8-ші сыныпта химия сабағындағы оқытушы мен оқушылардың
іс-әрекеті.
Зерттеу пәні 8-ші сыныпта тірек-сызба қолдану оқушылардың ... ... ... ... арттырып, білімі мен білігін бір жүйеге
келтіруге мүмкіндік береді.
Зерттеу орыны Ұржар ... ... ... Ақамберді атындағы орта
мектеп.
Зерттеу жұмысының құрылымы: бітіру жұмысы 46 беттен; ... ... ... ... ... ... бөлім, қорытынды,
әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ҚАЗІРГІ ПЕДАГОГИКА ІЛІМІНДЕГІ ОҚЫТУДЫ
ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ ТҮРЛЕРІ
1. Оқытуды ... ... түрі - ... ... ... ... ... бар, сабақ – солардың
негізгісі. Сабақ – оқытудың ... ... ... ... ... ... сыныптық-сабақтық деп аталатын жүйе ... жас ... мен ... ... ... оқушылардың тұрақты
құрамы топтастырылады. Оқу ... пән ... ... бөлінеді
(химияның жаңа бағдарламасы бойынша химияның негізгі базалық деңгейі 8-9-шы
сыныптарда беріледі). Оқу материалы әрбір сыныптарға логикалық ... ... ... 45 ... тұрақты оқу орны – химия
кабинеті.
Оқытудың сыныптық-сабақтық ... ... ... ... орта мектептің
бірден-бір жүйесі ғана емес, жоғары сыныптар мен жоғарғы оқу ... ... ... жүйесі де қалыптасқан. Оқытудың жекелеп
оқыту түрі де, ... ... түрі де кең ... жүйе - педагогика саласындағы бағалы жетістіктердің
бірі. Бұл жүйе мектептерде бірден осы күйге келе қойған жоқ. Оның ... ... бар. Бұл ... көп ... ... ... – бұл ... ұйымдастыру түрі, осы арқылы мұғалім белгілі
уақытта, арнаулы орында, тұрақты оқушылар ... ... ... ... ... жасайды, онда оқушылар ерекшелігіне сай әр түрлі ... ... ... ... ... оқу материалының негізін
меңгеретіндей етіп танымдық қабілетін дамытып отырады, ... ... Бұл ... тек ... ішкі ... мен ... ... көрсетеді.
Сабақ – біртұтас күрделі жүйе, оған оқушылардың білімді меңгеруі, ... ... бір ... ... ... тәрбиесі, жеке
ерекшеліктерінің қалыптасуы да кіреді.
Сабақтың жіктелуі. Оқушыларға химиядан жүйелі білім беруде ... орын ... ... - өте күрделі, көп жақты, көп қызмет атқаратын
педагогикалық үрдіс.
Сабақ мақсат ... ... ... кезде сабаққа қойылатын
мақсаттың үш түрі ... ... ... ... ... ... ... (оқи білу дағдысын меңгеру), әдістемелік (химия пәні
бойынша білім мен іскерлікті қалыптастыру, дүниетанымдық ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға сәйкес сабақта оқу үрдісінің белгілі бір
буындары іске ... ... жаңа ... ... даярлау,
оқушылардың жаңа білімді қабылдауы, жаңа білімді жалпылап қорытындылау,
білімді жетілдіретін жаттығулар орындау, ... мен ... ... ... меңгеру нәтижелерін тексеріп талдауы.
Дидактикада бірыңғай жіктеу жоқ. Кейде жіктеудің өлшемі ретінде тип,
түр, ... ... ... ... жүр. ... жағдайда тип
алынады. Сабақты жіктеуде оның әр түрлі белгілері басшылыққа алынады.
Химия сабақтарының жалпы жүйесі жайында сөз ... оған ... ... ... ... ... ... педагогикалық, дидактикалық
және әдістемелік мақсаттарын жүзеге асыру үшін ... ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз
ету керек.
Сабақтың негізгі құрамдас бөліктерінің арасындағы ... ... ... ... ... ... мақсат – оқушыларға тәрбие беру және жан-жақты
дамытуды көздесе, ал дидактикалық мақсат оқу жүйесінің қай ... ... қай ... ең ... болатынына бағыт береді. Әдістемелік
мақсат оқушылар сабақта қандай химиялық білім мен ... ... ... анықтайды.
Әдіскерлер көптеген дидактикалық мақсаттарға сәйкес ... ... Онда ... ... ... сабақтың үш типі:
1. Жаңа материалдарды үйрену және жаңа біліктерді меңгеру сабақтары.
2. Оқушылардың білімді, ... ... ... ... ... тексеру сабақтары.
Олар өз алдына үш түрге бөлінеді:
а) түсіндірме-көрнекі бейнелеу;
ә) догматикалық сөздік;
б) тапқырлық-зерттеу сабақтары.
Бұл жерде білімді жинақтау мен ... ... ... Кейбір
авторлар сабақты әңгіме сабақ, жаттығу сабақ, дәріс сабақ деп те ... ... ... ... сабақты жіктеу одан да күрделене түседі.
Сабақты жіктеуде оның мазмұнына қарау керек. Осы ... ... ... пәні ... ... мынадай негізгі бес типін
көрсетуге болады.
1. Жаңа білім мен дағдыны меңгеру сабақтары.
2. Сарамандық ... ... ... ... және қалыптастыру
сабақтары.
3. Білімді жүйелеу, қайталау, қорытындылау, ... ... ... ... тексеру, есепке алу сабақтары.
5. Аралас құрама сабақтар.
Жаңа білім, іскерлік және дағдыны беру және меңгеру сабақтарында ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелерді пайдалану, ... ... ... ... ... машиналардың көмегін пайдалану, әр түрлі
көрнекіліктер мен оқыту құралдарын қолдану т.б.
Сабақтың бұл типінде мұғалім мен оқушы негізінен ... ... ... ... ... ... кезеңдері де орындалады, үйге берілген
материалды тексеру, бекіту, білім мен ... ... да ... ... ... мен ... меңгеруге арналған сабақтарға ... ... ... ... (кіріспе сабақ) жаңа тақырыптар беру.
2. Күрделі теориялық материалдарды оқу.
3. Сабақтың мазмұнын кең көлемде сипаттап ... ... ... ... ... жасау.
4. Сабақта орындалуы көп уақытты ... ... ... ... пайдалану.
Жаңа білімді, іскерлікті меңгеру сабақтары ... ... ... жаңа білімді меңгеруіне дайындық, танымдық мақсаттар
қоюға байланысты, ... ... де ... керек, бұрын өткен
материалдармен байланыстыратын қысқаша кіріспе әңгіме айтуға болады).
Сабақтың ... ... жаңа ... ... жаңа іскерліктерді
қалыптастыруға арналады. Мұндай сабақтар әңгімелесу, баяндау, дәріс, т.б.
әдістермен жүргізілуі мүмкін. Бірақ сабақтың ... ... ... ... ... ... даярлап, олардың әрқайсысы
танымдық қызметке белсене араласатындай жағдай жасау керек. ... ... ... ... оқушыларға қайталау мен қорытындылау жолымен
жүргізіледі. Мұның ... ... ... ... мен ... ... ... Осыған орай, оқушылар ауызша немесе жазбаша
үлестірмелер бойынша жаттығу ... ... ... соң оқу ... ... ... ... логикалық талдау арқылы қойылған
проблеманы шешуге кіріседі. Сабақ үстінде ... ... ... ... ... біріктіріледі.
Білім, іскерлік және дағдыларды бекіту және ... ... ... ... сабақ, жаттығу сабағы, сарамандық сабақ).
Сарамандық іскерлік пен дағдыны қалыптастыру ... ... ...... ... ... бағдарламада
көрсетілген іскерлік пен дағдыны ... ... ... ... қатарына химиялық сынақтәжірибелер, сарамандық мазмұндағы
есептерді шығару, есептеу ... ... әр ... ... мен
өлшеулерді орындау, әр түрлі зертханалық және сарамандық жұмыстарды орындау
шеберлігі, құбылыстарды бір-бірінен ажырата білу, т.б. ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар, сынақ-
тәжірбиелік есептерді шығару құрайды . Ал сарамандық іскерлік пен дағдыны
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... орындаулары жатады.
Сонымен сарамандық іскерлік пен дағдыны қалыптастыру сабақтарына:
1. Жұмыстың мақсатын анықтау және қауіпсіздік техникасын белгілеу.
2. Жұмысты ... ... ... ... ... ... ... не нұсқау беру.
4. Орындалған жұмысты талдау не ... ... ... ... орнын тәртіпке келтіру.
6. Үйге тапсырма беру.
Сабақта мұғалім дидактикалық мақсаттарды шешеді. ... ... ... ... ... ... ... кезінде іскерліктер қалыптастырылады. Мұндай сабақтар
міндетті түрде ... ... ... ... оны зертханалық жұмыс деп
атауға болады. Әдістемеге бұлай атауды ... рет ... ... ... Ол ... деп ... ... сабақ орта мектепте химияны
оқытудың негізгі түрі деп ... ... ұзақ ... бойы (бір не екі ... мұғалімнің
басшылығымен өз беттерінше тақырыпты оқу не бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... зертханалық
іскерліктер мен дағдыларды бекітіп, жетілдіреді, ... ... және ... ... ... сабақтағы оқушылардың
қызметі ерекше, сондықтан оны қарастырып отырған ... ... түрі ... ... ... ... сабақ) шамамен мынадай жоспармен
өткізуге болады: кіріспе бөлімі (сабақтың ... ... ... ... ... техникасын әңгімелеу), негізгі бөлімде
оқушылардың өз ... ... ... оқулық немесе арнаулы
нұсқау бойынша тақтаға, не дәптерлеріне, не карточкаға жазулары ескеріледі.
Жұмысты орындау барысында ... ... ... байқайды және оны
суреттеп жазады, реакцияда пайдаланған аспапты салады, реакция ... ... ... реакция теңдеуі бойынша есептеулер
жүргізеді., ... ... ... ... ... ... ... шығарып, кейбір оқушылардың сарамандық жұмысының нәтижесіне
баға қояды. ... ... ... ... ... есебін
жаздырады.
Білімді қорытындылау және жүйелеу ... ... ... ... ... ... Сабақтың дидактикалық мақсатына
тексеру, қорытындылау және ... ... курс ... ... ... ... жатады.
Білімді қорытындылау және жүйелеу сабақтары әр түрлі жүреді, олар
мұғалімнің кіріспе сөзімен ... онда ... ... ... ... Одан соң күні бұрын дайындалған химия курсының белгілі тарауы не
түйінді тақырыбы ... ... ... немесе сұраққа
жауаптары тыңдалады. Білімді қорытындылау және жүйелеу ... өз ... ... ... ... сілтеме
сөздіктермен, т.б. құралдармен есептеу және сынақтәжірибелік есептер
шығарылып, ... ... ... ... ... материалдарды қайталау және қорытындылау сабағы. Білімді
қорытындылау кезеңдері ... ... де ... ... ... ... өткен материалмен байланыстыру үшін барлық сабақта
қайталау қолданылады, ... ол ... ... ... көлемін ғана
қамтиды. Материалды қайталау мен ... ... ... ... ... ... қарастырылады және мұнда да қажетті
мағлұматтарға ғана ... ... ... ... жеке ... тығыз байланыс орнату үшін, білім мен іскерліктің бірегей жүйесін
жасау үшін ... ... ... ... ішінде оқу материалын қайталау мен
қорытындылау сабақтарында мұғалім мен оқушылар қосымша ... ... ... ... ұйымдастырудың түрлері әр алуан: қорытынды әңгіме
өткізу, шолу ... оқу, әр ... ... ... оқу және ғылыми
фильмдер көрсету, арнайы телехабар беру және т.б. ... де, ... ... ... де ... ... білімін бір жүйеге келтіруге
талаптануы тиіс.
Білімді қорытындылау мен тереңдетудің пәрменді құралдарының бірі ... ... ... әр ... ... ... химия кабинетінде
көрсетілуі тиіс. Қайталау мен қорытындылау сабағының ... ... ... ... ... әр түрлі болады. Әдетте, осы ... ... ... тақырып бойынша қажетті химиялық ұғымдарды талдау.
2. Оқушылардың хабарламалары мен ... ... ... бойынша оқу фильмдерін көрсету не телехабарды көру.
4. Семинар сабақтарын өткізу.
5. Сабақты қорытындылау, т.с.с.
Қорытындылаушы сабақтың бір түрі – ... ... ... ... ... ... ... әзірлейді, онда тек
оқулықты ғана емес, қосымша әдебиеттерді де пайдаланады.
Бақылау-есепке алу сабақтары (бақылау-тексеру әңгімелесулері, бақылау-
сарамандық ... алу ... ... ... мақсаттары –
білімдерінің толықтығын, тұрақтылығын, тереңдігін, т.б. ... ... ... және ... ... тексеру.
Химиялық тілді тиімді пайдаланып есептерді шығару, тәжірибелерді
орындау, т.б. білімді, іскерлікті дағдыны тексеру, жазбаша бақылау ... ... ... ал сынақ-тәжірибелік есептерді ... ... ... ... ... Бұл ... ... меңгерудегі
оқушылардың білімдеріндегі кейбір кемшіліктерді анықтауға мүмкіндік беріп,
оқу үрдісіне түзетулер жасауға көмектеседі.
Оқушыларды нәтижелі, ... ... ... бірі - ... ... білімді, іскерлікті жүйелі тексеріп ... ... ... ... отыру барлық типтегі сабақтардың құрамдас бөлігі –
аралас, жинақтаушы, зертханалық тағы басқалар қорытынды-бақылау ... ... ... білу үшін де қажет. Сол мақсатта оқу-бақылау
сабақтары ... ... ... ... не ... ... ... өзіндік құрылысы бар: а) тексеруге мақсат
қойған мұғалімнің кіріспе сөзі; ә) өздік ... ... ... б) нұсқаларға сәйкес оқушылардың өз беттерінше тапсырманы
орындауы; в) жұмысты ұйымшылдықпен ... ... ... ... ... бақылау мен бағалау
жүйелі жүргізіліп отыруы тиіс. Бұл оқушылардың оқу ... ... ... және ... ... ... ... тексеруге
қажетті. Оқушылардың білімін ұдайы бақылау мен тексеру ... ... ... ... ... үй ... толық орындауға, қосымша
әдебиеттерді ізденіп оқуға бағыттайды, жауапкершілік сезімін тәрбиелеп, өз
білімін өзі бақылауға дағдыландырады, ... ... ... ... ... сабақтастық орнатуға (мәселен, сынақ алу) ... ... ... мен ... ... ... ғана
кезеңдерін құрайды, сыныптың аз ғана ... ... ... және ... түрлерін ғана қарастырады. Оқушылардың білімін, іскерліктері ... ... ... ... – жеке және ... сұрақтар қою,
реферат жаздыру (әсіресе жоғары сыныптарда), есеп шығару. Сонымен бірге,
білімді бақылау мен ... үй ... ... ... жұмысын,
жоғары сыныптарда сынақ алудың өзіндік орны ерекше. Сынақтар әдетте 10-12
адамнан топқа бөлініп алынады.
Оқушылардың білімін ... мен ... ... ... ... ... ... бақылау тапсырмаларын орындауын,
жұмысты қорытындылауды қамтиды. Жазба ... ... ... ... ... ... әдістер мен көрнекі құралдарды пайдаланып жүргізілетін
аралас сабақтар (құрама сабақ).
Сабақтың бұл типінде ... тек жаңа ... оқып қана ... ... ... оны ... және ... Ілгергі сабақта
алған білімдерін, іскерліктерін тексереді. ... ... ... 4 бөлікке бөлуге болады:
1. Оқушылардың білімін, іскерлігін тексеру.
2. Жаңа материалды оқу (үйрену), түсіндіру.
3. Алған ... ... ... жетілдіру.
4. Үйге тапсырма беру.
Құрама (комбинациялық сабақ) сабақ.
Оқу үрдісінже бірнеше дидактикалық міндеттерді кешенді ... ... ... ... үй ... ... мен өткен материалдарды
қайталау, жаңа материалды түсіндіру, оны ... және т.б. ... ... ... типі ... ... сабақтар құрама сабақтар деп
аталады. Оның өзіне тән 2 ... ... ... міндеттердің азаюы.
2. Құрылымында 4 элементтің (үй тапсырмасын қайталау, материалды
оқып үйрену, білімді ... үйге ... ... ... ... ... құрама сабақтар еліміздің мектептерінде жетекші
орын алып келді. Алайда ... ... оқып ... ... ... іске ... ... сабақтардың мүмкіндіктері
жеткіліксіз болды. Сондықтан құрама сабақтар тек қажет ... ... ... ... ... Үй тапсырмасын тексеру мен жаңа материалды игеру үшін ... ... Жаңа ... оқып ... ... ... және жаңа ... игерудің деңгейін
тексеру.
4. Үй тапсырмасы. Кейде ... ... ... ... үй ... тексеру сабақ соңында, жаңа
материалды меңгерумен біріктіре жүргізілуі де ... ... ... ... әр түрлі формадағы өздік
жұмыстары орындалады. Ол оқытудың әр ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Әрбір типтің шекарасында көптеген түрлерді ерекшелеуге болады ... ... не ... ... ... ... киносабақ, теледидар сабағы, сынақтар, конференция ... ... ... курс ... барлық сабақтар бір-біріне байланысты сабақтар
жүйесін құрайды.
Оқу материалының мазмұны мен ... ... ... сабақтың орнына, оқушылардың дайындығына ... ... ... ... алады. Мысалы, тақырыптың бірінші сабағы жаңа
білімді меңгеру сабағы болуы мүмкін, онда ... ... ... ол ... сабақ белгілі типке айналады. ... ... ... ... ... ... ... және жүйелеу
сабағын өткізеді. Тақырып бақылау-есепке алу ... ... ... білімі мен іскерлігіне мән беріледі.
Мұғалім бүкіл курсты не жеке тақырыптарды оқуды ... ... ... ... қамтиды, олардың арасындағы өзара байланысты, әр
жүйенің орнын, оның ... оқу ... ... тиісті білімді,
іскерліктер қалыптастыруды, оқушыларды тәрбиелеу мен дамытуды қамтиды.
Сабақ ... мен ... ... ... деп ... ... ... нәтижеге жетуін айтады. Жалпы педагогикалық,
дидактикалық және әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелік және дамытушылық мақсатта жүзеге
асады. Дидактикалық мақсат оқу ... ... ... ... ... ... бағытын көрсетіп береді. ... ... ... ... ... ... кезеңдеріне сәйкес іскерліктер
қалыптастыру, білімнің тереңдігін, әдістемелік құралдарды пайдалану,
оқушылардың ... оны ... ... үйретеді. Әрбір сабақтың
міндетті кезеңдері немесе элементтері: кіріспе, ... ... ... мақсаттар қою) ұйымдасқан түрде сабақты аяқтау (соңғы
бөлімі). Басқа бөлімдері бір сабақта болғанымен, екінші ... ... ... деп ... ... үй ... ... (іскерліктер мен
білімді тексеру) жаңа білімді үйрету, білімді, іскерлікті қорытындылау және
жетілдіру, үйге тапсырма беру. ... ... ... ... бірден-
бір күрделі келелі мәселе. Оқытудың дидактикалық мақсаттарын ... ... ... дейін сабақтың кезеңдері деп келді.
Сабақ – бірнеше компоненттерді қамтитын аса ... ... ... Жалпы педагогикалық, дидактикалық, әдістемелік ... Оқу ... ... ... ... логикалық-
психологиялық қабылдау жолдарын ескереді.
3. Оқу әдістері.
Оқушылардың танымдық әрекеттерін, ұжымдық, ... ... және жеке ... ... көздейді. Өзінің мазмұнына,
құрылысына, қолданатын әдістеріне, оқу-тәрбие мақсаттарына, дамыта оқыту
жағдайына байланысты түрліше болады. ... ... ... ... оқушыларға көрсетуге мүмкіндік бола бермейді. Әсіресе, өндіріс
орындарына саяхат жасауға қазіргі кезде қаражат тапшы. Өндіріспен ... ... ... ... ... ... Бұлар бірінші орын
алатын маңызды көрнекі ... Олар ... ... ... ... жөнінде оқушыларға түсінік береді.
Графиктік көрнекі құралдардың екінші бір түрі - заттардың қасиеттерін
көрсететін кестелер, ... ... ... ... ... ... Бұл көмекші құралдар өткен материалды
қайталағанда, саралағанда қолданылады. ... ең ... ... ... ... ... тұрақты ілініп қойылады.
2. Химияны оқытудың ұйымдастыру формаларының жүйесі
Негізгі алға қойған міндеттерге сәйкес ... ... ... ... идеяларына жете назар аударған жөн. Бұлар - заттар қасиетінің
құрылысына ... ... ... ... ... реакцияларды олардың жүру заңдылықтарына сүйене ... ... және ... ... ... ... ... біртіндеп тереңдеу мәнге қарай қозғалуы,
елімізде халық шаруашылығын дамытудағы ... рөлі ... ... ... ... ... ... идеяларға назар аудару арқылы
негізгі ұғымдарды меңгеруге және оқушыларға политехникалық бағдар ... ... ... өтілетін барлық сабақтарда шығармашылық еңбекке
қабілетті, өз білімін ұдайы толтыруға құштар ұрпақ қалыптастыруға ... ... ... ... формаларын, әдістері мен құралдарын
одан әрі жетілдіру керек. Сабақ, оқу ... ... ... ... және ... тыс ... химияны оқытудың негізгі
формасы.
Оқытудың барлық формалары өзара ... Ол ең ... ... ... ... ... ... негізінде
іске асырылады.
Химияны оқытудың ұйымдастыру формаларының жүйесі:
Оқу таным
жорықтары
сыныптан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мазмұны, өткізу әдістері жағынан
өзара тікелей байланысты.
Оқушыларға химиядан жүйелі түрде білім беруде сабақ басты орын алады.
Сабақ - өте ... көп ... және көп ... ... құбылыс. Сабақ мақсат қоюдан басталады. Сабаққа қойылатын
талаптардан мақсаттар туындайды. Алға қойылған мақсаттарға ... ... ... ... бір буындары іске асырылады. Олар:
1. Оқушыларды жаңа білімді қабылдауға даярлау.
2. Жаңа білім қабылдау.
3. Жаңа материалдарды ... ... ... ... ... ... Білім мен біліктерді қолдау.
6. Білім мен біліктерді меңгеру нәтижесін тексеріп, оқушылардың
жетістіктерін талдау.
Негізгі бағытына ... ... ... ... ... негізгі үш
типінің біріне жатқызуға болады. Олар:
1. Жаңа материалды оқып - ... ... мен ... ... ... мен ... тексеру және есепке алу сабақтары.
Оқу материалының мазмұны көбінесе сабақ әдістемесін белгілейтіні
мәлім. ... ... пен оның ... кездерінің алдына оқу тәрбиелік
мақсаттарды іске ... ... ... мен ... ... формаларын таңдап алудың әсері мол.
Бір тақырыптың өзін бірнеше ... ... ... ... өткізуге
болады. а) Тапсырмалар бойынша оқушыларға өздігінен жұмыс орындату. б)
Материалды ... ... ... в) ... ... түсіндіру.
Бұл әдістердің әрқайсысымен белгілі бір педагогикалық ... ... іске ... ... ... әдісті таңдап алдым. Мұғалім оқушыға өздігінен
жұмыс істеу арқылы оқушылардың дербестігін, өз ... ... ... ... алу ... ... 1 Өздік жұмыстардың түрлері
|№ |Өздік жұмысты ... ... ... |
|1 ... ... ... ұғымдарды қайталау, жаңа |
| | ... ... Жаңа ... |
| | ... ... жүйелеу. Жаттығу |
| | ... ... ... Жаңа ... |
| | ... ... қалыптастыру. |
| | ... ... |
|2 ... ... ... ... ... көшіру. Жартылай |
| |белсенділігінің сипаты. |іздену сипатында. ... ... ... ... ... ... ... Жеке – саралап. |
| |ұйымдастыру формалары. | ... ... ... ... ... және анықтамалар мен жұмыс істеу. |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... Үлестірмелі материалмен |
| | ... ... ... ... жасау. |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... және ... ... ... |
| | ... ... ... ... үстінде өздігінен жұмыс жасай білу дағдыларының
қалыптасуы – олардың білімінің тиянақты болуының басты шарты.
Өздігінен орындайтын жұмыстардың ... ... пен ... ... ... маңызы кейінгі еңбек жолында өздігінен білімін толықтыру
кезінде оқушыға оңай икемделеді, өз бойындағы дағдыларға ... ... оқу, ... мәдениетін, ауызша сөз мәдениетін, ойлау дағдыларын
қалыптастыруда да оқулықпен жұмыстың ... ... ... ...... ... ПАЙДАЛАНУ
АРҚЫЛЫ«АТОМ ҚҰРЫЛЫСЫН» ОҚЫТУ
2.1 Атом құрылысына Д.И.Менделеевтің периодтық заңы және ... ... ... ... сипаттама.
Атом дегеніміз – ядродан және оны айналып жүретін ... ... ... Ядро ... 10 -15 м, ал атом радиусы 10 -10 м.
Әр түрлі элементтер атомдарының массалары ... 10 -24 – 10 -22 г ... ... протоннан және нейтроннан трұрады. Атомның ядро заряды
протон санымен анықталады. ... ... ... ... ... 11, ал ... ... массасы 23. Реттік нөміріне ... ядро ... + 11-ге тең. ... ... атомында 11 электрон бар,
ондағы заряд мөлшері ядро зарядының жалпы санына тең болады. Егер ... бір ... ... ... оң зарядты ядро саны теріс зарядты
электрон санынан (10), 1-ге тең артық болады да ... ... +1 ... ... мен ... жалпы саны нуклон деп аталады да, атомның
салыстырмалы атомдық ... ... саны ... атом ... ... деп ... ... табиғи
оттегінің үш изотопы бар: 8О16 (99,76), 8О17 (0,04%), 8О18 (0,20%).
Нейтрон саны бірдей атом ядросы изотон деп ... ... ... Хе ... ал ... атомында Ва 56р+82n.
Нуклон саны бірдей атом ядросы изобара деп ... ... Сd ...... ... ... атом ... бірдей нуклон санынан тұрады.
Радиоактивтілік. Радиоактивтілік деп ядроның ... ... ... бөлу ... жаңа ... ... ... 1200 ядроның
ішінде 900-і тұрақсыз ... ... ... Ядроның тұрақтылығы
ондағы протон мен нейтрон сандарының қатынасына байланысты болады.
Кейбір ядролар өздігінен ыдыраған кезде α- ... ... ... кейбірі β – бөлшек (электрондар), кейде қысқа бөлшекті γ ... ... ... ... ... ... ядролық
реакцияларға жатады.
Атомдар қасиеттері олардың ядроларының ... ... және ... ... ... ... ... кезде квант механика тұрғысынан қарастырады. Квант
механика теориясы электронның екі жақты: толқындық және бөлшектік табиғаты
бар деп ... ... болу ... ең ... ... ... орбиталь деп атаймыз.
Бөлек атомдағы электронның энергетикалық күйі 4 ... ... бас ... ... орбиталь (қосымша квант саны;)
mL- магнит квант саны;
mS- спин ... ... ... саны (n) – орбитадағы электрон ... ... ... ... ... ... n- шамасы ядродан
санағанда энергетикалық деңгейдің нөмірін көрсетеді. Бас квант санының мәні
натурал қатардағы ... ... ... ... тең: n = ... ... саны (L) – электронның энергетикалық күйін, электрон
бұлттарының ... ... ... бас квант саны үшін L нөлден n- 1-
ге дейінгі сандарға тең болады. L = 0,1,2,3 (n-1) және мәні ... ... мәні ... ... ... s p d f ... квант саны (ml) – ұяшық ... ... ... ... таралуын көрсетеді. mL- квант саны – L-ден + L-ге дейінгі мәндер
аралығын көрсетеді және 0-ге тең болады. mL және mS ... ... ... ... ... орбиталь квант саны үшін атомдық
орбиталь саны әр түрлі. ... ... ... ұяшық түрінде
белгіленеді.
Кесте 2 ... және ... ... ... ... саны L ... ... саны mL |L мәні бойынша ... | ... |
|0 (s) |0 |1 |
|1 (p) |-1, 0, +1 |3 |
|2 (d) |-2, -1, 0, +1, +2 |5 |
|3 (f) |-3, -2, -1, 0, +1, +2, +3 |7 ... ... L үшін ... жалпы саны (2L +1)-ге тең.
Кеңістікте ... ... p ... px,, ру және рz ... ... үш координат осьтері бойынша).
Спин квант саны (mS) – спин электронының өз осі бойынша қозғалысын
сипаттайды. Спин квант саны 2 ... ие ... +1/2 және – 1/2. ... ... қарама-қарсы 2 электрон болады. Осыдан мынадай
қорытынды шығады: s - күйінде 2 ... ... ... p- ... 6
электрон ғана болады; d – күйінде 10 электроннан ... ... ал f ... 14 ... бола алады.
Электрондардың атомдағы күйін электрондық формуламен көрсетеді.
Мысалы, бор атомының ... ... оның ... ... s ... 2 ... екінші энергетикалық деңгейінде s күйінде
2 электрон, ал p күйінде 1 электрон бар ... ... Көп ... энергетикалық деңгейлердің толтырылуы үш принципке сәйкес жүреді:
1. ... ... ... атомда немесе молекулада квант сандары
бірдей екі электрон болмайды.
2. Гунд ережесі: бір деңгейшеде ... ... спин ... ... ... болуы шарт. Яғни, барлық орбитальдар
электрондармен алдымен бір-бірден толады, ... соң ... ... ... p орбитальдарға 3 электрон орналасса, олар алдымен бір-
бірден үш ұяшықта орналасады.
3. Энергетикалық тиімділік ... ... ... ... ең кіші ... ең алдымен толтырады.
4. Клячковский ережелері: а) электрондардың деңгейшелерге орналасуы
бас және ... ... ... ... (n+1) арту ретімен болады; ә)
егер бас және қосымша квант сандарының ... ... ... ... ... бас ... санының мәнімен анықталады.
Энергия тиімділік принципіне сәйкес атомдық орбитальдарды кезекті
электрондармен толтыру тәртібі мынадай:
1s→2s→2p→3s→3p→4s→3d→4p→5s→4d→5p→6s→5d→4f→
5d2-10→6p→7s→6d1→5f→6d2...............
Периодтық жүйеде келесі элементтің алдыңғы ... ... ... ... сол ... 2-ші ... қай ... күйді толтырса,
соған сәйкес барлық барлық элементтерді s-, p-, d-, f- ке ... ... ... I-II ... ... ... элементтер, сутек пен
гелий жатады; p-ға III- топтан VIII- қа дейінгі ... ... ... d-ға қосымша топшадағы элементтер, f- ке лантаноидтар
мен актиноидтар жатады. ... ... ... ... және d, ... ... ... кешеулеп толады. Электрондық формулаларды
құрастыру үшін d және f күйлерінің кезекті ... ... ... ... білу ... 3d- ... (Sc), 4d – итрийден
(Y), 5d- лантаннан (La), 6d- актинийден (Ac), 4f- церийден (Ce).
Берілген элемент ... ... ... құрастыру үшін оның
периодтық жүйедегі орнын білу қажет:
1. Элементтің реттік нөмірі оның ... ядро ... ... электрондардың жалпы санын көрсетеді;
2. Период нөмірі атомдағы энергетикалық деңгей санына ... Топ ... ... электрондар санына тең (химиялық
байланысқа қатысатын электрондар);
4. ... ... ... ... валенттілік
электрондар сыртқы энергетикалық деңгейді толтырады;
5. Қосымша топшадағы ... ... ... ... ... деңгейді толтырады (s- немесе
s, p-күйлерін);
Элементтің периодтық жүйедегі орнына ... оның ... ... ... ... ... электрондық формуласын құрастыру (s-
элементі). Кальцийдің реттік нөмрі – 20, демек оның ... 20 ... ... – IV ... ... оның атомында төрт энергетикалық деңгей
бар. II топтың негізгі топшасының элементі болғандықтан, яғни 2 валентті
электроны ... (IV) ... ... s – күйінде. Сондықтан
кальций атомының электрондық формуласы 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 ... Азот ... ... ... ... ... Реттік нөмірі – 7, яғни 7 ... бар. Азот – II ... ... 2 ... ... бар. V ... ... топшасының
элементі болғандықтан 5 валентті ... бар. ... ... ... ... p ... ... Азот атомының электрондық
формуласы: 1s2 2s2 2p3.
3-мысал: Ваннадий атомының электрондық формуласын құрастыру ... ... ... – 23, яғни 23 ... бар. ... IV период
элементі, оның атомына 4 энергетикалық ... бар. IV ... ... ... 4 ... электроны бар. Оның екеуі төртінші
энергетикалық деңгейдің s-күйінде, ал ... ... ... ... ... ... ... формуласы: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d3
4s2.
4-мысал: Прометий атомының электрондық формуласын құрастыру. ... ... ... – 61, яғни 61 ... бар. ... – IV ... атомында алты энергетикалық деңгей бар. III ... ... ... ... үш ... ... бар. ... электрондық формуласы: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s2 4p6 4d10 ... ... заң және ... ... жүйесі
Д.И. Менделеев периодтық заңды 1869 жылы ... ... ... ... ... ... ... «Химиялық элементтер
қасиеттері және олардық ... ... мен ... ... ядро ... периодтық түрде тәуелді».
Периодтық жүйе құрылысы. Период – ядро зарядының біртіндеп өсуі және
қасиеттерінің белгілі тәртіп ... ... ... ... ... ... ... квант қабатының ең шеткі санын
көрсетеді. Период – сілтілік ... ... ... газдармен
аяқталады. Период ішіндегі элементтер қасиеті ... ... ... металдық қасиеті кеміп, амфотерлі қасиеті бар элементтер шығып,
одан металл еместерге ... ... ... ... артып, галогендерге
ауысып, инертті газдармен бітеді.
Периодтық жүйедегі вертикаль графалар – топтар. Топ – ... ... ... ... Топ ... және қосымша болып
екіге бөлінеді. Негізгі топша элементтерінің атомдарының соңғы электрондары
ең сыртқы қабатында ns1-2 np1-6 болады. Сондықтан ... sp ... ... Ал, ... ... элементтерінің жалпы формуласы: ns1-2 (n-1) d1-
10, сондықтан оларды d- элементтер деп атайды. Бірінші ... ... ... ... ... сыртқы s электрондары және
ішкі (n-1) d электронның бір ... ... ... бұл ... өзгермелі болады.
Элементті және оның қосылыстарын периодтық ... орны ... ... ... жүйедегі орны:
1. Элемент аты
2. Реттік нөмірі
3. Салыстырмалы атомдық массасы
4. Период нөмірі
5. ... не кіші ... ... Топ нөмірі
7. Негізгі не қосымша топша элементі
Периодтық жүйедегі орны бойынша атом құрылысы:
1. Ядро ... ... ... ... ... протон саны
4. Элемент ядросындағы нейтрон саны
5. Элементтің нуклон саны
6. Электрондық қабат саны
7. Валенттілік электрондар саны
8. ... ... ... ... ... ... саны
10. Электронды ұяшық формуласы
11. Бас квант саны
12. Орбиталь квант саны
13. Магнит квант саны
14. Спин квант саны.
2.2 ... ... ... ... – ел ... халқымыздың білімділігі – ел байлығы. Уақыт
талабына сай білім беру үшін ... ... ... ... ... алатын негізгі білімдерінің сапасы оқыту ... ... ... ... - өз ... ... яғни жан – жақты ізденгіш жаңашыл
болуы тиіс.
Оқушының білімге ықыласы мен ... ... ... ... мен ... ... ... қажет.
Модульдік оқыту технологиясы – тірек-сызба нұсқалар арқылы түсіндіру
тиімді, қазіргі заман талабына сай ... Бұл ... ... бір ... деп ... оны ... тең ... қалыпта ұстап,
білім алу арқылы дамуын, танымдық ... ... ... тереңдетуге, сөздік қорын дамытуға, дарынды баламен жүйелі жұмыс
жасауға мүмкіндіктер бар.
Мектеп пен мұғалімінің алдында тұрған келелі, әрі жауапкершілігі ... бірі – ... ... ... ... Бұл білім жаттанды емес,
қарапайымнан күрделіге қарай дамытылатын белгілі жүйесі бар ... ... ... ... ... ... дамуына ықпал ететін
ұғымдар.
Оқушының білім сапасы мен оқытудың тиімді болуы таңдап алынған оқыту
әдісінен де байқалады. ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады.
Тірек-сызба белгілерінің (сигналдардың) пайдасы: материалды қысқаша,
жинақы беруге болады, ... ... ... есте ... қабілеттерін
дамытады, материалдың ең негізін таңдауға, қарапайым жүйе жасауға ... ... және ... ... ... істеуді, өзін-өзі бағалауды
үйренеді, қосымша әдебиетпен жұмыс істеу дағдысын меңгереді, сызу, ... өз ... ... белгі ойлау қабілетіне жаттығады.
Оқытуда тірек-сызба белгілерін сабақтың барлық кезеңінде және әр
түрлі типті ... өту ... ... болады. Сонымен қатар
оқушы дәптерінде білім қайталау, қорытындылау сабақтарында пайдалануларына
ыңғайлы жинақталады.
Оқушылардың іс-әрекеттерін ... мен ... ... тірек-сызба белгілерінен басқа да ойын ... ... әр ... ... ... ... ... жасау жүргізілуде. Жалпы негізгі білімді блоктармен түсіндіріп,
тірек-сызбабелгілерді алдымен тақтаға жазғанда, ... ... ... ... ... рет ... Үй ... оқушылар
тақырып пен ТС оқып, салыстырып, түсіндірме әңгіме құрады.
Олар еркін отырып, ... ... ... ... ... оқу материалының ішінен ең негізгісін таңдап, өз бетімен
шартты белгі ойлауға, мәнін түсінуге, ... ... және ... ... ... танымдық деңгейін білуге және өзін-өзі бағалауға үйренеді.
3 ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ
Блоктарға бөліп ... ... ... ... ... анық ... тақырыптар арасындағы байланысты көрсетуге мүмкіндік
береді. ... ... ... блок ... ... ... білуге ұмтылады. Көлемі жағынан үлкен, мазмұны қиын, меңгерілуі
күрделі тарауларды блоктар арқылы ... ... ол ... ... түсінуін жеңілдетеді. Осы орайда 8-ші сыныпта өтетін 6-шы тарау
“Д.И.Менделеевтің периодтық ... ... ... Атом ... ... ... 1 “Д.И.Менделеевтің периодтық заңы, периодтық жүйесі. Атом
құрылысы” тақырыбының жоспары
Жүйелі жоспарлау
Д.И.Менделеевтің периодтық заңы және химиялық ... ... ... (12 ... ... ... ... периодтар мен топтар
(дәріс, екі рет қайталап ... ... ... Атом ... ... ... ... және тірек-сызбанұсқаларымен түсіндіру және әңгімелеу
арқылы жұмыс.
3-сабақ. Білім тексеру сабағы.
4-сабақ. Энергиялық деңгейлердің құрылысы.
5-сабақ. Алған білімдері бойынша жаттығулар ... ... ... ... ... ... ... элементтерге мінездеме беру.
8-сабақ. Алған білімдері бойынша жаттығулар орындау.
9-сабақ. Білім тексеру.
10-сабақ. ... жүйе ... ... Шолу сабағы.
12-сабақ. Бақылау жұмысы.
Д.И.Менделеевтің периодтық заңы, периодтық жүйесі. Атом құрылысы” 6-
шы тарауын төрт ірі блокқа ... ... ... 1 ... ... ... периодтық жүйесі. Атом
құрылысы” тақырыбының блоктарға бөлінуі
Сурет 2 Атом құрылысының блогы
Осы ... ... ... бірі ... ... Атом ... изотоптар” модульді блогы ұсынылып отыр.
Сабақтың мақсаты мынандай үш бағытта құралады:
1. ... Атом ... ... ... ... ... ... изотоп деген не екеніне, энергетикалық деңгейлерде
электрондардың орналасуы, электрондардың ерекше күйін, электрондардың ... ... ... ... ... ... ... атом құрылысының, заттың, ... ... ... ... ... заңдарымен байланысын ұғынуға байлау,
өздігінен жұмыс істеуге, ... ... ... ... ... ... ... салуға, ой-тұжырым жасауға жетелеу;
3. Тәрбиелік: жұптасып жұмыс істеуге, ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды тақырыпты меңгеруге жетілдіру, тақырып мазмұнын
түсіну ... ... ... дұрыс көрсету мақсаты көзделеді.
Тақтаға модульдің сызбасы ілінеді. ... ... ... ... ... ... 2 Атом ... тақырыбының жоспары
|Модульдің аты: “Атом құрылысы. Атом ядросының құрамы, |
|изотоптар ” ... I ... . Ой ... ... IV ... Білімді |
|Сабақтың мақсатын ашу. ... ... қою ... ... ... ... ... еске түсіру. |Оқулықпен жазған әңгімесін |
| ... ... ... |
|Сабақтың II кезеңі. Ұғыну. ... V ... ... |
|1. Дәптерге ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... бастамас бұрын сабақтың тақырыбын баяндап, ... ашып ... Ол ... жету үшін алдымен оқушыларды өткен сабақта
алған білімдерін тірек-сызба нұсқаларын пайдалана отырып еске түсіріп, ... ... 3 ... ... ... ... ... элементтердің саны – 118
Жай заттар
Металдар
Бейметалдар
Жай, күрделі заттарды түзеді.
Химиялық элементтердің атом заряды, реттік ... Аr, ... ... ... жылы орыс ... ... химиялық элементтердің периодтық
жүйесін жасады.
а) заттардың түрлерін – жай, күрделі, металдардан және ... ... ... ... ... ... ... масса Аr туралы
білу;
б) Д.И.Менделеевтің үлкен заңы: периодтық заңның ашылу жылы,, химиялық
элементтердің периодтық жүйесінің ... ... 4 ... II, ... V, VI, ... ... ... ... ... ... ... деңгейдің санын білдіреді.
Химиялық элемент дегеніміз ядро зарядтары бірдей атомдардың белгілі
бір ... ... ... ...... үлкен және кіші болып
бөлінеді, рим санымен нөмірленеді;
ә) ... ... ... ... ... оңға қарай
кемиді, ал бейметалдық қасиеттері артады;
б) периодтық кестеде ... ... ... ... ... ... ... 5 Атомның құрылысы
Атомның құрылысы
Атом ядросының заряды (элементтің , , реттік нөмірі)
Бөлшектер – альфа, бета
Р - ... (1 1 Р); ... (1 0 ... (); N=Ar(эл)-№(эл)=40-20=20(Са)
Ғалымдар: Беккерель 1896ж. рентген сәулесін ашқан.
Резерфорд 1911ж. L - бөлшектерін тапты.
Д.Чэдвиг 1932ж. В-бөлшектерін тапты.
Иваненко 1932ж. протон-нейтрондық теориясын ашты.
Мария ... ... ... ... ... құбылысты ашқан.
Ra→Rn+He
Бір элемент атомдардың екіншілеріне айналу ... ... ... ... ... саны ... бірақ массалары әр түрлі
бір ғана элемент атомдарының түр өзгешеліктері:
Н-протий; Нд-дейтерий; Нт-тритий
О; О; О. ... ... ... ... ... ... ... асыру арқылы атом ядроларының
құрамына протондар мен нейтрондар кіретіні анықталды.
2. Табиғи және ... ... ... ... изотоптардың
ашылуына жол ашты.
Элементтер ауыр не жеңіл изотоптардан тұрады
а) ... ... ...... – протон,
электрондардан тұратынын, есептеу жолдарын ұғындыру;
ә) ғалымдардың зерттеу жұмыстары, болжаулары химия ғылымында ... ... ... ... ... ... ... назар аудару;
б) изотоптар туралы мәлімет.
Кесте 6 Электрондардың энергиялық деңгейлерде орналасуы
1925ж. В.Паули Швейцария энергиялық деңгейлерді тапты.
І. е – ... ... N=2n2 ... І ... 2 →s2 ... ІІ ... 8 →s2 р6 ... O →s ІІІ ... 18 →s2 ... ∞→р ІV ... 32 →s2
р2d10f14 -гейшелер
е
й
і
↑↓ - спин, ұршық s → ↑↓ ... ... ... 10
f→↑↓↑↓↑↓↑↓↑↓↑↓↑↓ 14
ІІ. Э.деңгей Н Не
| |↑↓ |↑↓ | | | | ... | | | | | | |
| Be |↑↓ |↑↓ | | | | |
|B |↑↓ |↑↓ | |↑ | | |
|C |↑↓ |↑↓ | |↑ |↑ | |
| N |↑↓ |↑↓ | |↑ |↑ |↑ |
|O |↑↓ |↑↓ | |↑↓ |↑ |↑ |
|F |↑↓ |↑↓ | |↑↓ |↑↓ |↑ ... |↑↓ |↑↓ | |↑↓ |↑↓ |↑↓ ... Na ... →»секіру»
Элементтер қасиеттерінің периодты өзгеруі атомдардың сыртқы энергиялық
деңгейіндегі электрондар саны бірдей болуымен түсіндіріледі.
Периодтық кесте элементтің химиялық ... ... ... ... береді.
Егер де период үлкен болса, онда элементтердің қасиеттері және
валенттігі периодты қайталанады.
а) ... ... ... түсіндіріледі, деңгейлер
деңгейшелерден құралатынын анықтаймыз, ұршық, s, p, d, f – ... ... ... ... ... ... деңгейшелер ұяшықтарына орналастыру жолын меңгерту;
б) үлкен периодтарда ... ... ... d және f ... ... ... дамыту;
в) химиялық элементтердің кіші және үлкен периодтарда энергиялық
деңгейлері қалай орналасады, электрондардың d және f ... ... 7 ... ... ... ... Периодтық заңның ережесі.
2. Периодтың (үлкен, кіші), топшаның ... ... ... ... ... оңға қарай) жоғарыдан төмен өзгерістеріне
аргументация.
4. Периодтық заң.
5. Атомның заң құрылысы.
6. Период (кіші, үлкен).
7.Топ, топша ... ... ... ... құрылысы ( конфигурациясын құру).
9. Реттік санға сәйкес жоғары оксидтердің және ... ... №№ 3, 7, 13, 16, 17, ... тексеру парағы» плакат, жоспар алдын ала беріледі, оқушылар әр
жоспар сұрағына жауаптар дайындап, ... ... ... ... және ... да қосымша әдебиеттермен жұмыс істеу ... ... ... жіне ... ... ... ... үйренеді.
Әр оқушы бұл тақырыптарды өткенде білім тексеру сабағында бағаланады. Ойын
сабағында ... ... ... т.б. ойын ... бір-бірімен ақылдасып, сенім артып, өзін-өзі сыйлау, сөйлеу
мәдениеті, өз бетінше жұмыс істеуге ... Ал ... ... ... ... ... өткізіледі. Үй тапсырмасын тексеру
парағына көшіру, тақтаға блоктармен толтыру, ауызша немесе жазбаша жұмыс,
логикалық ... ... ... ... ... ... әр ... қолдануға болады: тест, үлестірмелер, сұрақтар,
перфокарталар, ал мен ... ... ... парағын пайдаланамын. Жалпы
бұл үлкен тараудың жаңа тақырыптары тірек-сызбанүсқалары арқылы өрнектеліп
беріледі. Ең ... ... ТС ... (салынады), әр белгілер логикалық
түсіндірме түрінде, ... ... ... ТС ... ... ... Жаттығу сабағында оқушылар ТС-мен ... ... ... ... сатысы - ой шақыру.
Оқушыларды білімге белсендіру үшін ... ... ... еске түсіру керек. Осы мақсатта сұрақтар қойылды.
Сабақта сұрақтарға жауап алу барысында ... ... ... ... блок ... жауап бере отырып, оқушылар ББК кестесінің “білемін”
бағасын толтырады. ... ... ... оқу ... ... ... оқушы
өткен сабақты қалай меңгергенін сезінеді.
Сабақтың екінші сатысы - ұғыну.
Оқушылар ББК ... ... ... ... ... ... сабақты ұғынуға қажетті тақырыпты меңгеруге құрылған
жобаны дәптеріне сызады.
Бірнеше оқушы ... ... ... тыңдап, өз пікірін айтып
толықтырады. Мағынаны тану ... ... ... ( оқушы бағытында жұмыс
атқарылады. Оқушылар екеуара ... ... ... ... (56, 57, ... ... арқылы сабақ мазмұнын қысқаша баяндайды.
Сабақтың төртінші сатысы - білімді тиянақтылау.
Бұл кезенде мұғалім оқушыларға оқулықтағы 129-132 беттерді ... Оқи ... ... ... әңгімелерін мәтін мазмұнын саластырып,
әңгіме жазған дәптерін толтырады. Алғашқы бес элементтің атомдарында
электрондардың ... ... ... ... ... - ... сарамандық жұмыс орындауды бастайды. Түрлі- түсті қағаздан
I, II период элементтері атомының ... ... ... электрондардың орналасуын жазады. ... ... ... ... ... ... ... алу, ББК кестесі бойынша
оқушылардың жауабын талдау, тақырып мазмұнына сай жазған ... ... блок ... кластерді,сызба суреттерді қайта қарап,еске
сақтауға ұмтылдыру жұмыстары жүргізіледі.Үйге тапсырма ... жаңа ... - ... нұсқаларын қолдану оқушыларды
оқулықпен жұмыс істеуге, оның негізгісін бөліп ала ... ... ... ... кестелер, сызба нұсқалар қарауға дағдыландырады.
Олар өзара жазған әңгімелер, салған суреттері туралы пікір алмасуға,бірін-
бірі ... ... ... ... ... химиялық элементтерге
сипаттама беру бақылау және тест жұмыстары арқылы бекітіледі:
1. Металл ... ... Na; ә) Mg; б) H; в) S; г) ... ... ... түзетін металлдарды көрсетіңіз:
а) Na; ә) Al; б) S; в) N; г) Zn; д) ... R2O3 ... ... келетін элементтер қатарын көрсетіңіз:
а) Mg, Ca, Be; ә) Na, K, Li; б) B, Al, Ga; в) C, Si, ... ... оңға ... ... қасиеттері артатын элементтер қатарын
көрсетіңіз:
а) C, N, B, F; ә) Al, Si, P, Mg; б) Li, Na, K; в) Na, Mg, ... Атом ... ... ... ... Li; ә) Na; б) Mg; в) Al; г) ... р – ... таңбасын көрсетіңіз:
а) Na; ә) Mg; б) Si; в) P.
7. Алюминий атомының сыртқы электроны қанша?
а) 1; ә) 2; б) 3; в) 4; г) 5; д) 6; ж) ... ... ... ... ... ... таралып
орналасуы:
а) 2,1; ә) 2,8,1; б) 2,4; в) 2,4; г) 2,5; д) ... ... ... көрсетіңіз:
а) Na; ә) Mg; б) H; в) S; г) Li; д) Cl.
10. Солдан оңға ... ... ... ... ... артады:
а) Na, Mg, Si, Al; ә) Mg, Ca, Sr; б) K, H, Na, Li; в) I, Br, ... ... ... ... ... атом ... ... Na; ә) K; б) Mg; в) Al; г) S.
12. s – ... ... Na; ә) Mg; б) Si; в) ... ... ... ... қанша?
а) 1; ә) 2; б) 3; в) 4; г) 5; д) 6; е) ... Фтор ... ... ... электрондарының таралуы.
а) 2,8,4; ә) 2,6; б) 2,7; в) 2,8,5; г) 2,8,3.
15. Реттік саны 14-ке тең элементтің ... ... ... R2O; ә) RO; б) R2O3; в) RO2; г) ... RO ... формуласына сәйкес келетін элементтер қатарын
көрсетіңіз:
а) Mg, Ca, Be; ә) Na, K, Li; б) B, Al, Ga; в) N, P, ... ... ... ... ... ... ә) 1s22s22p4; б) 1s22s22p63s23p4; в) 1s22s22p1.
18. Жалпы формуласы R2O5-ке сәйкес ... ... ... Mg, Ca, Be; ә) Na, K, Li; б) B, Al, Ga; в) N, P, ... s – ... ... ... Mg; ә) K; б) C; в) N.
20. ... ... ... ... саны ... 1; ә) 2; б) 3; в) 4; г) 5; д) 6; е) ... Солдан оңға қарай бейметалдық қасиеттері артатын элементтер
қатарын көрсетіңіз:
а) B,C, N; ә) Mg, Ca, Sr; б) Na, Rb, K; в) Cl, S, P, ... ... ... ... ... ... орналасуы:
а) 2,8,4; ә) 2,6; 2,7; б) 2,8,5; в) ... 8 ... ... атындағы орта мектеп оқушыларының
ізденімпаздық қабілеті деңгейлерінің өсу қарқыны
| | | ... ... | | | |
| ... | | |
| | ... ... |Жақсы, | Өте |
| | |ар ... ... |% ... |
| | ... |сыз, |% | |% |
| | | |% | | | |
| |
|1 ... I ... . Ой ... |Сабақтың IV кезеңі. Білімді ... ... ашу. ... ... қою ... ... ... Өткен сабақты еске түсіру. |Оқулықпен жазған әңгімесін |
| ... ... ... ... II ... ... |Сабақтың V кезеңі. Түсіну. ... ... ... ... ... ... ... сызбаларды, қайта |
| ... |
| ... ... P
Білім, іскерлік және дағдылардың мазмұны
Мақсат:
Жалпы ... ... ядро ... атом ... ... ... қасиетінің өзгеруі
IV блок атомдардағы электрондардың күйі
Периодтық жүйе: ... ... блок ... заң. ... ... ... ... Радиоактивтілік
Протон нейтрон-дық теория
VI тарау. Периодтық заң, периодтық жүйе. Атом құрылысы.
III блок. Атом құрылысы
I блок.Химиялық элементтерді жіктеу
Амфотерлі элементтер
Бейметалдар
Металдар
Ядролық
реакция
Химиялық ... жай және ... ... ... атом ядросы
зарядына периодты түрде тәуелді.
Деңгейше
Деңгей
Орбиталь
Периодтық заң: Қарапайым заттардың қасиеттері, олардың қосылыстардың
қасиеттері, элементтердің атомдық массасына периодты ... ... ... бұлт ... ... ... ... әдістері мен тәсілдері
Радиактивті изотоптар
Электрондық формула
Энергия деңгейі
Орбитальь
Электрон
P
S электрон
Электрон
е¯
Атом
10¯8
Сабақтың III ... ... ... ... ... ... ... баяндау
2. Әңгіме жазу.
3. Оқушы ( оқушы бағытындағы жұмыс.
Химиялық элемент
Жасанды ядролық реакциялар
Протон нейтрон-дық теория
Нейтрон N
Протон ... ... ... ... ... III ... Мағынаны тану.
1. Мұғалімнің қысқаша сабақ мазмұнын баяндау
2. Әңгіме жазу.
3. Оқушы ( оқушы бағытындағы ... ядро ... (1-2 ... ... ... тақырыптарға сызбатектес түрінде
нақты түсінік береді
Қорытынды ... ... ... ... түрінде қортындылау)
Сөйлесу (бірнеше сағат) дамыта оқыту
Нейтрон N
Протон нейтрон-дық теория
Жасанды ядролық ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Арқалық батыр» жырының нұсқалары42 бет
"тірек- қимыл жүйесі, жас ерекшелігі. баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар."20 бет
"тірек-қимыл жүйесі,жас ерекшелігі.баланың жеке басына қойылан гигиеналық талаптар"9 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Адамның тірек-қимыл жүйесі қызметінің ерекшеліктері8 бет
Азаматтық құрғын құрылысындағы едендер жабындысының құрылымы14 бет
Алматы-Тараз жолы құрылысын экономикалық жобалау26 бет
Антропогендік стрессорлардың өсімдіктер мен жануарлардың морфологиялық құрылысына әсері7 бет
Атом және атом ядросы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь