Негізгі құралдардың талдауы

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2

І Бөлім. КӘСІПОРЫННЫҢ ТЕХНИКА.ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

1.1 Негізгі құралдардың түсінігі, және оның маңыздылығы ... ... ... ... ... ..4.8
1.2 Кәсіпорынның жалпы экономикалық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... 9.11
1.3 Кәсіпорынның есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.20

ІІ Бөлім. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ЕСЕБІ

2.1 Негізгі құралдар есебін ұйымдастыру тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ...21.36
2.2 Негізгі құралдардың түсу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37.42
2.3 Негізгі құралдарды есептен шығару есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43.50

ІІІ Бөлім. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТАЛДАУЫ
3.1Ұзақ мерзімді активтердің құрамы мен құрылымын талдау ... ... ... ... .51.64
3.2 Негізгі құралдардың техникалық жағдайы мен тиімділік
көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65.70

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .71.72

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .73.75
КІРІСПЕ

Қазіргі таңда кез келген кәсіпорынды басқару жүйесінде бухгалтерлік есеп маңызды роль атқарады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есебі бухгалтерлік есеп Стандарттарына және субъектілердің қаржылық-шаруашылық қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының жоспарында бекітілген жалпы қағидалары мен ережелерінің негізінде құрылды және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында кәсіпорындардың күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық, сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның сапасын көтеруге, өнімнің өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда, шаруаға қырсыздыққа, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын заңсыз және тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен мәнін бағаламай кетпеуге болмайды.
Есепке алынған ақпараттардың көмегімен кәсіпорынның және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық болжамдар мен ағымдық жоспарлар жасау үшін, сөйтіп, ел экономикасының даму заңдылықтарын зерделеу және зерттеу экономикалық тетіктің бірі ретінде пайдаланылады.
Экономиканың саласындағы мамандар, оның ішінде, бірінші кезекте, бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және есеп берудің жүйесін жақсы білулері, оларды оңайлатуды қарастыру қажет, кәсіпорын қызметін бухгалтерлік және салықтық есепке алуды ұйымдастырудың ережелерін, нұсқауларын және басқа нормативтік актілерін, қатаң сақтаулары керек.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – негізгі құралдар түсінігі, кәсіпорындағы оның маңыздылығы, есебі, аудит жүргізу және есебін жетілдіру жолдарын зерттеу.
Қарастырылып отырған жұмыстың негізгі объектісі ЖШС «Капланбек» ұйымы болып табылады.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытынды, қосымшалар және қолданылған әдебиеттерден тұрады. Бірінші бөлімде зерттеліп отырған кәсіпорынның негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштері, есеп саясаты сипатталады; екінші бөлімінде – негізгі құралдардың есебінің ерекшеліктері көрсетіледі, ал үшінші бөлімде кәсіпорынның негізгі құралдарын талдау
есебі, оған түгендеу жүргізу тәсілдері және жетілдіру жолдары
қарастырылады.
Қолданылатын әдебиеттер тізімі

1. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007-жылдың 28-ші ақпанындағы №234-ІП Қазақстан Республикасының Заңы,
2. «Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет туралы» Заңы 1998-жылғы 20-қараша (2006 ж. 5-мамырдағы өзгертулер мен толықтырулармен № 139-1),
3. Бухгалтерлік есеп стандарттары және әдістемелік ұсынымдар Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы бектікен 13.11.1996 №3 (өзгерістер мен толықтырулармен)
4. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық Кодексі 12.06.2001 жыл №209-11 (өзгерістер мен толықтырулармен),
5. Бухгалтерлік есеп шоттарының иптік жоспары 18.09.2002 ж. №438 (№372 21.10.2003 ж. өзгертулермен),
6. «Аудит», под редакцией доктора экономических наук, профессора М. Юнити, В.И.Подольского 2000г-560с,
7. Андреев В.Д. Практически аудит, М.Экономика 1994г-500с.
8. З.Н.Ажибаев, Аудит. Учебник, Алматы, Экономика,2005.
9. Әбдіқалықов Т.Ә, Сәтмурзаев А.А Шағын кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ұйымдастыру, А., ҚазМБА. 1996.
10. З.Н.Әжібаева, Н.Ә. Байболтаева, Ж.Ғ. Жұмағалиева Аудит, Оқулық, А. 2006.
11. Байдәулетов М, Байдаулетова С.М. Аудит, А., Қазақ университеті. 2004-226 бет.
12. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, Маркет, А. 2005,
13. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами, А., Экономика. 2000ж-320 бет.
14. Дюсембаев К.Ш, Егембердиев С.К, Дюсембаев З.К, Аудит и анализ финансовой Отчетности, А, Қаржы – қаражат. 1998ж.
15. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Ә.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау, А., Экономика. 2001 ж-378 бет.
16. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаев З.Н., Құдайбергенов Н.А. Жантаева Қаржылық есеп, А., Экономика. 2001 ж-400 бет.
17. Ержанов М.С., Аудит-1. (Бозовый учебник). Алматы, Бастау. 2005г.
18. Коволев В.В, Волкова О.Н, Анализ хозяиственной деятельности предпрятия, М., Сервис. 2000г-450с.
19. Козлова Г.Н, Бухгалтерский учет в организациях, М., Дело. 1999г-520
20. Кондраков Н.П, Кпаснова Л.П, Принципы бухгалтерского учета, ФБК-Пресс. 1997г-450с.
21. Кутер М.П, Краснова Л.П, Принципы бухгалтерского учета, М., Финансы и статистика. 2000г-543с.
22. Назаров В.Л, Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Оқулық. Алматы.Экономика 2005ж.
23. Родостовец В.К, Ғабдулин Т.Ғ, Родостовец В.В, Шмидт О.И, Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Қазақстан – орталық аудиті тәуелсіз аудиторлық компаниясы А., 2003ж-410 б.
24. Родостовец В.К, Шмидт О.Н, Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета А., Центр аудит Казахстан. 2000г – 310с.
25. Сатмурзаев А.А, Укашев Б.Е, Аудиттің теориясы, А., Ұлағатуниверситеті. 1998ж.
26. Төлегенов Ә.Т, бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика. 2001ж-200 б.
27. Тасмағамбетов Т.А, Омаров А.Ш, Әлібеков Б.А, Рабатов О.Ж, Байболтаева Н.Ә, Родостовец В.К, Қаржы есебі, А., Дәуір 1998ж-390 б.
28. Укашев Б.Е, Әжібаев З.Ы, Бухгалтерлік есеп теориясы А., Ұлағат университеті 1999ж-220 б.
29. Хорнгрен Ч.Т, Фостер Дж. Бухгалтерский учет: управленческий аспект: Пер. С англ. Под. Ред. Я.В.Соколова, М.,Финансы и статистика. 2000г-416с.
30. Бюллетень бухгалтера. №18(196), 2006 ж.
31. Библиотека бухгалтера и предпринимаетеля №14 (139), январь 2006г.
32. Бухгалтер бюллетені, №10,12,15, қаңтар, 2006 ж. БИКО.
33. Экономика и жизнь №12,14,15-2006г.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
............................................................................
...................................2
І Бөлім. КӘСІПОРЫННЫҢ ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 ... ... ... және оның ... Кәсіпорынның жалпы экономикалық
сипаттамасы................................9-11
1.3 Кәсіпорынның есеп
саясаты....................................................................1
2-20
ІІ Бөлім. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ЕСЕБІ
2.1 Негізгі құралдар есебін ұйымдастыру тәсілдері
...................................21-36
2.2 ... ... ... ... ... ... шығару
есебі..............................................43-50
ІІІ Бөлім. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТАЛДАУЫ
3.1Ұзақ мерзімді активтердің құрамы мен құрылымын талдау.................51-
64
3.2 Негізгі құралдардың техникалық жағдайы мен тиімділік
көрсеткіштерін
талдау......................................................................
.............65-70
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................... .71-72
ҚОЛДАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.................................................................7
3-75
КІРІСПЕ
Қазіргі ... кез ... ... басқару жүйесінде бухгалтерлік
есеп маңызды роль ... Ол ... ... жағдайын сипаттап және
басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, айналысты
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... есебі бухгалтерлік есеп Стандарттарына және
субъектілердің ... ... ... ... ... ... жалпы қағидалары мен ... ... және ол ... ... ... ... ... құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне
есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық,
сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде ... ... ... ... ... саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек
ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты ... ... ... ... ... ... жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға),
оның сапасын ... ... ... құнын төмендетуге, қоршаған ортаны
сақтауға мүдделі. Бұл орайда, шаруаға қырсыздыққа, ... ... ақша ... және басқа да ресурстарын заңсыз және
тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның және олардың
құрылымдық бөлімшелерінің ... ... ... ... ... мен ... жоспарлар жасау үшін, сөйтіп, ел экономикасының даму
заңдылықтарын зерделеу және зерттеу экономикалық тетіктің бірі ... ... ... оның ... бірінші кезекте,
бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және есеп берудің жүйесін жақсы
білулері, оларды ... ... ... ... ... және ... ... алуды ұйымдастырудың ережелерін,
нұсқауларын және басқа нормативтік актілерін, қатаң ... ... ... ... ... – негізгі құралдар ... оның ... ... ... жүргізу және есебін жетілдіру
жолдарын зерттеу.
Қарастырылып отырған жұмыстың негізгі объектісі ЖШС ... ... ... жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытынды, қосымшалар және
қолданылған әдебиеттерден тұрады. Бірінші ... ... ... ... ... ... есеп ... екінші бөлімінде – негізгі құралдардың есебінің ерекшеліктері
көрсетіледі, ал үшінші бөлімде кәсіпорынның негізгі ... ... оған ... ... ... және ... жолдары
қарастырылады.
І Бөлім. КӘСІПОРЫННЫҢ ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Негізгі құралдардың түсінігі, және оның
маңыздылығы
Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп ... ... ... ... құралдар дегеніміз – кәсіпорында өнім өндіру,
тауарларды ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға жалға
беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар үшін пайдаланылатын және бір ... ... ... ... деп болжанатын материалдық активтер.
Негізгі құралдарға: қозғалмайтын мүлік, жер ... ... ... ... ... ... мен жабдықтар, өлшеу және реттеу
аспаптары мен қондырғылар, есептеу машиналары мен техникалары және ... ... ... ... ... ... өндірістік
және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық екпе
ағаштар, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы да басқалары ... ... ... төмендегі шарттарға сай келгенде ... ... ... тиісті:
а) егер кәсіпорынның активпен байланысты келешек экономикалық пайда
алатындығы аса үлкен ықтималдықпен сендіру ... ... егер ... үшін активтің өзіндік құнын сенімді түрде бағалау
мүмкін болса.
Негізгі құралджар ... ... ... үшін ... ... ... қажет. Бұл жүйелеп топтастырудың ... ... ... ... жөн.
Барлық негізгі құралдар ... ... ... қарай
өндірістік және өндірістік емес ... екі ... ... ... ... ... қызмет ететін, яғни пайдаланылатын негізгі
құралдарды айтады. ... ... ... жер ... ... ... ... тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеу және реттеу
аспаптары мен ... ... ... мен ... және ... ... көлік тасымалдау құралдары, аспаптар, өндірістік
және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық ... ... ішкі ... тағы да ... ... Өндірістік
емес негізгі құралдардың қатарына шаруашылықтың өндірістен ... ... ... ... ... Оларға тұрмыстық
үй-жай шаруашылығында, денсаулық сақтау, ... ... ... және ... салаларында пайдаланылатын негізгі құралдар жатқызылады.
Экономикалық салаларына және істейтін қызметтерінің түрлеріне ... ... ... ... ауыл ... орман шаруашылығы,
тасымалдау, байланыс, құрылыс, материалдық-техникалық жабдықтау және сату-
өткізу кәсіпорындары, қоғамдық ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру, ғылым және білім беру, ғылыми көмек көрсету және ағы да басқа
салалар бойынша ... ... ... ... ... топтастырған кезде
олардың қатысуымен шығарылған өнімдердің, болмаса орындалған жұмыстар ... ... қай ... ... ... алынады.
Егер шаруашылық субъектідегі негізгі құралдардың бәрі тек ... ... ... ... ғана ... көрсететін болса,
онда ол субъектідегі негізгі құралдардың барлығы ... сол ... ... ... ... ... жатқызылады.
Мысалы: Өнеркәсіптік өнімдерін өндіру процесіне тікелей байланысты
негізгі құралдардың барлығы өнеркәсіп саласына жатқызылады.
Егер кәсіпорынның ... оның ... ... басқа
салаларында қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы
бөлімшелер мен ... ... ... ... сәйкес келетін
экономика саласы қызметі түрінде топқа жатқызылады.
Негізгі құралдар пайдалану мақсатына және ... ... ... ... топтарға бөлінеді:
- Жер (кәсіпорында пайдаланылатын барлық жер);
- Өндірістік ғимараттар мен құрылғылар;
- Машиналар мен ... ... ... Көлік құралдары;
- Басқадай негізгі құралдар.
Негізгі құралдар ... ... ... екендігіне қарай
меншікті, яғни кәсіпорынның өзіне тиісті және уақытша ... ... ... ... ... ... ... барысына қарай негізгі құрлдар
жұмыс істейтін, жұмыс істемейтін және ... ... деп үш ... ... ... процесіндегі, яғни қолданыстағы негізгі
құралдар жатады.
Жұмыс істейтін негізгі ... ... ... ... басқада жаққа әзірге берілмеген басы ... ... ... ... ... ... ... яғни алдағы
уақытта тозып немесе басқа да жағдайларға байланысты есептен шығатын
негізгі ... ... ... арналған құрал-жабдықтар
жатқызылады.
Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп ... ... ... актив ретінде танылуы мүмкін негізгі ... ең ... ... құны бойынша бағалануы тиіс.
Негізгі құралдар объектісінің өзіндік ... ... алу ... ... ... алым, сатып алуға байланысты орны толтырылмайтын салықтар,
сондай-ақ ... ... бір ... ... үшін оны ... ... ... байланысты тікелей шығындар кіреді; сатып алу бағасын
анықтау кезінде кез келген сауда жеңілдіктері алынып тасталынады.
Тікелей шығындарға төмендегі ... ... ... жүргізуге арналған участокты) ... ... және ... ... ... ... ... байланысты шығындар;
• архитекторлардың және инжинерлердің жұмыстары сияқты кәсіби
қызмет көрсетудің құны.
Кәсіпорынның өзінде шығарылған негізгі ... құны ... алу ... ... ... ... Егер кәсіпорын тура
сондай активтерді өзінің шаруашылық қызметі барысында сатып-өткізу үшін
өндіретін болса, онда ... ... ... оның ... ... ... ... кез-келген ішкі табыс ондай негізгі құралдардың құнын
есептеу кезінде ... ... ... негізгі құралдарының есебін 2400-шотының
бөлімшелерінде, яғни мына активты шоттарда жүргізіледі:
2411-шот – ...... мен ... – машиналар мен жабдықтар;
2414-шот – көліктер құралдары;
2415-шот – компьютерлер, перифирициялық ... және ... ... ...... ... - өндірістік құрал саймандар мен керек жарақтар.
Бұлар активті болғандықтан ... ... ... кірісі, яғни
көбеюі, ал кредитінде негізгі құралдардың азаюы, яғни есептен шығарылуы
көрсетіледі. Негізгі құралдардың есебі ... ... ... ... ... аналитикалық есебі әрбір инвентарлық
объектісі бойынша бөлек жүргізіледі. ... ... деп ... ... яғни ... ... ... жабдықтармен, саймандармен сатылып
алынған, орнатуды керек етпейтін жабдықтарды, салынып ... ... ... құрылымы бойынша жекеленген немесе бірімен ... ... ... яғни ... бір зат ... ... ... қызметті атқаратын бұйымдарды айтады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебін дұрыс жүргізу үшін және олардың
тиісті түрде сақталуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... Ол ... түрде белгіленеді.
Негізгі құралдар тозуына, бұзылуына, басқа ұйымдар мен адамдарға
берілуіне, сатылуына, тағы да ... ... ... есептен
шығарылғанда оның инвентарлық номері шаруашылық субъектінің жаңадан кіріске
алынған негізгі құралдарына берілмейді. ... ... ... бекітілген житонға немесе құралдардың өзіне бояумен жазылады.
Инвентарлық объектілерді реттік сериялық жүйесі мен ... ... ... ... жіктеу тобына кіретін ... ... ... ... ... ... ол ... реттік номерді негізгі
құралдардың қандай жіктелу тобына жататындығы ... ... ... ... ... ... ... инвентарлық
номері оның инвентарлық карточкасында және бір жерден екінші жерге орын
ауысуы үшін ... ... ... ... ... ... ... және инвентарлық кітапшалармен
қатар ірі машиналар мен ... ... мен ... ... ... толтырады. Бұнда олардың техникалық сипаттамасы және
істейтін жұмыстарының түрлері тағы да ... ... ... құралдардың бухгалтерлік есебінің міндеті:
- Расталған есептік мәліметтердің, техникалық паспорттардың, ... ... мен ... ... ... еңбек құралдарының барлық
түрлерінің сақталуына жүйелік бақылауды ұйымдастыру;
- Негізгі құралдардың келіп түсуін, шығарылуын, қозғалысын ... және ... ... қамтамасыз ету;
- Негізгі құралдардың тозуының дұрыс ... және ... ... ұйымдастыру және қор қайтарымдылығын арттыру
жөніндегі шараларды жүзеге асыру;
- Негізгі құралдарға ... және ... ... ... есепте дұрыс және уақытылы көрсетуді жүзеге асыру;
-Моральды және физикалық тұрғыдан ескірген негізгі құралдарды жедел
айқындау;
- ... ... ... ... ... ... үшін бухгалтерлік
есептің деректері банкін уақытылы және дұрыс қалыптастыру.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын ... ғана ... ол ... заттары және еңбек құралдары болып бөлінеді. Бұл арада еңбек
құралдарының құрамы сыртқы белгісімен ... ... ... ... ... қарап анықталады. Негізгі құралдар материалдық өндіріс
саласында да, ... емес ... да ұзақ ... бойы ... ... «АВК Капланбек» ЖШС-нің жалпы экономикалық сипаттамасы
Капланбек шарап заводының негізі 1934 жылы құрылған.1994 жылға ... ... ... өнім ... келген.Кеңестер одағы тарағасын 1994
жылдан ... ... ... ... ... ... Серіктестігі болып қайта құрылды.
Міне содан бері 13 жыл көлемінде ... ... ... өз ... ... ... ... қыр-сырын игеріп шарап өндіру мен сатып-
өткізудің тәжірибелік ... ... ... болашақ жоспарында жүзімдіктерді көбейтіп, ескірген
жүзімдіктерді жаңартып және жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... ... Шаруа қожалықтарымен келісім-шартқа отырып және ... жеке ... ... ... ... ... ... «Капланбек АВК» ЖШС-нің шығарған өнімдерін Қазақстанның қалалары
аудандары және алыс ... шет ... ... Сатып өткізу негізінен келісілген ... ... ... және
дүкендер арқылы жүргізіледі.
Өндірістік өнім өндіру көлемі шамамен жылына 6,7 млн ... ... ... ... «Бахус» Ашық Акционерлік Қоғамы;
2) «Конысбаев» - ... ... және Абай ... ... Шектеулі Серіктестігі;
3) Өзбекстандағы шарап заводтары есептеледі.
«Капланбек АВК» ЖШС Оңтүстік Қазақстан облысы аумағында бірден-бір ірі
шығаратын ... ... ... ... ... мен ... ... өнімдерін шығару
үшін технологиясы барлық стандартқа сай құрылған.
Өндірістің негізіне ... ... ... маркалы шараптың 8 түрі
өндіріледі.
Олар: «Херес», «Капланбек», «Мускат», «Ақ-бұлақ», «Ислам», «Жоламан»,
«Ерке-Тумаш», ... және де ... ... үш түрі ... ... ... шараптар 12 халықаралық сайыстардың жеңімпазы
аталған.1995 жылы ... ... ... ... өтіп бірнеше
ғимараттар мен үлкен жертөле салынды.Заводтың шарап ... ... ... ... жылы шарап өндіру цехы тоқтаусыз және ... ... ... ... ... ... 4-16 т/сағ қазандығы
қойылды.
Заводта:
- сөткесіне 850 тонна жүзімді өңдейтін 8 желі бар;
- сөткесіне 75 тонна жеміс өңдейтін 2 желі ... ... 1500 ... ... 2 желі ... ... 5000 ... құятын 1 желі бар;
- сөткесіне 500 долл ... ... ... құрастырылып жатыр;
- сөткесіне 280 дол беретін коньяк колоннасы жұмыс істеп тұр.
Басқарма ғимараты 2 қабаттан тұрады.Осы ғимаратта керекті ... ... ... ... және ... сомасына талдау жүргізіледі.
Есеп шоты – 009467183 Халық Банкі
Шымкент ... МФО – ...... шаруашылық ... ... ... ... |2005 г |2006г |2007г |
| ... | | | ... ... |Мың долл |228,94 |114,56 |19201,5 ... көлемі |Мың долл |91396,0 |93406,2 |97506,8 ... ... |Мың долл |16,69 |67,83 |35,95 ... ... ... |Мың теңге |12633,7 |25131,6 |24397,5 ... ... ... |Мың теңге |48028,3 |126,25 |5208,2 ... | | | | ... ... ... |Мың ... |11747,7 |19252,5 |19728,3 ... құны | | | | ... ... ... |Мың ... | | | ... ... | |+886,0 ... |+5403,3 |
|8.Амортизациялық шегерім |Мың ... |2136,8 |2620,7 |3494,3 ... ж/е ... да |Мың ... |125,2 |13953,2 |2615,0 ... | | | | ... ... ... ... | | | ... | |-1250,8 |-1428,9 |-706,0 ... ... есеп ... ... және ... ... жүргізеді: мемлекеттік және
жергілікті бюджетке және бюджеттен тыс ... ... ... сондай-ақ басқа да қажетті төлемдерді, алғашқы құжаттардың және
бухгалтерлік жазба мәліметтері негізінде бухгалтерлік ... дер ... оны ... тәртіпте қоғамға және тиісті органдарға ұсынуды
қамтамасыз етеді. Ақшаны және тауар-материалдық ... ... ... қаржы және шаруашылық заңнамасын бұзу ... ... Ішкі ... ... анықтау, жоғалтулар мен
өндірістік емес шығындарды жою мақсатында бухгалтерлік есеп және есеп беру
мәліметтері бойынша ... ... ... ... қатысады. ҚР қолданыстағы еңбек заңнамасына қайшы операциялар
бойынша құжаттардың орындалуын және ... ... ... ... жүргізеді.
Нарықтық экономиканың қалыптасу жағдайларында ... ... ... ... бағыттарының бірі оның Есеп пен
есеп берудің халықаралық стандарттарға қарай бағыт алуы болып ... ... ... ... ... ... мен
тиімділігін едәуір арттыруға ... ... ... ... ... жүйелерін, оның ... ... ... және ... ... техника мен технологиясын
көрсету арқылы пайдалануына белгілі бір дербестік береді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық ... 1996 ... 12 ... №3
қаулысына сәйкес барлық кәсіпорындар меншік ... мен ... ... ... ... ... ... көшті.
Халықаралық бухгалтерлік стандарттарға көшу кәсіпорынның жаңа есеп саясатын
әзірлеуді қажет ... ... – бұл ... ... ... ... рұқсат еткен есеп
объектілерін бағалаудың, сондай-ақ белгіленген нормалардың талаптарына және
кәсіпорын қызметінің ... орай ... ... ... ... ... ... таңдау.
Яғни, зерттеліп отырған кәсіпорынның есеп ... ... ... бір ... ... ... ... өзі нарық
экономикасы жағдайында бухгалтерлік есептің ролі мен мәнін ... ... ... ұйымдарда кәсіпорынның барлық активтерінің жартысынан көбін
негізгі құрлдар ... ... ... қабілетін және оның
тартымдылығын бағалаған кезде ... ... ... мен ... ... аса ... бар. 2400 «негізгі ... кіші ... ... ... алуға арналған және мынадай шоттардың топтарын
қамтиды:
2410 – «Негізгі ...... ... ... ... дегеніміз – материалдық активтер, оларды ұйым
өндірісте пайдалану немесе тауарларды болмаса көрсетілетін ... ... ... ... ... беру немесе әкімшілік мақсаттар үшін ұстап
тұрады және бір ... көп ... ... ... ... түрге бөлінеді. Негізгі құралдардың түрі
дегеніміз- сипаты және ... ... ... ... ... ... Мыналар:
• жер;
• үй және ғимараттар;
• машиналық құралдар; ... ... ... ... ... мүлікпен біріктірілген жиһаз бен жылжымылы мүлік;
• кеңсе жабдығы жекелеген түрлердің мысалдары ... ... ... ... ... бөлуге байланысты синтетикалық
шоттар ашылады.
Актив ретінде бастапқы танығаннан кейін жылжымайтын ... ... ... және ... ... болған барлық
жинақталған шығындарды қоспай, оның ... құны ... ... ... ... және ... ... болған кейінгі
жинақталған шығындарды қоспай қайта бағлау ... ... құны ... ... ... құны ... есепке алынады.
Құнсызданудан пайда болған амортизация мен шығындарды шоғырландыруға
2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы» шоттар тобы ... ... ... ...... ... жай-күйі
және қызметінің нәтижелері туралы әділ және шын ақпарат ұсынуды қамтамасыз
ететін барынша тәртіпке ... ... ... ... Мәселен, ЖШС «Арман» компаниясының басшылығы ... ... ... ... және ... ақпарат ұсыну мақсатында
ХҚЕС-на сай дайындалған алғашқы қаржылық есептілік жасау үшін іс-шаралар
жоспарын жүргізу туралы шешім қабылдады.
«ХҚЕС ... ... ... ... ... оның ... айқын
және сөзсіз сай келетіні және әрбір қолданылатын стандарттың ... ... ... ... және оған ... ... қаржылық есептілікті білдіреді.
Осындай мәлімдеме жасау үшін ЖШС «Капланбек» компаниясының кең көлемде
алдын ала жұмыс ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды
есепке алу мысалымен қарастырайық, өйткені негізгі құралдарды есепке алу
бухглтерлік ... аса ... ... бірі ... ... ... ... мамандары мынадай алдын ала жұмыс
жүргізеді:
- негізгі құралдарды есепке алуға қатысты ... ... ... ... ... және ... ... және олардың ХҚЕС-
ндағы принциптерге сәйкестігі тестен өткізілді;
- жүргізілген талдау нәтижелерінің негізінде ЖШС ... Есеп ... ... қаржылық есептілік
стандарттарының ережелеріне сәйкес келтіру үшін ... ... ... және ... ... ... ... қалыптастырылған кәсіби пайымдаулар ескеріле отырып, компанияның
ХҚЕС-дағы тиісті принциптерге сай келетін Есеп ... ... ... іс жүзінде әрбір халықаралық стандарттың кәсіби
пайымдауды пайдалануды болжайтынын айта ... ... ... әдіскерлері шаруашылық жағдайын сипаттау үшін
және шын ... ... ... ... үшін ол жөнінде кәсіби
бухгалтердің әділ айтқан пайдалы пікірін ... ... деп ... ... ... ... құралдарды есепке алуға қатысты
қолданылатын ... алу ... ... ... және ... ... ... өткізді.
Бүгінгі күні Республикада ХҚЕС-ның ресми бекітілген ... ... ... ... біз ... ... Қаржы министрлігінің
бухгалтерлік есеп және аудит мәселелері ... ... ... және ... ... бухгалтерлік есеп стандартын қолдану
жөніндегі ... ... ... ... ... аталған
ХБЕС-ын қолдану жөніндегі Әдістемелік ұсынымдар бухгалтерлерге іс жүзінде
көмек ... үшін ... ... айта ... олар шын ... ХҚЕС-
ның дәл өзі болып табылмайды және нормативтік-құқықтық ... ... ... ... сіз 2006 ... «Справочник
бухгалтера» анықтамалығының 1-нөмірінен таба аласыз. Негізгі құралдар
объектілерін ХБЕС-на сәйкес ... ... және ... салыстырғандығы
айырмашылықтарының негізгі болып саналатын ... ... ... ... ЖШС ... барлық активтерінің едәуір бөлігін
құрайды, сондықтан ... ... ... ... ... және ... принциптерін сақтау кәсіпорынның қаржылық жай-күйі туралы сенімді
ақпарат ұсынуға айтарлықтай ықпалын ... ... ... ... анықтама беріледі: «Негізгі құралдар – бұл:
• компания тауарлар ... ... ... және ... көсету
үшін, басқа компанияларға ... беру ... ... үшін ... және бір кезеңнен астам уақыт ішінде ... ... ... ... ... ... құралдардың объектісі, компанияның активке
байланысты болашақ экономикалық пайдалар алуы ықтималдықтың көп ... ... ... ... ... ... ... пайдалар алу компанияның:
- активке байланысты байлық алуына;
- өзіне тиісті тәуекелдер алатынына қатысты ... ... ... экономикалық пайда әкелмесе, онда оны сатып алуға жұмсалған
шығындар есептік кезеңнің шығыстарына есептен ... ... ... ... болашақ экономикалық пайдалар алуға
көңіл аударады, сондықтан да 16 ... ... ... алу» ҚБЕС
бойынша негізгі ... ... тану ... ... ... ... танудың екінші міндетті шарты оның құнын сенімді бағалау, яғни
активті сатып алуға жұмсалған нақты шығынды сенімді бағалау болып табылады.
Осыған қоса ... ... ... жағдайда активтің өзіндік құнын сенімді
бағалау үшін тәуелсіз сарапшылар таратылуы мүмкін, өйткені үшінші тараптың
пікірі жұмсалған шығынның ... ... ... ... ... объектілерді жіктеу кезінде компанияның бухгалтерлік
қызмет бөлімінде қиындықтар пайда болуы ақылға қонымды, ... ... ... ... ... алу ... дәрежесін
бағалау едәуір қиындық туғызады.
Мынаны ескерте кетемін, экономикалық пайда алу негізгі құралдар
объектісі ... ... ... барысында пайдаланылуы:
• ұйым сататын тауарлар өндірісі мен қызмет көрсетуде бөлек,
сол сияқты басқа активтермен үйлестіріліп ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу шотына берілуі;
• ұйымның меншік иелері арасында бөлінуі мүмкін.
Менің пікірімше, біріншіден, теледидар, гүлдер, суреттер ... ... ... ... ... атап айтқанда, активтердің туындауына
немесе кәсіпорынның шығыстар жұмсауына ғана әкеп соқты ма, соны ... ... ... біз ... ... кеткен кәсіби пайымдау
тұрады. Бухгалтердің активтерге енгізілген болашақ экономикалық ... ... түсу ... бар ... ... ... «Капланбек» компаниясының қаржы директоры емдік сулар, ауыз суымен
бірге , шараптық сулар ... ... ... ... ... үшін ғана ... ... және алдағы уақытта компания басшыларында
оларды басқа мақсатқа пайдалану ниетінің жоқ ... ... ... ... ... ... ... орындағанда, қызмет
көрсеткенде оларды жеке, сол сияқты ... ... ... те
пайдалануды жоспарламайды, сондай-ақ оларды сату немесе басқа ... ... ... есеп ... ... ... ұйымның меншік
иелері арасында бөлу ниеті жоқ.
Айтылғандарға байланысты мынаны қосқым келеді, ... ... ... ... үшін ... оған ... ... пайда алу
үшін сатып алады. Сондықтан негізгі құралдардың бағалылығы олардың ... ... ... Егер ... ... әкелмейтін болса, онда оларды
кәсіпорынның есептілігінде негізгі құралдар ретінде көрсетудің мәні жоқ.
Осылайша, ЖШС ... ... ... ... ... үшін активтер
сатып алуда тек қана шығын шекті.
Сондықтан қарастырылып отырған жағдайда ХҚЕС-ның мына ... жөн: егер ... ... ... әкелмесе, онда оған жұмсалған
шығындар есептік кезеңнің шығыстарына есептен шығарылады.
Алайда бұл ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ұзақ уақыт пайдалануды болжайтын ... ... ... ... және ... бақылауды қалай ұйымдастырған жөн.
Дегенмен, объектілерді есепке алу және сақталуын бақылау мақсаттары
үшін компаниялардың:
- осындай объектілердің баланстан кейінгі есебін ... ... ... ... адамдардың есептілігіне қоюы;
- ішкі бақылаудың ... ... ... растау үшін жоспарлы
түгендеу жүргізу қажет.
16 ХҚЕС-да ... ... ... ... ... ... ... әдетте тауарлы-материалдық құндылықтар ретінде
есепке алынып, олардың пайдалануына қарай шығыстарға ... ... егер ... ірі ... ... мен ... ... бір
кезеңнен астам уақыт ішінде пайдалануға ... ... ... ... негізгі құралдар ретінде жіктеу қажет екендігін ескергені
жөн.
Әдістемелік ... ... ... 16 ХҚЕС ... беретін барынша көрсеткіш мысал келтірілген: үй және ... ... ... ... ету ... әр ... болғандықтан, бөлек
амортизацияланатын активтер ретінде есепке алынуға тиіс.
Осылайша, ХҚЕС-на сәйкес негізгі құралдар объектісі ретінде ... ... ... ... үшін тағы бір ... алынатын факторды бөліп
көрсетуге болады: ол осы активтің пайдалану мерзімін айқындау.
ХБЕС-на сәйкес негізгі құралдар объектісі тану кезінде ... ... ... ... ... бағалануға тиіс.
Тікелей шығындардың мысалдары: алаңды дайындауда ... ... және ... ... шығындар, кәсіби қызмет көрсету құны болып
табылады.
Осылайша негізгі құралдардың нақты құнына ол пайдалануға дайын болған
кезде активті қалпына ... ... ... болған барлық болмай қалмайтын
шығындар кіреді.
Компания шығарған негізгі құралдардың құны ... ... ... ... ... ... ... барлық айтылғандарды
ескере келсе, 2400 «Негізгі құралдарды есепке алу» ХҚЕС ... ... ... ... ... ... ХБЕС-ның ережелеріне қайшы келмейді
деп айқындауға болады.
ІІ Бөлім. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАР ... ... ... ... ұйымдастыру тәсілдері
Негізгі құралдар – материалдық активтер олар:
а) компания немесе тауарлы материалдық ... ... және ... үшін, басқа компанияларға жалға беру үшін немесе әкімшілік ... ... ... ... ... ... ішінде қолданылуды болжайды.
Негізгі құралдар есебі Қазақстан Республикасының бухгалтер есеп жөніндегі
1996 ж. 13 қарашадағы ... ... №6 ... ... ... есеп стандарттарына сәйкес іске асырылады.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын тартса ғана ... ол ... ... және ... құралдары болып бөлінеді. Бұл арада еңбек
құралдарының ... ... ... ... ... ... ... роліне қарап анықталады.
Негізгі құралдар материалдық өндіріс саласында да, өндірістік емес
салада да ұзақ уақыт бойы қызмет етеді.
Оларға: ... ... жер ... ... мен ... тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеу және реттеу аспаптары мен
қондырғылар, есептеу машиналары мен техникалары және олардың бағдарламалық
құралдары, ... ... ... ... өндірістік және шаруашылық
құрал-саймандары, өнім және ... ... көп ... екпе ... ішкі ... тағы да ... ... негізгі құралдардың есебі №6 БЕС сәйкес ... ... ... ... ... ... субъектіге жататын
меншік құқығын, шаруашылық пен оперативтік басқару жүйесін анықтайды.
Инвентарлық объектілер негізгі құралдардың есеп ... ... ... ... әрі жай ... ... ... есебін дұрыс ұйымдастырудың басты шарты оны ... ... ... ... ... ... ... қатысатын
объектілер жатады, олардың көмегімен өнімді ... ... ... ... ... Негізгі өндірістік құралдардың пайдалануын
сипаттайтын шолушы ... ... ... ... ... ... ... бір өлшеміне шаққандағы өндірілетін заттай немесе
ақшалай ... ... ... емес ... ...... ... құрал
жабдықтар. Олар ұжымның мәдени тұрмыстық қажеттіліктерін ұзақ ... ... ... ... ... құралдар меншікті және жалға алынған болып
бөлінеді.
Меншікті дегеніміз – ... ... және оның ... ... ... құралдар. Белгіленген мерзімге шарт ... ... ... ... ... жалға алынған құралдар болып
саналады. Оларды жалға берушінің балансында есептейді.
Қолда бар ... ... ... сәтінен бастап үнемі қолданылмайды,
өйткені олар:
- тоқтатылып қойылады (жұмыс жасамайды) – уақытша қолданылмайды;
- қоймада тұрады (қорда) – жөнделген, жоқтатылған, апат ... ... ... ауыстыру үшін қор құрайды;
- жалға берілген немесе алынған- басқа ұйым тапсырған ... ... ... жал ... ... белгіленген негізгі құралдар
1 сызба. Негізгі құралдардың жіктелу сызбасы
Қолданыстағы жұмыс істеп тұрған негізгі ... ... ... болып саналады. Жұмыс істемей тұрғандар – бұл жұмысы тоқтатылған
немесе басқа жағдайларға байланысты уақытша пайдаланбайтын ... ... ... ... ... ... ... тұрған құрал жабдықтарды
жоспарлы түрде олардың запас бөлшектерін ауыстыру үшін ... ... ... бар, яғни ... және ... ... жатады.
Мүліктік еместерге пайдаланылатын жер, орман алқабы, су ресурстары жатады.
Әр субъектіде негізгі құралдар ... ... және ... ... ... ... ... Жер, үйлер, ғимараттар,
өткізгіштер, машиналар және ... ... күш ... ... ... жұмысшы машиналар, өлшеу және реттеу аспаптары және ... ... ... ... ... ... ... мен құрал
жабдық, көлік құралдары, құрал сайман, өндірістік ... және ... ... ... және өнім ... мал, көп ... екпе ... жақсартуға шыққан күрделі шығын, басқадай негізгі құралдар.
Келтірілген негізгі ... ... ... ...... ... сатып алған жердің көлемімен құны. Жерге
меншік құқығы бар болса, онда олар ... ... мен ... ... ... берілген болса, ондай жер учаскілері мүліктік ... ...... ... ... тұруға, әлеуметтік мәдени қызмет
көрсетуге жағдай жасауға және материалдық ... ... ... ... объектілері. Әр бір тұрғын үй ... ... ...... заттарын өзгертуге қатысы жоқ ... ... ... ... өндіріс процесін жүзеге асыруға ... ... ... Барлық жағдайлары бар әрбір жеке ғимарат
мүліктік объект болып табылады.
Қондырғылар – ... жылу ... ... энергияны өткізу
қондырғылары. Электр желілері ... ... ... ... ... желісі немесе генератор клемаларынан бөлу қондырғыларына
дейін, қабылдау подстанцияларынан және трансформатор жайына дейін ... бола ... мен ... – күш беретін машиналар және жабдықтар,
жұмысшы машиналар және ... ... және ... аспаптары және
қондырғылар мен лабораториялық жабдықтар, әрбір машина, егер ол ... ... ... болмаса, оған кіретін бейімделген құралдарды,
соған тиісті заттарды, аспаптарды, қоршауды, фундаменті қоса ... ... ... ... ... ... бұл тобы бес ... беретін машиналар және жабдықтар – жылу және электр энергиясын
өндіретін ... ... ... ... ... ... яғни
қозғалыс энергиясына айналдыратын двигательмашиналары.
Жұмыс машиналары мен жабдықтар – ... ... ... ... ... ... жылу және химиялық әсер етуге арналған машиналар,
аппараттар және құрал жабдық.
Өлшеу және реттеу приборлары, ... және ... - ... ... процестерді реттеуге арналған аспаптар мен
қондырғылар, сондай-ақ лабораторияларда пайдаланылатын приборлар ... ...... ... және автоматтандыруға
арналған машиналар, қондырғылар, аспаптар.
Басқадай ... ...... ... және ... ... ... – адамдар мен жүктерді тасымалдауға арналған қозғалыс
құралдары. Әрбір объект өзіне ... ... ... ... мен
заттарын қоса алғанда мүліктік объект болып табылады.
Құрал-сайман – қол ... ... ... немесе металдарды, ағашты және т.б.
өндеу үшін ... ... ... ... және нығздайтын еңбек
құралдары. Басқа мүлік объектінің құрамына кірмейтін заттар ғана ... ... ... ... және соған жататын заттар - өндірістік операцияларды
орындау немесе жеңілдету үшін қызмет ететін өндірістік ... ... ... ... ... ... және ... материалды
сақтауға арналған сыйымды заттар; өндірістік арналымы бар басқа да заттар.
Басқа мүліктік ... ... ... ... және ... мәні ... ... объекті бола алады;
Шаруашылық мүлік – кеңсе және шаруашылық мекемелерінің ... ... ... Дербес мәні бар әрбір объект – ... бола ... ... өнім ... мал – ат, ... түйе және басқа
жұмысқа пайдаланылатын малдар; өнім беретін мал – ... ірі қара ... ... ... мен биелер, буралар мен інгендер, бұғылар, маралдар,
еркек шошқалар мен мегежіндер, ешкілер, саулық қой мен ... ... ... ... ... табылады;
Көп жылдық өсімдіктер – қолдан егілген, көп жылдық өсімдіктер. ... даму ... ... ... өсімдіктерден бөлек есепке алынады;
Жерді жақсартуға байланысты күрделі шығындар – ауыл ... ... үшін ауыл ... ... үшін жер ... ... жұмсалған мүліктік емес сипаттағы;
Басқа да негізгі құралдар – кітапхана қорлары, спорт мүлкі және ... ... ... ... есебі: негізгі құралдардың келіп
түсуін,кәсіпорын ішінде орын ... және ... ... ... бухгалтерлік есепке уақытылы ... ... ... адамдарға бекітілуін және ... мен ... ... ... құралдарды есептелген амортизациясы мен
тозу сомасының есепте дұрыс көрсетілуін, сондай-ақ есептелген ... ... ... ... ... ... қор ... жаңа техниканың және оны қолданудың жаңа ... ... ... жөндеу бойынша шығындардың сенімі есебін;
негізгі құралдарды түгелдеуді және қайта бағалауды ... ... ... ... ... ... ... құралдарды сату және олардың
басқаша шығу нәтижелерін есепке нақты көрсетілуін қамтамасыз етуі керек.
Жалпы ... ... – деп ... ұзақ ... бойы ... ... заттай нысанын сақтай отырып, құнын ... ... ... ... ... біртіндеп бөліп есептелген
амортизациялық аударым мөлшерінде ауыстыратын ... ... ... ... ... Шаруашылық субъектілерінде ... ... №6 ... ... есебі» - деп аталатын ... ... ... ... құралдарға» - қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері, үйлер мен
ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен ... ... ... аспаптары мен құралдары, есептеуіш машиналар мен техникалары ... ... ... ... тасымалдау құралдары, аспаптар,
өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және ... ... ... ... ... ішкі жолы тағы да ... ... Тозу
дәрежесі бар негізгі құрал объектілерінің бастапқы индекстерін ... ... ... ету мерзіміне байланысты индексті ... ... ... есеп ... ... тозу дәрежесі
бар негізгі құрылғылардың құнын ұлғайтушы ... ... ... 1-
графасынан 30%-кем, 31-50% тозу дәрежесі 2 графадан, 51 ден 64%-іне дейінгі
тозу дәрежесі 3 графадан, 65 тен 79% ке ... тозу ... -4 ... ... тозу ... 5 графадан.
Мысалы: Үй бастапқы құны 5300800 теңге, есептелген тозу сомасы 2120320
теңге, тозу дәрежесі 40%. 2 ... ... ... ... ... ... құн 5300800 ... * 1,054 =5587043
- Тозу сомасын түзетейік 2120320 теңге х 1,054 = 2234817 тенге.
- Бастапқы ... ... ... ... ... шоты дебеті
541 «Негізгі құралдарды артық бағалаудан түскен қосымша төленбеген капитал»
шот кредиті
5300800 тенге – 5587043 ... = 286243 ... ... ... «Негізгі құралдарды артық бағалаудан түскен қосымша төленбеген ... ... ... – 2120320 ... = 114497 ... ... құралдар есебі» бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес активті
пайдалану шамасына қарай қайта бағалау сомасы амортизация ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту сомасы (актив құнының өсуі):
(300800 тенге – 5587043 тенге) – (2234817 тенге – 2120320 ... = ... ... барлық сомасы тек активтің себебіне қарамастан істен
шыққан сәтінде ғана бөлінбеген ... ... ... ... ... «Негізгі құралдарды артық бағалаудан түскен қосымша төленбеген капитал»
шот дебеті
561 «Есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... шот ...
171746 тенге.
Көлемінің үлкенді кішілігіне, бағасының азды көптілігіне қарамастан
пайдалану мерзімі бір жылдан ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар негізгі құралдардың құрамына шаруашылық
субъектісінің қоймаларындағы дайын бұйымдар болып саналатын жабдықтар ... ... ... ... ... ... ... ететін
жабдықтар, жасалып біткен, бірақ әлі пайдалануға берілмей тұрған ... ... ... ... ... өзіндік құнының құрамында
қаралған қосымша шығындардың есебінен салынған титулдық ... ... мен ... ... ... жас ... яғни мал төлдері де
жатпайды.
«Негізгі құралдарды» халық шаруашылығының салдарына қарай топтастырған
кезде олардың қатысуымен шығарылған өнімдердің, ... ... ... ... ... қай ... жататындығы негізге алынады.
Егер шаруашылық субъектідегі негізгі құралдардың бәрі тек ... ... ... ... ғана ... ... ... онда
бұл субъектідегі негізгі ... ... ... сол шаруашылық
субъектінің атқаратын қызметі саласындағы топқа жатады.
Негізгі құралдар ... ... ... ... ... яғни ... субъектінің өзіне тиісті және уақытша жалға
алынған болып ... ... ... ... уақытша жалға алынған
негізгі құралдарды баланс сыртындағы
Материалдық активтер сатылып алыну мақсатына қарай төмендегідей үш
топқа ... ... ... ... ... қорлар;
б) қаржылық инвестициялар.
Мысалы: субъектінің шаруашылық қызметін атқару барысында қажет болып
табылатын өзінің пайдалануы мақсатында сатып алынған ... ... ... ... ... ал сату үшін сатып алынған көлік құралдары
тауарлы-материалдық қорлар құрамында есептеледі.
Негізгі құралдардың есебін дұрыс ... ... ... ... ... ... болып табылады. Негізгі құралдарды ақшалай
өлшеммен бағалау олардың көлемін, құрылымын, тозуын анықтап, ... ... ... ... №6 БЕС ... ... ағымдағы, баланстық
құндарды, сату құнын және жою құнын ажыратуға болады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебін ... ... үшін ... ... ... роль ... есептің жоғарыда аталған халықаралық стандарттарында
негізгі құралдарды бағалаудың түрлері келесі 8 кестеде көрсетілген.
2 кесте
Негізгі құралдарды бағалаудың ... ... ... ... ... (бастапқы) құн |Төленген ақша қаражаттарының немесе |
| | ... ... ... не |
| | ... ... ... алу ... салу |
| | ... оны ... ... басқадай |
| | ... ... ... ... ... ... |Жойылу құнын алып тастағаннан кейінгі |
| |құн ... ... құны ... өзіндік |
| | ... ... ... ... есепте|
| | ... ... ... ... ... құны ... ... тиімді қызмет ету |
| | ... ... оны ... |
| | ... ... ... |
| | ... алып ... ... |
| | ... деп күтілетін таза сома. |
|4. |Әділетті (сатып-өткізу) құн ... ... ... ... |
| | ... арасында операцияны жүзеге |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... |Баланстық құн ... тозу мен ... ... | ... ... алып ... ... |
| | ... ... құралдар (баланста |
| | ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құны бойынша кіріске алу
сәтінде көрсетіледі. Оған барлық қажетті нақты өндірістік шығындар, негізгі
құралдарды орнату және сатып алу шығындары, ... ... ... алу ... төленген өтелмейтін салықтар мен алымдар;
- Жеткізу, монтаждау, орнату, пайдалануға қосу жөніндегі ... ... ... ... ... үшін проценттер;
- Активті жұмыс жағдайына келтіруге байланысты басқа да шығындар
жатады.
Жер учаскесінің бастапқы құнына ... ... ... ... сату ... ... мүлік жөніндегі агенттерге комиссиялық сыйақы;
- Сатып алу-сату кркаттарын ... ... ... ... ... ... мен ... Жерді мақсатты пайдалануға әзірлеу жөніндегі шығындар. Үйлер мен
ғимараттардың құрылысы ... ... ... құрылыс жөніндегі
мынадай шығындардың барлығы қосылады:
- Материалдар;
- Еңбекақы төлеу;
- Үстеме шығындардың тиісті үлесі;
- Сәулетшінің, заңгердің қызметін төлеу;
- Құрылыс кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... ... табынқа қосылған жас малдардың ... құны ... ... ... ... құрылады. Негізгі табынты қалыптастыру үшін
сатып алынған малдар ... ... ... ... қоса ... алу ... және ... алумен байланысты өзге де ... ... ... құны егу, ... ... тазалау жөніндегі
нақты шығындардан құралады.
Негізгі құралдардың келіп түсуі негізгі құралдарды қабылдау-өткізу №1
нысанындағы актімен рәсімделеді. Ол ... ... ... ... есептеу үшін, олардың пайдалануға берілуін рәсімдеу
үшін, негізгі құралдардың бөлімше ішіндегі қозғалысын ... ... ... ... ... беру үшін, сондай-ақ басқа
субъектіге беру мақсатында НҚ құрамына шығарып тастау үшін ... ... ... рәсімдеген кезде басшы тағайындаған қабылдау
комиссиясы әрбір жеке объектіге бір дана акт ... НҚ ... ... ... ... ... жасауға шаруашылық
бұйымдарын, құрал-саймандарын, жабдықтарын есепке алған кезде, егер бұл
объектілер ... ... ... бірдей болса және бір күнтізбелік айда
қабылданса, рұқсат етіледі. Акт рәсімделгеннен кейін осы объектіге қатысты
техникалық құжаттар мен ... ... ... Оған бас ... ... және оны ... басшысы немесе соған өкілетті адам бекітеді. НҚ
ішкі қозғалысын рәсімдеген кезде акт екі ... ... НҚ ... ... ... акт үшданада жасалады, оның екеуі өткізуші
субъектіде ... ... НҚ ... ... ... ... ... мен оларды «жас өсімдіктер» тобына есептеуді, сондай-
ақ өсімдіктерді «пайдаланудағы өсімдіктер» тобына ауыстыруды көпжылдық
өсімдіктерді ... және ... беру ... ... ... ... техникалық құжаттарымен бірге бухглтеряға тапсырылады.
Алаңдарды қорғайтын орман жолақтарын кіріске алу қорғаныс ... ... ... ... ... Ол ... қатар
ағаштардың бұтақтары толығымен шығып ... ... ... орман
өсімдіктерін егу және пайдалануға беру жөніндегі орындалған ... ... ... ... ... ... ... негізгі табынға
ауыстырған күні ферма меңгерушісі жасаған топқа ... ... Егер ... ... ірі қара ... ... ... биелер,
айғырлар ауысатын болса, онда актіде әрбір ... ... ... ... жынысы, сыныбы, түр-түсі және басқа белгілер көрсетіліп бөлек
жазылады. Ешкі, қой және басқа ұсақ жануарлардың төлдері ... ... ... ... тән ... ... арқылы жалпы санын
жазады.
Негізгі құралдардың есебі активтік 2400 ... ... ... ... ... немесе ағымдағы құнымен ескеріледі. Есептелген
тозу сомаларын есепке алуға пассивтік 2420 шоттары арналған.
Негізгі құралдардың есебін ұйымдастыруда ... ... ... зор
болып табылады. Негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... ... және келісілген құнымен бағаланады.
Негізгі құралдардың бастапқы құны – ол активті ... ... ... ... орнатуға кеткен шығындардан, сондай-ақ сатып алу
барысында төленген салық сомаларынан, құрылысты салу ... ... ... ... пайыз сомалары мен бұл құралды ... ... ... ... ... ... мен ... байланысты кез келген шығындардың
жиынтығынан тұрады. Негізгі құралдарды тасымалдау кезінде ... ... ... және ... да ... болып саналатын шығындар активтің
бастапқы ... ... ол ... ... шығыны ретінде есепке
алынады. Негізгі құралдардың әр түрі бойынша оның бастапқы ... ... ... жер ... ... ... ... алу бағасы, қозғалмайды мүлік жөніндегі агенттікке
төленген комиссиялық сыйақылар, сатып ... ... ... ... үшін заңгердің қызметіне төленетін төлем және ол үшін ... мен ... ... тиісті мақсатқа пайдалануға әзірлеуге кеткен
шығындар енгізіледі.
ә) құрал-жабдықтардың бастапқы құнына:
Құрал-жабдықты сатып алу құны, оны ... ... ... ... ... оның ... ... кезінде сақтандыру,
монтаждау, құрал-жабдықтардың пайдалануға жарамдылығын тексеру ... ... тағы да ... ... ... ... тасымалдау кезінде болған бүліну
нәтижесін жөндеу үшін кеткен ... ... ... ... ... ... ... алынған болса, ол үшін төленген процент сомасы ... ... ... ... және де ... құралдың бастапқы құнына
қосылмайды.
Кәсіпорынның өзі салған үйлер мен ... ... ... ... салу үшін кеткен шығындар: материалдар, жұмысшы қызметкерлерге
төленген еңбекақы сомалар, еңбекақы ... ... ... ... ... үшін ... ... сомасы, заңгерлерге
архитекторларға ... ... ... салу үшін ... алу ... мен ... да кеткен шығындар енгізіледі.
Кәсіпорын жерді және сол жерге ... ... мен ... ... ретінде пайдалануға сатып алса, онда осы объектілердің бастапқы құнын
бухгалтерлік есепке ... ... ... ... ... керек. Себебі үйлер
мен ғимараттардың пайдалану мерзімінде шек жоқ, яғни ... ... ... ... табылады.
Егер бұл жағдайда жер учаскесі ғана пайдалануға алынып, ал ... ... ... болып келісілген болса, онда олардың ... ... ... жекеленіп бөлінбейді. Бұл жағдайда тек қана жер ... ... ... Және оның ... құны бұл ... ... ... үйлер мен ғимараттарды бұзуға кеткен барлық объектілердің шығынның
қосындысынан, бұзғаннан алынған материалдардың ... ... ... ... жер ... және сол ... ... үй мен
бірге 500000 теңгеге сатып алды делік. Бұл жерде орналасқан үй бұзылуға
тиіс. Субъектінің ... ... алу ... ... ... ... Үйді ... кеткен шығын 40000 ... ... ... ... түскен табыс 20000 теңге. Жерді тазалау ... ... ... 15000 ... Осы ... ... ... алынған жердің бастапқы құны 560000 теңгені құрайды. Кәсіпорында
негізгі құралдың бастапқы құны ... ... үлес ... мен ... ... ... жарғылық
қорға өзінің үлесі ретінде ... онда ... ... ... ... бойынша;
• Кәсіпорын негізгі құралдарды өзі дайындап, яғни ... ... ... ... кезде шыққан шығындардың нақты
сомасы бойынша;
• Кәсіпорын негізгі құраладрды басқа заңды тұлғалардан ... ... ... ... кезде қабылдау-өткізу актісінің
мәліметтері бойынша әексепттік жолымен.
Негізгі құралдардың ағымдағы құны – бұл ... ... ... яғни бүгінгі күнгі негізгі құралы нарықтың ... ... ... ... құны – бұл кәсіпорынның ... ... ... есеп беру ... ... ... бастапқы құнынан жинақталған тозу сомасын алып тастағандағы
қалған құны болып табылады.
Негізгі құралдардың қалдық құны – ... ... ... ... ... оны бұзу, жоюдан алынған іске жарамды бөлшектерінің
құнынан объектіні есептен шығаруға ... ... ... алып ... ... анықталатын негізгі құралдарды сатушы мен
алушының арасндағы келісілген құн болып табылады.
Бухгалтерлік ... ... ... ... бастапқы құндары
тек мына жағдайларға ғана өзгертіледі:
1. Негізгі құралдардың пайдалы қызмет атқаратын мерзімін ұзартатындай
немесе қысқартатындай оның ... ... әсер ... ... күрделі
қаржы жұмсалғанда немесе ішінара бұзылғанда, жойғанда және бөлшектегенде.
2. ҚР үкіметінің шешімдері бойынша ... ... ... ... ... ... ... құралдардың келіп
түсуін, кәсіпорын ішінде орын ауыстыруын және шығуын, дұрыс ... және ... ... ... көрсетілуін, олардың
материалдық жауапты адамдарға бекітілуін және сақталуы мен ... ... ... ... ... ... мен ... есепте дұрыс көрсетілуін, сондай-ақ есептелген амортизация
сомасының есепте ... ... ... құралдардың қор қайтарымын
анықтауды, жаңа техниканың және оны қолданудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... есебін;
негізгі құралдарды түгелдеуді және қайта бағалауды мезгіліне жасауын және
олардың нәтижесін есепке көрсетілуін; негізгі ... сату және ... шығу ... ... ... ... ... етуі керек.
Негізгі құралдардың есебі әрбір бөлек объекті бойынша ... ... Сол ... пайдалануға берген кезде оның бастапқы құнымен
қалпына келтіру құны тең болады, ... ... ... ... оны
қайта бағалау уақытының арасында айырмашылық жоқ.
Уақыт өткен сайын негізгі құралды ... ... ... бағасы және ол үшін қолданылатын техниканың ... ... ... – жалпы негізгі құралдарды өндіру, салу жағдайы.
Негізгі құралдардың келісілген құны – бұл кез келген екі ... ... бір ... ... ... ... құралдардың белгілі бір
уақыттағы құны сол кезде жасап ... ... ... ... ... ... ... еңбекпен анықталады. Осыған байланысты негізгі
құралдарды уақыт өте қайтадан бағалап ... ... ... ... қаулысымен барлық жерде шаруашылық ... бір ... ... ... ... ... бағалау кезінде оның осы кездегі, ... ... ... құны анықталады. Бұл ... ... ... құны деп ... ... ... құралдарды тиісті түрде қайта
бағаланғаннан бастап оларды баланста қалпына келтіру құнымен есептейді.
Негізгі құралдардың бастапқы бағасын ... бір ... ... баға ... ... ... объектілерді қайта бағалау
жүргізіледі. Қайта бағалау жүргізілген кезінде ... ... ... тозу ... ... ... ... қарай
түзетіледі. Қайта бағалау сомасы негізгі құралдардың пайдалану ... ... ... ... аударым сомасын есептеу әдісіне
сәйкес анықталған мөлшерде бөлінбеген табысқа апарылады. Қайта бағалаудың
барлық ... ... ... ... ... шығарылған сәтте ғана
ауыстырылады.
2.3. Негізгі құралдардың түсу ... ... ... ... ... және тұрғын үйлерді,
құрылғыларды салудан; машиналар, жабдықтар, көлік құралдарын ... ... ... ... ... ... ... негізгі табына
ауыстырудан; жас өсімдіктер көп жылдық өсәмдіктерге өткеннен; ... мен жеке ... ... ... ... құралдардың келіп
түсуінен; объектілерді ұзақ мерзімге жалға алудан; жарғылық қорға қосқан
үлес нәтижесінде ... ... ... ... құралдардың түсуі
мынадай құжаттармен рәсімделеді.
Негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру актісі негізгі құралдар ... ... ... ... қолданып жүрген заңға сәйкес олардың
енгізілуі ерекше тәртіппен рәсімделуге тиіс ... ... ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықтардың бір цехтан
екіншісіне орын ауыстыруын рәсімдеу үшін; негізгі құралдарды ... ... ... үшін, сондай-ақ басқа да субъектілерге
берілген кезде ... ... ... құрамынан шығару үшін
қолданылады.
Негізгі құралдарды ... ... ... субъект жетекшісінің
өкімімен тағайындалған қабылдау комиссиясы әрбір ... ... ... акт ... ... құралдардың бірнеше объектісін қабылдау-
тапсыру актісін жасауға тек шаруашылық ... ... және тағы ... ... ... жүргізген кезде, егер бұл
объектілер бір типті болса, құндары бірдей болып, бір календарлық ай ішінде
қабылданса ғана жол беріледі. ... ... осы ... ... ... қоса ... акт бухгалтерияға беріледі, бас
бухгалтер қол қойып, субъект ... ... ... ... ... ... міндетті реквизиттермен қос, комиссия қызмет ету
мерзімі және болжамдық жою құнын көрсетеді. Қызмет ету мерзімін ... ... ... ... ... яғни ол ... құралдың техникалық
жағдайынан, нормасынан және басқа да көрсеткіштерінен шығады.
Ал болжамдық жою құны негізінен кәсіпорынның ... ... ... ... ... оны қабылдау комиссиясы көп жағдайда көзбен
анықтайды, не болмаса бастапқы ... ... 2,0% ... ... ... кәсіпорын ішіндегі орын ауыстыруын рәсімдеу үшін
актіні екі дана етіп ... цех ... ... ... ... қолдары қойылған бірінші данасы бухгалтерияға тапсырылады, ал
екіншісі тапсырушы цехта қалады.
Негізгі ... ... беру ... акт екі дана етіп ... ... ... ... сату кезінде актінің үш данасы
жазылады: ... ... ... ... ... ... дана ... қабылдаушы адамға беріледі.
Негізгі құралдар бірдей өндірістік немесе шаруашылық ... ... және құны ... ... мүліктің бір
типі заттарымен, құрал-сайманнан тұрса, олар бухгалтерияда бір ... ... ... ... ... ... жауапты тұлғаға бекітіп
мүліктік карточка ашады, объектіге мүліктік тізімдеу номерін беріп, ... ... ... ... құралдарды алу туралы жазбасы жасалады.
Негізгі құралдар келіп ... ... мына ... ... ... (9 ... 3
Негізгі құралдарды кіріске алу операциялары бойынша шоттар
корреспонденциясы
|№ ... ... ... ... мың ... ... | ... ... |
| | | ... |Кредит |
|1. ... ... ... өз |200000 |2410 |2410 |
| ... орын ... | | | ... |Негізгі құралдар басқа заңды немесе | | | |
| ... ... ... ... |150000 |2410 |3310 |
| ... ... ҚҚС ... |24000 |1420 |3310 ... ... ... ... |600000 |2410 |5020 |
| ... негізгі құралдар | | | ... ... ... ... ... | | |
| ... бақыланатын кәсіпорындардан | | | |
| ... |250000 |2410 |6160 |
| |1. ... ... |40000 |1420 |2420 |
| |2. ҚҚС ... (13%) |100000 |2410 |2420 |
| |3. ... ... ... тозу | | | |
| ... | | | |
| ... ... ... |350000 |х |х ... ... ... ... ... |132000 |2410 |6160 |
| ... |28000 |2410 |2420 |
| |1. ... ... | | | |
| |2. ... ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... |160000 |х |х ... ... барысында есепке алынбаған | | |6160 |
| ... ... ... | | |2420 |
| |1. ... ... ... |64000 |2410 | |
| ... анықталған қалдық құнына | | | |
| |2. ... ... ... | | | |
| ... анықталған, бірақ есепке | | | |
| ... тозу ... |18000 |2410 | |
| ... |82000 |х |х ... ... өзі ... ... |300000 |2410 |8110 |
| ... |200000 |2410 |8310 |
| |1. ... ... ... | | | |
| |2. ... ... ... | | | |
| ... |500000 |х |Х ... ... ... ... ... ... құралдың актілері,
техникалық төлқұжаттары және басқа ... ... ... объектілердің және олардың жекелеген құрылымдық ... ... ... ... ... сол ... ... қайталанбайды. Негізгі құралды басқа субъектіге тапсыру кезінде
негізгі құралдардың шығуы туралы белгі ... ... ... құрал
объектілерін субъект ішінде орын ... ... ... ... ... ... және тозу салдарынан негізгі құралдың
объектілерін есептен шығаруға «Негізгі ... ... ... ... ... бола алады. Құрылысы ... ... ... ... жұмыстары біткен ... ... ... жазу үшін ... қайта құрылған және жаңалаған объектілерді
қабылдау-тапсыру актілері» негізінде жазылады.
Халық шаруашылығының қай саласында болмасын өндірістік өнімнің өсуі
ондағы негізгі ... өсуі мен ... ... ... ... ... объектілері әрдайым негізгі құралдарын жаңартып,
оларды сапасы және ... ... ... ... ... негізгі құралдарды сатып алу, салу, құрылтайшылырдың
үлес қосуы, басқа ұйымдардың және адамдардың ... яғни ... ... жоғарғы үкімет орындарына беруі, тағы да басқа жағдайлар ... ... Бұл ... ... кіріске алынған негізгі құралдарға кәсіпорын
үлгілі түрі НҚ-1 ... ... ... толтырады. Егер
шаруашылықта пайдаланатын бір түрлі, құны бірдей құрал-саймандарының немесе
жабдықтардың бірнешеуі бір ... ... ... яғни ... ... оларға
жоғарыда аталған қабылдау-тапсыру актісінің бір данасын ғана толтыруға
болады. Салынып біткен, яғни ... ... үшін ол ... ... ... опардад іске қосу-қабылдау актісін
толтырады. Қабылдау актісі ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер көрсетілуі тиіс:
- объектінің аты;
- объект қабылдап алушы мен тапсырушы ұйымның аты;
- салынып біткен құрылыстың қабылданған ... ... ... салынып біткен уақыты;
- амортизациялық аударым мөлшері;
- бастапқы құны; басқа да шартты белгілері.
Негізгі құралдардың салынып біткен аса ірі объектілеріне ұйымдағы ... ... ... ... ... ... ... толтыру
олардың есебін дұрыс ұйымдастырудың негізгі шарттарының бірі болып
табылады. Негізгі ... ... ... олардың пайдалануға
берілген уақыты, техникалық сипаттамасы, тағы да ... ... Осы ... ... ... әрдайым өздеріндегі негізгі
құралдарға түгендеу жүргізіп және олардың іске ... ... ... ... қабылдау-тапсыру актісі кейіннен
ұйымның ... ... ... ... ... ... төлқұжаттары да беріледі. Бухгалтерия бұл құжаттардың негізінде
тиісті ... ... мен ... құралдарды есептейтін
кітапшалардың ... ... ... бұл ... ... бөлімдеріне табыс етіледі. Актіні ұйымның ... ... ... ... үйлер мен ғимараттарға, орнатылған жабдықтарға
жалғастырылып салынған ... ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыстар қабылдау актісі бойынша негізгі
құралдардың құрамына ... құны ... ... ... ... ... ... бухгалтериясында мынадай бухгалтерлік жазулар
жазылады:
Д-т: 2400Негізгі құралдар – шоты
К-т:1040 Ақшалар – ... ... ... – шоты;
Қоюшы мердігерлермен есеп айырысу – шоты;
Төленбеген капитал – ... ... ...... ... ... тиістілері.
Егер кәсіпорынға келіп түскен, яғни кіріске алынған ... ... ... және ... тозу сомасы есептелсе, ондай ... тозу ... ... ... ... жазылады:
Д-т:2400 Негізгі құрал – шоты
К-т: 2420Негізгі құралдың тозуы – шоты
Негізгі құралдарды қабылдауды рәсімдеу ... ... ... тағайындалған қабылдау комиссиясы әрбір жекелеген объектіге бір
данадан акт жасайды. Негізгі ... ... ... қабылдау-
тапсыру актісін жасауға тек шаруашылық ... ... және тағы ... ... есебін жүргізген кезде, егер бұл
объектілер бір типті ... ... ... ... бір ... ай ... ғана жол беріледі. Рәсімделгеннен кейін осы объектіге қатысты
техникалық құжаттама қоса ... акт ... ... ... қол ... ... ... немесе соған өкілетті адамдар
бекітеді.
2.3 ... ... ... ... ... ... ... заңдарға сәйкес, өзіне тиісті ... ... ... құралдары мен құрал-саймандарды басқа
субъектілерге беруге, айырбастауға, жалға беруге, уақытша тегін пайдалануға
беруге, сондай-ақ баланстан шығарып тастауына болады.
Негізгі ... ... ... ... және моральдық
тозуына байланысты жою қажет болғанда; құрылыс жүргізгенде кәсіпорында,
цехтарда немесе басқа ... ... ... қайта жабдықтағанда;
кеңейткенде; негізгі табыннан малдарды жарамсыз деп ... ... мен ... ... ... ... ... баланстан тегін бергенде; сыйлағанда; шаруашылықаралық және
басқа кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға ... ... ... ... ... толық немесе ішінара жойылады. Кәсіпорын балансынан жою
тәртібіне сәйкес пайдалану ... ... ... ... ... ... ... өндірістік мәнін жойған, қайта қалыпқа
келтіру экономикалық жағынан тиімсіз немесе мүмкін ... ... ... іске ... ... ... ... беруге болмайтын тозығы жеткен
ғимараттар, құрылыстар, құрал-жабдықтар, сондай-ақ басқа да ... ... ... ... ... ... ... үшін, сондай-ақ
қажетті құжаттарды дайындау үшін ... ... ... ... оның ... бас ... немесе субъект жетекшісінің
орынбасары, бас бухгалтер немесе оның орынбасары, материалдық ... ... ... ... ... ... инспекциясының өкілі бар
тұрақты жұмыс істейтін комиссиялар ... ... ... ... ... ... комиссияға арнайы салалық мамандар да
қатыстырылады. Айталық, инженер-механик, ... ... ... ... ... мал ... ... мамандары және тағы басқа мамандар.
Тұрақты жұмыс ... ... ... ... ... мен ... ... оларды қайта қалыпқа келтіру немесе одан
әрі пайдалануға жарамсыздығын; ... ... ... қажетті жағдайда
объектілердің уақытынан бұрын есептен ... ... ... ... ... мен материалдың пайдалану мүмкіндіктерін және олардың
бағасын анықтайды; негізгі құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... ... төл ... әтаптық
жоспарлварын, ақау белгілерінің ... ... ... ... актілерін және басқа да бар құжаттарды пайдаланады.
Үйлер мен ғимараттар негізгі құрастырушы бөлшектері тозғанда, қайта
қалпына келтіріп жөндеу мүмкін ... ... ... тиімсіз болғанда,
тракторлар, автомобильдер, өздігінен жүретін машиналар – тек негізгі
тетіктері, ... мен ... ... ... ... көп ... – биологиялық өсіп-өнуі біткенде, өндірістік мәнін ... ... ... ... ... ... көз
жеткізгенде есептен шығарылады. Бұл кезде субъектілер ... ... ... ... құралдарын және басқа
мүлікті қалыптық пайдалану мерзімі біткенге дейін ұстайды, апаттар ... ... ... жарамсыз болған жағдайда ғана ... ... ... және ішінара есептен ... ... ... жою туралы Акт арқылы жүзеге
асады. Актіні субъектінің басшысы ... ... ... ... адам екі дана етіп ... ... бірінші данасы
бухгалтерияға беріледі де, екіншісі ... ... ... ... ... және ол есептен шығарғаннан кейін ... ... ... ... ... және тағы басқаларын қоймаға
өткізуге негіз болып табылады.
Объектіні есептен шығарған кезде, оған қысқаша ... ... ... ... шығу ... ... ... бөлшектерінің жағдайы
көрсетіледі және олардың жөндеуге жарамдылығы да айтылады. Егер де ... ... ... және тағы ... да ... ... ... шығарылса, онда актіге қоса тиісті құжаттары да бірге
тіркеледі. ... ... ... ... Тек ... ... ... кіріседі. Жоюдан алынған запас бөлшектері пайдалануы ... ... ... ... тиісті шоттар бойынша кірістеледі.
Негізгі құрлдарды есептен шығарудың қабылданған тәтібінбұзған жағдайда
жою нәтижесінде алынған ... ... ... ... онда оған ... ... ... белгіленген тәртіпте жауапқа
тартылады.
Басы артық, пайдаланбайтын ... ... ... құрал-саймандарды, мүлікті, жұмысқа пайдаланатын жәнеөнім
алатын малдарды заңды ... жеке ... ... ... Негізгі құрал-
жабдықтарды бір кәсіпорыннан екіншісіне беру ... екі дана етіп ... Акт ... ... ... ... мен негізгі құрал-
жабдықтардың мүліктік түгендеу тізіміне негізгі құрал-жабдықтардың
кәсіпорын балансынан шығарылғаны ... ... ... құралдар кәсіпорынның өз ішінде орын ауыстыру кезінде, ... ... ... Оның негізінде құрал-жабдықтарды бір
орыннан екінші орынға көшуі туралы объектілердің тұрған ... ... ... және ... түгендеу карточкаларына белгі соғады.
Негізгі құралдар шаруашылық ішінде орын ... 2400 ... ... ... ... мен кредиті бойынша бухгалтерлік
жазулар жазылады.
Негізгі құрал-жабдықтарды жою туралы дайындалған актілер бухгалтерияға
да, талдамалық есеп ... ... ... ... шығарылуы жөніндегі ... 11 ... ... ... ... ... шығарылуы жөніндегі
шоттардың корреспонденциясы
| |Шаруашылық операцияның мазмұны ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| |2 |3 |4 |5 |
| ... құралдарды есептен шығару | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... |349860 |2420 |2410 |
| ... тозу ... | | | |
| ... баланстық құнына |5140 |7410 |2410 |
| ... |355000 |- |- ... ... ... үшін еңбек ақымен| | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... еңбек ақы сомасы |13700 |74710 |3350 |
| ... ... ... |2590 |6210 |3150 ... |Тасымалдағаны үшін автокөлік |5500 |6210 |3310 |
| ... шоты ... | | | |
| ... ... ... ... |18000 |1310 |6210 |
| ... ... ... | | | |
| ... құралдар бір цехтан |300000 |2410 |2410 |
| ... ... | | | ... құралдарды жою туралы дайындалған актілер бухгалтерияға келіп
түседі, және ол ... есеп ... жазу үшін ... ... ал ... ... бөлімшесіндегі шоттарының кредиті бойынша жүргізіледі.
Кәсіпорын өздерінің пайдалануындағы, яғни меншігіндегі ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларға,
адамдарға тегін бергенде, сатқанда, ұрланғанда, табиғи апат, зіл-залал
жағдайында бүлінгенде шығарады. ... ... ... ... құралдары басқаларға айырбастағанда немесе ұзақ мерзімге жалға
берген ... де ... ... ... ... ... ... шығара алады.
Негізгі құралдарды есептен шығару №6 БЕС-да қаралған тәртіп бойынша
жүргізіледі. Шаруашылық субъектілерінде негізгі ... ... ... ... түрі НҚ-3 ... ... ... шығару актісі» және
үлгілі түрі НҚ-4 «Көлік құралдарын есептен ... ... ... ... ... актілерде негізгі құралдарды сипаттайтын мынадай
деректер көрсетіледі:
- объектінің салынып біткен уақыты;
- шаруашылық субъектісіне келіп түскен, кіріске алынған уақыты;
- ... ... ... ... ... ... ... есептің деректері бойынша есептеген тозу сомасы;
- жөндеулердің жүргізілген ... ... ... ... шығарарда, сонымен қатар көліктің жүрген жолы
көрсетіледі;
- негізгі құралдардың істен шығару себебі және оның ... ... ... ... байланысты есептен шығарылған негізгі құралдарға жасалған
актіге, болған аварияға жасалған актінің көшірмесі тіркеледі;
- сондай-ақ осы негізгі құралдардың істен ... ... ... ... іс актіге жазды.
Кәсіпорында негізгі құралдарды сатқаннан, бұзғаннан ... ... ... ... ... ... сату және бұзуға
байланысты шығындарды алып тастағандағы қалған қалдығы субъектінің өзінде
қалады.
Кәсіпорында есептен ... ... ... құны ... сату бойынша ... ... ... ... бас шотының тиісті бөлімше шоттарының ... ... ... ... ... ... ... дейінгі жинақталған тозу
сомасына 2420-«Негізгі ... ... бас ... тиісті бөлімше
шоттары дебеттелініп, 2410-«Негізгі құралдар» бас шотының ... ... ... шығарылған негізгі құралдардан алынған іске ... мен ... ... ... ... бас ... бөлімше шоттарының дебетіне, 6210-«Негізгі ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды сатқаннан алынатын табыс «Дебиторлық
борыштар және де ... да ... - деп ... ... және ... - деп ... 4 – ... шоттары тиістілерінің дебетіне, «Негізгі
құралдарды сатудан алынатын табыс» шотының кредитіне жазылады. ... ... ... ... ... одан ... ... мен
шыққан шығындар – «Жиынтық табыс» шотына апарылады.
Басқа кәсіпорында, заңды тұлғаларға тегін берілетін негізгі құралдарға
үлгілі түрі НҚ-1 «Қабылдау табыс ету ... екі дана ... ... ... ... ... берушіде қалдырылып, ал екінші данасы
негізгі құралдарды ... ... ... Осы актінің негізінде басқа
шаруашылық субъектісіне немесе ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер толтырылып, ол
карточка актімен бірге негізгі құралды алушыға беріледі. Негізгі ... оның ... ... басқа субъектіге немесе заңды тұлғаға
берілуі жайлы негізгі құралдардың жұмыс істеп тұрған жері ... ... ... ... ... ... ... құралдарды беруші шаруашылық субъектісі оны тегін алушыға
берілген негізгі құралдарын бастапқы құны мен тозу ... ... ... ... Бұл хат, яғни авизо төрт дана етіліп толтырылады. Негізгі
құралдарды алған ... ... ... ... бухгалтериясы негізгі
құралды алғандығын білдіріп, авизоның екі данасына қол ... және ... ... ... құралды берушіге қайтарып береді.
Сонымен басқа шаруашылық субъектілерге, заңды тұлғаларға тегін
берілген негізгі құралдар ... ...... ету ... ... ... хатына негізделініп шығарылады.
Кәсіпорындарда негізгі құралдарды басқаларға тегін беруге ... жазу ... ... ... ... есептен шығаруға
жазылатын жазулар мен бірдей жазылады.
ІІІ Бөлім. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТАЛДАУЫ
3.1. Ұзақ мерзімді активтердің ... мен ... ... ... ЖШС- нің нарықтық қатынастардың дамуына байланысты
шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... деп аталатын активтердің жаңа түрі пайда болды. Олар ... ... ұзақ ... ... ... бірінші тобында
көрсетіледі.
Экономиканың даму мүмкіндігіне қарай шаруашылық жүргізуші субъект
мүлкіндегі материалдық емес активтердің ... мен ... арта ... ... мен ... дамуымен, ақпараттардың кеңінен таралуымен,
экономикалық қатынастардың дамуымен байланысты болады.
Материалдық емес активтер деп- табиғи ... жоқ ... ... (жұмысты, қызметті) сатып- өткізу операцияларына, ... ұзақ ... (1 ... ... ) ... және ... субъектіге
жалға беруге арналған, айқындауға болатын субъект келешекте ... ( ... ) ... ... емес ... ... есептің 28 «Материалдық емес активтердің есебі » және 38
«материалдық емес активтер» ХҚЕС стандарттарына ... ... ... осы ... және ... ... сай ... ғана ретінде
танылады:
-Егер субъектінің келешекте ... осы ... ... пайда табуының ықтималдығы жоғары болса;
-Егер активтің құны дұрыс анықталса.
Егерде материалдық емес ... ... ... ... рөлі ... ... ... бұл түрін субъектінің пайдалану
қабілеті және ниеті бар болса, сондай-ақ субъектіге келешек экономикалық
табыс алуға мүмкіндік ... ... ... және ... ... бар
болса, ондай жағдайларда бұл маериалдық емес активпен тікелей ... ... ... ... емес ... ... ... мақсатына және
ақаратын міндетті қызметіне байланысты топтастыруға болады.
Тиесілігі бойынша материалдық еемес ... ... ... ... ... ... емес активтер (ұйымдастыру
шығындары, ноу-хау, ЭЕМ –ын бағдарламалық ... ... ... ... ... ... байланысты материалдық емес активтер (тауар
белгілері, сауда маркілері)
- Пайдалану ... ... ... емес ... ... ... өндірістік үлгілер).
Пайдалану мақсаты және атқаратын міндетті қызметі бойынша:
- интелектуалдық меншік (патентер, ... ... ... ... ... ... гудвилл)
- табиғат ресурстарын пайдалану құқығы ( жер учаскесін, қазба
байлықтарын пайдалану құқығы, ... ... ... ... ... ақпараттарға құқық);
- кейінгі қалдырылған шығындар (ұйымдастыру шығындары, ғылыми зерттеу
және конструкторлық- тәжірибе жұмыстры бойынша ... ... ... ... ... құны ... баптардың материалдық емес активтер анықтамасына және олардың танылу
критерилеріне сәйкес келген сәтінен ... ... ... ... және
оны белгіленген мақсатқа пайдалану үшін дайындауға бөліп таратылуы мүмкін
қосымша ... мен ... ... ... ... тұрады. Объектіні
жасауға оның ... емес ... ... және ... ... ... ... дейін шығарылған шығындар активтің
бастапқы құнына кірмейді, олар ... ... ... кезеңнің шығындары
болып табылады. Ұқсас активке айырбастау нәтижесінде қабылданған объектінің
бастапқы құны айырбасталған активтің баланстық құны ... ... ... ... әкелмейтін келісім болып табылады. Актив ... ... ... ... емес ... ... амортизация
сомасын алып тастаған бастапқы құны бойынша көрсетіледі.
Бухгалтерлік есептің 16 ... ... деп ... халықаралық
қаржылық есеп беру стандартына сәйкес ... ... ... ... өнім ... ... тасымалдау немесе қызмет көрсету үшін,
басқа кәсіпорынға ... беру үшін ... ... ... үшін
пайдаланылатын және бір кезеңнен (бір ... ... ... ... деп ... ... ... құралдарға қозғалмайтын мүлік, жер ... ... ... ... ... ... мен ... өлшеу жәе реттеу
аспаптар мен қондырғылар, есептеу машиналары мен техникалары және олардың
бағдарламалық құралдары, ... ... ... ... өндірістік
және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, көп жылдық екпе
ағаштар, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы да ... ... ... ... төмендегі шарттарға сай келгенде ғана актив
ретінде танылуға (есепке алынуға) тиісті:
• егер ... ... ... ... ... ... аса үлкен ықтималдықпен сендіру ... егер ... үшін ... ... ... ... сенімді
түрде бағалау мүмкін болса.
Негізгі құралдар есебін ойдағыдай жүргізу үшін алдымен оларды жүйелеп
топтастыру қажет. Бұл жүйелеп ... ... ... ... ... жөн.
Барлық негізгі құралдар өздерінің өндіріске қатысуына қарай өндірістік
және өндірістік емес болып екі топқа ... ... ... ... деп ... ... ... яғни пайдаланылатын негізгі құралдарды
айтады. Оларға: өндіріске арналған үйлер, ғимараттар, ... ... ... ... ... құралдары, әртүрлі станоктар,
двигательдер, құрал-саймандар, өлшеуіш аспаптар және тағы ... ... емес ... ... ... ... ... салаларында пайдаланылатын негізгі құралдар жатқызылады.
Оларға тұрмыстық үй-жай (коммуналдық) ... ... ... ... ... беру және мәдениет ... ... ... тағы да басқа негізгі құралдар жатады.
Экономиканың салаларына және істейтін қызметтерінің түрлеріне ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы,
тасымалдау, байланыс, құрылыс, материалдық-техникалық жабдықтау және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру, ғылым және білім беру, ғылыми көмек көрсету және тағыда басқа
салалар бойынша топтастырылады.
Негізгі құралдарды экономиканың салаларына ... ... ... ... ... өнімдердің, болмаса орындалған жұмыстар мен
қызметтердің шаруашылықтың қай түрінде жататындығы ... ... ... ... ... ... бәрі тек қана
субъектінің негізгі шаруашылығының түріне ғана қызмет көрсететін болса,
онда бұл ... ... ... ... ... сол ... атқаратын қызмеі саласындағы топқа жатқызылады.
Мысалы: Өнеркәсіптік шаруашылық субъектісіндегі өнеркәсіп өнімдерін
өндіру процессіне тікелей ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның балансында оның негізгі қызметінен басқа салаларында
қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы ... ... ... ... ... сәйкес келетін экономика саласы
қызметі түріндегі топқа жатқызылады.
Негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын міндетті қызметіне
қарай мынадай топтарға бөлінеді:
1. Жер ... ... ... жер);
2. Өндірістік ғимараттар мен құрылғылар (астық қоймасы, мал қоралары,
мұнай қоймалары, автомобиль гараждары, мал ... ... ... ... көң ... ... мен ... өткізгіш тетіктер (тракторлар, күш бергіш
қондырғылар, электр двигательдер, ... ... ... ... ... егін ... ... себетін және егін жинайтын машиналар
мен ... ... ... ... мал фирмасының жабдықтары,
электр жүйелері, жылу энергиясын немесе газ ... ... ... ... ... және радио жүйелер);
4. Көлік құралдар (автокөліктердің барлық түрлері, автоприцептер,
қайық және ... ... ... арба және ... ... негізгі құралдар (құрал-саймандар, шаруашылық құрал-
жабдықтар, өндірістік құрал-жабдықтар, өнім малы, көпжылдық екпе ... ... ... ... меншігінде, иелігінде екендігіне қарай
меншікті, яғни кәсіпорынның өзіне ... және ... ... ... болып
екіге бөлінеді. Қазіргі кезде пайдалану барысына қарай негізгі ... ... ... ... және ... ... деп үш топқа
бөлінеді.
Жұмыс істейтіндерге ... ... яғни ... ... жатды.
Жұмыс істемейтін негізгі құралдардың қатарына тоқтатылып қойылған,
белгілі себептермен басқа да жаққа әзірге ... басы ... ... ... ... құралдардың қатарына келешекте, яғни алдағы
уақытта тозып немесе басқа да ... ... ... ... ... ... пайдалануға арналған ... ... ... ... ... ... үшін
оларды бағалау қағидалары үлкен рөл атқарады.
Бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... мынадай түрлері белгіленген: өзіндік
(бастапқы) құн, жойылу құны, амортизацияланушы ... құн, ... құн, ... ... құн – ... ақша ... немесе ақша қаражаттарының
эквиваленттері не болмаса активті сатып алу немесе салу ... оны ... ... ... ... құны.
Амортизацияланушы құн – жойылу құнын алып тастағаннан кейін активтің
өзіндік құны ... ... ... ... ... ... есепте
көрсетілетін басқа сома.
Жойылу құны – негізгі құралдардың тиімді қызмет ету ... ... ... ... байланысты жұмсалатын шығындарды алып тастағаннан
кейін алынады деп күтілетін таза ... құн – ... ... хабардар тәуелсіз жақтардың арасында
операцияны жүзеге асыру кезінде активті айырбастауға болатын сома.
Құнды төмендетуден шеккен зиян – активтің (негізгі құралдың) баланстық
құнының оның ... ... ... ... құн – ... тозу мен ... төмендетуден шеккен зиянды
алып тастағаннан кейінгі актив (негізгі құралдар) баланста есепке алынатын
сома.
Бухгалтерлік есептің 16-ші «Негізгі ... деп ... ... сәйкес актив ретінде танылуы (есепке ... ... ... ... ең алғаш өзіндік (бастапқы) құны бойынша ... ... ... ... ... құнына сатып, сатып
алу бағасы, оның ішінде ... ... саып ... ... ... ... сондай-ақ активті белгілі бір мақсатқа пайдалану
үшін оны жұмыс ... ... ... ... ... шығындар
кіреді; сатып алу бағасын анықтау кезінде ... ... ... ... ... төмендегідей шығындар жатады:
• алаңды (құрылыс жүргізуге ... ... ... ... және түсірумен байланысты бастапқы шығындар;
• орнатуға байланысты ... ... және ... ... ... кәсіби
қызмет көрсетудің құны.
Кәсіпорынның өзінде шығарылған (жасалынған) негізгі ... ... ... алу ... ... негізінде анықталады. Егер
кәсіпорын тура сондай активтерді өзінің шаруашылық қызметі барысында сатып-
өткізу үшін ... ... онда ... ... әдетте, оның өзіндік
құнына тең болады. Сөйтіп, кез-келген ішкі таза табыс (пайда) ондай ... ... ... ... ... ... есепке алынған негізгі құралдардың ... ... тек мына ... ғана ... ... құралдардың пайдалы қызмет атқаратын ... ... ... оның ... ... әсер
ететін қосымша күрделі ... ... ... т.б.) ... ішінара бұзғанда, жойғанда және
бөлшектегенде;
• негізгі құралдардың қайта бағаланғанда.
Негізгі құралдар алғаш есепке алынған кезде оның ... ... мен ... ... құны тең ... ... оны есепке алған уақыт пен
қайта бағалау уақытының арасында айырмшылық жоқ. ... ... ... ... ... ... ... материалдың бағасы және ол үшін
қолданвылатын техниканың шығыны, жұмысшылырдың еңбек ... ... ... ... салу ... белгілі-бір себептермен өзгеріп отырады.
Осыған байланысты есепті ... ... ... ... ... ... құннан елеулі айырмашылығы болмау үшін кәсіпорында
негізгі құралдарды оқтын-оқтын қайта бағалау тұру ... ... ... ... ... оның осы ... ... құны анықталады. Егер
машиналар мен жабдықтардың ... ... ... ... олардың
нарықтық құны жөніндегі ақпараттар болмаса, не болмаса бұл активтер сирек
сатылатын болса, онда олар тозуды алып ... ... ... ... бағаланады.
Қайта бағалау нәтижесінде негізгі құралдардың өзіндік құнының өсуі Бас
шоттар жоспарындағы 2410 «Негізгі құралдар» бөлімшесінің тиісті шоттарының
дебетіне және 5321 ... ... ... ... ... ... жазылады.
Қайта бағалау жүргізілген күні кәсіпорында негізгі құралдарға
есептелінген тозу ... ... ... ... ... түзетіледі.
Қайта бағалау сомасы негізгі құралдардың пайдалану ... ... ... ... ... ... есептеу әдісіне
сәйкес анықталған мөлшерде бөлінбеген табысқа апарылып ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылған сәтте
ғана ауыстырылады.
Бухгалтерлік есепте негізгі құралдар бүтіндей теңгеге ... ... ... ... ... ... құралдардың есебін жүргізуде екі маңызды міндет айқындалады.
Бірінші – ағымдағы есеп беру ... ... ... ... ... ... жатқызылатындығы айқындалады.
Екінші – баланста көрсетілетін қалдық (баланстық) құнды есептеу. Бұл
міндеттерді шешу үшін бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... өзіндік (бастапқы) құны қалай анықталады?
• Негізгі құралдар құнының белгілі бір ... ... ... ... ... ... пайдалануға және жөндеуге байланысты
шығындардың есебі қалай жүргізіледі?
• Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға мынадай тәсілдермен (жолдармен) алынуы
мүмкін:
• Нақты ақша ... ... ... Несиеге алынады;
• Кәсіпорынның жарғылық капиталына салынған салым ретінде
(акцияларына ... ... ... Басқа кәсіпорындардың, мемлекеттік органдардың берген сыйы
ретінде (тегін) алынады;
• Салу (құру), жасау арқылы алынады;
• Басқа активтерге айырбастау арқылы ... ... ... ... ... құралдарды қабылдау-
тапсыру актісін» (№НҚ-1 нысанындағы) толтыру арқылы кіріске алынады. Бұл
актіде ... ... ... ... құралдар туралы мәліметтер түгел
көрсетіледі. Мысалы, құрылысы біткен ғимараттарды ... ... ... ... ауданы, фундаменті, қабырғасы мен
едендерінің, ... ... ... түскен кемшіліктері ... ... ... жеке ... номер бекітіледі. Акт
тиісті комиссиямен толтырылады. Құжат төменде келтірілген.
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебін дұрыс жүргізу және ... ... ... қамтамасыз ету үшін негізгі құралдың әрбір түріне
инвентарлық номер беріледі. Олар тұрақты ... ... ... ... ... ... жетонға немесе құралдың өзіне бояумен
жазылады.
Кәсіпорынның бухгалтериясында негізгі құралдардың ... ... ... типтік нысандағы Мүліктік ... ... (№ НҚ-6 ... қабылданған негізгі құралдар бас шоттар жоспарының 16
«негізгі құралдар» бөлімшесінің тиісті ... ... ... ... ... ... алу ... оның құнының басқа төленетін қосымша шығындар
жиі пайда болып отырады. Бұл ... ... құны ... 2410 ... ... ... керек. Ондай шығындарға: агенттерге төленетін
ақы, адвокадтар қызметінің ... ... ... ... ... ... ... тазалау, тегістеу шығындары жатады.
Дайын ғимараттарды сатып алу ... оның ... ... ... ... ... және басқа да ғимаратта жұмыс істейтін жағдайға жеткізу
үшін жұмсалған шығындар кіреді. Егер фирма ... өзі ... ... оның ... (бастапқы) құнына барлық қажетті шығындар (материалдар,
еңбек ақы, сәулетші қызметінің ақысы, ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі объектіге берілген
несие бойынша процент (үстеме), құрылыс жүргізуге берілген ... ... Егер ... салу ... ... ... қажет болса,
онда оның өзіндік (бастапқы) құнына келісім бағасымен бірге салынып жатқан
объектіні пайдалануға беруге қажетті ... да ... ... ... ... құралдардың барлық түрі
шаруашылық процесіне қатыса отырып, бірте- бірте тозады, яғни ... ... ... ... бір уақыт өткеннен кейін ... ... ... да ... ... ... тура келеді.
Кәсіпорын активтерін таратудың тиімділігін сипаттайтын келесі
көрсеткіш болып мобильді және ... ... ... ... ... сомасының азаюы және айналым қаражаттарының
мобильдік коэффициентінің жылдам төмендеуі кәсіпорынның ... ... ... деп ... да ... еді. ... нарық жағдайында
айналым қаражаттарының төмен мобилдігі әрдайым теріс ... ... жөн. Есеп ... ... ... ... ... сомасының
бар болуы немесе олардың болмауы ... ... ... ... ... бар ... дебиторлық борыштың әсіресе, оның ... ... ... ... ... ... айналымдылығының
бәсеңдеуіне әкеліп слқтырады және кәсіпорынның қаржылық жағдайына ... ... ... ... ... ... «АВК Капланбек» ЖШС
|Көрсеткіштер |2006 |2007 ... ... құны ... ... ... ... |
|Иммобильдік қорлар |999407421 ... ... ... құнына % |84,8 |90,1 |5,3 ... ... ... |122718761 ... ... ... |15,2 |9,9 |-5,3 ... ... ... ... құны 64451545 мың теңгеге өсті.
Берілген қоғамда мұндай өсу ... қор, яғни ұзақ ... ... ... ... ... иммобильдік қордың үлесі 5,3 пайыз немесе
120669321 мың теңгеге көбейген. Бұның өсуінің себебі жаңа ... ... ... ... ... ... ... табылады. Мобильдік қор есеп
беру кезінде 56217776 мың теңгеге немесе -5,3 пайызға төмендеді. Бұл
төмендеу ... ... ... ... ... 6
Қаржылық қорлардың құрылымын талдау
(2006-07 жыл) «АВК Капланбек» ЖШС
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... ... ... ... |1178343958 |1242795503 |64451545 ... ... ... |1141813841 ... ... ... (%) |91,2 |91,9 |0,7 ... капитал |104114109 ... ... ... ... (%) |8,8 |8,1 |-0,7 ... ... ... қоғамның қаржылық қор сомасы 64451545
мың теңгеге өскенін байқаймыз. ... өсу ... ... ... ... болған. Меншікті капитал 67586992 мың теңгеге өскен. Яғни
тартылған капиталының сомасы 3132442 мың ... ... ... ... ... ... ... бар жоғы екі жолы бұл:
- меншікті капиталды ұлғайту;
- сырттан тартылған капиталды көбейту.
Мына осы екі ... ... ... керек екендігін көріп отыр.
Қысқа мерзімді активтердің құрамы мен құрылымын талдау
(2006-07 жыл «АВК Капланбек» ЖШС
Кесте 7
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... ... |
| ... ... ... |үлес |мың тг ... |
| |мың тг ... |мың тг ... ... |салмағы |
| | |% | |% | |% |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |100 ... |100 ... |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |3229440 |1,8 |2964154 |2,4 |-265286 |0,6 ... | | | | | | ... ... |5,8 |3945878 |3,22 ... |-2,58 ... мен | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |152542 |0,09 |- |- |152542 |0,09 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... да ... |7,06 ... |35 |30322329 |28 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |63732 |0,04 |9372 |0,008 |-54360 |-0,32 ... | | | | | | ... да |- | |- |- |- |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |85 |72845420 |59,4 ... |-25,6 ... да |485217 |0,27 |- |- |485217 |0,27 ... | | | | | | ... ... қысқа мерзімді активтер 56217776 мың теңгеге
төмендеген. Бұл ... ... ... есеп беру жылы ... ақша қаражаттар 265286 мың теңгеге азайды. Және де сатып алушылар
мен тапсырыс берушілердің ... -6415626 мың ... ал ... ... ... ... ие болғаны қорлардың айналымы ... ... ... ие ... ... ... мен ... талдау
(2006-07 жыл «АВК Капланбек» ЖШС
Кесте 8
|Көрсеткіштер |Жыл басы |Жыл аяғы |Жыл ... ... | | ... (+,-) |ың |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... ... |үлес |мың тг.|(5гр/1| |
| |мың тг ... тг ... * | |
| | |% | |% |р) |100) | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |100 ... |100 |637356 |6,06 |- ... | | | | | | | ... ... |97,7 ... |97,1 |558604 |5,4 |-0,6 ... | | | | | | | ... |234428 |2,22 |313180 |2,8 |78752 |33,6 |0,58 ... | | | | | | | ... ... ... нақты құнын көрсететін баланс
валютасының есепті жылы 637356 мың ... ... ... ... ... Бұл ... әрә ... дамуын көрсететіндіктен, оның
жұмысының оң нәтижесін сипаттайды. Алайда активтерді талдай отырып, олардың
қалай таратылғанын және ... жылы неге ... ... ... ... ... потенциалы мен оның негізгі құралдарының жағдайын
және кәсіпорын мүлкінің мобильдігін (іске ... ... ... ... ... ең ... ... өндірістік потенциалының көлемін анықау
қажет, ол туралы арнайы түрлі көзқарастар кездеседі.
Ұзақ мерзімді активтердің құрамы мен құрылымын талдау
(2006-07) жыл «АВК ... ... 9
| |2006 |2007 ... ... | | | |
| ... ... |сома |пайыз |сома ... ... ... ... ... ... ... |1 | |2 | |1 | ... емес |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... құралдар |91222407|91,3 |112007674|100 |20722466|8,7 |
| |8 | |2 | |4 | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |- |- ... |
Талдау бойынша «Капланбек»ЖШС –нің ұзақ ... ... есеп ... ... мың ... ал ... ... салыстырғанда 120669321 мың
теңгег жоғарылады. Осы ұзақ ... ... ... ... ... 91,3 ... ... құралдар, 8,7 пайызды аяқталмаған құрылыс ие
болған. Осы жылы тек ... ... 100 ... ие ... ... Негізгі құралдардың техникалық жағдайы мен тиімділік
көрсеткіштерін ... ... ... ... және ... тозу деп екіге бөледі.
Негізгі құралдардың табиғи тозуы ... ... ... ... табылады.
Негізгі құралдардың олардың барынша көп пайдалануға ғана ... ... ... ... ... ... әсерінен де болады. ... ... ... ... ... толық табиғи тозығы
жетпей ақ құнсызданып, ... ... ... ... ... табылады.
Бұл ең алдымен ... ... ... ... ... біршама арзан және өнімді машиналар пайда болып ... ... және ... орындауға мүмкіндік береді. Мұның өзі бұрын қолданып
келген ... ... ... ... ... ... әкеліп
соқтырады.
Бухгалтерлік есептің 16 «Негізгі құралдар» деп ... ... ... тозу деп- ... құралдың тозушы (тозған бөлігінің)
құнын оның ... ... ету ... ... жүйелі түрде есептен шығарылуға
тиісті.
Негізгі құралдардың тиімді қызмет ету мерзімі ... ... ... деп ... ... не ... активті
пайдаланудан алынады деп күтілетін өнім ... ... сол ... ... ... ... ... тиімді қызмет ету
мерзімі кезең сайын қайта ... ... ... және де егер болжамдарын
бұрынғы бағалаулардан елеулі айырмашылығы болса, ... және ... ... ... ... сомасы түзетілуге тиісті
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, ... осы ... ... ... ... ... ... және оларда
болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы құрылымын және оның ... ... ... ... ... ... ... береді.
Активтердің өсуі (артуы) кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін
болғандықтан, ол осы ... ... оң ... ... кәсіпорын мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары
деңгейі баланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің ... ... ... ... соқтыратын инфляция әсерін ескеру қажет.
Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек негізгі ... ... құру ... ... есептік – аналитикалық тәжірибеде өндірістік қорлар, дайын
өнім және тауарларды ... ... ... ... да ... ... ... фактор әсерінен болатыны күмәнсіз.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайының көрсеткіштерін ... жыл) «АВК ... ... ... |2006 жыл |2007 жыл ... |
| | ... ... |сома |пайыз |сома |өсу |
| | | | | | | ... |
|1 ... ... |100 ... |100 |235397 |1,02 |
| ... | | | | | | |
| ... құн | | | | | | |
|2 ... |288169 |- |336674 |- |48505 |1,16 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|3 ... ... | ... | |186892 |1,01 |
| |құралдардың | | | | | | |
| ... құны | | | | | | |
|4 ... | |97,2 | |96,8 | |-0,4 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|5 ... құн | |95,9 | |92,1 | |-3,8 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... *100 | | | | | | |
|6 ... ... ... | ... | |637356 |1,06 |
|7 ... |- |2,77 |- |3,17 | |0,4 |
| ... | | | | | | |
| |(2/1) *100 | | | | | | ... ... ... ... құралдардың бастапқы құны
235397 теңгеге және 1,02 есе өскен. Негізгі құралдардың техникалық жағдайын
сипаттайтын көрсеткіштер ... тозу ... ... ... Тозу коэффициентінің төмендеу тенденциясына бейім,
осыдан талданбайтын акционерлік ... 3,17 ... ... ... пайызы эксплуатацияға жарамды деп есептеледі.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын ... кейн ... ... ... ... Кез келген акционерлік қоғамдағы
негізгі құралдардың тиімділігі келесі көрсеткіштерімен сипатталады:
- Қор қайтарымдылық коэффициент;
- Қор сыйымдылық коэффициент;
- Интегралды көрсеткіш коэффициент.
-
Негізгі құралдардың ... ... ... ... жыл) «АВК Капланбек» ЖШС
Кесте 11
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... |
| | ... ... |сома |пайыз |сома |өсу |
| | | | | | | ... |
|1 ... ... |100 ... ... |
| ... | | | | | | |
| ... құны | | | | | | |
|2 ... |- |- ... |11,4 |143789396|11,4 |
| |құралдардың | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|3 ... ... |100 |1120076742|88,6 |207852664|-11,4 |
| ... | | | | | | |
| ... құны | | | | | | |
|4 ... | |100 | |88,6 | |-11,4 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|5 ... құн | |77,4 | |90,1 | |12,7 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|6 ... ... ... | ... | | |
|7 ... | |- | |11,4 | |11,4 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
|8 ... | |- | |11,4 | |11,4 |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... ... нақты құнының коэффициенті
кәсіпорынның материалды-техникалық базасын ... ... ... ... құны ... ... құралдар сомасын баланс валютасына
бөлу арқылы анықталады. Және ... ... мәні ... кем емес ... ... ... ... 12,7 мәнді көрсетті.
Негізгі құралдардың тозу коэффициенті негізгі құралдардың техникалық
жағдайын сипаттайды. Осы коэффициенті – ... ... тозу ... құралдардың бастапқы құнына бөлу арқылы анықтайды. ... ... ... ... ... құралдардың қалдық
құнын негізгі құралдардың бастапқы ... бөлу ... ... ... мәні ... кем ... құралдарды пайдалану тиімділігін талдау
(2005-06 жыл) «АВК Капланбек» ЖШС
Кесте 12
|№ |Көрсеткіштер |2006 жыл |2007 жыл ... |
|1 ... ... ... |178245 |182262 |4017 |
| ... | | | |
|2 ... ... |58000 |67805 |9805 |
|3 ... ... ... |10185684 |140110 |
| ... ... құны | | | |
|4 |Қор ... |1,77436 |1,78939 |0,01503 ... ... ... | | |0,02 |
|5 |Қор ... ... ... |-47,339 |
| ... (3/1)*100 | | | |
|6 ... ... |1,33 |1,34 |0,01 ... жүргізілген акционерлік қоғамда орташа жылдық құны негізгі
құралдардың 140110 мың ... ... ... ... ... ... құралдарды пайдалануы тиімді, себебі, өткен жылмен
салыстырғанда қор ... ... ... ... Интегралды
көрсеткіші 0,01-ге өскені байқалды. Бұл өзінің негізгі ... ... ... ... ... тиімділігін талдау
(2006-07 жыл) «АВК Капланбек» ЖШС
Кесте 13
|№ ... |2006 жыл |2007 жыл ... |
|1 ... өткізуден түскен |1176000 |5488000 |4312000 |
| ... | | | |
|2 ... ... |900000 |950000 |50000 |
|3 ... ... ... ... ... |
| ... жылдық құны | | | |
|4 |Қор ... |0,15 |0,54 |0,39 |
| ... ... | | | |
|5 |Қор ... |65943,9 |18515,8 |-47428 |
| ... (3/1)*100 | | | |
|6 ... ... |0,13 |0,022 |-0,108 ... бойынша өнімді өткізуден түскен түсім 4312000 мың теңгеге өткен
жылмен салыстырғанда жоғарлады. Осының нәтижесінде таза табыс 50000 ... Және де ... ... 240649585 мың теңгеге жоғарлағаны
байқалды. Қор қайтарымдылық коэффициенті 0,39 пайызға жоғарлады.
Кәсіпорынның қаржы – шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... меншігіндегі және ұзақ мерзімге ... ... ... тозу ... ... үшін 2420 «Негізгі
құралдардың амортизациясы және ... ... ... ... ... ... қорыта келгенде, еліміздің ... ... ... өзгерістер қатарына бухгалтерлік есепке алу жүйесінің
халықаралық стандартқа ... де ... Оның ... ... ... алу ...... бухгалтерлік есеп стандарттарына көшуі.
Сондықтан қоғамымыздың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау ... ... ... ... ... ... үшін ... есеп
жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Нарықтық экономика жүйесінде бухгалтерлік есепке қойылатын талаптиар
мен міндеттер ... ... ... Өйткені бухгалтерлік есеп қазіргі
экономиканы ұйымдастыру мен ... ... ... саясат пен
шешім, стратегия мен тактиканы қабылдау ... ... ... дайындау болып табылады.
Осыған байланысты біз ең алдымен бухгалтерлік есеп ... ... оны ... ... ... ... ... игеру үшін алдымен бухгалерлік есепте қолданылатын әдістерді
білуіміз керек. Оның ішінде бухгалтерлік ... ... ... екі ... бухгалтерлік балансты тағы басқаларды жақсы білуіміз керек. Сонымен
қатар негізгі құралдардың бухгалтерлік есебін ұйымдастыру ерекшеліктерін де
білуіміз ... ... ... ... тыс ... ... ... субъектілердің өмірінде болған фактілерді, кәсіпорын
мүліктерінің, меншікті және сырт капиталдарының ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу
негізін құрайды.
Шаруашылық прцесті жалпы бір-бірімен тығыз байланысты еңбек құралдары
(машина, жабдықтар) ... ... ... еңбек құралдары үйлер мен құрылыстар, жүк тартатын және ... ... және ... да ... ... көмегімен өнім
дайындалады, белгілі бір жұмыс атқарылады. Олар ... ... ... ... ... ... ... өнімге немесе атқарылған
жұмысқа өз құндарын біртіндеп-біртіндеп (амортизация) түрінде сіңіріп
отырады. Шаруашылықта олар ... ... ... ... ... жыл бойы пайдаланылады.
Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі: негізгі құралдардың келіп
түсуін, кәсіпорын ішінде орын ... және ... ... ... және ... ... ... көрсетілуін; олардың
материалдық жауапты адамдарға бекітілуін және ... мен ... ... ... ... ... ... мен
тозу сомасының есепте дұрыс көрсетілуін, негізгі құралдардың қор қайтарымын
анықтауды, жаңа ... және оны ... жаңа ... ... құралдарды түгелдеуді және қайта бағалауды мезгілінде
жасауын және ... ... ... ... ... ... ... олардың басқаша шығу нәтижелерін есепте нақты көрсетілдуін қамтамасыз
етуі керек.
Кәсіпоында дипломдық жұмыс келесі сұрақтармен ... ... есеп ... ... және ... бухгалтерлік есепте негізгі құралдарды
есепте шығару есебі мен талдауын ұйымдастыру;
- негізгі құралдар есебі;
- ... ... ... ... ... ... мен ... көрінеді.
Пайдаланылатын есеп саясатының басты міндеті мен негізгі арналымы –
кәсіпорынның ... ... ... ... іс мүддесі үшін осы
қызметтің тиімділігін реттеу мақсатында толық, объективті және ... ... ету ... ... ... ... ... есеп және қаржылық есеп беру туралы» 2007-жылдың 28-
ші ақпанындағы №234-ІП Қазақстан Республикасының Заңы,
2. «Қазақстан Республикасындағы аудиторлық ... ... Заңы ... ... (2006 ж. 5-мамырдағы өзгертулер мен толықтырулармен № ... ... есеп ... және ... ұсынымдар Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есеп жөніндегі Ұлттық комиссиясы ... №3 ... мен ... Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... ... ... жыл №209-11 (өзгерістер
мен толықтырулармен),
5. Бухгалтерлік есеп шоттарының иптік ... ... ж. №438 ... ж. өзгертулермен),
6. «Аудит», под редакцией доктора экономических наук, профессора М.
Юнити, ... ... ... В.Д. ... аудит, М.Экономика 1994г-500с.
8. З.Н.Ажибаев, Аудит. Учебник, Алматы, Экономика,2005.
9. Әбдіқалықов Т.Ә, Сәтмурзаев А.А Шағын ... ... ... А., ҚазМБА. 1996.
10. З.Н.Әжібаева, Н.Ә. Байболтаева, Ж.Ғ. Жұмағалиева Аудит, Оқулық, А.
2006.
11. Байдәулетов М, Байдаулетова С.М. ... А., ... ... ... ... С.Б. ... ... Маркет, А. 2005,
13. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ в системе управления финансами, А.,
Экономика. 2000ж-320 бет.
14. ... К.Ш, ... С.К, ... З.К, ... и ... ... А, ... – қаражат. 1998ж.
15. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Ә.Т., ... Ж.Г. ... ... ... А., Экономика. 2001 ж-378 бет.
16. Кеулімжаев Қ.К., Әжібаев З.Н., Құдайбергенов Н.А. ... ... А., ... 2001 ж-400 ... ... М.С., ... ... учебник). Алматы, Бастау. 2005г.
18. Коволев В.В, ... О.Н, ... ... ... М., ... ... ... Г.Н, Бухгалтерский учет в организациях, М., Дело. 1999г-
520
20. Кондраков Н.П, Кпаснова Л.П, ... ... ... ... ... ... М.П, ... Л.П, Принципы бухгалтерского учета, М.,
Финансы и ... ... ... В.Л, ... ... ... бухгалтерлік
есеп. Оқулық. Алматы.Экономика 2005ж.
23. Родостовец В.К, Ғабдулин Т.Ғ, ... В.В, ... ... ... ... ...... аудиті тәуелсіз
аудиторлық компаниясы А., 2003ж-410 ... ... В.К, ... О.Н, ... и ... ... ... А., Центр аудит Казахстан. 2000г – 310с.
25. Сатмурзаев А.А, Укашев Б.Е, ... ... ... ... ... Ә.Т, ... ... жүйелері, А., Экономика. 2001ж-
200 б.
27. Тасмағамбетов Т.А, Омаров А.Ш, ... Б.А, ... ... Н.Ә, ... В.К, Қаржы есебі, А., Дәуір 1998ж-390 б.
28. Укашев Б.Е, Әжібаев З.Ы, Бухгалтерлік есеп ... А., ... ... ... ... Ч.Т, ... Дж. ... учет: управленческий
аспект: Пер. С англ. Под. Ред. Я.В.Соколова, М.,Финансы и статистика. ... ... ... ... 2006 ... ... ... и предпринимаетеля №14 (139), январь 2006г.
32. Бухгалтер бюллетені, №10,12,15, қаңтар, 2006 ж. ... ... и ... ... ... ... ... қарай
Өндірістік
Істеп тұрған
Өндірістік емес
Мүліктік
Мүліктік емес
Қор ретінде тұрған
Істемей тұрған
Пайдалану
сипатына
қарай
Заттық құрамына қарай

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"JPK Corporation” ЖШС22 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
«ОЙЛСТРОЙСЕРВИС» ЖШС-ДЕГІ іс-тәжірибе бойынша есеп беру92 бет
Банктің қызметіндегі табыстар мен шығындардың сипаттамасы20 бет
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің жалпы құрастырылу принципі19 бет
Дамыған елдердердің ауыл шаруашылығы өндірістік инфрақұрылымын қалыптастыру тәжірибесі6 бет
Кәсіпорын кірістері: түрлері, есебі, талдау және аудиттік тексерілуі66 бет
Кәсіпорынның негізгі құралдардың келіп түсуі мен шығуының есебі мен аудитінің ерекшеліктері23 бет
Меншікті негізгі құралдардың теориясы93 бет
Негізгі құраладардың есебі мен аудиті53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь