Ақша қаражаты

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1 АҚША ЭКОНОМИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ...7
1.1. Ақшаның тарихи алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2. Ақшаның қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

2 АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ ЕСЕБІНІҢ ҚАЗІРГІ ТӘРТІБІ ... ... ... ... 18
2.1 Кассадағы ұлттық валютада ақша қаражаттарының есебі ... ... ... ... .18
2.2 Есеп айырысу шотындағы ақша қаражаттарының есебі ... ... ... ... ... .24
2.3 Шетел валютасында ақша қаражаттарының есебі ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.4 Банкілердегі басқа да шоттардағы ақша қаражаттары есебі ... ... ... ..37

3 АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ АУДИТІНІҢ ҚАЗІРГІ ПРАКТИКАСЫ...41
3.1 Кәсіпорынның ақша қаражаттары аудитін жүргізу әдістемесі ... ... ... 41
3.2 Кассалық операциялардың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57
КІРІСПЕ

Ақша бұл тауарлар мен қызметтерді және басқа да индивиттерді алуға әрдайым пайдаланылатын активтердің жиынтығы. Ақшалар кең пайдаланатындылықтан, біз өте бағалы құрал екендігін сирек ойлаймыз. Қазіргі экономика ақшасыз қалыптасу мүмкін емес.
Ақша кәсіпорын үшін жоспарлау, есеп және бақылау құралы ретінде, яғни олар шаруашылық әрекеттің маңызды элементі болып табылады. Кәсіпорын олар арқылы сыртқы өмірімен байланысқа түседі, табыс табады және есеп айырысулар жүргізеді. Өйткені кәсіпорынның негізгі мақсаттарының бірі табыс табу болып табылады, ол үшін ақша қаражаттарының есебін дұрыс жүргізу қажет. Қаржылық жағдайын бақылаудан тыс өндіріс көлемін жылдам өсірудің өзі кәсіпорынды сұраным жоқ өнімі өндіру сияқты жылдам банкротқа ұшырау шегіне әкелуі мүмкін.
Касса және банктік шоттар бойынша операциялар маңызды орын алады, өткені бірде-бір заңды тұлға касса мен есеп айырысу шотынсыз әрекет ете алмайды. Оларсыз кәсіпорын әрекетсіз, берекесіз болады.
Кез-келген бухгалтер мен аудитордың міндеті құрылған ұйымның қалыпты қалыптасуын қамтамасыз етуінің негізі болып табылатын ақшалай операциаларды дұрыс және дермезгілде көрсету жолымен кәсіпорынның әрекет қабілеттілігін қамтамасыздандыру болып табылады. Сондықтан ақша қаражаттары есебінің жүргізілуге, олардың сақтығына, ақша қаражаттарын кіріске алу толықтығын тексеруге, еспе айырысу жағдайын және төлемдердің дер мезгілділігін бақылауға, кассалық тәртіптің және тағы басқа сақталуына аса көңіл бөлу қажет.
Дипломдық жұмыстың мақсаты ақша қаражттарының есебі мен аудитінің қазіргі тәртібін қарастыру.
Мақсатқа жету үшін келесі міндетте қойылып шешіледі:
- ақшаның теориялық негізін оқып-үйрену;
- ақша айналымын реттейтін әрекеттегі заңмен танысу;
- нақты кәсіпорынның ақша қаражаттары неден құралатынын қарастыру;
- ақша қаражаттарының құжатта рәсімделуін көрсету;
- ақша қаражаттары қозғалысының есебін көрсету;
- ақша қаражаттары аудитын жүргізу әдістемесін қарастыру;
- кассалық және банктік операциялар аудитін жүргізу;
- ақша қаражаттары қозғалысын талдау;
Зерттеу объектісі жауапкершілігі шектелген серіктестік “Х” болып табылады.
ЖШС “Х” негізгі қызметі күрделі және ағымдағы жөндеу, сонымен қатар ЖЭО және басқа да кәсіпорындардың жылу энергетикалық жабдықтарын жаңарту. Негізгі қызметі бойынша тапсырыстар санының аз болуымен байланысты көбінесе бас тапсырмасы ЖАҚ “ҚКМЗ” үшін субмердігерлік жұмыстар орындайды. Сонымен қатар ЖШС энергетикалық жабдықтардың қосалқы бөлшектері мен басқа да тауарлардың көтерме саудасымен айналысады. Сатып алынатын қосалқы бөлшектердің басым бөлігі Ресей мен Украинада шығарылады.
Жұмысты жазда әдістемелік негіз болып нормативтік қуаттар, Қазақстан және ресей оқымыстыларының монографиялары, ғылыми және оқу әдебиеттері, кезеңдік баспа материалдары және зерттеліп отырған, объектінің материалдары табылды.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Экономика кафедрасы
Қорғауға жіберілді
“___” ______ 20__ ... ... ... ... ... АҚША ... ... РЕТІНДЕ.......................7
1. ... ... ... АҚША ... ... ... ТӘРТІБІ................18
1. Кассадағы ұлттық валютада ақша қаражаттарының есебі.................18
2. Есеп ... ... ақша ... ... ... ақша ... ... ... да ... ақша қаражаттары
есебі..............37
2. АҚША ... ... ... ... Кәсіпорынның ақша қаражаттары аудитін жүргізу әдістемесі............41
2. ... ... бұл ... мен ... және ... да ... ... пайдаланылатын активтердің ... ... ... біз өте ... құрал екендігін сирек ойлаймыз.
Қазіргі экономика ақшасыз қалыптасу мүмкін емес.
Ақша кәсіпорын үшін ... есеп және ... ... ретінде, яғни
олар шаруашылық әрекеттің маңызды элементі болып табылады. ... ... ... ... ... түседі, табыс табады және есеп айырысулар
жүргізеді. Өйткені кәсіпорынның негізгі мақсаттарының бірі ... табу ... ол үшін ақша ... ... ... ... ... Қаржылық
жағдайын бақылаудан тыс өндіріс көлемін жылдам ... өзі ... жоқ ... ... сияқты жылдам банкротқа ұшырау шегіне әкелуі
мүмкін.
Касса және ... ... ... ... маңызды орын алады, өткені
бірде-бір заңды тұлға касса мен есеп айырысу шотынсыз әрекет ете алмайды.
Оларсыз кәсіпорын әрекетсіз, берекесіз ... ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз етуінің негізі болып табылатын ақшалай операциаларды
дұрыс және дермезгілде көрсету жолымен ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары есебінің
жүргізілуге, олардың ... ақша ... ... алу ... еспе ... ... және төлемдердің дер мезгілділігін
бақылауға, кассалық тәртіптің және тағы ... ... аса ... ... ... ... ақша қаражттарының есебі мен аудитінің
қазіргі тәртібін қарастыру.
Мақсатқа жету үшін келесі міндетте қойылып шешіледі:
- ақшаның теориялық ... ... ақша ... реттейтін әрекеттегі заңмен танысу;
- нақты кәсіпорынның ақша қаражаттары неден құралатынын ... ақша ... ... ... ... ақша ... ... есебін көрсету;
- ақша қаражаттары аудитын жүргізу әдістемесін қарастыру;
- кассалық және банктік операциялар аудитін жүргізу;
- ақша қаражаттары қозғалысын ... ... ... ... ... “Х” болып
табылады.
ЖШС “Х” негізгі қызметі күрделі және ағымдағы жөндеу, ... ... ... ... да кәсіпорындардың жылу энергетикалық жабдықтарын жаңарту.
Негізгі қызметі бойынша тапсырыстар санының аз болуымен байланысты ... ... ЖАҚ ... үшін субмердігерлік жұмыстар орындайды. Сонымен
қатар ЖШС ... ... ... ... мен басқа да
тауарлардың көтерме саудасымен айналысады. Сатып алынатын ... ... ... Ресей мен Украинада шығарылады.
Жұмысты жазда әдістемелік негіз болып ... ... ... ресей оқымыстыларының монографиялары, ғылыми және оқу әдебиеттері,
кезеңдік баспа материалдары және зерттеліп отырған, ... ... АҚША ... ... ... Ақшаның тарихи алғышарттары
Ақша - бұл тауар өндірісіне тән тарихи категория. Ақша ... ... ... ... ... ... қауымдастық арасындағы қоғамдық еңбек
сенімінің айырбасы кездейсоқ сипатта болды. Тауарлық ... ... ірі ... ... бөлінісімен байланысты, яғни шаруашылығы және
жер иеленуші клиенттері арасында. Еңбек ... ірі ... ...
жер иеленудегі саланың бөлінуінен тауар өндірісі және жеке ... ... жиі ... ... ... ұзақ ... даму нәтижесінде
барлық тауарлардан ерекше тауар ақша бөлінеді. Ақшаның ... ... ... пайда болатын тауар қайшылықтарымен түсіндіріледі. ... ... құн ... және ... құралы болып табылады, яғни тауар
өндірушілердің еңбегін жүзеге асырады. Осыдан тауардың бірінші ... ... ... ... ... құны ... құны түрінде айырбас кезінде көрініс табатын құн арасындағы
қайшылық.
Бірде ... ... ... ... жеке ... құны ретінде көрсете алмайды.
Екі бір-біріне тауар қасиетінің қайшылығы мынада қорытындылады, тауарды
құн ретінде қолдану кезінде оны ... бас ... ... ал ... ... ретінде қолдану кезінде айырбастауға болмайды. Тауар ... ... ... жағынан бір текті және саны жағынан өлшенбейтін ... ... Құн ... ... бір ... және саны ... абстракты еңбекті қалыптастырады. Осыдан ... ... ... ... және ... ... ... екінші қайшылық
туындайды.
Еңбектің екі жақты сипаты тауардың үшінші қайшылығын көрсетеді-еңбектің
жеке және қоғамдық сипаты арасында. ... ... ... ... жеке ... ... жалпы тәуелділігі дамиды. Тауар
өндірісі қоғамдық ... ... ... жеке ... ... ... айырбасы мүмкінсіз болады, себебі нақты еңбектің біртексіздігі жұмыс
уақытымен өлшеуге болмайды.
Тауар қойшылығын шешу формасы болып ... ... ... ... ... түріндегі жалпы тауар массасынан дағдарыстық ерекшелеу
табылады. Ақша құнның ... ... ... орай тауар
қайшылығын шешеді.
Құн қатнастарының туындау процесінде алғашқы ... құны ... ... ... ... ... Бір тауардың құны оған қарсы жеке
тауар боламасында ... Бұл ... ... ... ... ... ... Х-і В тауарының У-не айырбасталғанда. Осы айырбаста А тауары өз
құнын көрсете отырып, оны В ... ... ... ... яғни ... формасында болады. Құнның қатынасы және эквиваленттік формасы тауар
құнын көрсетудің екі ... ... ... эквивалент түрінде ақшаны анықтау оның мүмкіншілігін сипаттайды,
тауарды қамтылған қоғамдық еңбек шығындарын көрсетеді және ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Яғни ақша өз құрамы бойынша
тауардың айырбас құнының ... ... ... ... ақша, т.б.
Категориялардың ішкі бірігуі ақшаны өндірістік ... ... ... ... ... ... негізі құрайды. Ақшалар: біріншіден, жеке
өндірушілердің өзара байланыстарын; екіншіден, ... ... мен ... ... ... жеке шығындар қатынасын; үшіншіден, жеке ... ... ... ... массасына қатынасын қамтиды. Ақшалар
тауарды ... ... ... ... қоғамдағы қажетті еңбек
өлшейді.
Ақшалар тауар ... ... ... үшін сипаты бар өндірістік
қатынастарды көрсетіді. ... ... ... ... ... ... өндіруші-қатысушысының арасында негізделген өндірістік
қатынастарды көрсеткен. Монополистік капитализмге дейінгі жағдайларда ... мен ... ... ал монополистік капитализм кезінде ... мен ... ... ... ... ... әлемдік нарыққа тәуелділігінің күшейу шаралары
бойынша еңбекке кеткен жеке шығындарды қоғамның ... тек ұл ... ... ... ... ... ... өсу дәрежесіменде жүзеге
асырылды. Тауар өндірісі дамудың әр түрлі этапында ақшаға ... ... ... ол оның ... ... ... ... кезеңінде ақша ретінде түтынудың маңызды заттары
қолданылды, ол айырбас ... ... ... табиғи формасын көрсетті.
Ақшанаың бұрынғы түріне күн сайын ... ... ... а ... ... ... ретінде қызмет атқарады. Тауарлық ақшалар арасында
сатылатын (қой, тұз, шай, бидай, күріш және ... ... ... ... ... ... ... (сақина, білезіктер,
алқалар) ерекшеленді.
Тауарды айырбастау жүйесін сипатта болғанда тауарды өндірушіде жалпы
эквиваленттің ролін ... үшін ... ... тауарда қажеттіліктер
туындады. Одан басқа, жер иелену мен саланың дамуында малдар айырбастың
негізгі көзі ... ... ал сала ... металдар маңызды орын алады.
Ақшаның рай металға алдымен әртүрлі кесектер ... ал ... ... бастап басып шығарылған тиын формасында болды. Капитализмг дейін
ақшаның райн мыс, күміс, кейбір елдердеежелде алтын (Ассириа және ... ... ... ... алтын және күміс ақшалай тауарға
айналды. Асыл ... ... ... ... ... ... келеді: олар біртектілік, бөліну, нормативтік және ... ... Олар ... құнды кіші көлемде көрстеді, нәтижесінде
құнның эквивалентті формасы белгілі бір ... ... ... ... байланыстырылады, тауар әлемі тауар мен ақшаға бөлінеді.
1.2 Ақша қызметтері.
Ақша қызметтерінің дамуы тауар ... ... өту ... ... ... ... ... әсерінен, капиталистік
жалпылау және жоспарлау әсерінен тауар өндірісінің құлдырауы орын ... оған сай ... ... өмір ... Осыған орай ақша
қызметтерінің арақатынасының ерекшелігімен сипаты өзгереді.
Ақша теориясының мәселелерімн ... ... ... ... мен атқаратын қызметтерін бөліп көрсетеді, және адамдар ақша деп
танитын және олардың ... ... ... ақша бола ... ... құн ... және баға ... ретінде ақшаның құн өлшемі қызметі
арқылы тауар құны жалпы ... ... ... өлшем сипатын алады.
Сонымен қатар, тауарлардың ақшаның белгілі бір сомасына теңестіру тарау
құнының ... ... ... Осыдан құн өлшемі қызметінің екі ерекшелігі
туындайды: бірінщіден, оны толық құнды бағалар атқарады.
Тауар құнының сандық өлшемін жүзеге асыру үшін ... өзі, ... ... иемдену қажет. Бірақ, тауар өлшемін ақша жасамайды, өйткені
құн ретінде барлық тауарлар сапалы, ... ... ... енгізеді.
Екіншіден, ақшалар оймен елестетілген құн өлшемі қызмтін атқарады. Құн
өлшемі тауардың ақшаға айырбасы кезінде пайда болады. Тауардың құнын ... ... ... ... шарт ... ... ... өнімін ақшаға
теңестіру қоғамдық жүзег асырушы ретінде ойда ... ... ... болып тауар құнының ақшалай көрінісі ... ... Ол ... мен ақшалай тауарлардың біртекті өлшем, құн ретінде қатынасын
сипаттайды, алтын заттай түрде ... ... ... жиынтығы ретінде
көрінеді.
Тауардың ақшалай түрде көрсетілген құны оның бағасы болып ... ... ... ... алтынның құны болған жоқ. Алтынның ақшалай құны
басқа тауарлардың тұтыну құны ретінде көрсетілді. Тауар басқа да ... ... ... оның салыстырмалы құны әртүрлі тауарлар
да шексіз бірқатар ... ие ... ... ... бастап жағдай өзгрді. Ол несиелік ақшаларға
тауар ... ... ... ақшалай тауардың екі жақты тұтыну құны
көрінеді. Алтын ақшалай сыйақы ... ... ... жоқ, ол тк қана
қоғамдық қажетті жұмыс уақытын және баға қалыптастыру ... ... ... мен ... ... сай әдеттегі тауарлар сияқты несиелік
ақшамен нақты нарықтық бағамен ... ... Бұл құн ... ... ... қиындатады.. теңдік кезіндегі алтын мен тауар
өндірісіне кеткен ... ... ... бағалардың белгілі жиілікте
болу үшін ... ... ... ... ... ... ... Дамыған ақшалай қатынас кезінде күш ... ... ... ... көрінеді. Осы процесті сипаттай отырып. К.Маркс алтынның
бағасын қалыптастыру ... баға ... құн ... ауысады деп
жазған. Металл ақшалардың (алтын, күміс, мыс) айналымы ... ... ... ... бірлікте бекітілеген металдың салмақтық ... ... ... ... манеталарды басып шығара бастағанда,
баға масштабы өзінің салмақты маңыздылығынан түсіп кетті. ... ... ... баға масштабы жалпы маңыздылыққа негізделді.
Бұл манеталардың тозылуымен, ... ... ... ... ... аз ... металлдан құндырақ металға өтумен (мыстан,
күміске, кейін алтынға) байланысты. Оның нәтижесінде ... реми ... ақша ... ... ... құрамы арасында қайшылық туындады.
Құн өлшемі мен баға масштабы түріндегі ақша ... ... ... ... өлшемі-мемлекетке тәуілсіз ақшаның экономикалық қызметі. Ақша құн
өлшемі түрінде қоғамдық құндық этолон, абстрактілі еңбекті ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан, бұл қызмет
құн заңымен анықталды.
Баға масштабы-мемлекет еркіне тәуелді және құнды емес, ... ... ... ететін ақшаның техникалық қызмет. Мысалы, 40 жыл ішінде
ақша масштабы алтынның ресми ... ... ... Бұл баға ... ... ... 35доллардан келеді (31,1 грамм).
Ол өзгрмейтін деңгейде доллардың девольвациясына 1971 жән 1973 ... ... және ... 38 ... ... 42,22 долларға дейін
жоғарлады. Алтынның бекітілген мемлекеттік бағасының оның құнынан ауытқуына
байланысты бағалардың ресми масштабы экономикалық мәнін ... ... ... (1976-1978) нәтижесінде алтынның ресми ... ... ... алынып тасталынды. Қазіргі кезде алтынның тауарға
тікелей айырбасы болмайды, бағалар ... ... ... заң базасында
алтынның салмақтық сандарында көрсетілмейді. Алтынды айналымнан шешілмейтін
несиелік ақшалармен шығару ... құн ... ... ... кезінде алтынның нарықтарында ақшалай тауар ... ... ... ... ... ... ... болды.
Яғни тауар құндық көріністі тікелей ақшалай тауардың құнында емес, несие
ақшаларының салыстырмалы құн арқылы алады.
Құн ... ... ... ... ... ң ... айналым
қызметімен байланысқан. Азия айналым құралы ретінде. Тауар ... ... ... ... ... объективті қажеттілікті тудырады.
Бұл құнның ақшалай көрінісі құн өлщемінің қызметі арқылы тауардың ... ... Баға ... ... ... тауардың
ақшаға нақты айырбасы кезінде жүзеге асырылады. Т-А-Т.
Тауарларды сату процесінде ақша олардың айырбасында ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің 2 айналу түрінен
өтеді: 1) тауар ... ... оның құны ... ... ... ... (Т-А); 2) алынған ақшаға тауар алынады, яғни құнның ақшалай түрі
тауарлық құнға айналды. (А-Т).
Тауар ... ... ... ... ... тек 1 ... бір ... 1 айдан кейін сатып алуға мүмкіндігі бар. Ол тауарды 1 нарықта ... ... ... ... ... ... ала алады. Осылайша, ақша
айналым құралы ретінде тікелей айырбастың (Т-Т) жеке, ... ... ... ... жүзеге асырып, айналымнан кететін тауарларға қарағанда,
айналым құралы ретіндегі ақша әр ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Тауар айналымы – ... ақша ... ... қоса ... айналымының
үзіліссіздігі үшін қажетті болып табылады. ... ... ... ... функциясының 2 ерекшелігі туындайды.
1. Оны идеалды емес, нақты ақша орындалды;
2. Бұл ... ақша ... ... өтпелі делдал ретінде
болғандықтан ақшалай ... ... және ... құн белгілеріне
ауыстыру мүмкіндігі туындалды.
Ақша құн ... және ... ... ... ... ... ... 1 функция 2-ін көрсетеді. Металл айналым кезінде, егер ... ... ... ... ақша құн ... ... орындамаушы еді.
Онда толық металл ақшалар айналымы құралы болмаушы еді. Біріншіден, ақшаның
құн өлешемі ретінде ақша ... ... ... ... ... ... құны жоқ ... белгімен ауыстырылады.
Құн өлшемі қызметі мен айналым құралдарының арасындағы ... ... алып ... алтын мен оның қағаз және ... ... ... қайшылықтан өседі. Ақша айналым құралының қызметін
атқаратындықтан, оның айналымына қажетті саны ... ... ... мен
массасын, яғни тауар бағасыларының қосындысымен анықталады.
Бір ақша бірлігі бірнеше тауарлық келісім-шарттарға қызмет көрсте алады.
Ақшалардың айналымдылығы өскен сайын, сонша олар ... үшін аз ... ... үшін ... әрекеттегі ақшалардың саны (АС) өткізілген
тауарлар бағаларының ... (ТБҚ) бір ... ақша ... ... (А) бөлу ... анықталады:
Ақша қазына, жинақ және жинақтық қалыптасу құралы ретінде. Т-А-Т
айналымның екі жеке ... (Т-А және А-Т) ... ... ... мен ... ... Егер тауар өндіруін өзінің тауарын
өткізіп, ұзақ уақыт ағымында ... ... ... ... онда ... мақсатында алынған ақшалар қазынасы қалыптастыру құралы функциясын
орындайды. Жиналған байлық “таза қазына” түрінде, яғни ақшаларды ... ... ... ... ... тән ... кезінде қазынаны қалыптастыру құралы фукцияның қажеттілігі
тауарлық өндіріс процесімен анықталды. ... ... ... ... ... ... ... алу үшін алдын- ала ақша ... ... ... ... әр өндірілетін тауарлар партиясына есептеліп,
олардың құнына қосылады және ... ... ... бір ... Бұл ... ... өндіріс құралдарының орнына
жаңаларын сатып алу ұшін іс жүзінде пайдаланылуы белгілі бір ... ... ... ... болады. Ақшаларға сапалы шексіз ... ... ... ... қайшылық банктердің шаруашылық айналымына
қолданылатын, қоғамдық байлықты жалпы көрсету ретінде ... ... әр ... ... бір ... қанааттандырады және барлық
байлықты емес, оның білгілі бір сәтін ... ... құн ... ... байлықтың жалпы көрінісі болып табылады. Бұл ... ... ... Бұдан қазынаның функциясының ... оны тек ... ... ғана ... ... ... жинау алтын мен
күмістен жасалған тиын, кесектер, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... ақша айналымын реттеуші
ролін атқарады. Егер өндіріс пен тауар айналымының масштабы кеңейсе, онда
қазына ретіндегі металл ... ... ... ... алу үшін ... яғни айналым құралы функциясын атқарады. өндіріс пен тауар
айналымы ... ... ... ... ... бір бөлігі қазынаға
айналды. Сондықтан нарықта толық металл ақшаларының ... ... ... үшін қажетті ақшалардың саны қатысты.
Сонымен, қазынаның пайда болу құралы ретінде ... ... ... өйткені оның заттай формасы ақшалай тауар талаптарына сәйкес
болды.
Қазына ерекше сақтандыру қоры ... ... ... иеленушіліерді
бірінші кезекте табиғи бірлігі емес, жалпы ... ... ... ... кез-келген тауар сатып алуға болады. ... ... ... ... ... даму ... ... мәміленің ерекше
түрі – тауарды алдын- ала төлеусіз сатып алу пайда болды. ... ... ... тек ... ... ... қалдырылған жағдайда
ғана, сатып ала алады. ... ... ... ... ... яғни ... ... қалдыру пайда болды.тауарды алған қарызгер
несие берушіг оның орнына белгілі бір мерзімде ақша ... ... ... ... ... вексель) береді. Төлем құралы ретінде ақшалар
айналым құралы ... ... ... бар, олар ... ... ... ... тұтыну құны қозғалысы мен құнның арасында
айырмашылық пайда болды. Сатыпалушы тауарды ... ала ... ... ... ... міндеттеме жазып береді. Вексель мерзімі ... ... ол ... төлем құралы функциясын атқаратын ақша төлейді.
Төлем құралы ... ... ... ... ... ... (қолма қол)
ақшалар орындайды. Ақшамен төлем құны функциясы орындай ... ... заңы ... ... береді. Егер тауарлар нсиеге сатылса, онда
бұндай тауарлық мәмілілерге қолма-қол ақшалардың қажетң жоқ, және ... ақша ... ... ... ... ... мерзімі
жақындаған сайын қарыздарды өту үшін айналымға ақшалардың қасиеттілігі
жоғарылайды.
Дүниежүзілік ақшалардың маңызы. ... ... ... ... ... ... халықаралық мамандандырылуының
трңдуі, дүнижүзілік нақты және дүниежүзілік капиталистік ... ... осы ... ... мен дамуының объективті алғышарты болып
табылды. Ақша дүниежүзілік нарықта ... ... ... ... асыл
металдардың кесектері түрінде болды жән ... ... ... ... ... ... ... барлық функциаларына, және
оларды синтездей отырып, тарихи және ... ... ... ... ... қарыздың міндеттемелері өтеу, халықаралық
баланстар бойынша сп айырысу үшін- халықарылық ... ... ... ... ақшаларға сатып алуда-халықаралық сатып алу құралы;
алтын қоры ретінде резервтік қор құру және алтынның бір ... ... ... кезінде-байлықты қоғамдық материализациялау болып табылды.
Материализм кезінде дүнижүзілік ақшалар функциясында мәнді ... ... ... кезінің өзінде халықаралық есеп айырысудың несиелік
құралдары мен ...... ... ... ал алтын тек
халықаралық есеп айырысулар қалдығын ... үшін ... ... ... ... шектеудің тарихи тенднциясы оның бұл салада
тікелей қалыптасу ... ... ... Бұл ... ... ... ... байланысты. Капиталистік
елдерде ұлттық валюталар дүниежүзілік ... ... ... төлем,
сатыпалу резервтік құрал ретінде қалыптаса бастады. 1944 жылы Брттон Вудиде
халықаралық келісім доллар мен фунт ... ... ... ... Бұл ... ... ... халықаралық экономикалық
қатынастардың интернационалистік ерекшелігі мен оларға ... ... ... несиелік ақшаларды пайдалану арасында қайшылықты күшейтті. Бұл
шиеліністі шешулің жолы СДР жән ЭКю ... ... ... ... ... ... көру ... ақшаладың функционалдық формаларының өзгеруіне қарамастан,
алтын бұл функциясын ... ... ... ... ... ... Алайда, көптеген оқымыстылардың ойынша экономикада ақшалар үш ... құн ... және ... ... функциаларын атқарады. Жоғарыда
қарастырылған ақша функциаларының жиынтығы арқылы ақшалар ... ... рай ... ... АҚША ... ... ... ТӘРТІБІ
2.1 Кассадағы ұлттық валютада ақша қаражаттарының есебі.
ТОО “Х” қолма – қол ақшаларды қабылдау, сақтау және ... үшін ... ... ... ... және кассаның тахникалық бкітілуі бойынша
талаптарға сай банк ... және ...... ... беру
құралдарымен қамтылған. ЖШС “Х” басшылары кассадағы ... ... ... банкіден жеткізу және банкіге тапсыру ... ... ... ... ... ... ... мен басқа да
құндылықтардың кассада сақтауға ... ... ... Ол ... ... жүргізу
тәртібімен таныс болу қажет. Сондан кейін онымен толық іске ... ... ... – шарт ... Егер ... және ... беру үшін субъект басшысының жазбаша бұйрығымен басқа ... онда ... де ... жеке ... ... жайында
келісім-шарт жасалды.
Берілген учаске бойынша келесі құжаттар қолданылады: ... ... ... № КО-1). ... ... ... ... сонымен қата,
автоматтандырылған өңдеу де кассаға ақшаларды рәсімдеу үшін қолданылады,
бухгалтерия жұмыскерлерімен бір ... ... ... ... ... ... ал ... кассада қалады кіріс және шығыс
кассаның ордерлерді тіркеу журналында ... ... ... ... ... бұан өкілетті тұлға қол қояды. Кіріс кассалық ордердің
негізгі реквизиттері: құжаттың аты, кәсіпорынның аты, қжат ... ... ... корреспондицияланатын шот, сомасы саныиен және сөзбен,
салушының аты-жай, фамилиясы, негіздеме, ... мен бос ... ... ... ордер (форма № КО-2) кассадан ақша беруді рәзімдеу ... ... және ... ... ... де ... және
бухгалтерия жұмыскерімен бір данада толтырылады, ... және ... ... құрамында тіркеледі. Шығыс кассалық ордерге басшы және бас
бухгалтер немесе бұған өкіметті ... қол ... Егер ... ... ... басшылық рұқсаты бар тіркелетін құжаттар ... ... ... ордерлерге қол қою міндетті емес. Шығыс кассалық ордердің
негізгі реквизиттері: құжаттың аты, ... аты, ... ... мен күні, алушы тұлғының аты-жайы, фамилиясы, негіздеме, саласы
санымн және сөзбен, ... мен бас ... ... ... ... кассирдың қолы, корреспендицияланатын шот.
Кассалық ордерлерде өшіру, түзетілген жер және түзетулер болмау ... ... ... ... тек ... ... күні ғана ... және
беріледі. Кассир шарушылық операция аяқталғаннан кейін ордерлерге ... ... ... ... ... ... міндетті.
Кіріс және шығыс кассалық құжаттарды тіркеу үшін кіріс және ... ... ... (формасы № КО-3) қолданылады. Журнал ... ... ... және ... ... ... Тіркеу журналы, оның
мәліметтері бойынша кәсіпорынның қолма- қол ақша қаражаттарын алуы мен
жұмсалуының ... ... ... ... ... ... беру,
кассирмен жасалған операциялардың толықтығын тексеру үшін құрылған.
ЖШС “Х” ... ақша ... ... үшін ... кітап (форма №КО-
4) қолданады. Кассалық кітаптың әр ... екі ... ... ... ... ... бір дала ретінде кассирмен толтырып,
кітапта қалады, екіншісі ... ... ... және артқы
жақтары көшіруқағазы арқылы толтырылады, кассирдың есеп беру ... ... ... ... ... ... және екінші данасы бірдей номермен номерленеді. Кассалық
операцияларды жазу сыртқы жағында қиылмайтын бөлінен басталады ... ... ... ... ... ... қию ... бойынша бүктеліп,
кітапта қалатын қиынды бөлігі ... ... ... жазбаларды
жүргізу үшін парқтың қиынды бөлігі ... емес ... ... жағынын
астына қойып, парақтың қиынды емес бөлігінің артқы жағына ... ... ... ... ... бір ... ... дейін есеп беру банкісі ... ... ... ... ... ... ... төлем
ведомосі бойынша сомалар көрсетіледі.
Кассир күн сайын жұмыс күннің ... ... ... және ... ... ... есеп беруін қохат алып тапсырады.
ТОО “Х” бір кассаның кітабы бар. ... ... ... бау
өткізіліп, сүргуг мөрмен бекітілген. Кітаптың ... ... ... ... ... ... жазбасы бар және кәсіпорын ... мен ... ... ... ... ... аз ... кассалық есеп берулерді 3-5
күнде бір рет ... ... ... кітапта құжаттың номері, ... ... және ... ... ... шот, ... ... көрсетіледі.
Күн сайын, жүмыс күнінің соңында кассир кітапта қорытындыларды есептеп,
күн ... ... ... ... ... ... және келісілмеген
түзетулер жасауға болмайды. Түзтулер кассир мен бас ... ... ... ... ... ... бас бухгалтерге жүктеледі.
Кассаның кітап кассирдың келісімімен автоматтандырылған әдіспен
жүргізілуі ... Оның ... ... ... ... ... ретінде қалыптасады. Бір мезгілде онымен ... ... ... ... Бұл ... кассирмен
тексеріліп, қол қойылғанна соң, бухгалтерияға кассалық ... ... ... ... қолхат арқылы тапсырылады. Соңғысы әр айға жеке
бір жылдың ішінде кассирде сақталады. Парақтардың ... саны (бір ... мен бас ... ... ... және кітапқа сүргі салады.
Кассалық операциялардың есебі үшін кредиттік ... ... ... ... – ордер жйне дебттік сипат бойынша ашылатыг №1 ведомость бар. ... ... ... кассалық есеп берулердің ... әр есеп ... бір жол ... және ... ... есеп ... (форма № КО-5)
кәсіпорны кассасын еңбекақы төлеу мен ... ақша ... ... ... ... бойынша сенім артылған тұлғаға берілген ақшалардың
есебі үшін қолданылады. Кітапты кассир ... ... ... ... және ... қол ... ... ақша қаражаттарының бар болуы мен қозғалысының есебі
үшін 45 ”Кассадағы ... ... ... ... активті шоттары
қолданылады: 451 “Кассадағы ұлттық валютада қолма-қол ақшалар” және ... ... ... ... ... Бұл шоттрадағы қалдық
кәсіпорындағы ай басыла кассадағы бос қолма-қол ... ... ... ... ... ... ... ақшалардың сомасын, кредит
бойынша айналым берілген қолма-қол ақшалардың сомасын көрсетеді.
Кассада қолма-қол ақшалардан басқа акциялар, ... ... ... ... ... ... да ... қағаздар мен
қатаң есеп беру бланкілері де сақталуы мүмкін. Қатаң есеп беру банкілерін:
асханада тамақтану, дистикалық ... ... ... ... ... , ... және басқа да қатаң есеп
берудің банкілері олардың номиналды құны ... 006 ... есп ... ... ... есепке алынады. Бұл шотта аналитикалық есеп
банкілердің әр атауы бойынша сериясын, номерлерін, санын, ... ... ... ... ... және пайдаланылған қатаң есеп
беру банкілері бойынша карточка-анықтамаларда материалды-жауапты ... ... ... “Кассадағы ұлттық валютада қолма-қол ақшалар” шоты бойынша
шоттардың типтік корреспондециясы
|№ |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... |
| | ... |
| | ... |Кредит |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... ... ... |451 |705 |
| ... бойынша жалға алушыдан жай | | |
| ... ... ... | | ... | ... ... өнім ... |451 |701 ... ... ... ... үшін |451 |722 |
| ... ... ... | | ... ... қағаздарды өткізуден түсім |451 |723 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... шоттардан ақша|451 |441,423, |
| ... ... ... | |424 ... ... ... мен ... ... |451 |301 |
| ... ... түсті. | | ... ... ақша ... ... түсті |451 |411 ... ... ... ... ... |451 |871 |
| ... ... ... | | ... |Есп ... ... ... жұмсалынбаған|451 |333 |
| ... ... ... аванстарды | | |
| ... | | ... ... ... кезең табыстары шотына |451 |611 |
| ... ... ... | | ... ... ... органдарымен |451 |726 |
| ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... |451 |727 ... ... ... материалдық емес |106 |451 |
| ... ... | | ... ... ... ... ... |123 |451 ... ... да ... ... ... |343 |451 |
| ... ... ... | | ... ... ... қолма-қол ақшамен |222 |451 |
| ... | | ... ... ... мен тиеу ... ... |811 |451 |
| ... ақшамен төленді. | | ... ... ақша ... ретінде |411 |451 |
| ... ақща ... ... | | |
| ... | | |
1 ... ... |2 |3 |4 ... ... ... және де ... |401,402 |451 |
| ... қаржылық инвестициялар | | |
| ... ... ... | | ... |Кассадан есеп беруге тиісті сома берілді.|333 |451 ... ... ... ... ... |681 |451 |
| ... | | ... |Кассадан есептелген дивиденттер берілді. |333 |451 ... ... ... ... ақша |621 |451 |
| ... жетіспеушілігі анықталды. | | ... |Есп ... ... ... ... |334 |451 |
| ... ... | | ... ... құны 006 ... тыс ... есептен шығарылады
және қолданылған қатаң есеп беру бланкілерін, есеп ... ... ... мен ... ... ... да ... есептеп
шығару актісінің кезінде карточка-анықтамаларда көрсетіледі.
Кассада санымен қатар құнды құжатта, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Есептік саясатта бекітілген мерзімде кассада сақталынатын ... мен ... есеп ... бланкілеріне түгендеу жүргізу қажет. Оны
суъект басшысы тағайындайтын комиссия жүргізеді. ЖШС “Х” бұндай тексерудің
ай ... ... ... ... ... ... ... құжаттарды өңдудің бағдарламалық құралдарының жұмысының дұрыстығы
да ... ... ... ... ... бекітілген тәртіпте
жауапкершілікке тартылады.
Ақша қаражаттары мен қатаң есеп беру бланкілерін ... ...... ақша қаражаттрының бар ... ... ... ... мен қатаң есеп беру бланкілерінің түгендеу тізімінде орма №
түг.-15 рәсімделді. Кассада ... ақша ... ... ... Бұл ... 451 ... ... валютада қолма-қол
ақшалар” шотының дебеті және 727 “Негізгі емес қызметтен басқа да ... ... ... ... Ақша ... мен ... ... кассирдің мойнына жүктеледі. 333 “жұмыскерлер
мен басқада тұлғалардың қарызы” шотының кредиті, 451 ... ... ... ... шотының дебеті бойынша көрстіледі. ЖШС “Х”
кассадағы қолма-қол ақшалар есебі ... 2001 ... ... ... шоттар
корреспонденциясын қарастырайық (2-кесте).
Сонымен, ЖШС “Х” кассадағы ақша қаражаттарының сбі кассалық опрацияларды
жүргізу туралы ... ... ... ... ... да ... ... сәйкес жүргізімді кассадағы ұлттық валютада ақша ... 451 ... ... ... ... ... ... шотында
жүргізіледі.
Кесте 2
2001 жылғы қаңтар айына 451 “Шоты бойынша шоттар корреспонденциясы”
|№ ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... ... ... ... есеп ... шотынан келіп |381402 |451 |441 |
| ... | | | ... ... есеп ... ... ... |500000 |451 |333 |
| ... . | | | ... ... қызметтер үшін несиелер |28105 |451 |687 ... ... ... ... ... |3100 |451 |727 |
| ... алынды. | | | ... |Сеп ... ... ... үшін |700000 |333 |451 |
| ... ақша ... | | | ... ... ... ... |381402 |681 |451 ... |Кредиторлар алдындағы қарыздар |120988 |687 |451 |
| ... ... | | | ... “Х” кассадағы ақша қозғалысының есебі үшін кассалық кітап қолданады.
Ақшалар келіп түскенде кіріс кассалық ордр, шыққанда шығыс кассалық ... Есеп ... ... ақша қаражаттарының есебі.
Шаруашылық суъектілер уақытында бос ақша қаражаттарын сақтау және қолма-
қол есп айырысуларды жүзеге үшін банкте есеп ... ... және ... ... мен қаржыландыру көздеріне байланысты басқа да шоттар
алады.
Банкте есеп айырысу шотын ашу үшін ... ... ... шотты алуға өтініш (банкте бекітілген үлгіде);
2) нотариальды ... және ... ... ... ... ... құрылтайшылық келісім-шарттың көшірмеші;
3) шаруашылық суъектінің мемлекеттік тіркеу жөнінде статистикалық картоска
мен куәліктің ... ... ... ... үлгілері мен мөрдің оттискісі карточкасы
2 данада. Бірінші ... ... ... басшысына, екіншісі бас баухгалтерге
берілді.
5) салық төлеуінің тіркеу номері (СТН)-шот иесінің.
Есеп айырысу шотына номер беріліп, ... ... ... ... ... құжаттарға қойылады. ЖШС “Х” Қарағанды
қаласында Халық Банкінің ФБ-де айырысу шоты бар. Сеп ... ... ... алу ... одан ... ... бойынша операцияларды банк
шот ниелерінің жазбаша жарлығынң нгізінде (ақшалай гектр, қолма-қол ақшада
салымға ... ... ... нмсе ... ... (соттың,
арбитраждың, салық және қаржылық органдардың шешімі бойынша даусыз тәртіпте
төлнетін төлмдерден ... ... мен ... ... ... ... “Х” есеп айырысу шоты бойынша операцияларды рәсімдеуд клсідей
құжаттар қолданады.
Шот иесі ... ... ... іс ... ... және басқа да шығындарға көрсетілген саланы қолма-қол ақшадан
береді. Кәсіпорын ақшаны алу мақсаты бір дана ... ... ... көрстіледі. Мұнда түзетулер енгізуге болмайды.бірмезгілде ... ... ... ... ... ... ... және үсынушы болуы мүмкін. Чектер берілген күнді санамағанда,
10 күнге дейін мрзімге беріледі.
Қолма-қол ақшада салымға ... ... ... оның шотына
түсімді, депоненттелген еңбекақыны және де басқа да қолма-қол ақшада
енгізілетін ... ... алу үшін ... ... Хабарлама бір
данадан сиямнн жазылып береді, банк қабылданған ақшадарға шығыс кассалық
ордерге тірклетін квитанция береді.
Банкіге көрстілген ... ... ... ... төлем тапсырма бұйрығы
төленеді өтеу ақшасы төлеушіден болған ... ... ... ... ... ... мен қызметтер үшін
есеп айрысу ... ... ... ... ... ... жіберу фактісін растайтын басқа құжаттық номері мен күніне сілтеме
жасалу керек) ... ... емс ... ... ... ... тауарлар мен қызметтерді алдын-ала өтеу, заңмен нмесе келісім-шартпен
қарстырылған ... ... ... ... ... бір ... жене әр ... болу мүмкін.
Төлем тапсырмалар суъектісінің шотында қаражаттардың бар болуы кезінде,
егер банк пен шот иесі ... ... ... ... ... Жабдықтаушылар мен сатыпалушылардың арасында бір қалыпты және
тұрақты есеп айырусылар кезінде ... ... және ... қолданумен төлемдер тәртібінде есеп айырысуылар жүзеге
асырылады.
Байланыс кәсіпорындары арқылы ... ... ... ... ... ... ... төлем телеграф бойынша жүргізілсе. Онда тапсырма банкпен толық
теңгеде қабылданады. Төлеуші банкіг төлем ... оны ... ... 10 ... кешіктірмей беру қажет.
Есеп айырысу чегі-банк чек берушінің шотынан ... ... ... соманы аударуға жазбаша талап. Чектермен тауарлар қызметтер
үшін есеп айырысады.
Есеп айырысу чегі, ереже бойынша, ... ... чек ... чек ... үшін чек ұстаушыға қызмет көрсететін банк мекемесіне оны көрсту ... ... ...... ... ... алушы немесе
төлеушінің шотынан төмен сомасын банке өндіріп алуға ... ... ... ... ... керек.
Бұл үшін банкте арнайы бөім қарастырылған. Төлушінің ... ... ... салып, оларды қабылдауға
құқыға бар. Банкке талапы комплектіде береді: бір ... сеп ... ... және ... ... бір ... қызмет көрсетсе – үш
данада; банктің әр мекмелерінде қызмт көрсетілсе 4 данада, басқа ... ... – үш ... ... ... ... ... құндылықтар,
орындалаған жұмыстар, көрсетілген қызметтер үшін есеп айырысуларда, ... банк ... ... ... да жағдайларда қолданылады. Талап
банкілері заңмен ... ... ... ... ... ... шығару мен ерекше шоттар бойыншақаржыларды алу үшін
қолданылуы мүмкін.
ЖШС “Х” есеп айрысу ... ... ... ... ... есептеп шығарады: шаруашалық істер бойынша қызметтесінің бұйрығы,
сотпен берілген үкімдік қағаздар, ... спке ... ... Есп ... шоты ... ... синтетикалық есбі 441
“Ағымдағы корреспонденттік шоттағы ұлттық валютада ақшалар” ... ... ... ... бойынша есеп беру кезеңінің басы мен ... ... ... және ... ... ... ал кридиті бойынша есеп
айырысу шотынан есептеп шығарылған ақша қаражаттары көрстіледі. Есеп айрысу
шотында ... ... ... жүргізетін бухгалтер 445 “Есеп
айырысушотындағы ақшалар” шот банк үшін ... шот ... ... қажет, өйткені банк ақшаларды сақтай отырып, кәсіпорын алдында өзін
қарызгер деп санайды. ... есеп ... ... ақша ... ... типтік корреспонденциялар келтіріледі (3 кесте):
Кесте 3
Есеп айрысу шотында ақша қаражаттарының қозғалысы бойынша шоттардың
типтік корреспонденциясы
|№ ... ... ... ... | ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... шотынан есеп айырысу шотына |441 ... ... ... келіп түсті. | |23 ... ... ... ... ... ... |441 |302 ... ... ... ... |441 |332 ... ... ... қарыздың өтелуі бойынша |441 |333,334 ... ... ... ... |441 |352,351 ... |Жолдағы |441 |441 ... ... ... ... ... |441 |421 ... |Банктердегі арнайы шоттардын |441 |423 ... ... |441 |451 ... ... капиталға құрылтайшылардың салымдары |441 |511 |
| ... | | ... ... ... |441 |601 ... |Болашақ кезең табыстарына жататын |441 |611 ... ... ... ... |441 |661,662 ... ... өнім ... жұмыс, атқарылған |441 |701 |
| ... үшін | | ... ... ... емес активтер үшін |441 |721 ... ... ... ... үшін |441 |722 ... |Өткізілген құнды қағаздар үшін |441 |723 ... ... ... дивиденттер, алынған қағаздар,|441 |724 |
| ... ... ... ... ... | | ... ... органдардың субсидиялары бойынша |441 |726 |
3 ... ... |2 |3 |4 ... ... жал ... ... төлм түрінде |441 |727 ... ... ... ақы, ... ... үшін |441 |727 |
| ... ... | | |
| |Сеп ... ... ақша ... ... | | ... ... алу ... |441 |
| | |401-403 | ... ... ... үшін жал ... ... |342 |441 ... ... ... ... ... |351,352 |441 |
| ... ... орындау үшін аванс | | |
| ... | | ... ... ... ақша қаражжатры, чектік|421-424 |441 |
| ... ... ... | | ... |Сеп ... ... кассаға ақшалар аударылды. |451 |441 ... ... ... өтеу |601-603 |441 ... ... төлеу |621 |622 ... ... және жке ... табыс салығын, ҚҚС, |631,633, 639|441 |
| |әлеуметтік салықты бюджетке ... | | ... ... зйнетақы қорымен есеп айрысу |686 |441 ... | ... ... ... өтеу |671 |441 ... ... жал ... ... өту |683 |441 ... |Ағымдағы жал бойынша қарызжы өтеу |687 |441 ... ... ... ... орындалмаған үшін |821 |441 |
| ... өтеу | | ... ... ... ... ... ... ек данадан көшіру
қағазымен ашады. Біріншісі дербес шоттан ... ... ... және
шаруашылық суъектіге беріледі, екінші-дербес шот. Көшірмеге қол мен банктің
“Көшірме үшін ” мөрінің оттискісімен расталады.
Көшірмедегі ... ... ... бас бухгалтер мен ... ... ... банк мөрінің оттискісімен бекітілу
қажет. Көшірмелерге тіркеелетін құжаттарда штамп қойылуы керек.
Күн сайын немес кәсіпорынмен келісілген ... ... банк ... ... бірге сеп айырысу шотының көшірмесі береді. Банктің
көшірмелері ... ... ... ... шот
қойылады.
Көшірмеледі өңдегенен кейін ... ... 441 ... ... ... валютада ақшалар” шотының кредиті бойынша №
2 журнал –ордерге және ай ішінде ... ... ... ... осы
шоттың дебеті бойынша № 2 ... ... Әр ... бір ... Ай соңында № 2 журанл –ордердегіқорытынды айналымдар Бас ... 2003 ... ... ... ЖШС “Х” ... есеп айырысу шотындағы
ақша қаражаттарының есебі бойынша шоттар корреспенденциясы келтірілген (4
кест).
Кесте 4
|№ |Шаруашылқ опрациялардың ... ... ... | ... |ын ... |
| | | ... |Кедет |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... ... |10392 |631 |441 |
| ... төлемдер бюджетке аударылды. | | | ... ... есеп ... ... ... |441 |301 |
| ... | | | ... ... ... шотынан кассаға еңбекақы |381402 |451 |441 |
| ... үшін ... ... | | | ... |Есеп айрысу шотынан айыппұлдар өтелді |12841 |821 |441 ... ... ... есеп ... |10240 |441 |725 |
| ... табыс кліп түсті. | | | ... ақша ... ... ... ... мен ... сай, 441 ... корреспонденттік шоттағы ұлттық ... ... ... ... Есеп ... шоты бойынша
операцияларды рәсімдеу үшін ... ... ... ... ... тапсырма, төлм талабы қолданылады.
2.3. Шетел валютада ақша қаражаттарының есебі.
Шаруашылық суъектілер ақша қаражаттарын қолданып, ... өз ... ... ... ... ... ... француздық франкжәне
тағы басқа) айырбасталғанда, әртүрлі ... ... ... ... ... мен ... өзара есепке алу
негізінде келісілген қолма-қолсыз есеп айырысулар; жабық (аударылмайтын)
валютада, тек бір ... ... ... ... және ... шетел
валюталарына айырбасталынатын ұлттық валютада операциялар жасайды.
№9 Шетел валютасында операциялар есебі қазақстандық ... ... ... шетел валютасында операциялар болып шетел шетел
валютасында жасалатын мәліметтер табылады, гер ... ... ... ... ... ... ... сатқанда (тауарлы
материалдық- қорлар, нгізгі құралдар мен басқалары);
2) төлеуге немесе ... тиіс ... ... ... ... алғанда немесе бергенде.
3) Активтерді шетел валютасына айырбастағанда, өзіне міндеттеме алғанда
немесе берілген міндеттеме бойынша шетел ... есеп ... ... ... мен ... ... жүргізетін
валюталық операиялар ұлттық банктің нормативтік құқықтық актілерімн, ... ... ... қарастырылған жағдайлардан басқа, құзырлы банктік емес
қаржылы мекемелер арқылы жүзг асырылды.
Валюталық операцияларды жүргізу үшін негіз болып 1996 ж 24 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заы және 1997 ж
23 маусымда Ұлттық банк басқармасымен бекітілген “Қазақстан Республикасында
валюталық операцияларды жүргізу ережелері” табылады.
Құзырлы ... мен ... ... тыс кез ... валюталық
операциялар жасауға тыйым салынады.
Валютамен операциялар бойынша бухгалтерлік есепте жазбалар операция
жасалған күнге Ұлттық ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасыны валютасында бухгалтерлік есепте көрстіледі.
Қазақстан Рспубликасының валютасына қатысты кез ... ... ... ... ... ... валюталардың теңгеде көрсетілген бағасын
көрсетеді. Ол биржаларда, банк аралық ... ... мен ... ... банктердің жән басқа да заңды тұлғалар мен ... ... ... ... яғни қызмет көрсетудің валюталық нарығында
қалыптасады.
Сонымен, шетел валютасында опрацияларды ... ... ... ... ... ... курс бойынша қайта есптеу ... ... ... келесі күндері ақша баптары (оның ішінде
ұлттық валютада дибиторлық және ... ... есеп беру ... ... ... ... көрсетіледі. Ақшалай см баптар
(оның ішінде ... ... ... ... ... ... есем ... бухгалтерлік есеп жүйесінде мүлік
пен міндеттемелерді көрсету бойынша опрацияларды жасау күніне ... ... ... ... ... ... ... сомасының пайда болуына
негіз болады. №9 “Шетел валютасында опрациялардың ... ... ... ... ... ... – бұл бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есеп беруде шетел валютасының ... ... да бір ... өзгеруі кезінд есеп беру валютасында көрсету жүйесінің ... ... ... ... ... шаруашылқ опрацияның жасалу
күні мен сеп айырысу күні ... ... яғни ... ... қарызды толықтай немесе бір ... ... ... ... ... пайда болады.курстық жақсы даму кезінде-ақ , жағымсыз
дамуында ... ... ... (курстық шығындар) пайда болды.
Реурстық шығындар банкілердің нарықта ... ... ... ... ... мәлімелер сақтандырылуы мүмкін, сонымен қатар келісімге
қорғауды ескруді енгізіу арқылы сақтандырылуы мүмкін.
Ұлттық валютада активтер мен міндеттемелердің ... ... ... ... ... курс бойынша теңгеде)
айырмашылықтың ... ... ... ... ... ... ... де (немесе қаржылық есеп беруді құру күніне), оларды
қабылдау ... де, есеп беру ... ... ... де ... есеп беру ... қаржылық есеп беруді құру күніне) олардың пайда
болған кезеңіінің табыстары немесе шығындары ретінде тану керек. Оң курстық
айырмашылық – 725 ... ... ... шотында, теріс курстық
айырмашылық 844 “Курстық айырмашылық бойынша ... ... ... 844 “Курстық айрмашылық бойынша шығындар ” шоттың дебеті
бойынша теріс курстық ... ал 725 ... ... ... ... бойынша оң курстық айырмашылық көрсетеді.
Қазақстан Республикасында резиденттер мен резидент еместерүшін валюталық
шоттарды ашу, жүргізу және жабу ... 1997 ж 4 ... ... ... ... шоттарды ашу, жүргізу және жабу тәртібі
жөнінде ” Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ау үшін ... ... ... беріледі: бекітілген
нысанда өтініш; Жарғы мен құрылтайшылық келісім-шарттың (құрылтайшылар ... көп ... ... ) ... расталған көшірмесі, мемлекеттік
тіркеу туралы ... ... ... ... ... ... фактісін қуаландыратын салықтық қызмет органының
анықтамасы; басшы мн бас ... ... ... ... ... қабылданғаннан кйін бекітілген нысанда бұйрық
шығарылып, клиентпен валюталық шотты ашу ... ... ... ... операцияларды жасау үшін банкке валюталық
операциялар туралы ақпараты бар ... ... ... ... ... ... есебі 43 бөлімшенің шоттарында
жүргізіледі. Бұл 42 бөлімінің ... ... ... ... ... 43 бөлімше шоттарының типтік ... 5
43 ... ... ... ... |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... |
| | ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... өнім, орындалған |431,432 |301 |
| ... ... ... үшін ... | | |
| ... | | ... ... ... ... өтелді |431,432 |302 ... ... ... ... ... түсуі |431,432 |332 |
|4. |Аванстың ... ... ... |431,432 |351,352 |
|5. |Жлдағы ақша ... алу |431,432 |411 ... ... ... ... чек|431,432 |421,422 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... шетел валютасының |431,432 |423 |
| ... | | ... |Ел ... ... шотқа шетелдегі |431 |432 |
| ... ... ... ... ... | | ... | ... ... ... ... |431,432 |511 |
| ... шетел валютасының түсуі | | ... ... ... ... алу |431,432 |601-603 ... ... ... алынған аванс |431,432 |661 ... ... ... қателесіп жазылған сома |431,432 |687 |
5 ... ... |2 |3 |4 ... ... шоттан қателесіп есептен |334 |431,432 |
| ... сала | | ... |Оң ... ... болуы |431,432 |725 ... ... ... ... ... жал |342 |431,432 |
| ... төлу | | ... |Шетел валютасында тауарлы-материалдық |351,352 |431,432 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... берілген авнс | | ... ... ... шетл валютасы |421 |431,432 ... |Чек ... ... шетел валютасын |422 |431,432 |
| ... | | ... ... ... ... ... түсуі |452 |431,432 ... ... ... ... алу |601-603 |431,432 ... ... ... жабдықтаушылардың қарызын |671 |431,432 |
| |өту | | ... | ... ... ... жал ... |687 |431,432 |
| ... өтеу | | ... ... ... ... ... |844 |431,432 ... айырмашылықты валютаның ресми және нарықтық курсытың курсының
сәйкесіздігінен пайда болатын курстық ... ... ... білу ... ауытқулардан алынған табыстар мен шығындар негізгі емес қызметтен
басқа да ... мен ... ... яғни 727 ... ... ... табыстар” және 845 “Негізгі емес қызметтен басқа да
шығындар” шоттарныда жүргізіледі. ... ... алу жән ... ... ... ... курстық аутқудан алынған сомалар
жиынтық жылдық табыс мөлшеріне мәнді әсер етуі мүмкін.
ЖШС “Х” ... ... ... түсуін (түсім қолданылған ... ... ... ... және т.б. ) ... ... ... Кіріс кассалық ордердің негізгі реквизиттері: кәсіпорын ... ... ... ... ... шетел
валютасында және ұлттық валюта теңгеде ... ... ... қатар
бақылаушы, орындаушы және кассирдің қолдарының бар болуы.
Банк мөрімен және кассир, бақылаушы мен ... ... ... ... ордердің көшірмесі шығыс кассалық ... ... ... болып табылады.
Төменде зерттеліп отырған кәсіпорынның валюталық шотта ақшалардың есебі
бойынша шоттар корреспонденциясы келтірілген (6 кесте).
Кесте 6
ЖШС “Х” 2001 ... ... ... валюталық есбі бойынша
корреспонденциялар
|№ |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... ... |
| | ... |ланатын шоттар |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... шотқа өткізілген өнім үшін |23537 |431 |301 |
| ... | | | ... ... ... жұмыстарды орындау мен |27281 |431 |662 |
| ... ... ... ... | | | ... ... ... ... ... |24510 |431 |725 |
| ... ... | | | ... ... ... ... шетел |20640 |452 |431 |
| ... ... | | | ... ... ... ... |29502 |671 |431 |
| ... ... | | | ... ... беру ... (шығыс кассалық ордер) рәсімделеді.
Бакпен куәлендірілген тапсырманың (шығыс кассалық ордерің) көшірмесі кіріс
кассалық ордерді ... ... ... ... ... негізгі
реквизиттері: негіздеме, шетел ... ... ... жән ... ... ... кім ... алушының жеке куәлігінің мәліметтері,
корреспонденцияланатын шоттар, бақылаушы және кассирдің қолдары. ... ... ... ... ... мен оның орынбасары қол қояды.
Аталған және басқа да құжаттардың негізінде банк валюталық шоь бойынша
дербес шотқа ... ... және оның ... ... ... ... валюталық шот бойынша машинограммалар мен жинақ
ведомсін құру үшін ... ... ... шот ... аналитикалық есеп жүргізілмейді, оның орнына
шетелдік жән ... ... , яғни екі ... жасалған
опреациялар көрсетілетін банк көшірмесі қолданылады. Бірақ кйбір банктер
өзінің клиенттеріне тек шетел ... ғана ... ... ... ... өзі әр операцияны валютада ғана емес, сонымен бірге
операция жасалған күнге Ұлттық банк ... ... ... де ... “Х” ... талған құжаттардан басқа банк төлеушілерден шетел
валютасында ақаш қаражаттарының келіп түсуі туралы хабарлайтын және ... ... ... растауды сұрайтын хабарлама қағаз келеді.
Кассадағы шетел валютасының қозғалысының синтетикалық есебі ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Бұл
активті шоттың дебетінде штел валютасының ... басы мен ... ... ... ал кредиті бойынша –азаюы көрсетіледі.
Төменде кассадағы шетел валютасында ... ... есбі ... ... ... ... 7
Кассадағы шетел валютасында қолма-қол ақшалардың есбі бойынша шоттардың
типтік корреспонденциясы.
|№ ... ... ... |Корреспонденцияланатын |
| | ... |
| | ... ... ... ... ... ... алынды |452 |451 ... ... ... ... Ұлттық банк |821 |451 |
| ... ... ... | | ... ... ... сату |451 |709 ... |Сатылған валютаны операцияны жасау күніне|808 |452 |
| ... банк ... ... есептен шығару | | ... ЖШС “Х” ... ... ақша қаражаттарының есебі № 9
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... басқа да шоттарындағы ақша қаражаттарының есебі.
ЖШС “Х” ақша қаражаттары банкте арнайы шоттарда, яғни ... ... және ... да шоттарда сақтауы мүмкін.
Есеп айырысудың аккредитивтік нысаны – бұл ... мен ... ... құндылық және қызметтер үшін аккредитив арқылы
қолма-қол есеп айырысу ... ... ... ... ... жабдық туралы мен сатып алушы арасындағы клісім ... ... мен ... ... ... бір ... сипатта болғанда
жабдықтаушының орналасу орны бойынша сатып ... ... ... ... ... – банктің клиент тапсырмасы бойынша оның контрагентіне
клісім –шарт негізінде берілтін артсыз ... ... ол ... ... ашып ... ... ... жүргізе алады немесе өз
құзырлығын басқа банкке, осындай төлемдерді ... ... ... және ... да ... көрсеткн жағдайда,
төлемдержүргізуге болады. Аккрдитивтер ақшалай және құжаттық, қайтарылатын
және қайтарылмайтын, бекітілген және ... ... ... және т.б. ... ... ...... аккредитвпен қарастырылған
коммрциялық құжаттарды банкке көрсеткн жағдайда банк-элеметтің аудармалы
векселді акцептілеуге немесе ... ... ... ... ... ... Құжатты аккредитив бойынша банктің міндеттемесі жеткізелген
тауарларүшін төлемдерді алудың дермзгілдігін экспортерға кепіл беретін және
есеп ... ... ... ... ... мәміле бойынша екі
жақтық құқықтық қатынастарына байланысты емес.
Қайтарылатын аккредитив – сатыпалушы ... ... ... ... бұл ... ... аккредитив – банк эмитент пен өзінің бөліміне немесе сол елдің,
шетелдің банкісіне де ... ... ... ... сақтауда бекітілген мерзім ішінде ұсынушыға ақша төлеу жөнінде
тапсырмасы жазылған атаулы ... ...... ... ... мен ... (жабдықтаушы,
мердігер) арасындағы ішкі және халықаралық сауда айналымындағы тауарлар, ең
бастысы сыртқы сауда операциялары бойынша есеп ... ... ...... ашылған банкінің жауапкершілігін
куәландыратын аккракредиттің формасы.
Бекітілмеген аккредитив – сатушының ... ... ... ... ... ... оның ... жүргізбейді. Бұндай жағдайда
міндеттеменің орындалуына сатыпалушының банкі жауапты.
Мерзімсіз аккредитив – банктің клиенттің ... оның ... ... ... және ... белгілі бір
тұлғаға төлемдер жүргізудің мерзімсіз міндеті.
Бөлінетін аккридитив – ... ... ... ... - ... ... беруге болатын аккредитив.
Аккридитивтерде ақша – қаражаттарының есбі үшін 421 ... шоты ... Бұл ... ... дебеті бойынша аккридитивке
түскен қаржыларды, ал кредит бойынаша бұл ... ... ... ... ... ... есеп айырысу жүргізу үшін чек
кітапшасын алуға болады. Есеп айрысу чектері бұл ... ечк ... ... ... ... ... тапсырма. Чек кітапшаларында ақша
қаражаттарының сбі үшін 422 “Чек кітапшаларындағы ақшалар ” ... ... ... да ... ақша қаражаттарының есебі үшін ... ... ... ... ... ал ... ... көрсетеді.
Төменде 42 бөлімшесінің шоттарының типтік коррспонденциясы ... ... ... ... “Банктегі арнай шоттардағы ақшалар” бөлімшесінің шоттарының типтік
коррспонденциясы
|№ |Шаруашылық операциялардың мазмұны ... |
| | ... |
| | ... ... ... ... ақша қаражаттарын аудару |421 |431,441 ... ... ... ... ... |421 |601-603 |
| ... ... салу | | ... ... ... қалдығын |431,441,451 |421 |
| ... | | ... ... ... ... төлеуде |671 |421 |
| ... ... | | ... ... жал ... ... өтеу |687 |421 ... |Чек ... ... қаражаттарды |422 ... |
| ... | | ... ... ... ... ... |433,441,451 |422 |
| ... чк ... | | |
| ... ... аудару. | | ... |Чек ... ... ... ... |681,687 |422 ... ... материалдық қорларды |351,352 |423 |
| ... ... ... және | | |
| ... ... ... беру | | ... ... арнайы шоттардан |671,687 |423 |
| ... ... өтеу | | ... |Пайдаланылмаған авансты қайтару |423 |351,352 ... “Х” ақша ... ... ... және ... актілрге,
кәсіпорынның есептік саясатына сәйкес жүргізіледі. Кассадағы қолма-қол
ақшалардың ... 45 ... ... ... бөлімінің шоттарына, есеп
айырысушотындағы қолма-қол ақшалар 44 “есеп айырысу ... ... ... ... валютасының есбі 431 “Ел ішіндегі валюталық
шоттағы ақшалар” шотында жүргізіледі.
3 АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ АУДИТІНІҢ ... ... ... ақша ... ... жүргізу әдістемесі.
Бақылау нарықтық экономиканың маңызды элементтеінің бірі болып табылады,
басқарудың барлық деңгейін қжетті ақпаратты қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... жүйелер әрекет етіп
отыр. Тәуелсіз бақылаулар аудиторлықұйымдар мен тксрілетін ... ... ... коммрциялық негізде жүргізіледі.
Нарықтық қатынастардың дамуы ... жаңа ... алғы ... ... Оның ... есп ... шынайлылығын
тексеріп қоротынды беру және көптеген пайдаланушылырға экономикалық ақпарат
бру болып табылады. Нарықтық экономика ... ... ... ... ... шаруашылық және өндірістік шешімдерге
мәнді әсер етді. Касса кассалық және банктік операциялар аудитының негізгі
міндеттері:
1) Кассада ... ... және ... да ... ... ... және банктен жеткізгенде жағдайлардың қамтамасыз етуін тексеру;
2) Касса мен ... ... ... ... реттейтін қазіргі
заңдылықты сақтау;
3) Кассадан кассаға қолма-қол ақшалардың келіп түсуімен шығуы ... ... ... тексру ;
4) Кассалық тәртіпті сақтау;
5) Ақшаларды кіріске алудың толықтығын ... ... дер ... есеп ... жағдайын бақылау;
7) Кәсіпорынның бұл бөлігінің жұмысын жақсарту бойынша ұсыныстар ... ақша ... және ... ... ... үшін аудиттің әртүрлі әдістерімен тәсілдері қолданылад: түгенду,
эксперттік бағдарлау, бақылау, құжаттарды ... ... ... ... есеп ережелердің сақталуын тексеру, тәелсіз тестілер. ЖШС
“Х” ақша ... ... ... ... жаппай тәртіпте
тексерімді және Қазақстан ... ... ... ... ... уақытша тәртібімен (23.07.1997ж Ұлттық Банк
басқармасымен бекітілген) негіздемеде. ... ... ... ... ... сәйкес министрліктермне бекітілген нормативті
құжаттарды пайдаоанады. Оларға кассалық және банктік ... ... ... ... ... ... бойынша есептік регистрлер (кіріс
және шығыс кассалық ордерлер, кассалық кітап, есеп айырысу-төлемдік ... ... ... чек ... бас ... 1 ... ... және т.б.) жатады. Аудитті дермезгілде және сапалы жүргізу
аудитті жоспарлауға байланысты. Аудитті ... және ... ... ...
ала жұмыс пен жоспарлауды талап етеді. Жоспарлау : ... ... ішкі ... ... есеп беруі туралы қажетті ақпарат алу;
орындалатын бақылау процедуралардың, мазмнын, өткізу уақыты және көлемін
аныөқтауды қарастыру ... ... ... ... ... және ... талқылау; клиент бөлімшелерімен байланысты ұйымдастыру нұсқауын
аудитормен жүргізу; стратегияны талқылау және клиентпен аудитті жүргізуге
дайындықты ... ... ... ... ... ... сай тексерілетін
суъект туралы негізделген және ... ... ... ... ... ... үшін ... жоспарының бөлшекті дамуы болып
табылады. Аудит бағдарламасы өндірістік ... ... және ... ... ... ... ... тексеріс жоспарын
өткізу үшін қажетті барлық проуедцралар, ... ... ... ... бойынша мақсаты мен міндеттері толықтай көрсетіледі. Бағдарламада
сонымен бірге ... ... ... ... мен берудің шектік
мерзімдері, аудитке қажетті персонал саны , әр аудитор мен ... ... мн ... ... ... ... көрстіледі.
Бағдарлама аудиторлық топта әр аудитор мен ассистенттің ... ... үшін ... ... ... де ... ... бағдарлама: ұйымның ішкі шаруашылық жүйесін ... ... ... үшін ... тұратын бақылау тестілерінің
бағдарламасы ретінде; шоттардың тікелей ... ... ... ... үшін ... тұратын шоттардың айналымдары мен
қалдықтарын тексеру бағдарламасы ретінде болуы мүмкін.
АҚҚ-рының ақтығын ... ... ... ішкі ... ... келесі пунктерден тұрады:
1) кассир қандай-да біреуге тапсырған жұмысты өзі қайтадан ... ... ... ... адамдардың кіру жағдайлары бола ма?
3) Касса бөлмесі сигнал құралымен жабдықталған ... ... теек ... ... атқара ма?
5) Сейфте ақшалар сатала ма?
6) Кассаны күтпеген жерден түгендеу жүргізіле ме?
7) Кассирдың есеп беруін бас ... ... ... ... мен толық материалдық жауапкершілік ... ... ... ... ... бөлмесі басқаларынан жеке ма?
Аудитордың келесі жүргізетін тестісі оған кассалық ... ... ... ... Бұл тест келесі пунктерден
тұрады:
1) Кіріс пен шығыс кассалық ордерлер және басқа да құжаттар номерлене ме?
2) ... ... ... ... ... ме?
3) Кассир өзі кіріс және шығыс кассалық ... ... ... Есеп ... ... құра ма?
5) Кассир кассалық кітапқа жазулар жүргізе ме және аптасына бір рет ақша
қаражаттарын ... ... ... құжаттардың барлық реквизиттері толтырыла ма?
7) Шығыс құжаттарына ... ... қол қоя ... Бас ... есеп регистрлерінде кассалық операциялардың сомасы мен
шоттар корреспонденциясының дұрыс көрсетілуін тексере ме?
9) Кассалық ... ... есеп ... мәліметтерімен
салыстырыла ма?
Аудиторлық тексерісті жоспарлай отырып, материалдылықты (мәнділік)
анықтау керек. ... ... ... есеп беруде болуы мүмкін
қате соманың максималды ... ... яғни ... ... ... ... тексерістің тиімділігін
қамтамысыз ету үшін материалдық бағаланады.
Материалдық концепциясы клесідей қолданылады:
1) жоспарлауда қаржылық есеп беру ... ... ... ... жеке ... ... бағалау негізі ретінде;
3) аудиторлық қортындының мазмұны ... ... ... үшін ... ЖШС “Х” ақша ... аудиторлық тексеру бағдарламасы
келтірілген (9 кесте ):
Кесте 9
Ақша қаражаттарын аудиторлық тексеру бағдарламасы
|№ |Аудит проуедуралары ... ... ... |Баланс көрсеткіштерінің |Баланс, 401-403, 411, 421-424, 431-434,441, |
| |Бас кітап мәліметтерімен|451-452 |
| ... ... | ... |Синтетикалық және |Жоғарыда ... ... ... бас ... № |
| |аналитикалық есепті |1,2,3,4 ж-о –г ... ... және ... |
| ... дұрыстығын |кассалық ордерлерді тіркеу журналы, кассирмен |
| |тексеру ... және ... ... есеп |
| | ... ... құжаттар (кіріс және шығыс |
| | ... ... ақша ... ... сенім хат|
| | ... т.б.) ... ... ақша ... 3 ж-о, №1 ... 411 ... ақшалар” |
| |сомасының шынайылығын ... ... бас ... |
| ... | ... |Кассаны түгенду және |Кәсіпорын ... ... ... ... |
| ... тексеру |мен кассирлы тағайындау туралы бйрығы, |
| | ... ... жеке ... |
| | ... ... ... кассаны |
| | ... ... ... және ... ... |
| | ... және ... ... ... ... | ... ... ... ... және |
| | ... ... есеп кітабы, аваныстық |
| | ... ... ... №1 ведомость, Бас кітап. |
|5. |Банктік операцияларды ... ... және ... ... |
| ... ... ... аккридитивтер, чек |
| | ... ... ... ... |
| | ... квитанциясы № 1,2,3 ж-о № |
| | ... № 1,2 3 ж-о, 441, ... | |451-452 ... ... Бас ... |
Материалдықты бақылау аудитордың тәжірбисі мен ... ... әр ... үшін оның ... ... мен сипатына байланысты
анықталады. Бұл мәселеге әр аудитор өзіншн қарайды. ... есеп ... ... ... ... болмауы мүмкін. Бірақ бұның негізінде
есеп беру жалпы шынайы емес, немесе әстерінің ... ... ... ... ... ... ... еместігі есептеулерде қатерлердің
болуынан болуы мүмкін. Аудитормен анықталған дәлсіздіктер есеп беруде
түзетілуі ... ... ... түзетулер енгізе бермейді, енгізбеуі де
мүмкін. Көбіне аудиторлар бухгалтерлік есеп берулердегі дәлсіздіктерді
келесідей ... ... олар өте ... және ... есеп беру ... шешіміне
әсер етпесе, және сәйкесінше материалды есеп болып табылады:
2) ұсақ қателерді анықтауға және түзетуге шығындар үлкен болғанда;
3) ... ... ... бухгалтерлік есеп берудің жариялануын кейінге
қалдырылуы мүмкін.
Сонымен, аудитор есеп ... ... ... ... жібреді,
бірақ та бухгалтерлік есеп беру шынайы екендігін дәлелдеуге ұмтылады.
Аудиторлар ішінде есеп бірдей материалдықты бағалауда бір ... ... ... ... ... болуы мәнді емес деп саналады.
Баланс баптарында қателерді ағымдағы активтермен немесе меншікті ... ... ... ... ... гөрі база ... табысты пайдаланған жөн, өйткені оның мөлшері азырақ құбылады.
Ақша қаражаттарының заңсыз ... ... ... және
салытырмалы мөлшеріне емес, өзінің заңдығына байланысты ... ... Ақша ... ... бойынша қателер ұйым бойынша жалпы
мәнді болмады ... ... жеке ... ... ... ... ... тұрақсыз қаржылық жағдайды, төлем қаблетсіздік мәслесін анықталған
жағдайда материалдықтың өте қатаң ... ... ... түсінігімен аудит тәуекелінің бірнеше ... ... ... ... зерттеу аудитті жоспарлардың маңызды бөлігінің
бірі болып табылады. Тәуекелдің екі ... ...... ... ... фирманың бизнесі үшін тәуекел.
Бизнес үшін тәуекел дегеніміз ... ... есеп ... ... ... ... соттың істі қарастыруына
дейін болу мүмкіндігі: ол аудиторлық тексерістің сапасына байланысты ... ... ... пайда болады, мысалы, клиенттің дөрекі тәртібі
басқа аудиторлық фирмалардың ... ... ... үшін туекел көбіне
аудитті жоспарлардың бірінші кезеңінде потенциалды клиентті бағалауда,
заңдық өзарқатынасты рәсімдеуге дейін ... ... үшін ... ... ... ... ... аудиторлық тәуекелді тиянақты
бақылау болып табылады.
Аудиторлық туекел – қаржылық есеп ... ... ... ... оның ... ... ... қателердің
жіберілуінің ықтималдығығы, және сәйкесінше, жасалған аудиторлық қорытынды
объекті дұрыс болмайды.
Мәнділік дәрежесінен туекел ... ... ... ... туекел
мәні тек мәнді қателерді қамтиды және мәнділіктің төмендеуімен ол өседі.
Аудиторлық тәуекел – бұл ... ... ... ... ... ол өзінің қортындысында клиенттің
бухгалтерлік есеп беруі ... ... ... ... ... ... ... алмаған мәнді қателер болуы мүмкін. Сондықтан ... шолу ... ... ... ... әр ... ... бақылау жүйесінің тиімсіздігіне; клиент ... ... ... ... ... қателерін анықтамауына
негізделген бақылауға жатқызылуы қажет. Аудиторлық тәуекелді бағалаудың екі
негізгі әдістері бар: ... ... және ... , интуиция арқылы
дегеніміз аудитор өзінің жеке тәжірбиесі мен клиент қызметін білуі арқылы
есеп беру мен ... жеке ... ... ... және ... аудитті жоспарлауда қолданады.
Тәуекелді интуитивті бағалауды сонымен қатар экономикалық ... ... мен ... персаналымен ауызша сұрау (тстілу)
мәліметтері бойынша да жүргізуге болады.
Бағалауды үлкен емес ұйымдарға ... ... ... бұл әдіс
дүниежүзілік аудиторлық практикада кең қолданылмайды.
Есептік әдіс аудиторлық тәуекелді салыстырмалы шамалардың ... ... құру мен шешу жолы ... ... ... = ...... аудиторлық тәуекел
ІТ – ішкі шаруашылық тәуекел
БТ – бақылау тәуекелі
ТТ – таба алмау тәуекелі
Қолайлы ... ... ... ... аяқтағаннан кейін
қаржылық есеп беруде материалды ... ... ... ... ... және клиентке ескертусіз стандарттық аудиторлық қорытынды ... ... ... ... ... ... ішкі ... жүйесін тексеруге
дейін қаржылық есеп ... ... ... көп қателердің болу
ықтималдығын күту шамасын ... ... ... ішкі ... жүйесімен жіберілетін
мөлшерден көп қателерді жіберу ықтималдығын күту шамасын көрсетеді.
Таба алмау тәуекелі ... ... ... ... жүргізу
процессінде жіберілетін мөлшерден көп қателерді анықтай алмау ықтималдығын
тануға дайындығының шамасын көрсетеді.
Аудиторлық тәуекел ... есеп ... ... ... ... ... Егер аудитор өзіне аудиторлық
тәуекелдің төмен деңгейін анықтаса, онда ол есеп ... ... ... ... сенімді болуы керек.
Практикада осыдан басқаша болады және сондықтан аудитор есеп ... ... ... ... Аудиторлық тәуекел әрқашан нольден
бірге дейінгі аралықта болады. Нольдік тәуекел аудитордың ... ... ... ... ... сенімді екенін білдіреді.
Аудитор қаржылық есеп ... ... ... мүлдем жоқтығына кепіл бермеу
қажет.
Кәсіпорын қызметін қарастыра келе, менедждерлердің жетік біліктігі
деңгейіне, бухгалтерлердің ... ... ЖШС “Х” ... ... ... ішкі ... жүйесінің тиімділік деңгейіне,
клиент бизнесінің масштабына, басқарманың ішкі бақылау ... ... ... ... аудиторлық тексеріс нәтижелеріне
назар аудара отырып, аудиторлық тәуекел ... ... ... ... тәуекелді 1% ... ... ... - 40%, ... тәуекелі - 30% деңгейде бекітті.
Таба алмау мөлшері келесі формула бойынша анықталады:
0,01/(0,4*0,3)=0,083
Аудиторлық қателерді анықтай алмау тәуекелінің ықтималдығы 8,3% ... таба ... ... мен ... дәлелдемелер арасында кері
пропорционалды ... бар ... ... тұр: таба ... ... ... мәліметтердің көлемін көбейту қажеттілігіне әкеледі.
Аудиторлық тәуекел таба алмау тәуекеліне тура байланысты және аудиторлық
дәлелдемелерді алуға жоспарланған тестілеуге кері ... ... ... ... таба ... ... қысқартуға әкеледі,
бірақ дәлелдемелерді алу мақсатында тестілеу үшін ... ... ... ... ... ... ... тест сұрақтарын
құрып, аудитті жүргізу мәнділігін 1% немесе 2982 теңгеде бағалады.
3.2.Кассалық операциялардың аудиті
Касса және ... ... ... ... 3 бағытта жүргізіледі:
қолма-қол ақшаларды түгендеу; кассаға келіп түскен ақша қорын кіріске алу
толықтығы мен дермезгілдігін тексеру; ... ... ... ... ... ... тексеруде құжаттарды оқу, құжаттарды тексеру,
құжаттар мен жазбаларды қарама-қарсы ... ... ... ... сияқты бақылау тәсілдерді қолдануға болады. Кәсіпорында
бухгалтерлік есептің қойылуы мен жүргізілуі бекітілген ... ... ... ... ... бір ... еместі табу үмітінде
кассалық құжаттарды сканерлеу, жаппай, үздіксіз, әр ... ... ... ... ... мүмкін қателіктер тізімін қарастырайық.
Кассалық операциялар облысында келесідегі негізгі бұзушылықтар, қастық
жасау, ... ... ... ... ақша ... тікелей ұрлау;
2) келіп түскен ақша қорын кіріске алмау және өзіне алу;
3) кассадағы ақшаларды артық ... ... ... ... мен ұйымдарға заңды есептеген сомаларды өзіне алу;
5) бақылау-кассалық аппаратсыз дайын ... ... ... ... ... ... үшін ... ақшаларда есеп айырысу.
Ақша қорын тікелей ұрлау кассаны тексеру кезінде ... ... ... ... анықталады. Кассаны тексере отырып, аудитор
келесі шарттарды сақтауға міндетті:
1) Кәсіпорында бірнеше кассалар болған жағдайда ... ... ... ... ... Бұл бір ... жетіспеушілікті басқа
кассалардың ақша қаражаттары есебінен жабу ... ... ... ... ... ... басшысымен тағайындалған тұрақты ... ... ... ... ... оның құрамы міндетті
түрде кәсіпорынның бас бухгалтері мен кассирі кіреді.
3) кассаны тексеру ... ... ... тұлғаларды кіргізуге болмайды.
4) кассаны түгендеу кезінде барлық кассалық операциялар тоқтатылады.
5) кассир кассаны күтпеген жерден тексеруді хабарлаған күні ... ... ... ... ... есеп ... ... және
бұл жасаған кассалық есеп беруінде барлық кіріс және ... ... ... және ... ... сәтіне кіріске алынбаған салалар
жоқ деген қолхат ... бұл хат ... ... формасының кепілдік
бөлігіне қосылады.
6) есеп беруге кәсіпорынның бас бухгалтері қол қояды.
7) кассадағы ақшалар мен басқа да ... ... ... ... құндылықтар екі рет саналады – ... ... ... кейін
бухгалтермен. Қолма-қол ақшаларды комиссия кассадағы ... ... ... ... ... ... жолдамалар, жанар-жағар май
материалдарына талондар, тамақтануға талондар және т.б) ... ... ... тексеріледі.
8) ақшалар мен құндылықтарды қайта есептеуді аяқтағаннан кейін алынған
саланы ... ... ... ... ... ... комиссия түгендеу нәтижесін түгендеу актісінде толтырады, оған
комиссияның барлық мүшелері және төрағасы, кассир мен бас ... ... қол ... Акт 3 ... ... Бір данасы кәсіпорын
бухгалтериясына жіберіледі, ... ... ... ... қалады,
үшіншісі аудитордың жұмыс құжаттарында сақталады.
10) жетіспеушілік анықталған жағдайда кассир жетіспеушіліктің болуының
себептеріне жазбаша түсініктеме береді, ... ... мен ... ... жағдайда аудитор кәсіпорын басшысына хабарлап, тез
арада тексеріс аяқталғанға дейін кассирды қызметінен ... және ... ... ... ұсынады.
Бұзудың басқа нысаны қызмет тұлғаларының бухгалтерия жұмыскерлерінің
және кәсіпорынның ... да ... ... ... ақша
қорының жетіспеушілігі болып табылады.
Кассалық операцияларды жүргізу туралы ... ... 15п. ... кассасына қолма-қол ақшаларды қабылдау бас бухгалтер мен немесе
кәсіпорын басшысының жазбаша бұйрығымен бұған құзырлығы бар ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүргізу туралы уақытша тәртіптің 16п. сәкес
кассадан қолма-қол ақшаларды беру ... ... ... ... тиісті
толтырылған басқа құжаттар бойынша жүргізіледі және оларда міндетті түрде
шығыс ... ... ... штамппен болуы керек.
Шығыс кассалық ордерге тіркелетін құжаттарда басшылық ... ... ... да ... ... ... ... ақша қорын түгендеуді бұл шоттағы ... ... банк ... ... ... квитанциясының, банк
инкассаторымен түсімді тапсыруға жолдама ведомстінің көшірмесінің және т.б
мәліметтерімен, ... ... банк ... ... ... аты, сома, тапсырма номері, күні көрсетілген хабарламаның (авизо)
мәліметтерімен салыстыру арқылы жүргізіледі.
Ақша қоры, құнды қағаздар мен есеп ... ... ... түгендеу
нәтижесі бухгалтерлік есепте келесідей көрсетіледі және аудитор ... ... ... қажет:
1.Артық ақша қоры мен құнды қағаздардың сомалары кіріске алынады: + 411
“Жолдағы ақшалар”, 422 “Чек ... ... 451 ... валютада қолма-қол ақшалар”, 452 “Кассадағы шетел валютасында қолма-
қол ақшалар” шоттарының дебеті, 727 ... емес ... ... да
табыстар” шотының кредиті.
2.Ақша қоры мен ... ... ... анықталды: + 334 “Басқа
да дебеторлық қарыз” шотының дебеті, 411 “Жолдағы ақшалар”, 422 ... ... 451 ... ... ... қолма-қол
ақшалар”, 452 “Кассадағы шетел ... ... ... ... материалды жауапты тұлғаның мойнына жүктелді: 333
“Жұмыскерлер мен басқа да тұлғалардың қарызы” шотының ... 334 ... ... ... шотының кредиті
4.Материалды жауапты тұлға жетіспеушілік сомасын ... ... ... ... ... ... 681 ... ақы бойынша
персоналдармен есеп айырысу” немесе 451 ... ... ... ... ақшалар” шоттарының дебеті, 333 “Жұмыскерлер мен басқа да тұлғалардың
қарызы” шотының кредиті.
Аудитор ЖШС “Х” ... мен ... ... ... ЖШС “Х”
кассада қолма-қол ақшалармен басқа да құндылықтардың сақталуы мен ... ... ... Касса бөлмесі бөлек, сейф, темір торлар, есікте
сигнал беру жабдығы орнатылған. Кассир ... мен ... ... туралы келісім-шарт жасалған. Банкіден ақшаларды жеткізуде
кассирге ЖШС “Х” штатында бар екі күзетші мен машина ... ... бау ... ... ... және ... ... қол
қойылған кассалық есеп берулер ақша қорының түсуіне байланысты ... ... ... екі айда бір рет ... және ... ... ақша қоры ... және дер
мезгілінде кіріске алынады. Жұмыс күнінің аяғына қорытындылар ... ... және ... ... басына жазылған, ауытқулар жоқ.
Кассадан банкке тапсырылған түсімді салыстыру кезінде №1 журнал-ордер
мен банк ... ... ... ... жоқ. ... ... ... №1 журнал-ордер мен Бас кітаптағы әр ... бір ... ... ... ... ... ... үшін осы жүргізетін
комиссия мүшелерін тағайындаған.
Банктен келіп түскен ақшаларды крісіке ... және ... ... ... ... түсуі бойынша операцияларды жасырумен
байланысты. Бұндай қасақана ... үш ... ... ... ... кәсіпорында дайындалған құжаттарды тексеру;
клиенттің үшінші тұлғадан алған құжаттарды тексеру; үшінші тұлғадан ... ... алу. Ақша ... ... ... ... үшін ... мен
банк бойынша өзара операциялар жүргізіледі. Мұнда кәсіпорында жасалған
құжаттарға есеп айырысу шотынан ... ... ... түсу ... ... ... ... чек кітапшалары, чек кітапшаларының
түбірі; ал үшінші тұлғалардан ... ... банк ... жатады.
Банк көшірмесінде тым көп белгілеулер, “қанат белгі” және т.б ... ... ... белгілі бір күндерге көшірмелердің көшірмесін түсіріп алу
қажет. Банктегі шоттардың ... ... ... қажет, сондықтан
есеп берулері көшірмесінің мазмұнына байланысты ... мен ... ... ... ... ... бірге, чек кітапшалары,
пайдаланылған чектардың түбірлері, ... ... ... ... ... ... бас ... сақталуы керектігін ескеру
қажет.
Қасақана қолданудың кең таралған түрінің бірі – кассадағы ақшаларды бір
құжаттарды қайтадан қолдану жолымен ... ... Бұл ... ... ... беру ... ... және тексерілген касса бойынша шығыс құралы
архивтен алынып ... ... рет ... есеп беру ... енгізеді.
Нәтижесінде кассада кассир өзіне иемденетін артық ақша ... ... ... ... қолдануда номерлерді, күндерді, сомаларды және ... ... ... ... ... ... есеп ... қосымшаларымен – шығыс құжаттарымен салыстыруы керек. Егер олар
толықтай көрсетілмесе, онда бұл ... ... ... ... ... ... жағдайда кассалық есеп берулердей және
бекітілмеген құжаттарды ерекше ... алу ... олар ... ... тіркелген бе және бұрын тексерілген кезеңнен алдын-ала құжатты
алып, ... ... ... ... тұлғалардың бұл құжатты
пайдалану ... ... үшін ... ... құжаттарға қол
немесе штамп қою керек.
Басқа ... ... ... иемдену әртүрлі дебиторлармен және
кредиторлармен, жабдықтаушылармен есеп айырысудың ... ... ұзақ ... ... әртүрлі себепт ер бойынша өтелмеген
кредиторлық қарыздар болған жағдайда болуы мүмкін. Ереже ... ... ... ... ... бөлігі төленіп, қалдығы олармен
талап етілмегенде пайда болады. Басқа кәсіпорындарға ... ... ... ... ақша ... ... ... жалған істеуи арқылы болуы мүмкін.
Тексеріс жүргізуде ақшаны алуға ... ... ... ... мен ... көңіл бөлу қажет. Мұндай қасақана жасаулар үшінші
тұлғалардан жазбаша растауын алу ... ... Ақша ... 1993 ж 8 шілдесінен №183 “Кәсіпорынның қолма-қол ақшаларының түсіне
бақылауды күшейту туралы” Қазақстан ... ... ... 4п. ... ... ... ерекшелігіне байланысты
халықпен есеп айырысуда бақылау-кассалық ... ... ... ... ... практика дәлелдеп отырғандай, касса бойынша ең көп қасақана
қолдану еңбек ақымен және есеп ... ... ... ... ... да
ведомосттерді екінші рет пайдалану, оған “жасанды” тұлғаларды енгізу және
қорытынды ... ... ... ... екеніне көз ежткізу ұшін құжатты
қарама-қарсы тексеру немесе ... ... беру ... ... ... ақшаларды төлеу дұрыстығын тексеруде оған енгізілген
тұлғалар берілген ... ... ... ... ... тұлғалар жоқытығын таңдап алу жолымен ... ... Бұл ... ... жеке ... ... ... басқа да
құжаттардың мәліметтерімен салыстыра отырып анықталуы мүмкін. Мұндай
қасақана қолданулардың ... үшін ... ... ... және ... ақшаларды төлеуге дейін кадрлар бөлімі мен виза қойылуы қажет.
Жеке тұлғаларға ... ... мен ... ... қорытындысы мен
дұрыстығы жалпы осы мәліметтер мен есептеу ведомостінің мәліметтерін
салыстыру ... ... ЖШС “Х” ... ... мен ... ... ақшалар
аудитін жүргізуде ешқандай қасақана қолдану мен заңсыз ... жоқ. ЖШС “Х” ... мен ... ... ... ... және
нормативті актілерге сәйкес жүргізіледі. Ақша қоры баптары бойынша
ауытқулар ... ... ... ... олар ... нолге тең. Бірақ та алғашқы құжаттаржы құжаттық ... ... ... кассадан кассир Сүлейменова мен 12.06.2003 жылы №457
шығыс кассалық ордер бойынша 4597 ... ... қол ... алынған ақша
есептен шығарылған. 27.09.2003 ж кассалық есеп ... ... 3240 ... ... атына шығыс ордер есептен шығарылған, шығыс ордері
жоқ, төлемді кассир Г.Р.Сүлейменова жүргізген. Еңбек ақы беруге ведомосттің
қорытындысын тексеруде 12.10.2003 жыл ... есеп беру ... ... ... ... ... 44200 теңге сомасында тауарлы-материалдық
құндылықтар беруге ведомостісі есептен шығарылған. Іс ... ... 42400 ... ... ... ... 1800 ... артық есептен
шығарылған.
Аудитормен тексеріліп отырған кезеңде кассир Г.Р.Сүлейменова мен жалпы
9637 теңге сомасында ақша ... ... ... шығарылуын
анықтады. Кассир растаушы құжаттарсыз есептен шығарған бұл ... ... ... оның ... ... ұстау қажет.
3.3. Банктік операциялар аудиті
Банктік операцияларды тексеруде қолма-қолсыз есеп айырысу тәртібінде
ақша қорының ... алу мен ... ... операциялардың,
сонымен қатар кассаға қолма-қол ақшалардың келіп түсу ... ... ... қажет.
Есеп айырысу операцияларының аудиті кезінде аудитордың қолданатын
негізгі ... ... ... ... ... ж қолма-қолсыз есеп айырысулар
туралы уақытша заңы;
- банк көшірмесі және оларға тіркелген ... есеп ... ... №1,2,3 журнал-ордер және оларға сәйкес 441, 451 шоттардың дебеті
бойынша ведомосттер;
- Бас кітап ;
- ... ... ... және жеке ... ... үкімдік қағаздар мен
шағымдық талап.
- ақшалардың қозғалысы туралы есеп беру.
Есеп айырысу операцияларының ... ... ... ішкі бақылаудың
әрекеттілігін келесідегі пункттерден тұратын ... ... банк ... ... ... құжаттармен (банктің) сәйкес
келе ме;
- банк көшірмелері тіркеле ме;
- №1,2,3 ... мен ... ... ... ... ... банк ... сапасына байланысты тексеріле ме.
Тест өткізілгеннен кейін бұл сұрақтардың тізімін бас бухгалтер мен ішкі
аудитор тексеріп, қол ... ... ... ... есеп ... шотынан
алынған ақшаларды кіріске алудың дұрыстығы мен толықтығын бекіту үшін 451
“Кассадағы ұлттық ... ... ... шотының дебеті бойынша
ведомосте ... ... 441 ... ... шоттағы
ұлттық валютада ақшалар” шотының кредиті ... ... ... отырып, өзара бақылау әдісін қолданады. Екі ... болу ... ... ... ... ... кассалық ордерлері, банк
көшірмелері, кассирдің есеп ... чек ... ... ... Банк ... ... ... алуға сәйкес
цифрларға (кодтарға) аса көңіл бөлу қажет, өйткені түзетулер мен өшірулер
болуы мүмкін.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... үшін төлеуден және тағы басқа түскен ақшаларды кіріске ... ... ... және ... шоттар бойынша банктік ... ... ... банк ... ашылғандығы; банк көшірмелері
бойынша сомалар ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепте операцияларды ... ... ... ... ақшалар” шоттың орнына басқа ... ... жоқ па ... ... ... мәні бойынша тексеріп, келесілерді анықтау қажет:
- тауарсыз шоттар бойынша аванстық төлемдерді дұрыс аудармау және ... ... ... жіберілмей ме?
- банктік ссудалар қаншалықты дұрыс қолданылады және ссуданы алуға
құжаттар шынайы ма;
- банктен ... ... және ... чек ... ... көрсетілген бе және заңды қолданыла ма?
- аккредитивтермен операциялар дұрыс және заңды жасала ма және бұл ... ... ... ... қабілетсіздігі жасырылмай ма,
кәсіпорында қолданылатын есеп айырысу формалары қаншалықты ұтымды және олар
жабдықтаушыларға кредиторлық ... ... ... ... ме?
- есеп айырысу немесе арнайы шоттардан әртүрлі жұмыстар мен қызметтерге
(жөндеу, көліктік, пошталы-телеграфтық) төлемдерді өндіріс ... ... ... бе және ... ... мен материалдық
құндылықтарды кіріске алмауы жасырылмай ма.
Аккредитивтердің ... ... ... банк ... ... есептер 421 “Аккредитивтегі ақшалар” шоты бойынша ... ... мен ... тексеру кезінде аккредитивті
қоюдың негізділігі; қолданылған аккредитивтер бойынша банктік көшірмелерді
алу мен өңдеудің дер ... бұл ... ... ... дұрыс
көрсетілуі; аккредитивтер бойынша қаражаттардың қалдығын қайтарудың дер
мезгілділігі; пайдаланылмаған аккредитивтердің құрамында ... ... ... бар ... ... ... ... ретінде келесілер болуы керек: есеп айырысу
шотынан ... ... ... ақша ... ... ... есеп айырысу шотына түскен түсімді көрсету толықтығы; ақша
қорын жеке бас ... ... ... ... есеп айырысу шотынан
персоналды сипаттағы айыппұлдарды төлеу үшін, сонымен қатар қызметтік емес
сипаттағы жұмыстар мен ... ... ... есеп ... қорытындысын нақты есептеу мен шоттар корреспонденциясын ... ... ... ... ... мақсатты пайдалану.
Аудитор бухгалтерлік есепте 411 “Жолдағы ақшалар” шотындағы сомалардың
нақтылығын тексеру қажет. Бұл шотқа кейбір жағдайларда орындалған ... т.б үшін ... ... өтіп ... ... дұрыс жатқызбайды.
Жолдағы аударымдар туралы есепте жазулар үшін түсімді ... ... ... ... ... квитанциясының көшірмесі, ал
ақша қорын аударғанда аударымды қабылдаған банк мекемесі немесе ... аты, ... ... ... ... ... авизосы негіз болып
табылады. Аудитор ақша қорының акцептіленген тапсырмалармен пошта бөлімдері
арқылы аударылуына аса көңіл бөлу керек. Ағымдағы және депоненттелген ... ... ... ... бойынша немесе есеп беруге тиісті сомалар
ұстаулар тиянақты түрде тексеріледі. Аударылатын сомалардың негізділігі мен
дұрыстығы алғашқы осы ... және ... ... ... ... салыстырылады.
Шектелген кітапшалардың чектерімен операцияларды тексеруде ... ... ... ... және ... ... бақылауды
қамтамасыз етуін, материалды жауапты тұлғамен шектелген чек ... есеп ... дер ... ... шектелген кітапшалар
чектерінің қалдықтарының нақтылығын бекітеді. ... ... ... ... операциялар ретінде есеп беруге тиісті тұлға аванстық есеп
беруіне енгізуі мүмкін шығындарды шектелген ... ... ... пайдалану мүмкіндігін ескеру қажет.
Осымен байланысты аудитор шектелген чек ... ... 423 ... ... ... ... ... шоты
бойынша тексерілетін уақытқа қалдықтарына ... және ... ... ... ... ... шектелген чек
кітапшаларының түбіршектері бойынша қалдықтары есеп беруге ... ... ... ... шотының мәліметтерімен салыстырылады және 334
“Басқа да дебиторлық қарыз”, 687 ... да ... ... ... ... ... есебінің ұйымдастырылуы тексеріледі. Аудитордың
бақылау объектісі ретінде ... ... есеп ... да ... табылады.
Есеп айырысуларды ұқыпты ұйымдастыру есеп ... мен ... ... ... ... ... және ... жеткізу
үшін міндеттемелердің орындалуына, формалардың төлем тәртіптерін сақтауға
жауапкершіліктерін жоғарылатуға, дебиторлық және ... ... ... ... ... ... сәйкесінше, 671
“Жабдықтаушылар мен және мердігерлікпен есеп айырысу”, 686 “Жинақтық
зейнетақы қоры ... есеп ... 687 ... да ... қарыз”
шоттары бойынша есеп айырысу мен қаржылық ... ... ... Бұл ... ... және Бас ... журнал-ордерлер,
машинограммалар мен басқа да есептік регистрлердегі баланстық көрсеткіштер
салыстырылып, аудитор “қарыздардың қалдықтарын ... есеп ... ... жіберілмейтіндігін бекітеді.
Мұнда есеп айырысуларда түгендеуді ұйымдастырудың маңызы зор, оның мәні
– сәйкес құжаттар бойынша қалдықтарды ... және ... ... ... мен ... комиссиясының мүшелері дебиторлар мен
кредиторлардың ... ... ... пайда болу мерзімін, нақтылығын
және талап етілетін мерзімнің өтіп ... ... ... ... ... жеке ... тұрған банктер мен фирма
бөлімшелерінің есеп айырысуларының бірдейлігі, ... мен ... ... ... мен ... баланстағы дебиторлық,
кредиторлық қарыздардың заңдылығы мен ... ... ... ... нәтижесі актімен рәсімделеді. Онда: түгенделген
шоттардың аты, ... ... ... және ... ... ... ету мерзімі өтіп кеткен күмәнді қарыздардың
сомасы көрсетіледі. ... бұл ... ... есеп ... актісіне дебиторлар мен кредиторлардың мекен-жайы, қарыз сомасы,
олар не үшін есепте тұр, қай ... ... және ... құжаттардың
негізінде, сонымен қатар қарыздардың талап ету мерзімін ... ... ... ... ... көрсетілген сома аналитикалық құжаттармен (төлем
тапсырма, талаптар) бекітілді.
Банк көшірмелері хронологиялық ... ... ... ... ... көшіру - өсу қорытындысы ... күн ... ... ... ... қалдығына сәйкес келеді. №3 журнал-ордер бойынша ай
басы мен соңына есеп айырысу шотының қалдықтары, ақша қорының ... ... Бас ... ... ... ... ... талдау
Ақша ағымдарын басқару қаржылық менеджер ... ... бірі ... ... Оған ақша қоры ... ... циклін) есептеу, ақша ағымдарын талдау, болжау, ақша қорлары
оңтайлы деңгейін анықтау, ақша қоры ... құру және т.б ... ... ... ... ... ... Джон Кейнстің көзқарасы бойынша
негізгі үш себептермен анықталады.
- кері тартушылық – ақша қоры ... ... ... ... ... ... және ... ақша ағымдары арасында уақытша
қатынас бар, кәсіпорын есеп ... ... бос ақша ... ұстауға
мәжбүрлі.
- байқаушылық – кәсіпорын ... ... ... ... ... ақша қоры күтпеген төлемдерді орындау үшін қажет.
- алыпсатарлық – ақша қорын алып сату түсінігіне қажет, өйткені пайдалы
инвестициялау мүмкіндігін күтпеген ... ... ... емес ... ... ақша қоры ... өлі ... ресурстары белгілі бір
жоғалтулармен байланысты – олардың мөлшерін ... да бір ... ... да бір инвестициялық жобаға қатысуынан айырылған ... ... ... ... ... ... екі өзара жоққа
шығаратын жағдайларды ескеру қажет: ... ... ... ... бос ақша ... ... ... табыс алу. Сонымен, ақша
ресурстарын бақылаудың негізгі міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... ... ақша ... болуы оның қызметі табысты ма, әлде жоқ па деген
мәселемен байланыстырылады.
Соңғы жылдардағы өзара төлемеулер мәселесінің шиеленісу жағдайлары осы
көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп бойынша табысты болып, бір мезгілде ... ... ... ... ... ... құралдарына мәнді қиыншылықтарды бастан
кешіруі мүмкін және соңында (әзірше теориялық) банкротқа ұшырауы мүмкін.
Аша ... ... есеп беру ... ... бойынша жүргізіледі.
Бір қарағанда бұндай талдау, өткенді талдайтын талдаудың басқа да ... ... ... үшін салыстырмалы жоғары құндылық бермейді; бірақ
оның жүргізілуін ақтайтын белгілі бір ... ... ... қоры қозғалысын талдау кәсіпорында есеп беру кезеңінде болған ақша
ағымдарының көлемі мен осы кезеңде алған ... ... ... бір ... ... түсіндіруге болады.
Батыс есеп-аналитикалық практикада ... ... ... ... және ақша қоры ағымын үш ... ... ... ... ... және ... ... негіз ретінде осы
кескінді алуға болады, алайды, отандық практикада орын алған нақты қаржы-
шаруашылық операциялардан шыға ... ақша қоры ... ... түрі ... ... ... дұрыс: ағымдағы (негізгі) қызметі
- өткізуден түсім алу, аванстар, ... шоты ... ... төлеу, бюджетпен есеп айырысу, ... ... ... ...... ... мен ... емес актвитерді
алу немесе сатумен байланысты қаражаттардың қозғалысы.
Қаржылық қызмет – ұзақ ... ... мен ... алу, ұзақ
мерзімді және қысқа мерзімді ... ... ... алған несиелер
бойынша қарызды өтеу, дивиденттер төлеу.
Талдаудың қисыны түсінікті – ... ... ақша ... ... ... ... көрсету. Бұны әртүрлі әдістермен алуға болады,
көбіне ақша қоры шоттары бойынша ... ... ... ... ... ... ... ереже бойынша, белгілі тікелей
және ... ... ... ... ... ... - ағымдағы қызмет нәтижесінде ақша қоры ағымының көлемін
анықтау процедуралары кезектілігінің әртүрлілігі.
Тікелей әдіс ақша ... ... ... ... мен ... ... ... аванстар және т.б) мен шығуын (жабдықтаушылар
қарызын өтеу, алынған қысқамерзімді ссудалар мен қарыздарды ... ... ... ... яғни ... элементі болып өткізуден табыс
табылады.
Жанама әдіс ақша қоры қозғалысымен байланысты ... ... ... және таза ... кезекті түзеуге негізделеді, яғни алғашқы
элементі болып таза ... ... ... ... ету – ... есеп беру мен ... мәліметтері. Талдауды кәсіпорынның активтері мен ... жеке ... ... ... ... ... қарай табыс көлеміне әсер ететін әртүрлі шоттардың мәліметтеріне
түзетулер енгізу ... Бұл әсер ... ... ... ... ... бастапқы (Қб) мен қалдық (Қс), сонымен қатар дебеттік
(Ад) және (Ак) айналымдарды байланыстыратын баланстық теңдеу жатады.
Дебиторлық ... шоты ... ... ... ... ... ... яғни кезеңде сатып алушылар қарызы көбейсе, онда ... ... ... мен шығындар туралы есеп беру”
Тіркелгеннен соңғы мен бастапқы қалдықтардың айырмашылық көлеміне төмен
болды және бұл ... таза ... ... алып ... ... қарыздың төмендеуі табысқа әсер етеді. ... шот ... ... келесідей болады:
Ад=Ак+(Қс+Қб) ... ... таза ... алып ... ... және ... ... ұқсас материалдар, дайын өнім, тауарлардың активті шоттарына
түзетулер жасалады.
Міндеттеме ... ... ... ақша қоры ... әсер ... кері: 131-134 “Негізгі құралдардың тозуы”, 111-116 “Материалдық
емес активтердің ... және т.б ... ... ... таза ... сомасына қосу керек.
Басқа да өткізулерден нәтижелер, ереже бойынша, мүліктің әр ... ... ... “Х” 2002 және 2003 ... ақша ... ... бойынша есеп
қарастырайық (кесте 10).
2002 жылы 2001 жылмен салыстырғанда операциялық қызметтен ақша ... ... 1449950 ... ... 2113140 ... құрады. Ақша қорының
келіп түсуі, көбіне, сатып алушылардан – бұл 2002 ж ... ... ... ... ... 55% және 2003 ж -75%; операциялық
қызметтен ақшалардың түсу құрамының қалған бөлігін басқа да ... ...... 45% және ... жылы 2002 ... салыстырғанда ақшалардың шығуы 471935 теңгеге
азайды, 1615080 теңге құрады.
Кесте 10
2002 және 2003 жылдарға ақша ... ... есеп ... |2002 |2003 ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ақша ... қозғалысы ... ... ... ... |465190 |1915140 |1449950 ... ... ... ... табыс |232595 |1567520 |1334925 |
|Берілген аванстар |20000 |22000 |2000 ... | | | ... да ... |212595 |325620 |113025 ... қорының шығуы |2087015 |1615080 ... ... мен ... шоты |1908000 |1325164 ... ... | | | ... ақы бойынша |81505 |120150 |38645 ... ... ... |8150 |12015 |3865 ... ... |28358 |36742 |8384 ... төлеу |25000 |73000 |48000 |
10 ... ... |2 |3 |4 ... да ... |36002 |48009 |12007 ... ... нәтижесінен ақша ... |498060 |2119885 ... өсуі ... | | | ... қызметтен ақша қорының қозғалысы ... ... ... ... |50400 |69470 |19070 ... ... өткізуден табыс |50400 |56720 |6320 ... да ... ... | | | ... ... | | | ... да ... | |12750 |12750 ... қорының шығуы |74400 |100000 |25600 ... ... ... алу |74400 |100000 |25600 ... да ... ... алу | | | ... да төлемдер | | | ... ... ... ақша |(24000) |(31530) |(7530) ... өсуі / ... | | | ... қызметтен ақша қорының қозғалысы: ... ... ... ... |2000000 |- ... ... ... алу |2000000 |- ... ... да ... | | | ... ... ... | |300000 |300000 ... ... өтеу | |300000 |300000 ... да ... | | | ... ... ... ақша қорының |2000000 |(300000) |(170000) |
|өсуі / төмендеуі | | | ... ... ... ... |354175 |166530 ... ... қорының өсуі/төмендеуі | | | ... беру ... ... ақша қоры |352000 |706175 |354175 ... беру ... ... ақша қоры |706175 |872705 |166530 ... қызметтен ақшалардың шығуының төмендеүі жабдықтаушыларға
аударымдардың 582836 теңгеге ... ... ал ... ... ... ... ... да төлемдер) бойынша өскені байқалады.
Ақша қорының шығуы, көбіне, жабдықтаушылар шоттары бойынша төлеммен
байланысты - 2002 жылы ... ... ... ... сомасының 91% - құраған, бұл бап 2003ж 9 ... ... ж ... ... ... шығуы түсуден көп, бұл
алынған ақша қоры ағымдағы төлемдерді ... ... ... жағдай-ағымдағы қызметі бойынша 498060 ... ... ... ... ... көп) ... қызметтен ақша қорының қозғалысы бойынша ... ... да, ... да ... 24000 және ... ұзақ ... ... (көбіне негізгі құралдарды алуға)
ақшалар ... ж ... және де ... ... үшін ақша ... ... қарыздық негізде қаржылық ресурстарды тарту есебінен
жабылған. 2002ж ақша ... таза өсуі 354175 ... ... ... ... ... ... болуының есебінен
инвестициялық қызметтен ақшалардың жетіспеуі жабылған және ... бір ... ... 2003 жылы ақша ... таза ... ... құраған, 2003жылға қарағанда 187645 ... ... ... ... туралы есеп беруді талдау ЖШС
”X” 2003ж ... ... үшін ақша ... ... ... ... ... сатып алуға ақшалардың
жетіспеушілігін жабуға және де ... ... бір ... ... куәландырады. Болашақта негізгі құралдарды алу
үшін (тозған, ... ... ... ... үшін ) ... жоспарлау қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ақшалар тарихи экономикалық категория болып табылады, оларсыз тауар
айналымының процесі мүмкін емес. Ақша ... ... ... құралы
болып табылады, сондықтан олардың ролі мен маңызы, мәнін түсіну қажеттілігі
пайда болады. Ақшалардың мәні олардың қажеттілігі пайда болады.
Нарықтық ... ... ... есеп ақша
қаражаттарын дұрыс ... білу ... ... табыс әкеледі деген
принципінен шығу керек, сондықтан бос ақшаларды ... алу үшін ... ... ... асыру қажет.
Кәсіпорынның барлық бос ақшалары банк ... есеп ... ... Есеп ... ... ... ... маңызы
зор, өйткені қызмет үшін ақша қаражаттарының жектіліктілігін, олардың
артықшылығы ... ... ... алуға ақшалардың жетіспеушілігін
жабуға және де ... ... бір ... өтей ... Болашақта негізгі құралдарды алу үшін ... ... ... ... үшін ақша ... ... ... және де инвестициялық қызмет үшін ақша қаражаттарының
жалпы жетіспеуі қарыздық негізде қаржылық ... ... ... 2002ж ақша қаражаттарының таза өсуі 354175 теңгені құрайы.
ЖШС “Х” келесідей ұсыныстар жасуға болады:
1. ішкі бақылау жүйесін күшейту;
2. ақша ағымдарына ... мен ... ... ақша ... қалдықтарына үйлесімді басқаруды жүзеге асыру.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Казахцемент» ЖШС-дегі ақша қаражатының есебі мен есеп айырысу есебі79 бет
Ақша қаражаты қозғалысының есебі және аудиті87 бет
Ақша қаражаты, құнды қағаздар, ақшалы құжаттар мен қатаң түрдегі есеп беру бланкілерді түгендеу118 бет
Ақша қаражатының аудиті28 бет
Ақша қаражатының есебі34 бет
Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп берудің теориялық аспектілері мен негіздері50 бет
Ақша-қаражатының аудиті және талдауы63 бет
Банктегі ақша қаражатының есебі22 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы компанияның ақша қаражатының экономикалық маңызы, атқаратын қызметтері мен міндеттері және оларды басқару ерекшеліктері. «Аққайнар» АҚ - ның қаржылық жағдайын талдау22 бет
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь